Ένας Οθωμανός εθελοντής υπερασπίζεται την πολιορκούμενη Κωνσταντινούπολη (1453)

γράφει ο Νίκος Νικολούδης, Διδάκτωρ Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Λονδίνου (σε πρώτη διαδικτυακή δημοσίευση στο http://www.istorikathemata.com/ )

Στα γεγονότα της άλωσης της Κωνσταντινούπολης, το 1453, δεν πολέμησαν μόνο οι Έλληνες εναντίον των Τούρκων, όπως ίσως πιστεύεται γενικότερα, αλλά και αρκετοί ξένοι. Ορισμένοι πολέμησαν στο πλευρό των Οθωμανών καταναγκαστικά, όπως ένα σερβικό απόσπασμα, σταλμένο από τον δεσπότη της μεσαιωνικής Σερβίας Γεώργιο Μπράνκοβιτς που ήταν υποτελής των Οθωμανών. Άλλοι πάλι, όπως ο Ούγγρος (ή Ρουμάνος) κατασκευαστής κανονιών Ουρβανός, συντάχθηκαν με τους Οθωμανούς με την προσδοκία του κέρδους (ο Ουρβανός πληρώθηκε αδρά για να κατασκευάσει τη μεγάλη βομβάρδα που χρησιμοποίησαν οι Τούρκοι κατά την πολιορκία, η οποία αξιοποιήθηκε κυρίως για να καταστρέψει τα τείχη στον τομέα της πύλης του Αγίου Ρωμανού). Οι περισσότεροι ξένοι όμως βρέθηκαν στο αντίπαλο στρατόπεδο, στο πλευρό των Βυζαντινών. Ως γνωστόν, μέσα ή κοντά στην Κωνσταντινούπολη ζούσαν πολλοί ξένοι, κυρίως Ιταλοί, οι οποίοι διατηρούσαν επιχειρηματικά συμφέροντα στην πόλη. Αναπόφευκτα, λοιπόν, υποχρεώθηκαν να συμμετάσχουν στην άμυνά της, προκειμένου να διατηρήσουν την προνομιακή επιχειρηματική τους θέση. Σ’ αυτούς συγκαταλέγονταν, Βενετοί, Αγκωνίτες και Καταλανοί, ενώ και οι Γενοβέζοι που είχαν υπό τον έλεγχό τους το γειτονικό προάστιο του Πέραν (τον σημερινό Γαλατά) τήρησαν ευνοϊκή στάση προς τους Κωνσταντινουπολίτες μετά την έναρξη της τελευταίας πολιορκίας. 

Εξιχνιάζεται η δολοφονία του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου 813 χρόνια μετά

Ειδικοί ερευνητές εξετάζουν μικροσκοπικό δείγμα του DNA από την καρδιά του επιβλητικού βασιλιά της Αγγλίας Ριχάρδου Α' και σε 100 μέρες περίπου θα είναι σε θέση να ανακοινώσουν ποιός -κι ενδεχομένως γιατί- τον δολοφόνησε μετά τη μάχη της Ακουϊτανίας στη Νοτιοδυτική Γαλλία. «Είναι μια πρωτόγνωρη πρόκληση για τα ιατροδικαστικά και ιστορικά δεδομένα. Προσπαθούμε να βγάλουμε τον μεγαλύτερο όγκο πληροφοριών από το μικρότερο δυνατό δείγμα. Οι αρχικές εξετάσεις στο λείψανο του βασιλιά, όμως, αποκάλυψαν την ύπαρξη ανθρώπινων κυττάρων καθώς και διάφορα στοιχεία -φυτικά, ορυκτά, μέταλλα- που μπορούν πραγματικά να μας οδηγήσουν σε μια ιστορική γνωμάτευση», δηλώνει ενθουσιασμένος ο επικεφαλής των ερευνών Φιλίπ Σαρλιέρ.

Μερικά από τα ωραιότερα βιβλιοπωλεία του Κόσμου (καταπληκτικές φωτογραφίες)

 (Σημ. Φιλίστωρος: απλά καταπληκτικές οι φωτογραφίες που ακολουθούν. Ευχαριστώ τον φίλο μου Νίκο που μου τις έστειλε)

 

The Bookabar Bookshop στη Ρώμη γεμάτο βιβλία για την τέχνη.

Το Plurar Bookshop στη Μπρατισλάβα με βιβλία ακόμα και στις σκάλες του.

Αθανάσιος Αγνίδης: μια σύντομη βιογραφία (1889-1984)

Αθανάσιος Αγνίδης

Ο Αθανάσιος Αγνίδης γεννήθηκε στο Ικόνιο της Μικράς Ασίας το 1889 και προερχόταν από εύπορη οικογένεια γαιοκτημόνων. Έκανε λαμπρές σπουδές φοιτώντας στην Μεγάλη του Γένους Σχολή, στο Γαλλικό κολλέγιο "St Joseph", στο πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης και στο πανεπιστήμιο των Παρισίων. Εξειδικεύτηκε στα νομικά στην Σορβόννη. Λόγω των σπουδών του και της ευρυμάθειας του συνδέθηκε με την Κοινωνία των Εθνών της οποίας υπήρξε διακεκριμμένος εμπειρογνώμων και από τους στενότερους συνεργάτες του γενικού γραμματέα του οργανισμού Eric Drummond. Από την θέση αυτή ο Αγνίδης προσέφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες στην Ελλάδα κατά την διάρκεια του Μεσοπολέμου. Βοήθησε αποφασιστικά στην Διεθνή οικονομική αρωγή για την αποκατάσταση των προσφύγων, ενώ άλλη μεγάλη του υπηρεσία ήταν οι ενέργειες του για την ακύρωση του πρωτοκόλλου Πολίτη-Calfoff που υπεγράφει τον Σεπτέμβριο του 1924 και προς στιγμήν αποτέλεσε απειλή για την Ελληνική κυριαρχία στην Μακεδονία.

O άνθρωπος ως δημιουργός πολιτισμού

(Διάλεξη του κ. Κυριάκου Κατσιμάνη που δόθηκε στις 14/5/2012, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της Ένωσης Καθηγητών και Διανοουμένων για την Προαγωγή της Φιλοσοφίας στην Εκπαίδευση (ΕΚΔΕΦ), σε πρώτη διαδικτυακή δημοσίευση στο http://www.istorikathemata.com/.)
1.  Η «ΕΝΤΕΧΝΟΣ ΣΟΦΙΑ ΣΥΝ  ΠΥΡΙ»

Η λέξη «πολιτισμός», ετυμολογικά, προέρχεται από τη λέξη «πολίτης» και η λέξη «πολίτης», με τη σειρά της, προέρχεται από τη λέξη «πόλις». Όταν ο Αριστοτέλης λέει ότι ο άνθρωπος είναι «πολιτικόν ζώον»[1], εννοεί, κατ’ αρχάς, ότι συμμετέχει  στη ζωή της πόλης και απολαμβάνει στο εσωτερικό της τα αγαθά της οργανωμένης ζωής, όπως την ικανοποίηση των υλικών αναγκών, την ασφάλεια, την εξημέρωση των ηθών, την εξευγενισμένη ζωή και την ευδαιμονία. Δευτερογενής ιδιότητα του ανθρώπου, δηλαδή απόρροια της συμμετοχής του στη ζωή της πόλης, είναι το ότι ασκεί την πολιτική παίρνοντας μέρος στη διακυβέρνηση της πόλης και τη λήψη πολιτικών αποφάσεων που την αφορούν. Χωρίς να  σταθούμε στο μεταφυσικό υπόβαθρο της πολιτικής φιλοσοφίας του Αριστοτέλη[2], συγκρατούμε εδώ το ότι πόλη είναι η «η του ευ ζην κοινωνία και ταις οικίαις και τοις γένεσι ζωής τελείας χάριν και αυτάρκους»[3]. Επομένως, ο πολιτισμός συναρτάται άμεσα με την πόλη (και κατ’ ακολουθίαν με την πολιτική) και δε  νοείται ανεξάρτητα από αυτήν, αφού όποιος συνειδητά και εκούσια  επιλέγει να ζει εκτός της πόλης είναι «ή θηρίον ή θεός»[4].

Η κατάκτηση της ανθρώπινης ευτυχίας κατά τον Έλληνα φιλόσοφο Επίκουρο

Όλοι γνωρίζουμε ότι ο Επίκουρος (341 π.Χ. - 270 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και ότι ίδρυσε δική του φιλοσοφική σχολή, η οποία ονομαζόταν Κήπος του Επίκουρου. Θεωρείται μια από τις πιο γνωστές σχολές της ελληνικής φιλοσοφίας. Ο Επίκουρος πίστευε πως η ευτυχία μπορεί να κατακτηθεί μέσω ορισμένων βασικών αποκτημάτων. Ποια είναι όμως αυτά; Ακολουθεί η επικούρεια λίστα αποκτημάτων :

Ι. Φιλία

Επιστρέφοντας στην Αθήνα το 306 π.Χ., ο Επίκουρος στην ηλικία των 35, επέλεξε μια ασυνήθιστη κατοικία. Εντόπισε μια μεγάλη οικία λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας, στον δήμο της Μελίτης, μεταξύ αγοράς και λιμανιού στον Πειραιά, και μετακόμισε εκεί με μια παρέα φίλων. Ο Επίκουρος παρατήρησε ότι: «Από όσα παρέχει η σοφία για την ευτυχία της ζωής συνολικά, το κατά πολύ πιο σημαντικό είναι η απόκτηση φίλων». Τέτοια ήταν η προσήλωση του στην ευχάριστη παρέα, ώστε ο Επίκουρος συνιστούσε να προσπαθεί κανείς να μην τρώει ποτέ μόνος: «Προτού φας ή πιεις οτιδήποτε, σκέψου προσεκτικά με ποιον τρως ή πίνεις παρά τι τρως και τι πίνεις: το να τρέφεσαι χωρίς κάποιο φίλο θυμίζει τη ζωή λέοντα ή λύκου». Δεν υπάρχουμε παρά μόνο αν υπάρχει κάποιος που διαπιστώνει την ύπαρξη μας, όσα λέμε δεν έχουν νόημα μέχρι να τα καταλάβει κάποιος. Ο Επίκουρος, διακρίνοντας την κρυφή μας ανάγκη, αναγνώρισε πως μια χούφτα πραγματικοί φίλοι μπορούσαν να παρέχουν την αγάπη και το σεβασμό που πιθανόν να μην επιτύγχανε μια ολόκληρη περιουσία.

Νέες αποκαλύψεις για Αμερικανικό σχέδιο εξόντωσης του Αριστοτέλη Ωνάση μετά από έγκριση του Νίξον

«Τα σκοτεινότερα μυστικά του Νίξον» («Nixon's Darkest Secrets»), το πολυσυζητημένο βιβλίο του βετεράνου ρεπόρτερ του Λευκού Οίκου, Ντον Φούλσομ, κυκλοφόρησε τον περασμένο Φεβρουάριο. Η πρόσβαση που εξασφάλισε ο ερευνητής δημοσιογράφος στα άκρως απόρρητα έγγραφα που σταδιακά αποχαρακτηρίζονται, αλλά και στις μαγνητοταινίες που ο ίδιος ο Νίξον κρατούσε από όλες τις κρίσιμες συνομιλίες του, φωτίζει άγνωστες έως τώρα πτυχές της αμερικανικής πολιτικής.

 Ηθικός αυτουργός και «εγκέφαλος» δολοφονιών, ως αντιπρόεδρος του Ντουάιτ Αϊζενχάουερ (1953-1961), ο Νίξον ενορχήστρωσε, σύμφωνα με το βιβλίο, από κοινού συνωμοσίες της CIA και της μαφίας για τη δολοφονία του Φιντέλ Κάστρο, ενώ παράλληλα ενέκρινε σχέδιο εξόντωσης του Αριστοτέλη Ωνάση προκειμένου να ανατραπεί η συμφωνία του Ελληνα Κροίσου με τη Σαουδική Αραβία για την κατ' αποκλειστικότητα μεταφορά του πετρελαίου της.

Τσαγκαροδευτέρα σήμερα...

Η ονομασία Τσαγκαροδευτέρα κατά την ελληνική γλώσσα σημαίνει η Δευτέρα (ημέρα) του τσαγκάρη (υποδηματοποιού). Ο όρος αυτός καθιερώθηκε από προπολεμικά, όταν οι τότε τσαγκάρηδες στην Αθήνα την επόμενη μέρα της Κυριακής, δηλαδή τη Δευτέρα, επειδή δεν είχαν δουλειά είχαν καθιερώσει από μόνοι τους συνέχιση διήμερης αργίας κάθε εβδομάδα, έχοντας τα καταστήματά τους κλειστά και τη Δευτέρα. Έτσι καθιερώθηκε να λέγεται για οποιαδήποτε εργάσιμη ημέρα της εβδομάδας περισσότερο σκωπτικά σε αδικαιολόγητη αργία, ή συνηθέστερα σε καθυστέρηση προσέλευσης στο χώρο εργασίας π.χ. "τσαγκαροδευτέρα είναι σήμερα;", ή "τσαγκαροδευτέρα έχουμε σήμερα και δεν πάτε (ή δεν έρχεστε) για δουλειά;"

http://delfinaki-sunset.blogspot.com/

Νικόλαος Στράτος: μια σύντομη βιογραφία (1872-1922)

Ο Νικόλαος Στράτος (Αθήνα, 1872 Γουδί, 1922) υπήρξε πολιτικός, πρόεδρος βραχύβιας κυβέρνησης (Μάιος 1922) στα τέλη της Μικρασιατικής Εκστρατείας, επανειλημμένα βουλευτής και υπουργός και ένα από τα θύματα της «Δίκης των Εξ)) πατέρας του Ανδρέα Στράτου και της Δόρας Στράτου. Γόνος της ιστορικής οικογένειας των αγωνιστών Στράτων, γιος του στρατηγού και πολιτικού Ανδρέα Στράτου (1834 -1915), σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και μετά την αποφοίτησή του (1894), άσκησε τη δικηγορία, ενώ παράλληλα αναμίχθηκε στην πολιτική ζωή. Πρωτοεκλέχτηκε βουλευτής το 1902 στην επαρχία Βάλτου (από όπου καταγόταν η οικογένειά του) ως ανεξάρτητος, διακρίθηκε για τις γνώσεις, το πρακτικό πνεύμα και το πολιτικό του ήθος. Το 1909 ανέλαβε το Υπουργείο Εσωτερικών στη βραχύβια κυβέρνηση του Δ. Ράλλη, επί της οποίας εκδηλώθηκε το Κίνημα στο Γουδί και στους κρίσιμους μήνες που ακολούθησαν υποστήριξε την ανάγκη γρήγορης απεμπλοκής του δημόσιου βίου από στρατιωτικές παρεμβάσεις. Στο πνεύμα αυτό, συμφώνησε με τις γενικές κατευθύνσεις του Ελ. Βενιζέλου και αφού προσχώρησε στο κόμμα του, αναδείχτηκε βουλευτής των Φιλελευθέρων στις εκλογές του Νοεμβρίου 191 Ο. Τον επόμενο χρόνο χρημάτισε πρόεδρος της Β' Αναθεωρητικής Βουλής και κατόπιν διαδέχτηκε τον Βενιζέλο στο αξίωμα του υπουργού Ναυτικών (Μάιος 1912). Από τη θέση αυτή εργάστηκε με ζήλο για τη συγκρότηση αξιόμαχου πολεμικού στόλου και -κατά γενική αναγνώριση- συνέβαλε στις ναυτικές επιτυχίες της Ελλάδας στους Βαλκανικούς Πολέμους.

Ιστορικά τεκμήρια για την γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου

Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου
Οι Πόντιοι από το 1461 και έπειτα γνώρισαν διωγμούς και προσπάθειες για το εξισλαμισμό και εκτουρκισμό. Η απόφαση για την εξόντωση των Ελλήνων (και Αρμένιων) πάρθηκε από τους Νεότουρκους το 1911, εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και ολοκληρώθηκε από το Μουσταφά Κεμάλ στην περίοδο 1919 - 1923. Τον Δεκέμβριο του 1916 εκπονήθηκε από τους Εμβέρ και Ταλαάτ, ηγέτες των Νεότουρκων, σχέδιο εξαφάνισης των Ποντίων που προέβλεπε, «άμεση εξόντωση μόνον των ανδρών των πόλεων από 16-60 ετών και γενική εξορία όλων των ανδρών και γυναικοπαίδων των χωριών στα ενδότερα της Ανατολής με πρόγραμμα σφαγής και εξόντωσης». Η ήττα της Τουρκίας από τις δυνάμεις της Αντάντ έφερε μια προσωρινή ανάπαυλα στο σχέδιο εξόντωσης των Ελλήνων. Η νέα τουρκική κυβέρνηση υποχρεώθηκε να δώσει άδειες επιστροφής σε όσους εξόριστους είχαν επιβιώσει. Η διεθνής τάση μετά την λήξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου για την αυτοδιάθεση των λαών, δημιούργησε προσδοκίες και στον Ελληνισμό του Πόντου. Εξέχοντες Πόντιοι συνέλαβαν την ιδέα της δημιουργίας της Ανεξάρτητης Δημοκρατίας του Πόντου. Με υπομνήματα και παραστάσεις προς τους εκπροσώπους των Μεγάλων Δυνάμεων, προτείνουν τη δημιουργία κρατικής οντότητας σχέδιο όμως που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Αντίθετα με την αποβίβαση του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα την 19 Μαΐου 1919, αρχίζει η δεύτερη και σκληρότερη φάση της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Ελάχιστο μέτρο αντίδρασης στην προμελετημένη γενοκτονία υπήρξε το αντάρτικο του Πόντου, όπου οι Έλληνες στις ορεινές κυρίως περιοχές αντιστάθηκαν στις δολοφονίες.

Έλληνες λόγιοι στην Δύση πριν την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (Μανουήλ Χρυσολωράς -Γεώργιος Πλήθων - Βησσαρίων)

Μανουήλ Χρυσολωράς

γράφει ο Αρχιμανδρίτης κ. Κύριλλος Κεφαλόπουλος)
(σε πρώτη αποκλειστική διαδικτυακή δημοσίευση στο http://www.istorikathemata.com/)

Η φυγή των λογίων του Βυζαντίου στην Δύση είχε αρχίσει κάποιες δεκαετίες πριν από την Άλωση,καθώς ο κίνδυνος πτώσεως της Κων/πόλεως είχε αρχίσει να προδιαγράφεται ήδη από τα τέλη του 14^ου αι. Η έξοδος όμως επιταχύνθηκε και αυξήθηκε όπως ήταν φυσικό,αμέσως μετά την Άλωση (1453). Από τους πρώτους ήταν ο Μανουήλ Χρυσολωράς, που δίδαξε την αρχαία ελληνική γραμματεία και γλώσσα στο πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας από το 1396 ως το 1399. Η παρουσία του στην Φλωρεντία υπήρξε καταλυτική για την πορεία των ελληνικών σπουδών στην Δύση. Οι παραδόσεις των μαθημάτων του εγίνοντο ενώπιον πολυπληθούς ακροατηρίου,που περιελάμβανε γνωστούς ανθρωπιστές και προσωπικότητες της Φλωρεντίας,ενώ και από γειτονικές πόλεις έρχονταν για τα μαθήματά του.Κατά διαστήματα ο Χρυσολωράς δίδαξε και σε άλλες πόλεις της Ιταλίας,όπως η Παβία,το Μιλάνο, η Ρώμη, ωστόσο στην Φλωρεντία, γνωστό κέντρο της Αναγέννησης, άρχισαν να διδάσκονται με τρόπο συστηματικό τα ελληνικά γράμματα.Ο Φλωρεντινός μαικήνας Palla Strozzi, είχε καλέσει τον Χρυσολωρά στην Φλωρεντία,όταν ο τελευταίος ήταν διπλωματικός απεσταλμένος του αυτοκράτορα Μανουήλ Παλαιολόγου στην Δύση για εξεύρεση βοηθείας εναντίον των Οθωμανών, με σκοπό να δημιουργηθεί ένα κέντρο ανθρωπιστικών σπουδών στην Φλωρεντία.Ο Χρυσολωράς δίδασκε τους μαθητές του χρησιμοποιώντας ελληνικά χειρόγραφα.Αργότερα,συνέγραψε Γραμματική της ελληνικής γλώσσας υπό την μορφή ερωταποκρίσεων, τα γνωστά ''Ερωτήματα''. Η Γραμματική του μετά θάνατον τυπώθηκε (1471) και απετέλεσε ένα από τα παλαιότερα τυπωμένα ελληνικά βιβλία.Θα λέγαμε λοιπόν ότι ο Μανουήλ Χρυσολωράς απετέλεσε τον πρόδρομο των βυζαντινών λογίων φυγάδων,και προετοίμασε τον δρόμο για την καλλιέργεια των ελληνικών γραμμάτων στην Ιταλία..

Το κομμουνιστικό κίνημα στο Βασιλικό Ναυτικό της Μέσης Ανατολής και η βίαιη καταστολή του(Απρίλιος 1944)

Μετά την είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα, και παρά το αρχικό σάστισμα, ο Ελληνικός Βασιλικός Στόλος έπλευσε σύσσωμος αρχικώς στην Κρήτη, όπου κατέφυγε η Ελληνική Κυβέρνηση Τσουδερού και ο Βασιλιάς Γεώργιος Β΄. Μετά την κατάληψη της Κρήτης, ο Ελληνικός Βασιλικός στόλος υπό την ηγεσία του υποναύαρχου Καββαδία έφθασε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου στις 25 Ιουλίου 1941, για να συνεχίσει τον αγώνα της Ελλάδας κατά του Άξονα στο πλευρό της Αγγλίας. Ο Ελληνικός στόλος είχε τα εξής 18 σκάφη:

Παρθενώνας: ένα αρχιτεκτονικό και καλλιτεχνικό αριστούργημα της Αρχαιότητας

Η μεγέθυνση της ανωτέρω φωτογραφίας όπου φαίνεται καλύτερα η καμπυλότητα του στυλοβάτου.Ο Παρθενών, το αρχιτεκτονικό και καλλιτεχνικό αριστούργημα της ελληνικής κλασσικής περιόδου πέρα από την λαμπρότητα που εκπέμπει, ακόμη και στην κατάσταση όπου βρίσκεται σήμερα, μαγνητίζει τους μελετητές όλου του κόσμου με τις πρωτοποριακές για την εποχή εκείνη, αρχιτεκτονικές του ιδιαιτερότητες: την καμπυλότητα των γραμμών του και τις προοπτικές οπταπάτες (οφθαλμαπάτες).

Αυτή την άλλη όψη του Παρθενώνος, την άγνωστη κυρίως στο ευρύ κοινό , θα προσπαθήσουμε να αποκαλύψουμε. Οι γραμμές του Παρθενώνος, είτε οριζόντιες, είτε κάθετες, δίδουν όλες την εντύπωσιν της ευθείας. Και όμως ουδεμία απολύτως οριζόντια ευθεία και ουδεμία αυστηρώς κάθετος υπάρχει.

"Ημέρα Ανθής Γενναδίου" στις 17 Μαΐου 2012 (βιβλιαγορά για την στήριξη του πολιτιστικού έργου της βιβλιοθήκης)

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΓΕΝΝΑΔΕΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ

Αγαπητοί Φίλοι,

  σας προσκαλούμε στην ετήσια Βιβλιαγορά, 

 στους ανθισμένους κήπους της Γενναδείου Βιβλιοθήκης

Ημέρα Ανθής Γενναδίου

Πέμπτη  17  Μαΐου 2012

12.00 - 21.00

Σουηδίας 61, Αθήνα 106 76 (μετρό: Στάση Eυαγγελισμός)

Τα βιβλία που διατίθενται προς πώληση, ελληνικά και ξενόγλωσσα βιβλία κάθε κατηγορίας, προέρχονται από δωρεές

φίλων, εκδοτικών οίκων και ιδρυμάτων.

 Με τα έσοδα στηρίζουμε  το πολιτιστικό έργο της Βιβλιοθήκης.

 Σας ευχαριστούμε εκ των προτέρων για τη συμβολή σας στο έργο αυτό.

Η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη στεγάζει στο ιστορικό κτήριο της, την  «Κιβωτό του Ελληνισμού», όπως την αποκαλούσε ο Ιδρυτής της, Πρέσβης Ιωάννης Γεννάδιος. Μία  μοναδική στον κόσμο συλλογή βιβλίων με αποκλειστικό θέμα την Ελλάδα, καλύπτοντας ιστορία, τέχνη, κείμενα, σπάνιες βιβλιοδεσίες, αρχεία, χειρόγραφα και έργα τέχνης που αναδεικνύουν την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας, από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή.

ΓΕΝΝΑΔΕΙΟΣ  ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ 

The American School of Classical Studies at Athens

Επικοινωνία : Ειρήνη Μαντζαβίνου 210.72 10 536 – εσωτ. 221, Φαξ. 210.72 37 767

Email: Imantzavinou.admin@ascsa.edu.gr

Η Ιστορία του Λευκού Πύργου της Θεσσαλονίκης

Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας οχυρωματικός πύργος του 15ου αιώνα, που χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια σαν κατάλυμα φρουράς Γενιτσάρων και σαν φυλακή θανατοποινιτών. Είναι ένα από πιο γνωστά κτίσματα-σύμβολα πόλεων στην Ελλάδα. Είναι μια κυλινδρική κατασκευή με ύψος 33,9 μ., περίμετρο 70 μ. και διάμετρο 22,7 μ. Έχει 6 ορόφους, που επικοινωνούν με εσωτερική σκάλα, που ελίσσεται κοχλιωτά και σε επαφή με τον εξωτερικό τοίχο. Έτσι, σε κάθε όροφο υπάρχει μια κεντρική κυκλική αίθουσα με διάμετρο 8,5 μ, με την οποία επικοινωνούν μικρότερα τετράπλευρα δωμάτια, ανοιγμένα στο πάχος του εξωτερικού τοίχου. Ο 6ος όροφος έχει μόνον κεντρική αίθουσα κι έξω από αυτήν ένα δώμα με θέα το τοπίο γύρω από τον πύργο. Η ύπαρξη αφοδευτηρίων, τζακιών και καπναγωγών δείχνει ότι ο πύργος προοριζόταν όχι μόνο σαν αμυντικό έργο, αλλά και για στρατιωτικό κατάλυμα.

Η ναυμαχία του Ναυαρίνου μέσα από λιθογραφίες του Ναυτικού μουσείου της Ελλάδος

Ιωάννα Μπερμπίλη Αρχαιολόγος

(Απόσπασμα από το άρθρο «Η Ναυμαχία του Ναβαρίνου» το οποίο δημοσιεύθηκε στο Περιοδικό  «ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ της Ναυτικής Ιστορίας», τεύχος 38, σελ. 12, ΙΑΝ–ΜΑΡ 2002, έκδ. ΝΜΕ. Αναδημοσίευση στο Περί Αλός με την έγκριση του ΝΜΕ).

EIK 1. Ναυμαχία του Ναυαρίνου.
Λιθογραφία George Philip Reinagle (λεπτ.)
ΝΑΥΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ

 
Με  την βοήθεια των εξαίρετων και λεπτομερών σχεδίων του George Philip Reinagle, θα προσπαθήσουμε να ρίξουμε μια «κλεφτή» ματιά πίσω στο χρόνο, να δούμε πως εξελίχθηκε η καταπληκτική αυτή ναυμαχία.

ΕΙΚ 1-2

Ο σπινθήρας άναψε όταν η αγγλική φρεγάτα DARTMOUTH που είχε αγκυροβολήσει στην νοτιοανατολική γωνία του κόλπου, προς το τέρμα της εχθρικής γραμμής, αντιλήφθηκε πως ένα τουρκικό πυρπολικό που βρίσκονταν πολύ κοντά του ετοιμαζόταν για ανάφλεξη από το πλήρωμά του. Η αγγλική φρεγάτα στέλνει αμέσως λέμβο με επικεφαλής έναν υποπλοίαρχο, για να συστήσει στο τουρκικό πλήρωμα να απομακρύνει το πυρπολικό αλλά και να τους επιβεβαιώσει τις μη εχθρικές τους προθέσεις. Καθώς η αγγλική λέμβος προσέγγιζε το πυρπολικό, το πλήρωμά του, που είχε ήδη επιβιβαστεί σε βάρκα για να κατευθυνθεί προς την ακτή, άνοιξε πυρ εναντίον της. Το DARTMOUTH τότε άρχισε να πυροβολεί για να καλύψει την υποχώρηση της λέμβου. Τότε, σχεδόν ταυτόχρονα, ρίχθηκαν δύο βολές από την αιγυπτιακή φρεγάτα ISBANIA που ήταν αγκυροβολημένη κοντά στην ακτή. Την μία από τις βολές δέχτηκε η γαλλική ναυαρχίδα SYRENE, που μόλις είχε καταφθάσει στον όρμο. Το αποτέλεσμα ήταν να σκοτωθεί ένας ναύτης. Ο Δεριγνύ υπήρξε μάρτυρας του επεισοδίου με την λέμβο του DARTMOUTH και δεν καθυστέρησε να εμπλακεί ενεργά στην σύρραξη. Το SYRENE ξεκίνησε μια θανάσιμη μονομαχία με την ISBANIA που ήταν αγκυροβολημένη κοντά του.

Δημοσθένης Βουτυράς: μια βιογραφία (1872-1958)

Ο Δημοσθένης Βουτυράς είναι ένας σημαντικός λογοτέχνης του 20ου αιώνα με επιβλητικό έργο σε όγκο και ποιότητα. Ο λογοτέχνης αυτός έχει άμεσους δεσμούς με την πόλη του Μεσολογγίου, αφού η μητέρα του Θεώνη Παπαδή ή Παπαγιάννη ήταν Μεσολογγίτισσα και ο ίδιος έζησε ένα μέρος από τα παιδικά του χρόνια στο Μεσολόγγι. Ο δεσμός της οικογένειας Βουτυρά με το Μεσολόγγι ανανεώθηκε με το γάμο της κόρης του με τον Μεσολογγίτη τραπεζικό υπάλληλο Ανδρέα Κυριακόπουλο. Ο Δημοσθένης Βουτυράς γεννήθηκε στις 25-3-1872 στο πλοίο με το οποίο ταξίδευαν οι γονείς του για την Κωνσταντινούπολη, όπου έμειναν τρία χρόνια. Στη συνέχεια η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στο Μεσολόγγι μέχρι που ο πατέρας του, λίγα χρόνια αργότερα, διορίσθηκε συμβολαιογράφος στον Πειραιά.

Ο Sir Basil Zaharoff και η άγνωστη δράση των ξένων μυστικών υπηρεσιών στην Ελλάδα κατά την διάρκεια του Α΄ παγκοσμίου πολέμου

ο Sir Basil Zaharoff

Συντάκτης: Σωτήριος Χ. Γεωργιάδης  (υποναύαρχος ε.α.)
 

(Όπως την αποκαλύπτουν πρόσφατα δημοσιοποιηθέντα άκρως-άκρως απόρρητα αρχεία του Βρετανικού Υπουργείου Εξωτερικών, που αναφέρονται στη συνδυασμένη δραστηριότητα των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών και του Βρετανικού Υπουργείου Εξωτερικών, την περίοδο 1873-1939. )

Την 1 Απριλίου 2005 έγκριτες Βρετανικές εφημερίδες, όπως οι TIMES και DAILY TELEGRAPH, ανακοίνωσαν το άνοιγμα τον Μάρτιο του 2005 των άκρως-άκρως απορρήτων αρχείων του Βρετανικού Υπουργείου Εξωτερικών, της περιόδου 1873-1939. Τα εν λόγω αρχεία αποκαλύπτουν για πρώτη φορά τους μέσω των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών χρηματισμούς Βρετανών πρακτόρων κατά την εν λόγω περίοδο των 63 ετών, για τη συγκέντρωση ζωτικών πληροφοριών ξένων χωρών και τον επηρεασμό υπέρ της Βρετανικής εξωτερικής πολιτικής εξεχουσών προσωπικοτήτων των αντιστοίχων κρατών, με την εξαγορά σημαντικών ηγετικών πολιτικών και άλλων προσωπικοτήτων τους. Στους χρηματισμούς κορυφαίων ξένων πολιτικών, στη διείσδυση Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών, με τη δημιουργία δυσμενών εντυπώσεων σε βάρος του τότε πολιτειακού άρχοντα, περιλαμβάνεται στα αρχεία και η Ελλάδα την περίοδο 1914-1918, προκειμένου να απομακρυνθεί η χώρα από την ουδέτερη στάση που τηρούσε και να προσχωρήσει στη Συμμαχία της Entente (Αγγλίας-Γαλλίας-Ρωσίας) κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο (Α΄ ΠΠ).

Το δουλεμπόριο και η σκλαβιά των γυναικών στα χαρέμια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

του κ. Ραφαήλ Διαμαντή

Ο μη σεβασμός προς την γυναίκα ως ανθρώπινης υπάρξης πάει πολύ πίσω στην ιστορία. Ιδιαίτερα στα ολοκληρωτικά καθεστώτα ο ρόλος της ήταν περιορισμένος και τα καθήκοντά της στα στενά πλαίσια του «σκεύους ηδονής». Τέτοιο ήταν και το σύστημα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, του πλέον απάνθρωπου και ολοκληρωτικού συστήματος πού βιαιοπράγησε τόσο στην Μικρά Ασία όσο και στην Ανατολική Ευρώπη και Ουκρανία.

Η αντίληψη των οθωμανών για τη γυναίκα ήταν ότι αυτή θα έπρεπε να αποτελεί το «κέφι» του (στρατιωτικού) άντρα και τίποτε άλλο. Αυτή «γέμιζε» την καθημερινότητα των οθωμανών αρρένων πού έπρεπε να τους υπηρετεί παντοίω τρόπω. Σαν υπόδουλη ύπαρξη δεν ετύγχανε κανενός σεβασμού η «νομικής προστασίας» και ο «αφέντης» μπορούσε να την τιμωρήσει, κακοποιήσει χωρίς δισταγμό μόνο και μόνον για να «ξεσπάσει τα νεύρα του». Αυτό για τους οθωμανούς ήταν απολύτως φυσικό. Από τη μεριά τους οι υπόδουλες γυναίκες στα χαρέμια για να προστατευθούν συσπειρώθηκαν σε ίντριγκες και σκευωρίες συνεργαζόμενες με αντιπάλους του αφέντη (σουλτάνου, ή βεζύρη, ή πασά, κλπ). Το σουλτανικό χαρέμι συνεπώς ήταν εστία ίντριγκας, ανατροπής, αλλά και μέσον προαγωγής στη κοινωνική ζωή όποιου έκανε επίκληση σε αυτό και χαιρόταν της συμπάθειας του. Εκεί μέσα γίνονταν ταχέως γνωστά τα πάντα, οι δε «εντολές εκ των έσω» ήσαν αστραπιαίας εκτέλεσης! Μεσολαβητές αυτών των σχέσεων του χαρεμιού με τον έξω κόσμο ήσαν οι ευνούχοι του χαρεμιού.

Η ναυμαχία της Κύμης (474 π. Χ.)

γράφει ο Περικλής Δεληγιάννης

Απεικόνιση τριήρους του 5ου αι. (με τομές) η οποία εισέρχεται στο λιμάνι της Δήλου. Οι Συρακούσιοι νίκησαν τους Ετρούσκους στη ναυμαχία της Κύμης και πάλι στη συνέχεια, χάρη στη μεγάλη  υπεροπλία τους σε τριήρεις (copyright: Στέφεν Μπίστυ).

Μετά την ετρουσκική ήττα στη μάχη της Κύμης (524 π.Χ.), οι Κυμαίοι και οι Ετρούσκοι (ή Τυρρηνοί) δεν ήλθαν σε σοβαρή αντιπαράθεση έως το 505 π.Χ. Τότε, οι Λατίνοι της πόλης-κράτους Αρικίας ζήτησαν τη βοήθεια των Κυμαίων εναντίον των Ετρούσκων από τους οποίους είχαν απελευθερωθεί, αλλά οι τελευταίοι είχαν επανέλθει δριμύτεροι υπό τον πολέμαρχο του ισχυρού Κλουσίου (ετρουσκικό Clevsin), Λαρθ Πορσήνα. Ο Πορσήνας ανακατέλαβε την επαναστατημένη Ρώμη για λογαριασμό της Ετρουσκικής Συμπολιτείας και επέστρεψε στο Κλούσιο, αφήνοντας τον γιο του, Λαρθ Αρούνς να ανακαταλάβει τις πόλεις του Λατίου. Τότε οι Αρικιανοί ζήτησαν τη βοήθεια της Κύμης, η οποία δέχθηκε το αίτημα τους, προκειμένου να καταφέρει προληπτικό πλήγμα στους Τυρρηνούς. Οι Κυμαίοι γνώριζαν πως αργά ή γρήγορα οι Ετρούσκοι θα βάδιζαν πάλι εναντίον τους. Οι αριστοκράτες που κυβερνούσαν την Κύμη έστειλαν στο Λάτιο ένα εκστρατευτικό σώμα υπό τον Αριστόδημο, παλαίμαχο ήρωα της μάχης της Κύμης. Ο Αριστόδημος βρήκε τον Αρούνς να πολιορκεί την Αρικία και επιτέθηκε εναντίον του. Ακολούθησε νέα οπλιτική μάχη ανάμεσα σε Κυμαίους και Αρικιανούς από τη μία πλευρά, και Ετρούσκους από την άλλη. Οι Κυμαίοι κέρδισαν τη μάχη, όταν ο Αριστόδημος κατόρθωσε να σκοτώσει τον Αρούνς (505 π.Χ.). Οι Τυρρηνοί εκκένωσαν οριστικά το Λάτιο και τη χώρα των Αουρούνκων, χάνοντας έτσι την εδαφική επαφή με τις αποικίες τους στην Καμπανία. Ο Αριστόδημος επέστρεψε θριαμβευτής στην Κύμη, όπου με τη βοήθεια του λαού ανέτρεψε τους ευγενείς και κατέστη λαοπρόβλητος τύραννος. Για την κατάληψη της εξουσίας χρησιμοποίησε τους πολυάριθμους Ετρούσκους αιχμαλώτους που έφερε από το Λάτιο, τους οποίους εξόπλισε και έπειτα ενσωμάτωσε στον νέο στρατό του. Οι Ετρούσκοι και Ελληνες μαχητές της φρουράς του, κατέστησαν βασικό στήριγμα του. Οι Κυμαίοι αριστοκράτες τους οποίους ο Αριστόδημος δεν πρόλαβε να φονεύσει, κατέφυγαν στη γειτονική ισχυρή Καπύη (λατινικά Capua, ετρουσκ. Campeva), μεγάλη αντίπαλο της Κύμης.