Ο Sir Basil Zaharoff και η άγνωστη δράση των ξένων μυστικών υπηρεσιών στην Ελλάδα κατά την διάρκεια του Α΄ παγκοσμίου πολέμου

ο Sir Basil Zaharoff

Συντάκτης: Σωτήριος Χ. Γεωργιάδης  (υποναύαρχος ε.α.)
 

(Όπως την αποκαλύπτουν πρόσφατα δημοσιοποιηθέντα άκρως-άκρως απόρρητα αρχεία του Βρετανικού Υπουργείου Εξωτερικών, που αναφέρονται στη συνδυασμένη δραστηριότητα των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών και του Βρετανικού Υπουργείου Εξωτερικών, την περίοδο 1873-1939. )

Την 1 Απριλίου 2005 έγκριτες Βρετανικές εφημερίδες, όπως οι TIMES και DAILY TELEGRAPH, ανακοίνωσαν το άνοιγμα τον Μάρτιο του 2005 των άκρως-άκρως απορρήτων αρχείων του Βρετανικού Υπουργείου Εξωτερικών, της περιόδου 1873-1939. Τα εν λόγω αρχεία αποκαλύπτουν για πρώτη φορά τους μέσω των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών χρηματισμούς Βρετανών πρακτόρων κατά την εν λόγω περίοδο των 63 ετών, για τη συγκέντρωση ζωτικών πληροφοριών ξένων χωρών και τον επηρεασμό υπέρ της Βρετανικής εξωτερικής πολιτικής εξεχουσών προσωπικοτήτων των αντιστοίχων κρατών, με την εξαγορά σημαντικών ηγετικών πολιτικών και άλλων προσωπικοτήτων τους. Στους χρηματισμούς κορυφαίων ξένων πολιτικών, στη διείσδυση Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών, με τη δημιουργία δυσμενών εντυπώσεων σε βάρος του τότε πολιτειακού άρχοντα, περιλαμβάνεται στα αρχεία και η Ελλάδα την περίοδο 1914-1918, προκειμένου να απομακρυνθεί η χώρα από την ουδέτερη στάση που τηρούσε και να προσχωρήσει στη Συμμαχία της Entente (Αγγλίας-Γαλλίας-Ρωσίας) κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο (Α΄ ΠΠ).

Η δράση του Γάλλου κατασκόπου Roquefeuil στην Αθήνα κατά την διάρκεια του Α΄ παγκοσμίου πολέμου

Κατά την διάρκεια του Α΄ παγκοσμίου πολέμου οι δύο αντίπαλοι συμμαχικοί σχηματισμοί κατέβαλλαν μεγάλες προσπάθειες για να προσελκύσουν τις ουδέτερες χώρες και τους λαούς τους τόσο στα Βαλκάνια όσο και στην Μέση Ανατολή. Συνήθως η προσπάθεια προσέλκυσης αφορούσε εδαφικά ανταλλάγματα που υπόσχονταν οι εμπόλεμοι στην ουδέτερη Χώρα ως αποζημιώσεις για μετά το τέλος του πολέμου. Πολύ συχνά βέβαια, οι δύο αντίπαλες συμμαχίες δεν περιορίζονταν μόνο σε διπλωματικές ενέργειες, αλλά χρησιμοποιούσαν τις μυστικές τους υπηρεσίες και ειδικούς πράκτορες για την επίτευξη των σκοπών τους αλλά και την χειραγώγησης της κοινής γνώμης των λαών. Στην Ελλάδα οι επιχειρήσεις των μυστικών υπηρεσιών των Γερμανών και των αγγλογάλλων είχαν λάβει μεγάλες διαστάσεις, καθώς η Ελλάδα επί τρία χρόνια (1914-1917) αμφιταλαντευόταν ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα. Οι ενέργειες τους εντάθηκαν μετά την δημιουργία του Βαλκανικού μετώπου, που αύξησε κατακόρυφα την σημασία της Ελλάδας για την παγκόσμια πολεμική σύρραξη.

Γεώργιος Στρέϊτ: μια βιογραφία (1868-1948)

Γεννήθηκε στην Πάτρα στις 13 Σεπτεμβρίου του 1868 και ήταν γιος του νομομαθούς και διακεκριμένου οικονομολόγου Στέφανου Στρέϊτ και της Βικτωρίας Λόντου. Ο πατέρας του Στέφανος Σπούδασε νομικά στα πανεπιστήμια Αθηνών και Λειψίας και σύντομα έγινε διδάκτορας της Νομικής στη Λειψία με την διδακτορική διατριβή του "Περί αντιστάσεως κατά της Αρχής". Το 1893 διορίστηκε υφηγητής του Διεθνούς Δικαίου στη Νομική Σχολή του πανεπιστημίου Αθηνών και το 1898 έγινε καθηγητής. ΄Ήταν μέλος της επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων από το 1896 ως το 1906. Με προτάσεις και υπομνήματα, επισήμανε την εθνική ανάγκη ιδρύσεως Πανεπιστημίου στην πρωτεύουσα της Μακεδονίας, που θα συντελούσε στην εξέλιξή της σε εθνικό και πολιτισμικό κέντρο, συμβάλλοντας έτσι στην ίδρυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Εργάστηκε στο Υπουργείο Εξωτερικών ως σύμβουλος & διευθυντής του και το 1910 διορίστηκε πρεσβευτής της Ελλάδας στη Βιέννη.


Το 1914, λίγο πριν την έναρξη του Α΄παγκοσμίου πολέμου, αν και εξωκοινοβουλευτικός ανέλαβε το υπουργείο Εξωτερικών ως πρόσωπο κοινής εμπιστοσύνης των Βασιλιά Κωνσταντίνου και του πρωθυπουργού Βενιζέλου Κατά την κρίσιμη περίοδο που ακολούθησε ο Στρέϊτ καθόρισε την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας στα πλαίσια μιας αυστηρής ουδετερότητας έναντι των δύο συνασπισμών. Η λογική των θέσεων του Στρέϊτ ήταν ότι επειδή η έκβαση της παγκόσμιας πολεμικής σύρραξης ήταν αβέβαιη, η Ελλάδα δεν είχε λόγω να ρισκάρει τα εδαφικά της κέρδη από τους Βαλκανικούς πολέμους. Η πολιτική αυτή θεωρήθηκε Γερμανόφιλη, ενώ ερχόταν σε αντίθεση με την πολιτική που προωθούσε ο Βενιζέλος, που επεδίωκε την πάση θυσία και υπό οποιοδήποτε κόστος ένταξη της Ελλάδας στον Αγγλογαλλικό συνασπισμό της Αντάντ. Στην διάσταση απόψεων που προέκυψε μεταξύ του Βενιζέλου και της ουδετερόφιλης παράταξης υπό τον Βασιλιά, ο Κωνσταντίνος αναγκάστηκε να υποχωρήσει προσωρινά και να θυσιάσει τον Στρέϊτ, ο οποίος και παραιτήθηκε από την θέση του για να μην διαταραχθούν οι ισορροπίες ανάμεσα σε κυβέρνηση και στέμμα σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή.

Η αιματηρή κατάληψη της Νάξου από τους βενιζελικούς της "Εθνικής Αμύνης" στα χρόνια του Εθνικού Διχασμού (Φεβρουάριος 1917)

γράφει η ιστορικός Λουκία Βαρθαλίτου


Βρισκόμαστε στα 1916-1917. Είναι τα χρόνια που λαμβάνει τη μεγαλύτερη έκταση και γνωρίζει τη μεγαλύτερη ένταση ο Εθνικός Διχασμός, που γεννιέται και οξύνεται σαν αποτέλεσμα εσωτερικών και εξωτερικών αντιθέσεων που βρίσκονται σε μια διαρκή αλληλεπίδραση. Η Ευρώπη, διηρημένη από το 1904 σε δυο εχθρικά στρατόπεδα, προετοιμάζεται για τον πόλεμο. Τα δυο αντιμαχόμενα στρατόπεδα

η "τριανδρία της "Εθνικής άμυνας"

προσπαθούν να προσελκύσουν στο δικό τους στρατόπεδο τα μικρά κράτη, σαν δορυφόρους τους. Οι αντιθέσεις μεταξύ των ανεπτυγμένων κρατών, καθώς μεταφέρονται στον ελλαδικό χώρο, φορτώνουν με τα περιεχόμενα και τις σημασίες τους τις εσωτερικές αντιφάσεις της ελληνικής κοινωνίας.
Οι φιλελεύθερες δυνάμεις της αστικής τάξης, συνασπισμένες υπό την ηγεσία του Ελευθερίου Βενιζέλου, που προωθούν τον εκσυγχρονισμό του κράτους και ολοκληρώνουν τον εμπορομεσιτικό χαρακτήρα της ελληνικής κοινωνίας στα χρόνια αυτά, επιμένουν στην πολιτική που θέλει την Ελλάδα στο πλευρό των παραδοσιακών συμμάχων της, στο πλευρό της Αντάντ, επιδιώκοντας εδαφικά οφέλη. Αντίθετα, οι εκπρόσωποι του νεό¬φερτου πρωσικού ιμπεριαλισμού, που ήδη από τα πρώτα χρόνια του αιώνα είχε κάνει την εμφάνιση του στον οικονομικό τομέα με τραπεζικές επενδύσεις και στον πολιτιστικό με το νιτσεϊσμό, βρίσκουν πολιτικό στήριγμα στη «Μικρή Αυλή» του διαδόχου Κωνσταντίνου και της αδελφής του Γερμανού αυτοκράτορα Σοφίας, και επιμένουν στην ουδετερότητα της Ελλάδας στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο.

Η συνομωσία πίσω από την επίθεση ξένων και Ελλήνων πρακτόρων στην Γαλλική πρεσβεία (9 Σεπτεμβρίου 1916)

Αλέξανδρος Ζαίμης

Στις οχτώ παρά τέταρτο το βράδυ της 9ης Σεπτεμβρίου 1916 μια ομάδα ανδρων εισέβαλαν στον κήπο της γαλλικής πρεσβείας, κραυγάζοντας συνθήματα κατά της Αντάντ, υπέρ του Βασιλιά Κωνσταντίνου και αδειάζοντας τα περίστροφα τους στον αέρα. Μερικοί από τους επιτιθέμενους πιάστηκαν επί τόπου από Έλληνες αστυνομικούς, αλλά ξέφυγαν μέσα στο σκοτάδι, καθώς οι τελευταίοι δέχτηκαν επίθεση από άντρες με γαλλικές στολές. Ή "προσβολή" αυτή προκάλεσε μεγάλη έξαψη στη Γαλλία και ανησύχησε τη μετριοπαθή κοινή γνώμη στην Αγγλία. Ό ντε Ροκφέιγ υπέβαλε μια εντυπωσιακή αναφορά στο ναύαρχο Λακάζ και πίεσε τον Γκιγεμέν να αξιώσει αντίποινα. Οι πρεσβευτές της Αντάντ ανέθεσαν στον "πρύτανη" τους σερ Φράνσις Έλιοτ να επισκεφθεί τον πρωθυπουργό Ζαΐμη και να απαιτήσει την παραδειγματική τιμωρία των εισβολέων, των στρατιωτών και των αστυνομικών πού δεν απέτρεψαν το προκλητικό συμβάν, καθώς και την γραπτή έκφραση λύπης προς τη γαλλική κυβέρνηση.

Το θωρακισμένο καταδρομικό "Αβέρωφ" μέσα από τον φωτογραφικό φακό

Του ΗΛΙΑ ΝΤΑΛΟΥΜΗ

Από την αναμνηστική έκδοση του Γενικού
Επιτελείου Ναυτικού / Υπηρεσία Ιστορίας
Ναυτικού: ΘΩΡΑΚΙΣΜΕΝΟ ΚΑΤΑΔΡΟΜΙΚΟ
Γ. ΑΒΕΡΩΦ, 100 ΧΡΟΝΙΑ. «Ναυτική Επιθεώρηση»,

Όχι δεν είναι αλλοδαποί! Είναι Έλληνες ναύτες του Αβέρωφ μετά
από ανθράκευση. Μια εργασία από την οποία
όλο το πλήρωμα – πλην του κυβερνήτη –
έπαιρνε μέρος και …άλλαζε χρώμα.
(Αρχείο Θ/Κ Αβέρωφ).

Το θωρακισμένο καταδρομικό Γεώργιος Αβέρωφ ξεκίνησε τη ζωή του ως σκάφος «Χ». Ένα πλοίο της ίδιας κλάσης με τα Pisa και Amalfi, που είχε παραγγείλει το Ιταλικό Ναυτικό. Αν και η τελική εξωτερική εμφάνιση του Αβέρωφ διέφερε αρκετά απ’ αυτήν των δύο ιταλικών, εντούτοις τα βασικά χαρακτηριστικά και των τριών ήσαν τα ίδια.
Οι συζητήσεις για την απόκτηση του ναυπηγούμενου σκάφους «Χ» ανάμεσα στο ναυπηγείο Cantiere Navale Fratelli Orlando του Livorno και την ελληνική κυβέρνηση είχαν αρχίσει την άνοιξη του 1909 και συνεχίζονταν με πολύ αργό ρυθμό και το καλοκαίρι. Στις 15 Αυγούστου εκείνης της χρονιάς εκδηλώθηκε, ως γνωστόν, το Κίνημα στου Γουδή. Η επιβολή του είχε ως αποτέλεσμα – ανάμεσα στα άλλα – και την επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων, οι οποίες και ολοκληρώθηκαν τον Οκτώβριο του 1909, με την υπογραφή της σχετικής σύμβασης. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι εκείνο το φθινόπωρο είχαν αρχίσει να ενδιαφέρονται για το σκάφος «Χ» και οι Τούρκοι, οι οποίοι μάλιστα είχαν εκδηλώσει την πρόθεση να πληρώσουν υψηλότερο τίμημα. Το κόστος του ήταν της τάξης των 950.000 χρυσών λιρών Αγγλίας ή 23.650.000 δραχμές και αποτελούσε το μεγαλύτερο εμπόδιο στην πρόοδο των διαπραγματεύσεων. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι τότε η Ελλάδα βρισκόταν υπό τον έλεγχο της Διεθνούς Οικονομικής Επιτροπής, η οποία όχι απλώς ήλεγχε αυστηρότατα τον κρατικό προϋπολογισμό, κυριολεκτικά τον κατάρτιζε.

Έλληνες στο Γκαίρλιτζ στα πλαίσια εκδήλωσης μνήμης για τους Έλληνες του Δ΄ Σώματος Στρατού (1916)

Περίπου 90 Έλληνες επισκέπτες υποδέχθηκε στην αγορά του Görlitz στις 7 Μαΐου η κα. Gudrun Tack από το Σύλλογο EUROPA-HAUS GÖRLITZ e.V. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν απόγονοι των 7000 στρατιωτών και αξιωματικών του Δ' Σώματος Στρατού, που οδηγήθηκαν στο Γκαίρλιτς κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου από τον Συνταγματάρχη τους Ιωάννη Χατζόπουλο, σε υπό ειδικό καθεστώς αιχμαλωσίας, ώστε να διασφαλιστεί η ουδετερότητα της Ελλάδας [φώτο από κατάθεση στεφάνου σε έναν από τους 7 εναπομείναντες τάφους Ελλήνων στρατιωτών που πέθαναν κατά την τριετία 1916-19 στο Γκαίρλιτς].

Η κρίσιμη ανθράκευση των Γερμανικών πλοίων "Γκαίμπεν" και "Μπρεσλάου" στις αρχές του Α΄ παγκοσμίου πολέμου και η Ελληνική εμπλοκή

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Ο εθνοκτόνος Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος ξέσπασε τον Ιούλιο του 1914 ανάμεσα στους δύο μεγάλους συνασπισμούς της εποχής, δηλαδή της Αντάντ (Αγγλία - Γαλλία - Τσαρική Ρωσία) και των κεντρικών Αυτοκρατοριών (Γερμανία, Αυστροουγγαρία). Μετά την αρχική προέλαση των Γερμανικών στρατευμάτων στα εδάφη της Γαλλίας ως τα πρόθυρα της Γαλλικής πρωτεύουσας και την σφοδρή επίθεση των Τσαρικών Ρωσικών στρατευμάτων που αναχαιτίστηκαν από τον Χίντεμπουργκ παγιώθηκαν δύο συμπαγή μέτωπα το Ανατολικό και το Δυτικό, όπου παρά τις πολύνεκρες εκατέρωθεν επιθέσεις δεν υπήρχαν σημαντικές διαφοροποιήσεις. Σύντομα ξεκίνησε ένας διπλωματικός αγώνας δρόμου των δύο συνασπισμών για προσεταιρισμό νέων συμμάχων με πολιτικά και εδαφικά ανταλλάγματα, με κύριους στόχους την Ιταλία και τις Βαλκανικές Χώρες.

Η ιστορική αλήθεια για την "Μικρασιατική Άμυνα"

Αρθρογραφώντας από το μικρό μας ιστότοπο για την υπεράσπιση της μνήμης των "εξ" πολιτικών ανδρών που εκτελέστηκαν μετά από παρωδία δίκης στο Γουδί, παρατηρήσαμε ότι υπάρχει μια παρανόηση για τον πραγματικό ρόλο και το πραγματικό ειδικό βάρος που είχε η οργάνωση "Μικρασιατική Άμυνα" λίγο πριν επέλθει η κατάρρευση του μετώπου και η Μικρασιατική καταστροφή. Συγκεκριμένα ο κ. Βλάσης Αγτζίδης αναφέρει:

"Αντιλαμβανόμενη τις αρνητικές εξελίξεις, η κορυφαία οργάνωση των Μικρασιατών υπό την επωνυμία «Μικρασιατική Άμυνα» ζητά την αλλαγή πολιτικής με την ανακήρυξη ξεχωριστού Ιωνικού Κράτους και τη δημιουργία Μικρασιατικού Στρατού. Ο στρατηγος Παπούλας υπολόγιζε ότι ο στρατός αυτός θα ανέλθει σε 80.000 άνδρες. Παρότι οι σύμμαχοι στη Διάσκεψη των Παρισίων του Μαρτίου του ’22, ζητούν απ’ την Ελλάδα να συνθηκολογήσει με τον Κεμάλ και να εγκαταλείψει τη Μικρά Ασία, οι κυβερνήτες της Ελλάδας αποφασίζουν την απόρριψη των μικρασιατικών αιτημάτων και τον μη εξοπλισμό του ελληνικού πληθυσμού."

Παρατηρήσαμε ότι οι απόψεις αυτές τυγχάνουν ευρύτατης αποδοχής από πολλούς κυρίως Μικρασιατικής και Βενιζελικής προέλευσης, κύκλους (π.χ. igaiolos.blogspot.com/2008/01/blog-post_05.html). Η ιστορική αλήθεια όμως είναι ότι οι απόψεις αυτές δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα (τουλάχιστον όπως αυτή περιγράφεται από έγκυρες και ευρύτερα αποδεκτές πηγές). Ας δούμε λοιπόν τι ήταν και τι σκοπούς είχε η Μικρασιατική Άμυνα".

Η "Μικρασιατική Άμυνα" σχηματίστηκε στα τέλη Οκτωβρίου 1921 από σημαντικά και ευυπόληπτα μέλη της αστικής τάξης της Σμύρνης (Ψαλτώφ, Σολομωνίδης, Ευρυπαίος, Δήμας, Τενεκίδης) και ουσιαστικά ήταν παράρτημα της Βενιζελικής "Άμυνας της Κωνσταντινούπολης" του Κονδύλη και του Ιωάννου όπως φαίνεται από τις παραπλήσιες ονομασίες. Απεσταλμένος της "άμυνας της Κωνσταντινούπολης" (Αργυρόπουλος) είχε ταξιδέψει στην Σμύρνη τουλάχιστον μια φορά για να συντονίσει τις ενέργειες των 2 Βενιζελικών οργανώσεων. Η "μικρασιατική άμυνα" αρχικά δημιουργήθηκε υπό το φόβο των ντόπιων Μικρασιατών ότι οι μετανοεμβριανές Κυβερνήσεις θα εγκατέλειπαν την Μικρά Ασία, λόγω των δυσκολιών της εκστρατείας και της ελπίδας τους ότι η επιστροφή του Βενιζέλου θα εξασφάλιζε την πολύτιμη Αγγλική υποστήριξη.

Πως γράφεται σήμερα η Ελληνική Συνταγματική Ιστορία. (Το παράδειγμα του κ. Νίκου Αλιβιζάτου)

Διαβάσαμε στο φύλλο της "Καθημερινής" στις 03.01.10, τις απόψεις του καθηγητή Συνταγματικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Αλιβιζάτου για την νέα μεταναστευτική νομοθεσία που προτίθεται να στηρίξει η κυβέρνηση και την περιφρόνηση του για όλους εμάς που ανησυχούμε για την απόφαση της Κυβέρνησης εν μια νυκτί να ελληνοποιήσει εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες άλλων εθνικοτήτων, θρησκειών και νοοτροπιών.

Δεν θα απαντήσουμε στον κ. Αλιβιζάτο για τα θέματα αυτά από το μικρό αυτό βήμα, καθώς είναι άσχετα με την θεματολογία μας. Σχετικά με την θεματολογία της παρούσης ιστοσελίδας όμως, είναι οι "αντικειμενικές" "πανεπιστημιακές" και "επιστημονικές" απόψεις του κ. Αλιβιζάτου για το τι είναι Συνταγματικό και Αντισυνταγματικό στα συνταρακτικά πολιτικά γεγονότα του Εθνικού Διχασμού.

Πολιτικές απόψεις του Ίωνος Δραγούμη για τον Βενιζέλο και τον Βενιζελισμό από το ημερολόγιο που τηρούσε

ΙΟΥΝΙΟΣ 1915 (ο Ίων Δραγούμης έχει εκλεγεί ανεξάρτητος βουλευτής Φλωρίνης και διατυπώνει τις πρώτες του εντυπώσεις για τον Βενιζέλο και τον Βενιζελισμό)

"....Ο Βενιζέλος μόνο εγωλατρεία άπειρη έχει, μπορεί για τον εαυτό του να βουλιάξει το έθνος ολοκληρο για να υψωθεί αυτός, μπορεί να πατήσει απάνω στα ερείπια της Ελλάδας και στα πτώματα των Ελλήνων. Τέτοιος αν και πολύ μεγαλύτερος θα ήταν ο Ναπολέων για την Γαλλία. Σαν ανθρώπινη εμφάνιση τον θαυμάζω για την δύναμη της αδιαφορίας του για το έθνος και της ασυνειδησίας του. Σαν Έλληνα τον βρίσκω ολέθριο. Άμα πεθάνει δεν θα μείνει τίποτα από αυτόν παρά η θύμιση του προσώπου του, ενός ανθρώπου δημαγωγού, τσαρλατάνου σοβαρού και δυνατού και κανένα άλλο δίδαγμα για το έθνος δε θα έχει αφήσει πίσω του..."

Η ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΚΥΘΗΡΩΝ ΣΤΟ ΒΕΝΙΖΕΛΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΤΟΝ Α' ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ

( Επισκέφθηκα το νησί των Κυθήρων για τις καλοκαιρινές διακοπές μου, την πρώτη εβδομάδα του Αυγούστου (2009). Μελετώντας πρόχειρα την σύγχρονη Ιστορία του Νησιού συνάντησα μια ενδιαφέρουσα πτυχή της κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, την οποία και θα σας παρουσιάσω συνοπτικά.)

Στις 17 Αυγούστου 1916 κυρήσσεται το "Κίνημα της Εθνικής Άμυνας" στην Θεσσαλονίκη από Βενιζελικά στοιχεία και υπό την απροκάλυπτη κάλυψη και αρωγή του Αρχηγού του Συμμαχικού εκστρατευτικού Σώματος ΄της Αντάντ στην Θεσσαλονίκη, στρατηγού Μορίς Σαράιγ. Το "κίνημα", χάρις την βοήθεια από τα Ανταντικά στρατευματα επιβάλλεται στην πόλη, μετά από ένοπλη αιματηρή αντιπαράθεση (3 νεκροί, 7 τραυματίες) με τα πιστά στρατευματα στην Ελληνική Κυβέρνηση. Μετά την επικράτηση στην Θεσσαλονίκη η "Επιτροπή Αμύνης" καλεί τον Ελευθέριο Βενιζέλο να αναλάβει την αρχηγεία.

Βιβλιοκρισία για το έργο "Κωνσταντίνος και Βενιζέλος" του Εδουάρδου Ντριώ

Βιβλιοκρισία για το έργο "Κωνσταντίνος και Βενιζέλος" του Εδουάρδου Ντριώ


Ο Εδουάρδος Ντριώ ήταν ένας Γάλλος ακαδημαϊκός ιστορικός αρκετά γνωστός στην εποχή του (στίς αρχές του 1900), με σημαντικό ερευνητικό έργο για τον Ναπολέοντα και για το "Ανατολικό ζήτημα" και το καθεστώς των "Νεότουρκων". Του ανατέθηκε στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, από το ελληνικό κράτος, να γράψει μια γενική ιστορία για την Ελληνική εξωτερική πολιτική, λαμβάνοντας υπ' όψιν τα κρατικά ελληνικά αρχεία. Η πολυετής και επίπονη εργασία του σύντομα έγινε πεδίο αντιπαράθεσης στην ελληνική πολιτική σκηνή, αφού στον πέμπτο και τελευταίο τόμο της εργασίας του που εξέταζε την εξωτερική πολιτική της Ελλάδος κατά τον Α Παγκόσμιο πόλεμο, (αν και ο ίδιος όντας Γάλλος), δικαίωνε πανηγυρικά την ουδετερόφιλη πολιτική του Βασιλιά καταλογίζοντας βαριές ευθύνες στην Βενιζελική παράταξη για τον εθνικό διχασμό. Το έργο του στην τελική του μορφή απαγορεύτηκε να κυκλοφορήσει στην Ελλάδα απο τις Βενιζελικές κυβερνήσεις των ετών 1928-1932. Οσα αντίτυπα του έφτασαν στην Ελλάδα απο την Γαλλία που κυκλοφόρησαν με την φροντίδα του ίδιου του Ντριώ, κατασχέθηκαν απο τις Βενιζελικές αρχές.


Το ανα χείρας έργο του, είναι ένα συμπληρωματικό έργο, που κάνει μια γενική ανασκόπηση της πολιτικής κατάστασης στην Ελλάδα την κρίσιμη δεκαετία 1912-1922, με έμφαση στην αντιπαράθεση Κωνσταντίνου - Βενιζέλου. Ο τρόπος γραφής βέβαια μόνο ακαδημαϊκός δεν είναι, καθώς ο συγγραφέας περιέργως δεν στερείται πολιτικών παθών και προτιμήσεων. Φαίνεται δε ότι είχε και προσωπικές επαφές με τον Βασιλιά Κωνσταντίνο και σημαίνοντες πολιτικούς του συντηρητικού κόμματος τους οποίους ανυπόκριτα θαυμάζει. Η αγάπη του για την Ελλάδα είναι ολοφάνερη και πολλές φορές γίνεται συγκινητική.

Οι κύριες θέσεις του συγγραφέα είναι οι ακόλουθες..

1. Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος δεν ήταν Γερμανόφιλος, αλλά αυτή η φήμη ήταν κατασκεύασμα των Βενιζελικών και Συμμαχικών μέσων ενημέρωσης.

2. Ο Βενιζέλος ήθελε να βγάλει την Ελλάδα στον πόλεμο με τυχοδιωκτικό τρόπο, χωρίς να εξασφαλίζει ανταλλάγματα, αντίθετα με τις πρακτικές άλλων χωρών και σε αντίθεση με την προσοχή και την διστακτικότητα του Κωνσταντίνου.

3. Ο Βενιζέλος υπαγόρευσε τα Συμμαχικά τελεσίγραφα και συνεχώς απαιτούσε κυρώσεις για την Ελλάδα.

4. Οι μυστικές υπηρεσίες των συμμάχων στην Ελλάδα βρίσκονταν σε στενή συνεργασία με Βενιζελικά στελέχη και υπονόμευαν συστηματικά τις διαπραγματεύσεις όλων των Βασιλικών κυβερνήσεων.

5. Η Ελληνική συμμετοχή στην εκστρατεία των Δαρδανελλίων θα ήταν καταστροφική για τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις και για τις ισορροπίες στην περιοχή.

6. Οι Βασιλικές κυβερνήσεις παρείχαν πολύτιμη προστασία στο εκστρατευτικό σώμα της Αντάντ για τουλάχιστον ένα χρόνο, εμποδίζοντας την συντριβή του απο τις υπέρτερες Γερμανο-Βουλγαρικές δυνάμεις του Μάκενσεν.

7. Οι καταλήψεις αρχικά του Ρούπελ και αργότερα της Καβάλας, προήλθαν από τις πολλές παραβιάσεις της ελληνικής ουδετερότητας από πλευράς των Συμμάχων, που έδωσαν την αφορμή στα στρατευματα των Αυτοκρατοριών να επέμβουν.

8. Η Βενιζελική επίθεση στην Κατερίνη έγινε για να υπονομεύσει την συμφωνία βασιλιά - Μπεναζέ.

9. Τα "Νοεμβριανά" αποτελούν μέγα πολιτικό και στρατιωτικό ατόπημα των Γάλλων.

10. Οι εξελίξεις μετά την Βενιζελική κατάληψη της εξουσίας το 1917 απέδειξαν ότι ο Ελευθέριος Βενιζέλος δεν είχε εξασφαλίσει κανένα εδαφικό αντάλλαγμα για την συμμετοχή στον πόλεμο (ούτε καν την αποκατάσταση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας) και ότι η ελληνική παρουσία στην Σμύρνη και στην Τσατάλτζα ήταν αποτέλεσμα συγκυριών και με την πλήρη διαβεβαίωση των Δυνάμεων ότι η Ελλάς θα είναι αβοήθητη εκεί, τόσο στρατιωτικά όσο και οικονομικά.

11. Αναλύει (όχι διεξοδικά ομολογουμένως) γιατί οι Σύμμαχοι μας θα μας εγκατέλειπαν στην Μικρά Ασία ασχέτως του αποτελέσματος των εκλογών του 1920.

Τα παραπάνω είναι λίγα μόνο από τα θέματα που διαπραγματεύεται ο Ντριώ. Το έργο του βέβαια πάσχει σε κάποια χτυπητά σημεία, για τα οποία όμως ο ίδιος δεν φέρει ευθύνη. Ουσιαστικά ο Ντριώ έχει βασίσει όλα τα συμπεράσματα του στα αρχεία του Γαλλικού και του Ελληνικού υπουργείου εξωτερικών. Δεν είχε τότε στην διάθεση του (1929) τα αντίστοιχα αρχεία της Γερμανίας και της τότε Αυστροουγγαρίας, τα όποια δημοσιεύτηκαν 30 χρόνια μετά.

Έτσι ενώ μας διαφωτίζει γλαφυρά για πολλές πτυχές της τυχοδιωκτικής εξωτερικής και εσωτερικής Βενιζελικής πολιτικής, του διαφεύγουν κρίσιμα διπλωματικά γεγονότα που αφορούν συνεννοήσεις του Βασιλιά Κωνσταντίνου με τις Κεντρικές Αυτοκρατορίες. Δεν υπάρχει αναφορά στο τηλεγράφημα Πασσάρωφ, στις γραπτές Γερμανικές εγγυήσεις της ελληνικής εδαφικής ακεραιότητας, στις συνεννοήσεις Κωνσταντίνου - Γερμανών κατά την εξορία του κτλ.

Αποσιωπά όλες τις ακρότητες των Βασιλικών κυβερνήσεων εις βάρος Βενιζελικών, ενώ αθωώνει βιαστικά την "πικρή" αλήθεια ότι ο τρόπος με τον οποίο ενήργησε ο Κωνσταντίνος (δηλαδή διορίζοντας κυβερνήσεις της αρεσκείας του) μετά το 1916 ήταν στα όρια της συνταγματικής εκτροπής.

Εν ολίγοις το ανα χείρας πόνημα είναι πολύτιμο αλλά χρησιμοποιούμενο ως μοναδική μαρτυρία, δεν οδηγεί στην ιστορική αλήθεια.

Η μετάφραση ανήκει στον κ. Κώστα Μπαρμπή και θα μου επιτραπεί να πω (παρά την αγάπη που έχω για τον ίδιο και τα γραπτά του), ότι φαίνεται να εξυπηρετεί πρώτα τον ίδιο και τις εκφραστικές του ευαισθησίες και μετά το κείμενο και τον συγγραφέα.