Η κοινοβουλευτική ομάδα των "Ιαπώνων" στις αρχές του 20 αιώνα και η πολιτική κατάντια και λειψανδρία της Ελλάδας στις αρχές του 21ου αιώνα

Δημήτριος Γούναρης

(σε συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης)
γράφει ο Σπύρος Παπασπύρος

 Ο εκδότης και «πατέρας» της δημοσιογραφίας της σύγχρονης Ελλάδος Βλάσης Γαβριηλίδης, στην αρχαιότερη Ελληνική εφημερίδα «Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ», ονόμασε μια ομάδα νέων ανεξάρτητων βουλευτών, που εξελέγησαν στις εκλογές του 1906, ως η «Ομάς των Ιαπώνων». Τους ονόμασε έτσι παρομοιάζοντας την μαχητικότητα των μελών της στο Κοινοβούλιο, με την ορμητικότητα και μαχητικότητα που επέδειξαν οι Ιάπωνες στρατιώτες στον Ρωσοϊαπωνικό πόλεμο του 1904-1905.

Η ομάδα αυτή του Ελληνικού Κοινοβουλίου, έδρασε από το 1906 έως το 1908, με ριζοσπαστικές ιδέες για τον εκσυγχρονισμό της χώρας, σε μια εποχή που ήταν ακόμη νωπή η ήττα του 1897, το «Μακεδονικό» βρισκόταν σε τέλμα και η πολιτική φαυλότητα κυριαρχούσε στο εσωτερικό. Προήλθε από τη διάλυση της Δηλιγιαννικής παρατάξεως το 1905.

Την κοινοβουλευτική ομάδα των «Ιαπώνων» αποτελούσαν οι:

• Στέφανος Δραγούμης (1842-1923), βουλευτής Αττικοβοιωτίας, από το κόμμα του Χαριλάου Τρικούπη, τυπικά αρχηγός της ομάδος.
• Δημήτριος Γούναρης (1867-1922), ανεξάρτητος βουλευτής Πατρών, από το κόμμα του Γεώργιου Θεοτόκη, ουσιαστικά η ψυχή της ομάδος.
• Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης (1860-1922), βουλευτής Κυκλάδων, από το κόμμα του Θεοδώρου Δηλιγιάννη.
• Εμμανουήλ Ρέπουλης (1863-1924), βουλευτής Ερμιονίδος, από το κόμμα του Δηλιγιάννη και αργότερα «εξ απορρήτων» συνεργάτης του Ελευθερίου Βενιζέλου.
• Χαράλαμπος Βοζίκης (1862-1937), ανεξάρτητος βουλευτής Κυνουρίας, προερχόμενος από τα κόμματα του Δηλιγιάννη και του Ζαΐμη.
• Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, βουλευτής Αιγιαλείας από το κόμμα του Αλεξάνδρου Ζαΐμη (1851-1936).
• Απόστολος Αλεξανδρής (1879-1961), πρωτοεκλεγείς, ανεξάρτητος βουλευτής Καρδίτσας.
  

Η παρωδία δίκης των έξι και η περίεργη περίπτωση του αντ/σχη Πτολεμαίου Σαρηγιάννη

Στις 6 Φεβρουαριου1921 έγινε στο Λονδίνο η πρώτη συνδιάσκεψη των Συμμάχων (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία) στην οποία συμμετείχε η Ελληνική Κυβέρνηση υπό τον τότε πρωθυπουργό Καλογερόπουλο. Την Ελληνική στρατιά της Μ. Ασίας αντιπροσώπευε ο αντ/σχης Πτολεμαίος Σαρηγιάννης ως ειδικός σύμβουλος σε στρατιωτικά θέματα που αφορούσαν το μέτωπο. Ο Σαρηγιάννης είχε κάνει λαμπρές σπουδές στο εξωτερικό, ήταν απόφοιτος της σχολής Πολέμου της Γαλλίας, εθεωρείτο άριστος επιτελικός, είχε προαχθεί επ΄ανδραγαθία στην μάχη του Σκρα το 1917, ενώ ήταν υπαρχηγός του Γενικού επιτελείου στην Μικρά Ασία επί Βενιζέλου. Γενικά είχε ιδιαίτερη σύνδεση με τον επιτελάρχη Θεόδωρο Πάγκαλο του οποίου ήταν προστατευόμενος, αλλά δεν αντικαταστάθηκε μετά την πολιτική μεταβολή του Νοεμβρίου, καθώς η Κυβέρνηση θεώρησε πως έπρεπε να υπάρχει ένας συνδετικός κρίκος με την προηγούμενη ανώτατη διοίκηση που τα περισσότερα μέλη της είτε είχαν παραιτηθεί (Παρασκευόπουλος), είτε είχαν αυτομολήσει ενώπιον του εχθρού πηγαίνοντας στην Κωνσταντινούπολη (Κονδύλης, Ιωάννου, Ζαφειρίου κτλ) που βρισκόταν υπό διεθνή Αρμοστεία.

Μικρασιατική εκστρατεία και αναγκαστικό εσωτερικό δάνειο (μελέτη του κ. Τσίχλη)

(σημ. Φιλίστωρος: έχω προμηθευτεί και διαβάζω την νέα πρωτότυπη μελέτη του κ. Τσίχλη για την οποία μόνο καλά λόγια έχω να πω (τουλάχιστον για τις πρώτες 150 σελίδες που έχω διαβάσει).)

γράφει  ο Ι. Ν. Μπασκόζος

1922 Οι ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις βρίσκονται στη Μικρά Ασία. Η έκβαση της εκστρατείας είναι αβέβαιη, όχι μόνο για στρατιωτικούς λόγους αλλά και για οικονομικούς. Οι πόροι της χώρας είχαν εξαντληθεί από τον πόλεμο και οι ξένες δυνάμεις ήταν απρόθυμες να συνομολογήσουν δάνειο. Η οικονομική ανάγκη ήταν άμεση, αλλά η αύξηση των εσόδων μέσω της αύξησης της φορολογίας ή των δασμών απαιτούσε αρκετό χρόνο, ενώ είχε ήδη εκδοθεί μεγάλη ποσότητα ακαλύπτου χαρτονομίσματος. Ο πρωθυπουργός Δημήτρης Γούναρης και ο υπουργός Εξωτερικών Γεώργιος Μπαλτατζής περιόδευσαν στην Ευρώπη αναζητώντας οικονομική και ηθική βοήθεια, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Με τον γυρισμό τους την 21η Φεβρουαρίου 1922 ο Δ. Γούναρης, λίγο πριν από την ενημέρωση του Υπουργικού Συμβουλίου, εξέθεσε σε στενό κύκλο φίλων τη λύπη του για την αδυναμία σύναψης του εξωτερικού δανείου. Ο υπουργός Οικονομικών Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης εν τούτοις έμοιαζε ήρεμος και έπαιζε την αλυσίδα των κλειδιών του. Ο Δημήτρης Γούναρης παραξενεύτηκε και τον ρώτησε προς τι η ευφορία. «Δημητράκη, τα ηύρα τα λεπτά» του απάντησε ο Πρωτοπαπαδάκης και έβγαλε από το πορτοφόλι του ένα χαρτονόμισμα των 100 δραχμών και το έκοψε στα δύο μπροστά στον κατάπληκτο πρωθυπουργό. Το σχέδιο ήταν πολύ απλό: Με τη διχοτόμηση του νομίσματος η αριστερή πλευρά θα χρησιμοποιούνταν ως νόμισμα στη μισή αξία του ακεραίου χαρτονομίσματος (π.χ., το τεμάχιο του εκατονταδράχμου άξιζε πλέον πενήντα δραχμές). Η δεξιά πλευρά του χαρτονομίσματος θα ανταλλασσόταν με έντοκη ομολογία στη μισή αξία του ακεραίου χαρτονομίσματος.

Η Βενιζελική απόφαση για την αποβίβαση του Ελληνικού στρατού στην Σμύρνη

Η αποβίβαση του Ελληνικού στρατού στην Σμύρνη (19 Μαίου 1919)

Αναμφίβολα η Μικρασιατική καταστροφή αποτέλεσε την μεγαλύτερη τραγωδία του Ελληνισμού στην σύγχρονη του Ιστορία. Έτσι είναι εύλογο γιατί το ερευνητικό ενδιαφέρον για την περίοδο αυτή, ήταν και είναι ιδιαίτερα αυξημένο. Γίνεται τα τελευταία χρόνια μια αγωνιώδης προσπάθεια να δικαιωθεί η Βενιζελική απόφαση για την αποβίβαση του Ελληνικού στρατού στην Σμύρνη (19 Μαΐου 1919).

Επιτέλους δικαίωση!! Μετά από 88 χρόνια ο Άρειος Πάγος αθωώνει τους έξι εκτελεσθέντες στο Γουδί!!

Σήμερα είναι μια λαμπρή ημέρα για την Ελληνική Δικαιοσύνη και για την Ελληνική κοινωνία γενικότερα. Μετά από 88 χρόνια από την παρωδία δίκης και την βάρβαρη εκτέλεση - δολοφονία των "εξι" από τους πολιτικούς και στρατιωτικούς τους αντιπάλους, απεδόθη επιτέλους η Δικαιοσύνη και αποκαταστάθηκε η Αλήθεια. Παραθέτω το σχετικό δημοσίευμα που αφορά την σημερινή τελεσίδικη απόφαση του Αρείου Πάγου που επιτέλους αποκαθιστά την μνήμη των αγρίως δολοφονηθέντων 6 πατριωτών. Για τις μικρόψυχες αντιδράσεις των προσφυγικών σωματείων έχουμε αναφερθεί ξανά στο παρελθόν και δεν θα ήθελα να επανέλθω. Στα ακόλουθα κείμενα μου έχω αναπτύξει σειρά επιχειρημάτων τόσο για την πρωτοφανή καταπάτηση των στοιχειωδών ατομικών δικαιωμάτων των δολοφονηθέντων, όσο και για την αθωότητα τους επί της ουσίας, χωρίς σε καμία περίπτωση να εξαντλώ το θέμα. Υπενθυμίζω για όσους θέλουν να ενημερωθούν για την αλήθεια σχετικά με την "δίκη" των έξι:

Η δίκη των "εξ" (μια κριτική θεώρηση της δίκης, 87 χρόνια μετά την εκτέλεση των "εξ")

Αντίλογος στα επιχειρήματα των υποστηρικτών της νομιμότητας της "δίκης των εξ"

Η ιστορική αλήθεια για την "Μικρασιατική Άμυνα"

Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης (μια βιογραφία)

Οι ελλείψεις στον στρατηγικό στρατιωτικό σχεδιασμό της Μικρασιατικής εκστρατείας από τον Ελευθέριο Βενιζέλο

Οι προθέσεις του Βενιζέλου το καλοκαίρι του 1920 για προέλαση του Ελληνικού στρατού στα ενδότερα της Ανατολίας

Ο Θεόδωρος Πάγκαλος, η "πολιτική του σταδιοδρομία" και μια μεταγενέστερη ομολογία του για την αθωότητα των "έξι"

Ο αρχιτέκτων της δολοφονίας των "εξ" ήταν, όπως είναι πανθομολογούμενο, ο Βενιζελικός αξιωματικός Θεόδωρος Πάγκαλος, μετέπειτα Δικτάτωρ της Ελλάδος και παππούς τωρινού μεγαλόσχημου, σε λόγια αλλά και φυσικό μέγεθος, υπουργού της κυβέρνησης που παρακαλούσε να φυσήξει ο άνεμος για να πάρει την Ελληνική σημαία από Ελληνική βραχονησίδα που εποφθαλμιούν οι Τούρκοι. Ο Θεόδωρος Πάγκαλος συνέταξε ο ίδιος το αστήρικτο παραπεμπτικό πόρισμα για την παρωδία δίκης που ακολούθησε, ενώ κινήθηκε παρασκηνιακά για να εξασφαλίσει την εκτέλεση των κατηγορούμενων. Ο έγκυρος ιστορικός του μεσοπολέμου Δαφνής περιγράφει και μια δραματική συνάντηση της ηγεσίας της "επανάστασης" (Πλαστήρας - Γονατάς) με τους Πάγκαλο και Οθωναίο στην οποία οι δύο τελευταίοι ουσιαστικά εκβίαζαν για την άμεση εκτέλεση των "έξι" ακόμη και χωρίς δίκη.

Η συνενοχή του Ελευθερίου Βενιζέλου στην δικαστική δολοφονία των "εξι"

Στην επικαιρότητα βρίσκεται για άλλη μια φορά η "δίκη των έξι", λόγω της δικαστικής εκκρεμότητας της υπόθεσης στον Άρειο Πάγο και της αγωγής που κατέθεσαν Μικρασιατικοί και Ποντιακοί σύλλογοι ως έχοντες έννομο συμφέρον από το κλείσιμο άλλης μιας πληγής στην εθνική συλλογική μνήμη. Εμείς τις θέσεις μας για την προαποφασισμένη δολοφονία των έξι τις έχουμε καταθέσει σε δύο προηγούμενα κείμενα μας (Η δίκη των "εξ" (μια κριτική θεώρηση της δίκης, 87 χρόνια μετά την εκτέλεση των "εξ", και Αντίλογος στα επιχειρήματα των υποστηρικτών της νομιμότητας της "δίκης των εξ") και μάλλον δεν χρειάζεται να επανέλθουμε εκ νέου.

Στο σημερινό μας άρθρο θα ασχοληθούμε με μια άλλη πτυχή της τραγωδίας αυτής. Η δικαστική δολοφονία των "έξι" δεν θα είχε πραγματοποιηθεί χωρίς την σιωπηρή επιδοκιμασία του μεγάλου πολιτικού τους αντιπάλου Ελευθέριου Βενιζέλου. Τις κρίσιμες μέρες του Οκτωβρίου και Νοεμβρίου του 1922 που λάμβανε χώρα η παρωδία δίκης της Ελληνικής πολιτικής ηγεσίας από τους στρατιωτικούς που ηττήθηκαν στα υψίπεδα της Μικράς Ασίας, ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε οριστεί από την "Επαναστατική Επιτροπή" ως αντιπρόσωπος της, στις διαπραγματεύσεις με την Τουρκία στην Λωζάννη.

Η στάση του ΣΕΚΕ / ΚΚΕ στο Μικρασιατικό ζήτημα

Η συμμετοχή της Ελλάδας με μια μεραρχία στην εκστρατεία της Ουκρανίας το 1919 κατά των κομμουνιστών στο πλευρό των Γάλλων και των Ρώσων "Λευκών", έθεσε την ισχυρή αναδυόμενη δύναμη των Μπολσεβίκων στο αντίπαλο στρατόπεδο. Το κομμουνιστικό καθεστώς ήρθε σε πολυεπίπεδη συμφωνία με τον Κεμάλ και το νέο εθνικιστικό καθεστώς του στην Άγκυρα παρέχοντας οικονομική και υλικοτεχνική στρατιωτική υποστήριξη που αναμφίβολα επηρέασε το τελικό αποτέλεσμα της Μικρασιατικής εκστρατείας. Εκτός αυτού όμως, οι μπολσεβίκοι καθοδήγησαν μέσω της Παμβαλκανικής Κομμουνιστικής Ομοσπονδίας και τον νεότευκτο πολιτικό βραχίωνα τους στην Ελλάδα το ΣΕΚΕ (Σοσιαλιστικό εργατικό Κόμμα Ελλάδος), να αντιταχθεί στην Ελληνική Μικρασιατική εκστρατεία ως δημιούργημα του καπιταλιστικού ιμπεριαλισμού. Το ΣΕΚΕ είχε ιδρυθεί το 1918 με αρχικά μέλη της μετριοπαθείς σοσιαλιστές και εργατοϋπαλλήλους. Το 1920 είχε ελάχιστα μέλη στα συνδικάτα ενώ τα πολιτικά της στελέχη είχαν λίγες πολιτικές εμπειρίες και μάλλον μικρές δυνατότητες.

Σπυρίδων Ν. Θεοτόκης (μια βιογραφία)

Ο Σπυρίδων Θεοτόκης υπήρξε μια εξέχουσα πολιτική φυσιογνωμία της εθνικόφρονος Δεξιάς του οποίου η πολιτική δράση εκτείνεται από το τον Μεσοπόλεμο ως και το 1985. Γεννήθηκε το 1908 στην Αθήνα και προερχόταν από την περίφημη πολιτική οικογένεια των Θεοτόκιδων της Κέρκυρας. Ο παππούς του Γεώργιος Θετόκης κυβέρνησε την Ελλάδα ως αρχηγός του Τρικουπικού κόμματος από το 1899 έως το 1908 με μικρά διαλείμματα. Ο πατέρας του Ιωάννης Θεοτόκης χρημάτισε δύο φορές υπουργός Γεωργίας στον Μεσοπόλεμο, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κονδύλη που επανέφερε τον Βασιλιά το 1935 και υπηρεσιακός πρωθυπουργός το 1950. Ο θείος του Νικόλαος Θεοτόκης ήταν επίσης πολιτικό πρόσωπο των αντιβενιζελικών και ένας από τους εκτελεσθέντες μετά την παρωδία δίκης των "εξ".

Ο Σπυρίδων Θεοτόκης ξεκίνησε τον πολιτικό του βίο εκλεγόμενος βουλευτής του Λαϊκού κόμματος το 1933 στην Κέρκυρα σε ηλικία μόλις 25 ετών. Η απρόσμενη αυτή επιτυχία είχε να κάνει και με την μόρφωση του που ήταν σπάνια για την εποχή εκείνη, καθώς είχε σπουδάσει με επιτυχία τόσο την Νομική όσο και Οικονομικά, ενώ μιλούσε τέσσερις ξένες γλώσσες. Έλαβε ενεργό μέρος στην καταπολέμηση του βενιζελικού πραξικοπήματος του 1935 στο πλευρό του Κονδύλη. Παρά τους αδιαμφισβήτητους δεσμούς του πατέρα του και του ίδιου με το Στέμμα, διώχθηκε από την 4η Αυγούστου του Μεταξά, ενώ ο πατέρας του εκτοπίστηκε.

Οι ελλείψεις στον στρατηγικό στρατιωτικό σχεδιασμό της Μικρασιατικής εκστρατείας από τον Ελευθέριο Βενιζέλο

Έχουμε αναφέρει στο παρελθόν (και έχουμε κατηγορηθεί σφοδρά για αυτό), ότι ο σχεδιασμός της Μικρασιατικής εκστρατείας από τον Βενιζέλο υπήρξε πρόχειρος, επιπόλαιος και δεν έλαβε υπόψιν του τις γεωγραφικές και στρατηγικές ιδιαιτερότητες της περιοχής, παρά μόνο τα διεθνή συμφέροντα και τις πολιτικές ισορροπίες της συγκεκριμένης εποχής (1918-1919), οι οποίες όμως μοιραία μεταβάλλονται ταχύτατα.

Αποδείξεις για τον ισχυρισμό μας αυτόν κομίζει ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Σβολόπουλος στην περίφημη πλέον Βενιζελική απολογία του "η απόφαση για την επέκταση της Ελληνικής κυριαρχίας στην Μικρά Ασία", που έχει μάλιστα εκδοθεί υπό την αιγίδα και την οικονομική αρωγή του ιδρύματος "Ελευθέριος Βενιζέλος" με έδρα τα Χανιά.

Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης (μια βιογραφία)

Ο Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης γεννήθηκε στην Νάξο στις 31 Δεκεμβρίου 1859. Σε ηλικία 14 ετών έμεινε ορφανός από πατέρα, αλλά παρά την χρηματική του ένδεια, φοίτησε στο γυμνάσιο της Σύρου εργαζόμενος για την αυτοσυντηρηση του. Τελειώνοντας το γυμνάσιο και έχοντας 600 δραχμές, αποφάσισε να μεταβεί στην Γαλλία για να σπουδάσει αστρονομία. Είχε την τύχη να έρθει σε επαφή με τον Δημήτριο Βικέλα και την ολιγομελή αλλά επιφανή οικονομικά παροικία των Ελλήνων στο Παρίσι. Αυτοί λαμβάνοντας υπό την προστασία τους τον νεαρό τότε Πρωτοπαπαδάκη τον στήριξαν οικονομικά και ηθικά ώστε να ολοκληρώσει τις σπουδές στην πολυτεχνική Σχολή των Παρισίων το 1883 με ιδιαίτερη επίδοση στην Μηχανική και στα μαθηματικά.

Στην επιστράτευση του 1885 λόγω της κρίσης στην Ανατολική Ρωμυλία, παράτησε τις σπουδές του και κατατάχθηκε εθελοντής στον Ελληνικό στρατό. Συνεχίζοντας τις σπουδές του στην Γαλλία απέκτησε τον Ιούνιο του 1887 το ανώτατο δίπλωμα μεταλλειολογίας της σχολής των Παρισίων. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα εργάστηκε αρχικά στους σιδηρόδρομους, ενώ παράλληλα ορίστηκε καθηγητής στην στρατιωτική σχολή Ευελπίδων. Η πρώτη αξιοσημείωτη εργασία του ήταν η εποπτεία των εργασιών της διάνοιξης του Ισθμού της Κορίνθου. Με την αποπεράτωση του έργου στα εγκαίνια, ο Πρωτοπαπαδάκης παρασημοφορήθηκε από τον Βασιλιά Γεώργιο για την προσπάθεια του.

Οι προθέσεις του Βενιζέλου το καλοκαίρι του 1920 για προέλαση του Ελληνικού στρατού στα ενδότερα της Ανατολίας

Έχει υποστηριχθεί από πολλούς έγκυρους ιστορικούς, ότι η προέλαση ως την Άγκυρα ήταν ένα θανάσιμο λάθος των μετανοεμβριανών Κυβερνήσεων. Έχει επίσης υποστηριχθεί ότι ο Βενιζέλος και οι συνεργάτες του δεν σκόπευαν να παρασυρθούν σε μια τέτοια περιπέτεια συνεχούς απομάκρυνσης από την Σμύρνη, αλλά θα αμύνονταν στην γραμμή της Συνθήκης των Σεβρών. Ας κομίσουμε ένα στοιχείο που εν μέρει τα αναιρεί αυτά.

Μετά το πέρας των επιχειρήσεων του Ιουλίου 1920:

"...Τελικά ο Βενιζέλος έτρεφε τώρα μεγάλες ελπίδες. Είπε στον Ουίλσον ότι οι Έλληνες θα καταλάμβαναν την Ανατολική Θράκη. Έπειτα, αργότερα αν χρειαζόταν, την Προύσα, το Εσκί Σεχίρ, το Αφιόν καραχισάρ, την Κωνσταντινούπολη ακόμη και την Τραπεζούντα...."

και λίγο πιο κάτω:

"....Ο Βενιζέλος απέβλεπε σε μια ακόμη προέλαση ως την γραμμή Εσκι Σεχίρ - Αφιόν Καραχισάρ αν οι Τούρκοι αρνούνταν να θέσουν σε εφαρμογή την συνθήκη..."

Να σημειωθεί ότι ήδη τότε το Ελληνικό μέτωπο ήταν πολύ πιο διευρυμένο από την γραμμή που λίγους μήνες μετά θα κατακύρωνε η συνθήκη των Σεβρών. Στις επιχειρήσεις του Ιουλίου ο Βενιζέλος διέθεσε μια μεραρχία που κατέλαβε την Πάνορμο για να καλύψει τους Συμμάχους στην Κωνσταντινούπολη. Αυτό όμως είχε ως αποτέλεσμα:

"...η διαταγή για να σταματήσει η προέλαση ήρθε όταν πια η Ελλάδα είχε καταλάβει ένα πολύ εκτεταμένο μέτωπο (η μια σειρά από μέτωπα) που περιελάμβανε την Προύσα, την σιδηροδρομική γραμμή της Πανόρμου και το Αλασεχιρ. Οι Έλληνες συμπλήρωσαν τις επιχειρήσεις αυτές καταλαμβάνοντας το Ουσάκ στο χείλος του οροπεδίου της Ανατολίας.."

ΠΗΓΗ

Michael-Llewellyn Smith, Η Ελλάδα στην Μικρά Ασία 1919-1922, εκδόσεις ΜΙΕΤ

Συμπληρωματικά στοιχεία για την φυγή των Βενιζελικών αξιωματικών στην Κωνσταντινούπολη

Στο προηγούμενο άρθρο μας για την "Μικρασιατική Άμυνα" ο αναγνώστης μας Costas αμφισβήτησε ότι Βενιζελικοί αξιωματικοί μετά την ήττα του Βενιζέλου στις εκλογές το 1920, εγκατέλειψαν τις μονάδες τους στο μέτωπο, χωρίς να παραιτηθούν καταφεύγοντας στην Κωνσταντινούπολη. Ειδικότερα δε, αμφισβήτησε ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατόν να έκανε ο στρατηγός Ιωάννου.

Επειδή η κατηγορία που απέδωσα είναι όντως σκληρή και επειδή το θέμα είναι αρκετά σοβαρό, αποφάσισα να παραθέσω τρεις σημαντικές και αξιόπιστες πηγές (όχι ότι είναι οι μόνες) για να τεκμηριώσω τους ισχυρισμούς μου. Θα τις παραθέσω αυτούσιες επί λέξει για να μην υπάρχει περαιτέρω αμφισβήτηση.

Η ιστορική αλήθεια για την "Μικρασιατική Άμυνα"

Αρθρογραφώντας από το μικρό μας ιστότοπο για την υπεράσπιση της μνήμης των "εξ" πολιτικών ανδρών που εκτελέστηκαν μετά από παρωδία δίκης στο Γουδί, παρατηρήσαμε ότι υπάρχει μια παρανόηση για τον πραγματικό ρόλο και το πραγματικό ειδικό βάρος που είχε η οργάνωση "Μικρασιατική Άμυνα" λίγο πριν επέλθει η κατάρρευση του μετώπου και η Μικρασιατική καταστροφή. Συγκεκριμένα ο κ. Βλάσης Αγτζίδης αναφέρει:

"Αντιλαμβανόμενη τις αρνητικές εξελίξεις, η κορυφαία οργάνωση των Μικρασιατών υπό την επωνυμία «Μικρασιατική Άμυνα» ζητά την αλλαγή πολιτικής με την ανακήρυξη ξεχωριστού Ιωνικού Κράτους και τη δημιουργία Μικρασιατικού Στρατού. Ο στρατηγος Παπούλας υπολόγιζε ότι ο στρατός αυτός θα ανέλθει σε 80.000 άνδρες. Παρότι οι σύμμαχοι στη Διάσκεψη των Παρισίων του Μαρτίου του ’22, ζητούν απ’ την Ελλάδα να συνθηκολογήσει με τον Κεμάλ και να εγκαταλείψει τη Μικρά Ασία, οι κυβερνήτες της Ελλάδας αποφασίζουν την απόρριψη των μικρασιατικών αιτημάτων και τον μη εξοπλισμό του ελληνικού πληθυσμού."

Παρατηρήσαμε ότι οι απόψεις αυτές τυγχάνουν ευρύτατης αποδοχής από πολλούς κυρίως Μικρασιατικής και Βενιζελικής προέλευσης, κύκλους (π.χ. igaiolos.blogspot.com/2008/01/blog-post_05.html). Η ιστορική αλήθεια όμως είναι ότι οι απόψεις αυτές δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα (τουλάχιστον όπως αυτή περιγράφεται από έγκυρες και ευρύτερα αποδεκτές πηγές). Ας δούμε λοιπόν τι ήταν και τι σκοπούς είχε η Μικρασιατική Άμυνα".

Η "Μικρασιατική Άμυνα" σχηματίστηκε στα τέλη Οκτωβρίου 1921 από σημαντικά και ευυπόληπτα μέλη της αστικής τάξης της Σμύρνης (Ψαλτώφ, Σολομωνίδης, Ευρυπαίος, Δήμας, Τενεκίδης) και ουσιαστικά ήταν παράρτημα της Βενιζελικής "Άμυνας της Κωνσταντινούπολης" του Κονδύλη και του Ιωάννου όπως φαίνεται από τις παραπλήσιες ονομασίες. Απεσταλμένος της "άμυνας της Κωνσταντινούπολης" (Αργυρόπουλος) είχε ταξιδέψει στην Σμύρνη τουλάχιστον μια φορά για να συντονίσει τις ενέργειες των 2 Βενιζελικών οργανώσεων. Η "μικρασιατική άμυνα" αρχικά δημιουργήθηκε υπό το φόβο των ντόπιων Μικρασιατών ότι οι μετανοεμβριανές Κυβερνήσεις θα εγκατέλειπαν την Μικρά Ασία, λόγω των δυσκολιών της εκστρατείας και της ελπίδας τους ότι η επιστροφή του Βενιζέλου θα εξασφάλιζε την πολύτιμη Αγγλική υποστήριξη.

Αντίλογος στα επιχειρήματα των υποστηρικτών της νομιμότητας της "δίκης των εξ"

Έχουμε αναφερθεί εκτενώς στο παρελθόν για την "δίκη των εξ" και πιστεύω πως είχαμε αποδείξει αρκετά πειστικά ότι δεν ήταν "δίκη" παρά μια παρωδία δικαστικής διαδικασίας με προαποφασισμένο αποτέλεσμα για το οποίο οι κατηγορούμενοι στερήθηκαν ακόμα και του αυτονόητου δικαιώματος της έφεσης του.

Παρατηρήσαμε όμως ότι υπάρχουν κάποιες βαθιά ριζωμένες λανθασμένες (κατά την γνώμη μας) αντιλήψεις για την κρίσιμη περίοδο 1918-1922 που ανακυκλώνονται ευρέως διαδικτυακά. Αυτές επικαλούνται πολλοί προσφυγικοί σύλλογοι και ιστορικοί (Βλάσης Αγτζίδης) συναρμολογώντας ένα νέο κατηγορητήριο για τους "έξι" ζητώντας με πάθος την εκ νέου καταδίκη τους. Καλό όμως είναι να ακούγονται και άλλες απόψεις επί των θεμάτων αυτών. Θα αναφερθώ σε αυτές όσο πιο συνοπτικά μπορώ.

ΑΠΟΨΗ ΠΡΩΤΗ "Η εκλογική ήττα του Βενιζέλου στις εκλογές του 1920 προήλθε από την αντιπολεμική πολιτική του "οίκαδε" και της "μικράς και εντίμου Ελλάδος" που εξήγγειλε η "Ηνωμένη Αντιπολίτευσις" του Δ. Γούναρη"

Αυτό όμως δεν ισχύει (η μάλλον δεν ισχύει μόνο αυτό). Την τριετία 1917-1920 ο βενιζελισμός έδειξε σκληρότητα και αυταρχισμό προς τους πολιτικούς του αντιπάλους με χιλιάδες απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων, εξορία και εκτοπισμούς πολιτικών, σκληρή λογοκρισία, αθρόες εκτελέσεις φυγόστρατων κτλ Η "ηνωμένη αντιπολίτευσις" επικαλέστηκε μόνο την επιστροφή στην νομιμότητα και στην δικαιοσύνη. Οι αντιπρόσωποι της δεν ανέφεραν σε κανένα προεκλογικό τους λόγο (τουλάχιστον από αυτούς που έχω διαβάσει) για απαγκίστρωση από την Μικρά Ασία. Άλλωστε και όταν ήρθε στην εξουσία η "ηνωμένη αντιπολίτευσις" δεν ακολούθησε τέτοια πολιτική αλλά υποστήριξε την προσπάθεια απελευθέρωσης της Ιωνίας ως κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.

ΑΠΟΨΗ ΔΕΥΤΕΡΗ "Οι σύμμαχοι μας (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία), μας εγκατέλειψαν επειδή επέστρεψε ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος. Ο Γούναρης και συν αυτώ γνώριζαν ότι με την επιστροφή του Βασιλιά θα έχαναν κάθε έρεισμα στο εξωτερικό"

Υπάρχουν τουλάχιστον 5 περιπτώσεις (μια από αυτές εδώ)κατά τις οποίες οι Βρεττανοί (Γουίλσον, Λόυδ Τζώρτζ, Τσώρτσιλ, Κώρζον)και οι Γάλλοι ιθύνοντες (Κλεμανσώ, Πουανκαρέ)είχαν προειδοποιήσει τον Ελ. Βενιζέλο ότι δεν θα βοηθούσαν την Ελλάδα ούτε οικονομικά ούτε στρατιωτικά κατά την εμπλοκή της στην Μ. Ασία. Για όσο καιρό ήταν πρωθυπουργός ο Βενιζέλος η Ελλάδα δεν δέχθηκε την παραμικρή βοήθεια από τους Συμμάχους (πηγή "Καθημερινή"). Διαβάσαμε στον κ. Αγτζίδη για "πιστώσεις" που μας έκαναν οι σύμμαχοι. Καλό είναι να μας δώσει την ιστορική πηγή που περιλαμβάνει η αναφέρει τις "πιστώσεις" αυτές. Η επιστροφή του Βασιλιά το μόνο που προμήθευσε τους συμμάχους μας ήταν μια καλή δικαιολογία που επικαλέστηκαν. Δεν ήταν όμως η αιτία της συμπεριφοράς των συμμάχων απέναντι μας μετα τον Νοέμβριο του 1920. Επίσης να υπενθυμίσω ότι η επαναφορά του Κωνσταντίνου ήταν διακηρυγμένη προτεραιότητα την "ηνωμένης αντιπολίτευσης" κατά την προεκλογική περίοδο (και ίσως αποτέλεσε και σημαντικό συντελεστή της εκλογικής της νίκης).

ΑΠΟΨΗ ΤΡΙΤΗ "Παράλληλα στο Μέτωπο εκδιώκονται οι εμπειροπόλεμοι αξιωματικοί ως βενιζελικοί και αντικαθίστανται από απειροπόλεμους βασιλικούς. Ουσιαστικά διαλύουν το αξιόμαχο του ελληνικού στρατού, όχι μόνο με τις αποτάξεις και τις διώξεις αλλά και με την παράλογη συνέχιση των επιχειρήσεων στα βάθη της Μικράς Ασίας."

Ούτε αυτή η θέση είναι ακριβώς σωστή. Όταν εξελέγη η "ηνωμένη αντιπολίτευσις" όφειλε να επαναφέρει, για λόγους δικαιοσύνης, τους αξιωματικούς που είχε αποτάξει ο βενιζελισμός για τα πολιτικά τους φρονήματα. Από τους βενιζελικούς αξιωματικούς που απομακρύνθηκαν από το μέτωπο, μια ομάδα (Κονδύλης) εγκατέλειψε αυτοβούλως την θέση της και μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη όπου συνωμοτούσε κατά της νέας κυβέρνησης. Μόνο λίγοι ανώτατοι αξιωματικοί αντικαταστάθηκαν (π.χ. ο Πλαστήρας έμεινε στην θέση του) και σίγουρα οι εκκαθαρίσεις που έγιναν ηταν το 1/4 από αυτές που είχαν κάνει οι Βενιζελικοί την τριετία 1917-1920 σύμφωνα με τον Michael Llewellyn Smith.

ΑΠΟΨΗ ΤΕΤΑΡΤΗ "Αντιλαμβανόμενη τις αρνητικές εξελίξεις, η κορυφαία οργάνωση των Μικρασιατών υπό την επωνυμία «Μικρασιατική Άμυνα» ζητά την αλλαγή πολιτικής με την ανακήρυξη ξεχωριστού Ιωνικού Κράτους και τη δημιουργία Μικρασιατικού Στρατού. Ο στρατηγος Παπούλας υπολόγιζε ότι ο στρατός αυτός θα ανέλθει σε 80.000 άνδρες. Παρότι οι σύμμαχοι στη Διάσκεψη των Παρισίων του Μαρτίου του ’22, ζητούν απ’ την Ελλάδα να συνθηκολογήσει με τον Κεμάλ και να εγκαταλείψει τη Μικρά Ασία, οι κυβερνήτες της Ελλάδας αποφασίζουν την απόρριψη των μικρασιατικών αιτημάτων και τον μη εξοπλισμό του ελληνικού πληθυσμού."

Αυτό το επιχείρημα είναι ομολογουμένως εντυπωσιακό! Η Ελλάς την εξιστορούμενη εποχή είχε υπό τα όπλα 200.000 εμπειροπόλεμους εκπαιδευμένους άνδρες, με έμπειρους ανώτατους αξιωματικούς, επιμελητεία, υγειονομικές υπηρεσίες, αεροπορία αναγνώρισης, πυροβολικό, μεταφορικά μέσα κτλ. Τι ακριβώς θα έκαναν οι 80.000 Μικρασιάτες μόνοι τους? Εκτός αυτού γιατί οι ίδιοι Μικρασιάτες δεν προσήλθαν ως εθελοντές όταν έγινε το κάλεσμα από την Ελληνική Κυβέρνηση (προσήλθαν πολύ λίγοι εθελοντές καθώς οι ζώνες που ελέγχονταν από τον Ελληνικό στρατό δεν ήταν επίσημα Ελληνικό έδαφος και δεν ήταν δυνατόν να γίνει επίσημη κανονική στρατολογία). Επίσης αποκρύπτεται το γεγονός ότι η "μικρασιατική άμυνα" είχε ξεκάθαρα πολιτικά βενιζελικά κίνητρα, διαπραγματεύθηκε μυστικά από την ελληνική κυβέρνηση με τους Άγγλους, αλλά σύμφωνα με τον Μάικλ Λιούιν Σμιθ "οι Βρετανοί δεν θεωρούσαν ότι υπήρχε στέρεα βάση στα λεγόμενα των αντιπροσώπων της οργάνωσης".

Τελειώνοντας θα ήθελα να εκφράσω έναν προβληματισμό που έχω για ένα υφέρπον μίσος που νιώθω να αναδύεται μέσα από τις σκέψεις πολλών απογόνων μικρασιατών και ποντιών κατά των προγόνων των συμπατριωτών τους της Παλαιάς Ελλάδας. Σίγουρα οι παλαιοελλαδίτες δεν φέρθηκαν με τον καλύτερο τρόπο (υπήρξαν αρκετά κρούσματα ρατσισμού) στους τότε πρόσφυγες που σε αθλία κατάσταση κατέκλυσαν τα προάστια των αστικών κέντρων και τις μακεδονικές πεδιάδες. Οφείλουμε όμως να υπενθυμίσουμε και τις θυσίες που αναγκάστηκαν να καταβάλλουν οι Έλληνες της Παλαιάς Ελλάδος για την υπόθεση της Μικράς Ασίας που ήταν τόσο υλικές (οι πρόσφυγες αποτέλεσαν μια μόνιμα ανοιχτή οικονομική πληγή για την Ελλάδα σε πολύ δύσκολες εποχές που τελικά την οδήγησαν στην πτώχευση το 1931) όσο και ανθρώπινες (χιλιάδες έλληνες προερχόμενοι από την Παλαιά Ελλάδα είτε τραυματίστηκαν είτε βρήκαν τον θάνατο στην Μικρά Ασία, ενώ η παρατεταμένη απουσία τους από τις οικογένειες τους τις εξάντλησε οικονομικά και τις οδήγησε στην φτώχεια και την ανέχεια). Είναι δύσκολο λοιπόν ένας απλός μέσος άνθρωπος να υποβάλλεται συνεχώς σε βαρύτατες θυσίες και να μην αντιδράσει, να μην στραφεί κατά αυτών που νομίζει ότι ευθύνονται για την δυστυχία του και την κακοδαιμονία του.

Καλό είναι λοιπόν να μην υποδαυλίζουμε τα πάθη αλλά να εξετάζουμε την θέση και τα προβλήματα όλων την εποχή εκείνη όσο πιό αντικειμενικά γίνεται. Επίσης καλό θα ήταν η Ιστορία μας να εξετάζεται με μια διάθεση για ενότητα και σύνθεση και όχι με διάθεση για φιλονικία και διάσπαση.

ΠΗΓΕΣ

-Να αντιδράσουμε στην αναψηλάφηση της Δίκης των Εξ (Βλάσης Αγτζίδης)

-pontosandaristera.wordpress.com/2009/09/13/13-9-2009/

Την επανάληψη της «δίκης των 6» του 1922 αποφάσισε ο Αρειος Πάγος

Υπέρ της επανάληψης της «δίκης των έξι» τάχθηκε η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, σε διάσκεψη κεκλεισμένων των θυρών, κάνοντας δεκτή εισήγηση του αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Αθαν.Κονταξή. Σύμφωνα με τον Αρειο Πάγο, εσφαλμένα παραπέμφθηκε η υπόθεση και ζήτησε την ισχύ της απόφασης του Ποινικού Τμήματος.

Συγκεκριμένα, ο κ. Κονταξής έχει υποστηρίξει ότι εσφαλμένα παραπέμφθηκε από το Ποινικό Τμήμα στην Ολομέλεια, λόγω της διαφοράς μιας ψήφου, το ζήτημα της επανάληψης της «δίκης των έξι» που έγινε το 1922, μετά την Μικρασιατική καταστροφή.

Κατά συνέπεια αναβιώνει η απόφαση του Ποινικού Τμήματος και η «δίκη των έξι» θα επαναληφθεί, ενώ αναμένεται να οριστεί η ημερομηνία της δίκης.

Ειδικότερα, η υπόθεση της «δίκης των έξι» απασχόλησε την Ολομέλεια του ΑΠ μετά από παραπομπή από το Ποινικό Τμήμα, καθώς οι αρεοπαγίτες του εν λόγω Τμήματος αποφάσισαν για το θέμα αυτό με διαφορά μιας ψήφου (3-2). Η πλειοψηφία είχε ταχθεί υπέρ της επανάληψης της δίκης, καθώς έχουν αποκαλυφθεί νέα άγνωστα γεγονότα, σύμφωνα με τα οποία οι έξι ήταν αθώοι, ενώ η μειοψηφία είχε προτείνει να απορριφθεί η αίτηση επανάληψης της δίκης, υποστηρίζοντας ότι τα στοιχεία που προσκομίστηκαν δεν θεμελιώνουν την βασιμότητα της επανάληψης της «δίκης των έξι».

Η Ολομέλεια έκρινε ότι εσφαλμένα παραπέμφθηκε το ζήτημα λόγω της διαφοράς μιας ψήφου, καθώς αυτό ισχύει μόνο στις περιπτώσεις των αναιρέσεων και όχι για τις αιτήσεις επανάληψης των δικών. Στον Αρειο Πάγο αίτηση επανάληψης της δίκης υπέβαλε τον Ιανουάριο του 2008 ο Μιχάλης Πρωτοπαδάκης ο οποίος είναι εγγονός Πέτρου Πρωτοπαδάκη, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν νέα γεγονότα και νέες αποδείξεις που καθιστούν πρόδηλη την πλάνη περί των πραγμάτων κατά την διεξαγωγή της δίκης το 1922.

Το 1922 μετά την Μικρασιατική Καταστροφή εκδηλώθηκε στρατιωτικό κίνημα υπό τους συνταγματάρχες Πλαστήρα και Γονατά και τον αντιπλοίαρχο Φωκά, που προκάλεσε την παραίτηση της κυβέρνησης Τριανταφυλλάκου και του Βασιλιά Κωνσταντίνου (14 Σεπτεμβρίου 1922) υπέρ του υιού του Γεωργίου Β'. Στη συνέχεια, συγκροτήθηκε στην Αθήνα Επαναστατική Επιτροπή, η οποία έκανε εκτεταμένες συλλήψεις αντιβενιζελικών πολιτικών. Σε διαδήλωση 100.000 ανθρώπων στην Πλατεία Συντάγματος, στις 9 Οκτωβρίου, ζητήθηκε η εκτέλεση των υπευθύνων της τραγωδίας. Οι Πάγκαλος, Οθωναίος, Χατζηκυριάκος αλλά και ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου απαίτησαν εκτελέσεις. Οι Πλαστήρας, Δαγκλής, Γονατάς θέλησαν κανονική δίκη. Οι δύο πλευρές συμβιβάστηκαν και αποφασίστηκε η ίδρυση Εκτάκτου Στρατοδικείου.

Επικεφαλής της ανακριτικής επιτροπής ανέλαβε ο υποστράτηγος Θεόδωρος Πάγκαλος. Με το πόρισμα της Επιτροπής (24 Οκτωβρίου), παραπέμφθηκαν να δικαστούν στο Έκτακτο Στρατοδικείο με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας οκτώ πρόσωπα, που έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο την περίοδο 1920-1922, οι Δημήτριος Γούναρης, Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης και Νικόλαος Στράτος(πρώην πρωθυπουργοί), Νικόλαος Θεοτόκης, υπουργός Στρατιωτικών στην Κυβέρνηση Πρωτοπαπαδάκη, Γεώργιος Μπαλτατζής, υπουργός Εξωτερικών στις κυβερνήσεις Γούναρη και Πρωτοπαπαδάκη, Ξενοφών Στρατηγός, υπουργός Συγκοινωνιών στην κυβέρνηση Γούναρη, Μιχαήλ Γούδας, υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση Γούναρη και Γεώργιος Χατζηανέστης, αντιστράτηγος, 59 ετών, Αρχιστράτηγος Μικράς Ασίας και Θράκης.

Η δίκη διεξήχθη από τις 31 Οκτωβρίου έως τις 15 Νοεμβρίου 1922 στην Παλαιά Βουλή. Το Στρατοδικείο παμψηφεί επέβαλε στους μεν Γεώργιο Χατζηανέστη, Δημήτριο Γούναρη, Νικόλαο Στράτο, Πέτρο Πρωτοπαπαδάκη, Γεώργιο Μπαλτατζή και Νικόλαο Θεοτόκη την ποινή του θανάτου και στους Μιχαήλ Γούδα και Ξενοφώντα Στρατηγό την εσχάτη των ποινών. Διέταξε την στρατιωτική καθαίρεση του αρχιστράτηγου Γεωργίου Χατζηανέστη, του υποστράτηγου Ξενοφώντος Στρατηγού και του υποναυάρχου Μιχαήλ Γούδα, ενώ τους επέβαλε και χρηματικές ποινές.

Αμέσως μετά, ο επαναστατικός επίτροπος Νεόκοσμος Γρηγοριάδης μετέβη στις φυλακές Αβέρωφ, όπου κρατούντο οι έξι και τους ανακοίνωσε την καταδικαστική απόφαση και ότι η εκτέλεση θα γινόταν σε δύο ώρες. Δύο φορτηγά τους παρέλαβαν και τους μετέφεραν στο Γουδή, όπου εκτελέστηκαν.

(από in.gr)

«Να επαναληφθεί η Δίκη των Εξι» αποφάνθηκε η ολομέλεια του Αρείου Πάγου

Υπέρ της επανάληψης της Δίκης των Εξι του 1922, που αποτελεί την κορύφωση του εθνικού διχασμού των ετών 1915-1922, τάχθηκε χθες στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου ο αντεισαγγελέας κ. Αθ. Κονταξής. Το ζήτημα παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια καθώς οι αρεοπαγίτες του Ποινικού Τμήματος εξέφρασαν αντίθετες απόψεις (3-2). Επειτα από 86 χρόνια ο εγγονός του πρώην πρωθυπουργού Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη που ήταν ένας από τους έξι που εκτελέστηκαν, ο κ. Μιχάλης Πρωτοπαπαδάκης, υπέβαλε αίτηση επανάληψης της δίκης.

Η πλειοψηφία (τρία μέλη) του Ποινικού Τμήματος τάχθηκε υπέρ της επανάληψης της Δίκης των Εξι υποστηρίζοντας ότι έχουν αποκαλυφθεί νέα άγνωστα γεγονότα και αποδείξεις, από τα οποία προκύπτει ότι οι Εξι ήταν αθώοι. Αντίθετα, η μειοψηφία (δύο μέλη) πρότεινε να απορριφθεί η αίτηση του εγγονού. Ετσι η υπόθεση παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια του ανωτάτου δικαστηρίου. Χθες ο κ. Κονταξής επισήμανε ότι οι υποθέσεις παραπέμπονται στην Ολομέλεια λόγω διαφοράς μιας ψήφου (2-3) μόνο στις περιπτώσεις των αναιρέσεων και όχι στις αιτήσεις επανάληψης δίκης. «Κακώς» λοιπόν παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια, τόνισε ο κ. Κονταξής, προσθέτοντας ότι ισχύει η απόφαση του Τμήματος που έχει ταχθεί υπέρ της επανάληψης της δίκης. Η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου αναμένεται να εκδοθεί ως το τέλος του χρόνου.

"το βήμα"

Η μυστική οργάνωση "Εθνική Άμυνα ", και ο ρόλος του Κονδύλη μετά την εκλογική ήττα των Βενιζελικών το 1920

Αναφερθήκαμε στο αμέσως προηγούμενο κείμενο μας στις ευθύνες Ελλήνων αξιωματικών για την Μικρασιατική καταστροφή που όχι μόνο δεν αποδόθηκαν, αλλά οι αυτουργοί τους ήταν ανάμεσα στους πρωταγωνιστές που πίεζαν για την εκτέλεση των εξ. Σε αυτούς συμπεριλάβαμε τον συνταγματάρχη Κονδύλη και την μυστική του οργάνωση "Εθνική Άμυνα". Ο φίλος μας Costas σε ένα ενδιαφέρον σχόλιο του στο κείμενο μας αναφέρει σχετικά:

"Το να χαρακτηρίζεις τη συμμετοχή Κονδύλη στις κινήσεις για τη Μικρασιατική Άμυνα "μυστικές οργανώσεις στην Κωνσταντινούπολη υποσκάπτοντας το ηθικό του Ελληνικού στρατού στο μέτωπο" είναι διαστρέβλωση της αλήθειας."

Σε καμία περίπτωση δεν έχω σκοπό να διαστρεβλώσω την αλήθεια. Ο "συνταγματάρχης" (αλήθεια πως από έφεδρος δεκανέας στους Βαλκανικούς έφτασε συνταγματάρχης το 1920?) Κονδύλης αυτομόλησε από τον Ελληνικό στρατό χωρίς ούτε να τον αποστρατευσουν ούτε να παραιτηθεί, όταν παρά τις προσωπικές καλπονοθευτικές του προσπάθειες, η παράταξη των Βενιζελικών ηττήθηκε στις εκλογές. Φυσικά επιστροφή στην Ελλάδα δεν θα ήταν πιθανή για τον αυτουργό των βιαιοτήτων στην Χαλκιδική την εποχή του Εθνικού Διχασμού. Κατευθύνθηκε στην Κωνσταντινούπολη, που βρισκόταν υπό Συμμαχικό έλεγχο και ίδρυσε την μυστική οργάνωση "Εθνική Άμυνα. Έτσι:

"..Τελικά ήρθε ένα ανησυχητικό τηλεγράφημα από το γενικό στρατηγείο Κωνσταντινούπολης στο υπουργείο στρατιωτικών στις 3 Ιουνίου (σημ. 1921), που ανέφερε μια συνωμοσία του Κονδύλη και της Εθνικής Άμυνας στην Κωνσταντινούπολη με σκοπό να ξαναπάρει τον έλεγχο του Ελληνικού στρατού η Βενιζελική παράταξη με ένα αιφνίδιο πραξικόπημα.

Σύμφωνα με την Εθνική Άμυνα, το σχέδιο ήταν να φύγει ο συνταγματάρχης Κονδύλης για την Σμύρνη με πλοίο, μαζί με χίλιους άνδρες, ο στρατηγός Ιωάννου για την Προύσα και μια άλλη ομάδα στην Νικομήδεια. Οι συνωμότες ισχυρίζονταν ότι μια επίλεκτη ομάδα διακοσίων ανδρών στην Προύσα ήταν έτοιμη να συλλάβει όλους τους φιλοβασιλικούς αξιωματικούς όταν δινόταν το σύνθημα....

....Δεν υπήρχαν άμεσα σχέδια για πραξικόπημα στην Αθήνα. Αν η Βασιλική Κυβέρνηση παρέμενε στην Εξουσία, η Εθνική Άμυνα σχεδίαζε μια πορεία προς την Αθήνα από μονάδες του στρατού της Θράκης...."

Michael Llewellyn Smith, Το όραμα της Ιωνίας, εκδόσεις ΜΙΕΤ

Φυσικά δεν υπονοούμε ότι ο Συνταγματάρχης Κονδύλης ήταν η βασική αιτία που οδηγήθηκε το μέτωπο στην κατάρρευση. Όλοι όμως θα συμφωνήσουμε ότι η προσπάθεια του δεν ήταν θετική στον Ελληνικό αγώνα υπέρ πάντων αλλά αρνητική και δόλια.

Η δίκη των "εξ" (μια κριτική θεώρηση της δίκης, 87 χρόνια μετά την εκτέλεση των "εξ")

Σήμερα (15 Νοεμβρίου 2009) συμπληρώνονται 87 χρόνια από την καταδικαστική απόφαση και την εκτέλεση των "εξ" στην τοποθεσία Γουδή. Η "δίκη των εξ" που προηγήθηκε, είναι ίσως ένας από τους πιο ανακριβείς ιστορικούς όρους που έχει διατυπωθεί ποτέ για να περιγράψει ένα ιστορικό γεγονός. Αυτό ισχύει γιατί απλούστατα ούτε δίκη έγινε με την καθιερωμένη έννοια του όρου, ούτε οι κατηγορούμενοι ήταν "εξ" (ήταν οκτώ οι Δ. Γούναρης, Π. Πρωτοπαπαδάκης, Γ. Μπαλτατζής, Ξ. Στρατηγός, Μ. Γούδας, Ν. Στράτος, Ν. Θεοτόκης και Γ. Χατζηανέστης). Ο τίτλος αυτός έχει ως στόχο να συσκοτίσει ιστορικά την αλήθεια για την τραγική δολοφονία εξ αθώων πατριωτών πολιτικών ανδρών με μεγάλη προσφορά στον τόπο κατά το παρελθόν.

Το κατηγορητήριο της δίκης διαρθρωμένο σε 13 σημεία, τόνιζε τα λάθη και τις παραλείψεις της πολιτικής ηγεσίας Γούναρη - Στράτου - Πρωτοπαπαδάκη στην διαχείριση του Μικρασιατικού ζητήματος τα έτη 1920-1922. Αυτό βέβαια που όλοι γνώριζαν, ήταν ότι τα λάθη αυτά δεν ήταν προφανώς εσκεμμένα. Η βασική κατηγορία όμως που οδήγησε τους έξι πατριώτες πολιτικούς στο εκτελεστικό απόσπασμα ήταν ακριβώς αυτή που όλοι γνώριζαν ότι δεν αλήθευε: η εσχάτη προδοσία. Έτσι δεν είναι ανακριβές να δηλώσουμε ότι οι εκτελεσθέντες ήσαν αθώοι και δεν εκτελέστηκαν αλλά δολοφονήθηκαν από πραξικοπηματίες στρατιωτικούς σε συνεργασία με τους πολιτικούς τους πολιτικούς αντιπάλους. Αυτό άλλωστε το παραδέχονται ακόμη και ακροαριστεροί ιστορικοί όπως ο Τάσος Βουρνάς ενώ ο ιστορικός Θάνος Βερέμης υποστηρίζει ότι η δίκη των έξι εντασσόταν στις προσπάθειες των στρατιωτικών κύκλων να μετακυλήσουν αλλού τις ευθύνες της καταστροφής. Ο Γεώργιος Ζορμπάς, επίτιμος αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου αναφερόμενος στο νομικό πλαίσιο της δίκης είπε: «Το στρατοδικείο και η ενώπιον αυτού διαδικασία καταπάτησε στοιχειώδη υπερασπιστικά δικαιώματα των κατηγορουμένων».

Στον Αρειο Πάγο θα κριθεί η επανάληψη της «Δίκης των Εξ»

Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου θα κρίνει αν επαναληφθεί ή όχι η «Δίκη των Εξι» του 1922, που αποτελεί την κορύφωση του εθνικού διχασμού των έτων 1915-1922. Και αυτό γιατί οι αρεοπαγίτες του Ποινικού Τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου εξέφρασαν αντίθετες απόψεις (πλειοψηφία 3 έναντι 2) και λόγω της διαφορά μιας ψήφου παρέπεμψαν το ζήτημα στους συναδέλφους τους στην Ολομέλεια.

Υστερα από 86 χρόνια ο εγγονός του πρώην πρωθυπουργού Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη κ. Μιχάλης Πρωτοπαπαδάκης υπέβαλε αίτηση επανάληψης της «Δίκης των Εξι».

Ο Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης σε ηλικία 68 ετών καταδικάστηκε από το Εκτακτο Επαναστατικό Στρατοδικείο Αθηνών σε θανατική ποινή για εσχάτη προδοσία της χώρας και εκτελέστηκε, μαζί με τους άλλους πέντε.

Υπενθυμίζεται ότι στο Εκτακτο Επαναστατικό Στρατοδικείο Αθηνών παραπέμφθηκαν οι πρώην πρωθυπουργοί Δημήτριος Γούναρης, Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης και Νικόλαος Στράτος, οι υπουργοί Νικόλαος Θεοτόκης, Γεώργιος Μπαλτατζής, Ξενοφών Στρατηγός, Μιχαήλ Γούδας και ο αρχιστράτηγος Μικράς Ασίας και Θράκης Γεώργιος Χατζηανέστης.

Ε πειτα από μια δίκη που διεξήχθη από 31 Οκτωβρίου ως 15 Νοεμβρίου 1922 στην Παλαιά Βουλή, το Στρατοδικείο επιβάλλει παμψηφεί την ποινή του θανάτου στους Χατζηανέστη, Γούναρη, Στράτο, Πρωτοπαπαδάκη, Μπαλτατζή και Θεοτόκη και ισόβια δεσμά στους Γούδα και Στρατηγό, ως υπευθύνους για τη Μικρασιατική Καταστροφή. Ο εγγονός του Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη υποστηρίζει ότι υπάρχουν νέα γεγονότα και νέες αποδείξεις που «καθιστούν πρόδηλη την πλάνη περί των πραγμάτων» των στρατοδικών. Η πλειοψηφία του Ποινικού Τμήματος (ο αντιπρόεδρος Γ. Μάμαλης και οι αρεοπαγίτες κκ. Ν.Κωνσταντόπουλος και Π.Ρουμπής ) τάχθηκε υπέρ της επανάληψης της «Δίκης των Εξι», υποστηρίζοντας ότι έχουν αποκαλυφθεί νέα άγνωστα γεγονότα και αποδείξεις, από τα οποία προκύπτει ότι οι έξι ήσαν αθώοι. Οι τρεις αρεοπαγίτες επικαλούνται μαρτυρίες (επιστολές, αγορεύσεις στη Βουλή κτλ.) του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Αντιθέτως, οι αρεοπαγίτες κκ. Ν. Ζαΐρης και Κ. Φράγκου που μειοψήφησαν πρότειναν να απορριφθεί η αίτηση του εγγονού, καθώς τα στοιχεία που προσκομίστηκαν δεν θεμελιώνουν τη βασιμότητα της επανάληψης της ποινικής δίκης.

Π. ΤΣΙΜΠΟΥΚΗΣ

αναδημοσίευση από "TO BHMA"