Πηνελόπη Δέλτα: μια σύντομη βιογραφία (1874-1941)

Η Πηνελόπη Δέλτα γεννήθηκε το 1874 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου κι ήταν το τρίτο παιδί του Εμμανουήλ Μπενάκη και της Βιργινίας Χωρέμη. Είχε δύο μεγαλύτερα αδέλφια, την Αλεξάνδρα και τον Αντώνη, τον γνωστό «Τρελαντώνη» του ομώνυμου βιβλίου της. Μετά τη γέννηση της Πηνελόπης ακολούθησαν άλλα τρία παιδιά, ο Κωνσταντίνος (που πέθανε σε ηλικία 2 χρόνων), ο Αλέξανδρος και η Αργίνη.

Η οικογένεια Μπενάκη μετακόμισε προσωρινά στην Αθήνα το 1882, όπου η Πηνελόπη παντρεύτηκε τον πλούσιο Φαναριώτη έμπορο Στέφανο Δέλτα. Μαζί του απέκτησε τρεις κόρες: τη Σοφία (μετέπειτα Μαυροκορδάτου), τη Βιργινία (μετέπειτα Ζάννα) και την Αλεξάνδρα (μετέπειτα Παπαδοπούλου). Μετά την Εθνική καταστροφή του 1897 και την επιστροφή του Στεφάνου Δέλτα από τον πόλεμο, η οικογένεια επανεγκαθίσταται στην Αλεξάνδρεια. Εκεί το Φεβρουάριο του 1905, η Πηνελόπη Δέλτα γνωρίζει τον έναν και μοναδικό έρωτα της ζωής της, τον Ίωνα Δραγούμη που είχε μετατεθεί εκεί ως υποπρόξενος. Εκείνη είναι 31 ετών μια γυάλινη κούκλα κι εκείνος 26, ένας άντρας πλημμυρισμένος από φλογερές ιδέες, ιδανικά κι οράματα. Τους ενώνει ένας παράφορος έρωτας, που μάταια προσπαθούν να τον σβήσουν με τον χρόνο και την απόσταση που τους χωρίζει. Εκείνη στην Αλεξάνδρεια κι αργότερα στη Γερμανία κι εκείνος στην Αλεξανδρούπολη κι αργότερα στην Πόλη.

Ο Κωνσταντίνος Καραβίδας και ο Ελληνικός κοινοτισμός

Ο Κωνσταντίνος Καραβίδας υπήρξε ένας σπουδαίος διανοητής του Αγροτικού ζητήματος. Μελέτησε συστηματικά τα προβλήματα του Αγροτικού χώρου κατά την περίοδο του μεσοπολέμου και οι διαπιστώσεις του παραμένουν στην ουσία τους διαχρονικές. Για τους μελετητές του έργου του, είναι πολύ εύκολο να βρούν σαφείς αναφορές και στη σημερινή κατάσταση, τα αδιέξοδα και τις προκλήσεις για το μέλλον.

Γεννήθηκε στην Κεφαλονιά το 1890. Ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές του σπουδές στην Πάτρα και σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Από το 1908 έως το 1912, κατά τη διάρκεια των σπουδών του στη Νομική, έλαβε μέρος στους αγώνες για το Δημοτικισμό με ηγέτες τους Αλέξανδρο Δελμούζο, τον Φίλιππο Δραγούμη και άλλους. Υπηρέτησε στους Βαλκανικούς Πολέμους το 1912 στην Αετορράχη και το 1913 στις μάχες του Κιλιντίρ, της Δοϊράνης και της Στρώμνιτσας και στο Πέτσοβο. Το 1914 αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Μετά την αποφοίτηση του προσλήφθηκε ως ακόλουθος νομαρχίας και υπηρέτησε στη Νομαρχία Ναυπλίου. Το 1917 προσέρχεται στο Εθνικό Κίνημα Θεσσαλονίκης. Υπηρέτησε σε διάφορες θέσεις και για ένα διάστημα βρέθηκε στο Πολιτικό Γραφείο του Ελευθέριου Βενιζέλου. Λίγο αργότερα τοποθετήθηκε στη Γενική Διοίκηση Μακεδονίας με αρμοδιότητες σε ζητήματα εποικισμού έως το Σεπτέμβριο του 1920. Μετά την παραίτηση του από τη Γενική Διοίκηση Μακεδονίας το 1920 και έως το 1926 ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία αρθρογραφώντας σε διάφορα έντυπα.

13 σκέψεις του Ίωνος Δραγούμη για την Ζωή, τον Άνθρωπο, την ξενομανία, την Νίκη, το Κράτος και τον Ελληνισμό

Δεν τους χρειάζομαι τους ανθρώπους των λεγόμενων «νέων ιδεών». Ανθρώπους νέων χαρακτήρων και νέας υγείας μπορείτε να μου φτιάσετε; Αυτό θέλω. Οι ιδέες πάντα θα έρχονται, είτε νέες είτε παλιές. Ο άνθρωπος πάντα ιδέες θα σκαρώνει, μη φοβάστε. Και δεν έχει σημασία αν είναι νέες ή παλιές. Θα είναι πάντα νέες αν προέρχονται από ανθρώπους υγιεινούς και με χαραχτήρα. Οι ιδέες είναι η αντανάκλαση της ζωής, της κάθε κατάστασης τους ανθρώπου, σα μια αίγλη γύρω από τον άνθρωπο, μια φωτοβολή που απ’ αυτόν βγαίνει.

Ημερολόγιο, Βερολίνο, Μάης 1914. Φύλλα ημερολογίου Ε΄ (1913-1917). Ερμής, 1986. 68.

Εκείνο που με συνδέει μ’ έναν τόπο δεν είναι το καλοκαίρι, είναι ο χειμώνας, και με τους ανθρώπους, οι λύπες της αγάπης.
Ημερολόγιο, 10 Ιουνίου 1919. Φύλλα ημερολογίου ΣΤ΄ (1918-1920). Ερμής, 1987. 96. 

Η νίκη καθίζει στον κόσμο, σαν αποτέλεσμα, την ιδέα της. Πρώτα του επιβάλλει την ηθική της θεωρία, που απ’ αυτήν έπειτα και άλλες ξεφυτρώνουν ιδέες και θεωρίες αμέτρητες και ανωφέλευτες κα γίνονται η κληρονομία των ανθρώπων, γιατί η ζωή είναι αγνή και παρθένα από θεωρίες, μονάχα ο άνθρωπος με τις νίκες και τις ήττες του βρέθηκε να τις ανακαλύψει για να περνά τον καιρό του.
«Η νίκη». Σαμοθράκη, 1909. Έκδ. «Νέα Ζωή» Αλεξανδρείας, 1926. 55.

Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και η βουλγαρική επιβουλή (26 Οκτωβρίου 1912)

Στις 26 Οκτωβρίου 1912, ανήμερα της μεγάλης χριστιανικής γιορτής του Αγίου Δημητρίου, ο Τούρκος Χασάν Ταξίν πασάς αποδέχθηκε το τελεσίγραφο του Διαδόχου Κωνσταντίνου, αρχιστράτηγου του Ελληνικού στρατού καταθέτοντας τα όπλα και παραδίδοντας την Θεσσαλονίκη στον Ελληνικό στρατό. Ολόκληρη η δύναμη της Τουρκικής φρουράς (24.000 άνδρες και 1.000 αξιωματικοί θα θεωρούνταν αιχμάλωτοι, ενώ η πόλη περνούσε υπό την Ελληνική κυριαρχία. Η απελευθέρωση της πόλης ολοκληρώθηκε την επόμενη ημέρα (27 Οκτωβρίου) όταν μπήκε και παρήλασε στην πόλη το απόσπασμα Κωνσταντινόπουλου και η 8η μεραρχία.

Μεταφέρουμε από το βιβλίο του Σπύρου Κουζινόπουλου «Το Μεγάλο άλμα, η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης», ένα απόσπασμα από μια πολύτιμη μαρτυρία του παλιού πολεμιστή Χαρίλαου Χαρίση από τις πρώτες ώρες του ελληνικού στρατού στη Θεσσαλονίκη.

Ίων Δραγούμης (μια βιογραφία)

"Λευκή ας βαλθεί όπου έπεσες κολώνα - πως έπεσες γραφή να μην το λέει - λευκή με της πατρίδας την εικόνα μόνο εκείνη ταιριάζει να σε κλαίει, βουβή, μαρμαρωμένη να σε κλαίει".

Κωστής Παλαμάς

 (για τα 91 χρόνια από την άνανδρη δολοφονία του)

Ο Ίων Δραγούμης γεννήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1878. Ήταν γιος του Στέφανου Δραγούμη που διετέλεσε πρωθυπουργός μετά το κίνημα του 1909 στο Γουδί. Η οικογενειακή καταγωγή του ήταν από το Βογάτσικο της Μακεδονίας. Σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο της Αθήνας και το 1899 μπήκε στο διπλωματικό σώμα. Ήδη από τα πρώτα του χρόνια έρχεται σε επαφή με την φιλοσοφία και την ιστορία, αποκτώντας βάθος και πνευματική ευαισθησία. Νωρίτερα, στον ατυχή πόλεμο του 1897 είχε πολεμήσει ως εθελοντής. Υπηρέτησε ως προξενικός υπάλληλος στο Μοναστήρι, στον Πύργο και στην Φιλιππούπολη της Βουλγαρίας. Στην θητεία του αυτή στα ελληνικά προξενεία, υπήρξε ηγετική μορφή του μακεδονικού αγώνος, οργανωτής και εμψυχωτής του. Ο Παύλος Μελάς ήταν σύζυγος της αδερφής του. Με τον τίμιο θάνατο του, ο Ίων δημοσιεύει το πιο γνωστό έργο του, το «Μαρτύρων και Ηρώων Αίμα» χρησιμοποιώντας ψευδώνυμο. Το βιβλίο τάραξε συθέμελα την τότε λιμνάζουσα ελληνική κοινωνία, που αμέσως στρατεύτηκε στον σκοπό. Αμέσως το ελληνικό υπουργείο εξωτερικών τον μετέθεσε σε πρεσβεία εκτός των Βαλκανίων.

To 1904 υπηρέτησε στην Αλεξάνδρεια ερχόμενος σε στενή επαφή και φιλία με τον μεγάλο ποιητή Κωνσταντίνο Καβάφη. Στη συνέχεια, το 1907 ως ανώτατος διπλωματικός υπάλληλος στην Κωνσταντινούπολη, ίδρυσε με την βοήθεια του επιστήθιου φίλου του Αθανασίου Σουλιώτη-Νικολαΐδη την «οργάνωση Κωνσταντινουπόλεως». Η οργάνωση αυτή είχε σαν στόχο να εξοπλίσει τους Έλληνες της Πόλης, και να τους συμφιλιώσει με την οθωμανική διοίκηση, σε μια σχέση ισοτιμίας, με κοινό αντίπαλο τους Σλάβους. Ταυτόχρονα, στην Πόλη ήρθε σε επαφή και με τον νέο τότε, Γεώργιο Παπανδρέου, έκαναν παρέα, συζήτησαν για το έθνος και τις ανάγκες του. Θορυβημένη η ελληνική κυβέρνηση από την αιρετική και επιθετική δραστηριότητα του τον μεταθέτει στην Ρώμη και στο Λονδίνο.

91η επέτειος μνήμης και τιμής στον Ίωνα Δραγούμη

(Σημ. Φιλίστωρος: Τα τελευταία 7 χρόνια παρευρίσκομαι στις όμορφες αυτές εκδηλώσεις και το μόνο που έχω να πω είναι ότι σε αυτές θα έπρεπε να συμμετέχει τουλάχιστον και το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας. Ο Ίων Δραγούμης δεν ανήκει σε ένα κόμμα η στην νεολαία του, δεν πολέμησε στον Μακεδονικό αγώνα για ένα κόμμα, και κατά την γνώμη μου, του αξίζει μια ευρύτερη πολιτική και κοινωνική επιρροή. Αξίζουν πολλά συγχαρητήρια στον εκδότη κ. Γιαννάκενα για την πρωτοβουλία του αυτή)

Στην σημερινή εποχή κατά την οποία η επιβουλή κατά των εθνικών μας δικαίων είναι πλέον ολοφάνερη και η πολιτική και οικονομική χρεοκοπία επισκιάζει την καθημερινότητά μας, μορφές τολμηρές και αγωνιστικές όπως αυτή του Ίωνος Δραγούμη είναι πράγματι διαχρονικές και επίκαιρες. Σε εποχές που όλοι αισθάνονται την ανάγκη της εθνικής ομοψυχίας και τον απεγκλωβισμό από το χρεοκοπημένο μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα, πανελλήνια μηνύματα, όπως αυτά που απέδωσε η φλογερή γραφίδα του Ίωνος Δραγούμη, από τα μέρη εκείνα όπου ο Ελληνισμός έδινε μάχη για την επιβίωσή του ή την ιστορική του δικαίωση (Αλεξανδρούπολη, Μοναστήρι, Πύργο, Φιλιππούπολη, Αδριανούπολη) είναι αληθινά πολύτιμα.

Η αισθητική και οι πολιτικές ιδέες του Οδυσσέα Ελύτη

(για τον φίλο μου τον Θεόφιλο και τις "μειοψηφίες από σαντιγύ" που ξέχασε...)

Σήμερα συμπληρώνονται δεκαπέντε χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου Έλληνα ποιητή Οδυσσέα Ελύτη (2 Νοεμβρίου 1911- 18 Μαρτίου 1996)  που σφράγισε ανεξίτηλα με την ποίησή του το μεταπολεμικό πολιτισμικό γίγνεσθαι της σύγχρονης Ελλάδος. Ο πολυβραβευμένος Έλληνας ποιητής  (Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1979, Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας το 1960) εκτός από ανανεωτής ποιητικών μορφών, εφευρέτης νέων εκφραστικών μέσων υπήρξε και αυτόφωτος φορέας γνήσιας έμπνευσης και τολμηρότατος κοινωνικός στοχαστής. Ως ελάχιστο φόρο τιμής στην μνήμη του, παραθέτουμε μια πρωτότυπη σύνθεση για την ποιητική αισθητική του και τις πολιτικές του ιδέες.

Αισθητική

''.....Των  ερώτων το τραύλισμα πάνω στα βράχια 

ένας φάρος που εκτόνωσεν αιώνων θλίψη

το τριζόνι το επίμονο καθώς η τύψη

και το μάλλινο έρημο μέσα στ' αγιάζι....." 

από το "Άξιον Εστί"

Ο Οδυσσέας Ελύτης υπηρέτησε τα Ελληνικά γράμματα για πάνω από 50 χρόνια, ξεκινώντας ως υπερρεαλιστής, χωρίς όμως να ενστερνιστεί ποτέ πλήρως τις ακρότητες του λογοτεχνικού αυτού ρεύματος ("αυτόματη γραφή" κτλ). Η ουσία του έργου του Ελύτη δεν βρίσκεται όμως μόνο στα ωραία ποιήματα και στους χαριτωμένους στίχους για τα καραβάκια, τα κυματάκια και τα νησάκια στο Αιγαίο 9χωρίς να σημαίνει ότι και αυτά δεν έχουν μεγάλη αξία και δεν αξίζουν της προσοχής μας). Ο Οδυσσέας Ελύτης προσπάθησε μέσα από το έργο του, τόσο το ποιητικό όσο και το πεζό που είναι ιδιαιτέρως εκτεταμένο αλλά εν πολλοίς άγνωστο, να περιγράψει και να υποστηρίξει μια εναλλακτική πρόταση για μια στάση ζωής που αναζητά την ουσία και δεν μένει μόνο στην επιφάνεια και την ύλη. Η πρόταση αυτή βρισκόταν σε απόλυτη αντιδιαστολή με το μοντέλο ζωής που στην εποχή του θα το χαρακτήριζε κανείς ως "μικροαστικό" και που σήμερα πλέον τείνει να καταστεί ένας λαβύρινθος - εφιάλτης για όλους μας.

Το χρονικό της δολοφονίας του Ίωνος Δραγούμη σύμφωνα με το επίσημο κατηγορητήριο της Εισαγγελίας Αθηνών

Στις 31 Ιουλίου 1920 δολοφονήθηκε στο κέντρο της Αθήνας ένας από τους αρχηγούς της "Ηνωμένης Αντιπολίτευσης", ο Ίων Δραγούμης. Ο τρόπος της δολοφονίας ήταν στυγνός και εν ψυχρώ ενώ σημαντικά πολιτικά πρόσωπα της εποχής συνδέονταν με αυτόν είτε έμμεσα (Ρέπουλης) είτε άμεσα (Μπενάκης).  Για τους λόγους αυτούς η εκτέλεση του Ίωνος Δραγούμη μέρα μεσημέρι στους Αμπελόκηπους από τα Βενιζελικά "τάγματα ασφαλείας" του Γύπαρη, είχε σημαντικές πολιτικές προεκτάσεις και αναμφίβολα επηρέασε το τελικό αποτέλεσμα των εκλογών του Νοεμβρίου του 1920.

Τα "Ιουλιανά" του 1920 μέσα από αποσπάσματα του επισήμου κατηγορητηρίου της Εισαγγελίας Αθηνών το 1921 για την δολοφονία Δραγούμη

Σε λίγες μέρες πλησιάζει η θλιβερή επέτειος από την δολοφονία του Ίωνος Δραγούμη. Το πολιτικό και συναισθηματικό μέγεθος της στυγνής αυτής πολιτικής δολοφονίας συσκοτίζει (κακώς) τις βιαιοπραγίες που σημειώθηκαν νωρίτερα από βενιζελικούς παρακρατικούς εις βάρος των περιουσιών και της σωματικής ακεραιότητας πολιτών γνωστών για την αντίθετη πολιτική τους τοποθέτηση. Τα επεισόδια αυτά ήταν αρκετά εκτεταμένα και έγιναν υπό την διακριτική παρουσία των αστυνομικών Αρχών που όχι μόνο δεν προστάτεψαν τα θύματα των επιθέσεων αλλά σε κάποιες φορές βοήθησαν το έργο των αυτουργών.

Η συνάντηση του Ίωνα Δραγούμη και του Γεωργίου Παπανδρέου στο Βερολίνο

(το 1914 συναντήθηκαν τυχαία στο Βερολίνο ο Ίων Δραγούμης (ήταν εκεί ως διπλωματικός ακόλουθος) με τον Γεώργιο Παπανδρέου (σπούδαζε πολιτικές επιστήμες) και αντάλλαξαν απόψεις επί των Εθνικών και κοινωνικών θεμάτων που απασχολούσαν τότε τον Ελληνισμό, αλλά που κατά την γνώμη μας παραμένουν επίκαιρα πάντοτε. Την σημαντική αυτή ιδεολογική συνάντηση περιγράφει στο παρακάτω αξιόλογο κείμενο του ο φίλος μου Βαγγέλης Κομνηνάκης τον οποίο ευχαριστώ για την ευγενική άδεια αναδημοσίευσης που μου παρείχε)

Ο Ίων Δραγούμης υπήρξε για το ελληνικό έθνος μία εμβληματική φυσιογνωμία. Την εποχή του Μακεδονικού Αγώνος ανεδείχθη ως σπουδαίος μαχητής, διπλωμάτης και πολιτικός με ακατάβλητη πίστη στα ιδανικά της φυλής και αποφασιστικά επίμονος στο όραμα της απελευθερώσεως των αλυτρώτων Ελλήνων.

Το έτος 1914 ο Γεώργιος Παπανδρέου συναντά τον Ίωνα Δραγούμη στο Βερολίνο. Ο Ίων έχει μόλις συγγράψει το βιβλίο του «Ελληνικός Πολιτισμός». Ο Γεώργιος Παπανδρέου στα «Πολιτικά Κείμενα» υποβάλλει σε μία έντιμη ιδεολογική κριτική το βιβλίο του Ίδα, όπως τον αποκαλεί, προτού στο τέλος αποκαλύψει τα αισθήματα συμπαθείας που τρέφει για τον Ίωνα.

Περιγράφει λοιπόν ο Γ. Παπανδρέου την κατάσταση που επεκράτει στην Ελλάδα προ του 1897. Λέγει λοιπόν ότι «οι παλαιοί πολιτικοί δεν είχαν λησμονήσει την Μεγάλην Ιδέαν. Αυτή μάλιστα η πίστις, ότι το ελεύθερον Κράτος ήτο προσωρινόν, εχαρακτήριζε την Ελλάδα μέχρι του 1897. Μόνον κατόπιν της θλιβεράς ήττης του 1897 έχασεν έδαφος η Μεγάλη Ιδέα, εδημιουργήθη το ρεύμα των απαισιοδόξων, με σύμβολον «δεν βαρυέσαι», «δεν διορθώνεται το Ρωμαίικο», με πρωθυπουργούς κυβερνώντας «τυχαίως και μοιραίως». Και ως αντίδρασις κατά της αυτοκτόνου αυτής ιδεολογίας προεκλήθη η κίνησις των Νέων, τα εθνικά κινήματα εις την Μακεδονίαν, την Ήπειρον και την Θράκην, η πολιτική των Εθνοτήτων εις την Πόλιν και η Στρατιωτική Επανάστασις (σ.σ. στο Γουδί)».

Η απάντηση του Ίωνος Δραγούμη στον εθνομηδενιστικό σοσιαλισμό του Γεωργίου Κωνσταντινίδη (Σκληρού)

(Στις αρχές του προηγούμενου αιώνα ενώ το ζήτημα της Ελληνικής εθνικής αποκατάστασης βρισκόταν στο κρισημότερο σημείο του, εγκαινιάστηκε η παρουσία της σοσιαλιστικής ιδεολογίας στην Ελλάδα με το βιβλίο του Γεωργίου Κωνσταντίνίδη-"Σκληρού" "το κοινωνικό μας ζήτημα". Ο "Σκληρός" ήταν ποντιακής καταγωγής, έζησε στην Τσαρική Ρωσία και είχε λάβει μέρος σε εξέγερση επηρεασμένος από την πρώιμη κομμουνιστική ιδεολογία του Πλεχάνωφ. Το προσωνήμιο του "Σκληρός" το απέκτησε για την ανυποχώρητη στάση που τήρησε τότε. Οι απόψεις του Σκληρού προκάλεσαν αίσθηση στην Ελληνική κοινή γνώμη και δίχασαν τους αντιπροσώπους της πνευματικής ζωής του τόπου. Ο Ίων Δραγούμης έγραψε δυο άρθρα στο δημοτικιστικό περιοδικό του "Νουμά" προσπαθώντας να ανασκευάσει τις θέσεις του Σκληρού. Από το πρώτο άρθρο θα παραθέσω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα που το βρήκα ενδιαφέρον και γιατί όχι; επίκαιρο ακόμη και σήμερα.....Ι. Β. Δ.)

...Έχει πολλά προτερήματα το βιβλιαράκι. Είναι χυμένο σε ένα σύστημα , έχει ενότητα και πάστρα και γυρεύει να ταιριάξει την τωρινή Ελλαδική κοινωνία σε ένα κοινωνιολογικό σύστημα, Γερμανικό υποθέτω. Ίσως το σύστημα είναι όμορφο συμμετρικό και ευχάριστο, αλλά πάντα σύστημα μένει, δηλαδή θα αφήνει και κάποιον έξω, θα έχει και τα στραβά του.

Εγώ δεν γνώρισα τον Χέγκελ, ούτε έμαθα τι πάει να πει διαλεχτική και μεταφυσική μέθοδος. Είμαι πρακτικός άνθρωπος, Ρωμηός, Τουρκομερίτης, ραγιάς, καταγίνουμε στα πολιτικά, εδώ, στην Τουρκική Ελλάδα που δεν καταδέχθηκε να στοχαστεί για αυτήν ο κ. Σκληρός. Ίσως δεν μας καταφρόνεσε, γιατί δεν μας αναγνωρίζει, αλλά περιγέλασε εκείνους από τους Ελλαδίτες που καταγίνονται με εμάς.

Όλα αυτά τα ονομάζει Μεγάλη Ιδέα!!

2010: Ἔτος Περικλῆ Γιαννόπουλου

(αναδημοσιεύουμε από το φιλικό και πολύ ξεχωριστό ιστολόγιο kratylos.blogspot.com την ανάρτηση που περιέχει ένα όμορφο απάνθισμα από το έργο του σημαντικού Έλληνα διανοητή και λογοτέχνη Περικλή Γιαννόπουλου. Η φιλόπονη και επίμοχθη προσπάθεια του "Κρατύλου" να καταγράψει διαδικτυακά το σωζώμενο τμήμα του έργου του σημαντικού αυτού πνευματικού άνδρα στην αρχική του μορφή, είναι πραγματικά άξια συγχαρητηρίων και κατά την ταπεινή μου άποψη θα πρέπει να τύχει ευρύτερης προβολής από όλα τα ιστολόγια που αγαπούν την Τέχνη και την Ιδέα του Ελληνισμού)

Ἀγαπητοὶ φίλοι, καθὼς ἑτοιμαζόμαστε νὰ ὑποδεχθοῦμε τὸ 2010, ἑκατὸ χρόνια μετὰ τὴν ἡρωϊκὴ ἔξοδο ἀπὸ τὴν ζωὴ (8-4-1910) τοῦ θείου βάρδου τῆς Ἑλληνικῆς Φύσεως καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κάλλους, ὁραματιστοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀναγεννήσεως καὶ προφήτου τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ΠΕΡΙΚΛΗ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ, μὲ χαρὰ σᾶς παρουσιάζω ἕναν πλήρη δικτυακὸ τόπο ὅπου φιλοδοξῶ νὰ συγκεντρώσω τὰ ἅπαντα ποὺ ἔγραψε ὁ μέγας ἑλληνολάτρης καὶ τὰ σημαντικότερα ποὺ ἐγράφησαν γι᾿ αὐτόν (μαζὶ μὲ δική μου βιογραφία- κριτική), προσευχόμενος στὴν Μητέρα Ἑλληνικὴ Γῆ νὰ μᾶς βοηθήσῃ νὰ κάνουμε τὸ ὅραμα τοῦ παιδιοῦ της ποὺ τὴν λάτρεψε περισσότερο ἴσως ἀπὸ κάθε ἄλλον, πραγματικότητα:

ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ (1871-1910)
Ὁ προφήτης τοῦ Ἑλληνισμοῦ
http://pheidias.antibaro.gr/giannopoulos.html

(Ἐπιτρέπεται ἡ ἀντιγραφὴ τῶν κειμένων μου χωρὶς ἄδεια, μὲ ἀναφορὰ τῆς πηγῆς.
Ἀπαγορεύεται ἡ μετατροπὴ τῶν κειμένων μου στὸ μονοτονικό.)

Η αντίδραση της Αθηναικής κοινωνίας στο άκουσμα του θανάτου του Παυλου Μελά

(Στις 13 Οκτωβρίου 2009 συμπληρώνονται 105 χρόνια από τον ηρωικό θάνατα του Παύλου Μελά στην Στάτιστα Κοζάνης. Ο Παυλος Μελάς αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση ανδρός στην Νεώτερη ιστορία μας. Προερχόταν από πλούσια αστική οικογένεια, ήταν ευκατάστατος, είχε ένα ευτυχισμένο οικογενειακό βίο με μια όμορφη γυναίκα και 2 παιδιά. Ως αξιωματικός του πυροβολικού, ακόμα και εν ώρα πολέμου θα αντιμετώπιζε περιορισμένους κινδύνους. Η διαφορά του με τους άλλους είναι ότι όχι μόνο λυπόταν για την κατάντια της Πατρίδας του, αλλά αντιλαμβανόταν ότι τα λόγια και τα σχέδια δεν βελτίωναν την κατάσταση.

Ουσιαστικά ο Μελάς πήγαινε να θυσιαστεί στην Μακεδονία. Δύσκολα ένας αξιωματικός του πυροβολικού θα μπορούσε επιτυχημένα να διεξάγει έναν τέτοιου είδους πόλεμο συμμοριών, χωρίς να γνωρίζει επαρκώς τον χώρο και τους κατοίκους του. Η Θυσία του συντάραξε συνθέμελα την Ελληνική κοινωνία και την έστρεψε προς την Μακεδονία. Αν και στην Ιστορία οι υποθέσεις είναι χωρίς πραγματικό περιεχόμενο, χωρίς την θυσία του Μελά ο χάρτης των βόρειων επαρχιών της Ελλάδος ίσως ήταν διαφορετικός.)


"...Η θλιβερά είδησις του θανάτου του Παύλου Μελά ταχέως έφτασεν εις Αθήνας. Οι κώδωνες των εκκλησιών εσήμανον πενθίμως και ενώ εις την πρωτεύουσαν και την λοιπήν Ελλάδαν πολύ ολίγοι εγνώριζον την έξοδον του εις την Μακεδονίαν, εν τούτοις ο θάνατος του εθρηνήθη ως εθνικού ηρώος. Κύματα αγανακτήσεως συνετάραξαν το Πανελλήνιον και απ΄άκρου εις άκρον της χώρας εζητείτο εκδίκησις. Μέχρι τότε το Μακεδονικόν ζήτημα αφεώρα ένα μικρόν τμήμα του όλου Ελληνισμού.

Από τις στιγμής όμως εκείνης καθίστατο πλέον αγών επιβιώσεως όλου του Έθνους. Από της απόψεως αυτής ο Θάνατος του Μελά απετέλεσε πραγματικόν εγερτήριον σάλπισμα. Οι συνάδελφοι του αξιωματικοί εζήτουν να μεταβούν εις την Μακεδονίαν δια να εκδικηθούν τον θάνατον του και όλοι οι Έλληνες αντελήφθησαν ότι ζωτικά συμφέροντα του Ελληνισμού διακυβεύοντο εις τον χώρο του...."

απο την ιστορία του Γ. Ε. Σ. "Ο Μακεδονικός αγών και τα εις Θράκην γεγονότα"

"...όλα έμεναν άκαρπα χωρίς τον ήρωα. Χρειάσθηκε ο Θάνατος ενός παληκαριού για να δώσει πνοή ζωής στις πρώτες εκείνες ενέργειες και σε όλα τα σχέδια. Τα λόγια των Ελλήνων έμεναν λόγια ώσπου να έλθη ο Θάνατος να τα ζωντανέψει. Ο Θάνατος δεν είναι λόγια, είναι αλήθεια, ο θάνατος είναι η ζωή...."

Ίων Δραγούμης "Μαρτύρων και Ηρώων αίμα"

Πολιτικές απόψεις του Ίωνος Δραγούμη για τον Βενιζέλο και τον Βενιζελισμό από το ημερολόγιο που τηρούσε

ΙΟΥΝΙΟΣ 1915 (ο Ίων Δραγούμης έχει εκλεγεί ανεξάρτητος βουλευτής Φλωρίνης και διατυπώνει τις πρώτες του εντυπώσεις για τον Βενιζέλο και τον Βενιζελισμό)

"....Ο Βενιζέλος μόνο εγωλατρεία άπειρη έχει, μπορεί για τον εαυτό του να βουλιάξει το έθνος ολοκληρο για να υψωθεί αυτός, μπορεί να πατήσει απάνω στα ερείπια της Ελλάδας και στα πτώματα των Ελλήνων. Τέτοιος αν και πολύ μεγαλύτερος θα ήταν ο Ναπολέων για την Γαλλία. Σαν ανθρώπινη εμφάνιση τον θαυμάζω για την δύναμη της αδιαφορίας του για το έθνος και της ασυνειδησίας του. Σαν Έλληνα τον βρίσκω ολέθριο. Άμα πεθάνει δεν θα μείνει τίποτα από αυτόν παρά η θύμιση του προσώπου του, ενός ανθρώπου δημαγωγού, τσαρλατάνου σοβαρού και δυνατού και κανένα άλλο δίδαγμα για το έθνος δε θα έχει αφήσει πίσω του..."

ΤΑ "ΙΟΥΛΙΑΝΑ" ΤΟΥ 1920 ΚΑΙ Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΙΩΝΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗ

ΤΑ "ΙΟΥΛΙΑΝΑ" ΤΟΥ 1920 ΚΑΙ Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΙΩΝΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Το τέλος του Α' παγκοσμίου πολέμου βρίσκει τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τους φιλελεύθερους, αδιαμφισβήτητους κυρίαρχους στην εσωτερική πολιτική σκηνή της Ελλάδος. Τα βασικότερα εργαλεία για την επικράτηση αυτή μετά το 1917, ήταν η εξορία του Βασιλιά Κωνσταντίνου, η επιβολή στρατιωτικού νόμου, η εκκαθάριση των δημοσίων υπηρεσιών από τους αντιβενιζελικούς, η αναγκαστική αποστρατεία όλων των αντιφρονούντων Βασιλοφρόνων αξιωματικών, η εξορία των είκοσι σημαντικότερων πολιτικών προσωπικοτήτων των αντιβενιζελικών καθώς και η απόλυση του αντιβενιζελικού Αρχιεπισκόπου (1). Μια σειρά από τουφεκισμούς οπλιτών που αντιδρούσαν στην Βενιζελική επιστράτευση (λ.χ. στα "Λαμιακά") ολοκλήρωσαν το σκηνικό του αυταρχισμού.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος σε αυτή την τριετία (1917-1920) που διήρκεσε η καταστολή αυτή, βρισκόταν, ως επί το πλείστον, στο εξωτερικό ασκώντας μια επιθετική εξωτερική πολιτική με διαδοχικούς σταθμούς την σύμπραξη της Ελλάδος στον Α Παγκόσμιο Πόλεμο στην νικηφόρα παράταξη της Αντάντ, την συμμετοχή στην εκστρατεία της Μεσημβρινής Ρωσίας (κατά των κομμουνιστών) προς υπεράσπιση Γαλλικών και Βρεττανικών οικονομικών συμφερόντων, την υποβολή σειράς υπομνημάτων με τις ελληνικές διεκδικήσεις στην Συνδιάσκεψη για την Ειρήνη των νικητών του Μεγάλου πολέμου, την απόβαση του ελληνικού στρατού στην Σμύρνη και τελικά τον διπλωματικό θρίαμβο της συνθήκης των Σεβρών που, θεωρητικά τουλάχιστον (ο Κεμάλ και οι Τούρκοι εθνικιστές δεν ανγνώριζαν την Συνθήκη), εξασφάλιζε την πραγμάτωση της ελληνικής Μεγάλης Ιδέας.

Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Μετά την υπογραφή της συνθήκης των Σεβρών, ο Ελευθέριος Βενιζέλος θα επέστρεφε στις 30 Ιουλίου 1920 από την Γαλλία στην Ελλάδα με το τρένο από τον σιδηροδρομικό σταθμό της Λυών (2). Εκεί, την ώρα της επιβίβασης, δυο απότακτοι αντιβενιζελικοί αξιωματικοί - ο υπολοχαγός μηχανικού Γεώργιος Κυριάκης και ο υποπλοίαρχος Απόστολος Τσερέπης, αποπειράθηκαν να δολοφονήσουν τον Έλληνα Πρωθυπουργό, πυροβολώντας με τα περίστροφα τους από κοντινή απόσταση. Έριξαν πάνω από 10 σφαίρες συνολικά, με τον Βενιζέλο να τραυματίζεται ελαφρά στον αριστερό ώμο και χέρι. Η αποτυχία τους ήταν αποτέλεσμα της ψύχραιμης αντίδρασης του Έλληνα πρωθυπουργού που όταν ένιωσε τον κίνδυνο άρχισε να τρέχει δεξιά - αριστερά, σε συνδυασμό προς την τυχαία πτώση του πίσω από αποσκευές και την ανεξήγητη αστοχία, σχεδόν εξ' επαφής, των υποψήφιων δολοφόνων (3).

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος νοσηλεύτηκε για μια μέρα σε Γαλλικό νοσοκομείο και όταν ανάρρωσε , παρέστη ως μάρτυρας κατηγορίας στην δίκη των δύο επίδοξων δολοφόνων του. Στην κατάθεση του άφησε σαφείς υπαινιγμούς για συνωμοσία κατά της ζωής του από τον εξόριστο Βασιλιά Κωνσταντίνο. Οι δύο κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν σε πολυετείς ποινές, μένοντας για πολλά χρόνια στις Γαλλικές φυλακές (4).

ΤΑ "ΙΟΥΛΙΑΝΑ" ΤΟΥ 1920

Η είδηση της απόπειρας δεν έγινε αμέσως γνωστή στην Αθήνα, παρά μόνο το μεσημέρι της 31ης Ιουλίου του 1919. Σύμφωνα με την μαρτυρία του Εμμανουήλ Ρέπουλη, αντιπροέδρου της κυβερνήσεως Βενιζέλου, προσπάθησε ο ίδιος να κρύψει την είδηση, αλλά ήδη ανεπίσημες φήμες στην πόλη διέδιδαν τον θάνατο του Βενιζέλου. Αμέσως μετά την κυκλοφορία της "είδησης", ένα οργισμένο πλήθος Βενιζελικών παρακρατικών ξεχύθηκε στους Αθηναϊκούς δρόμους ζητώντας εκδίκηση (5), κρατώντας ρόπαλα και λοστούς επιτέθηκαν αρχικά κατά των γραφείων όλων των Αντιβενιζελικών εφημερίδων καταστρέφοντας αυτά σχεδόν ολοσχερώς (Η Πολιτεία, Η Καθημερινή, το Σκριπ, η εσπερινή), αμέσως μετά επιτέθηκαν στις οικείες των συγγενών των επίδοξων δολοφόνων, προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές στο θέατρο της Κοτοπούλη (γνωστής οπαδού της Αντιπολίτευσης και του εξόριστου Βασιλιά), αρκετές ζημιές σε ζαχαροπλαστεία, καφενεία και άλλα καταστήματα γνωστών αντιβενιζελικών πολιτών, ενώ λεηλάτησαν και τις οικείες των ηγετών της "Ηνωμένης Αντιπολίτευσης", καταστρέφοντας σχεδόν ολοσχερώς την οικεία του πρώην πρωθυπουργού Στέφανου Σκουλούδη (6).

Το Βενιζελικό όργιο βίας και λεηλασίας είχε μικρή διάρκεια, αλλά ήταν πολύ αποτελεσματικό. Ξεκίνησε στις 12.00 το μεσημέρι και σταμάτησε στις 19.00, όταν ξεκίνησε η δοξολογία στην Μητρόπολη για την σωτηρία του Ελευθέριου Βενιζέλου. Όλα τα στελέχη της Αντιπολίτευσης κρύβονταν κατατρομοκρατημένα, κανείς αντιβενιζελικός δεν αντίδρασε (αυτή ήταν η κύρια αιτία που δεν υπήρξαν θύματα), ενώ τα όργανα της τάξης του κράτους παρακολουθούσαν διακριτικά την κατάλυση κάθε έννοιας έννομης τάξης. Οι υλικές ζημιές που προκλήθηκαν ήταν σοβαρές, αλλά αυτό που συγκλόνισε την ελληνική κοινή γνώμη ήταν η αναίτια και ψυχρή δολοφονία του Ίωνος Δραγούμη.

Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΙΩΝΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗ

Ο Ίων Δραγούμης πληροφορήθηκε την είδηση της απόπειρας νωρίς το μεσημέρι. Οδήγησε την Μαρίκα Κοτοπούλη στο σπίτι της στην Κηφισιά για να την προστατεύσει από τυχόν βιαιοπραγίες εις βάρος της λόγω των πολιτικών της φρονιμάτων και υπό το καθεστώς μιας έντιμης αλλά μοιραίας αντίληψης του καθήκοντος, αποφάσισε να επιστρέψει στα γραφεία της εφημερίδας του, ώστε να επιμεληθεί την έκδοση της. Είχε απόλυτη συναίσθηση του κινδύνου της απόφασης του. Ένιωθε την υποχρέωση να μην κρυφτεί αλλά να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, αναλαμβάνοντας τις ευθύνες του ως ένας από τα ηγετικά στελέχη της αντιπολίτευσης.



Κατέβηκε με το αμάξι του την οδό Κηφισίας ως το ύψος των Αμπελοκήπων στην τότε έπαυλη Θων. Εκεί τον σταμάτησε μια ομάδα ενόπλων που άνηκαν στο περίφημο τάγμα ασφαλείας του Παυλου Γύπαρη(7). Ο Δραγούμης συναισθάνθηκε τον κίνδυνο και ζήτησε από τον οδηγό να προχωρήσει. Οι ένοπλοι όμως ακινητοποίησαν το αυτοκίνητο, συνέλαβαν τον Δραγούμη τον χτήπησαν στο πρόσωπο και τον οδήγησαν βίαια στον στρατώνα του τάγματος τους. Στο προαύλιο του στρατώνα βρίσκονταν ο Παύλος Γύπαρης, διοικητής των Βενιζελικών ταγμάτων ασφαλείας, παλαιός γνώριμος του Δραγούμη από τον Μακεδονικό Αγώνα, και ο Εμμανουήλ Μπενάκης, επίσης γνώριμος του Δραγούμη απο την θητεία του στην πρεσβεία της Αλεξάνδρειας. Αρχικά οι δύο άνδρες συζητούσαν χαμηλόφωνα κοιτάζοντας βλοσυρά τον Δραγούμη. Η αγωνιώδης αναμονή του αιχμαλώτου διήρκεσε 20 λεπτά. Μετά από ένα μυστηριώδες τηλεφώνημα που δέχτηκε, ο Γύπαρης διέταξε 18 στρατιώτες με οπλισμένα τα ντουφέκια, να οδηγήσουν τον Δραγούμη αιχμάλωτο, πεζή ως το φρουραρχείο (8).

Οι στρατιώτες περιστοίχισαν τον Δραγούμη και τον οδήγησαν στην συμβολή των οδών Κηφισίας και Ρηγίλλης. Εκεί σταμάτησαν και τον έστησαν σε έναν μαντρότοιχο. "Δεν υπάρχει πλέον ελπίδα?" τους ρώτησε ο μελλοθάνατος μέσα στην επιθανάτια αγωνία του. Κανείς από τους ενόπλους δεν απάντησε. Πρότειναν όλοι τα όπλα τους και έριξαν στον άτυχο άνδρα εξ επαφής χωρίς καν παράγγελμα. Ο Δραγούμης δεν αντιστάθηκε, ούτε και προσπάθησε να ξεφύγει από τους δολοφόνους του(9). Ήρεμα στάθηκε μπροστά τους, κοιτώντας τον Αττικό ουρανό που τόσο ύμνησε και αγάπησε, για τελευταία φορά...Οι εύστοχες ριπές των όπλων τον άφησαν στον τόπο χωρίς πνοή. Οι δολοφόνοι του, πλησίασαν την σωρό του και τον λόγχισαν για να βεβαιωθούν για τον θάνατο του. Αμέσως μετά επέστρεψαν στον στρατώνα τους.

Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΗΜΕΡΑ - ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Το πτώμα του Δραγούμη έμεινε σκυλευμένο στο πεζοδρόμιο για πολλές ώρες. Αργά το απόγευμα μεταφέρθηκε στο νεκροτομείο, όπου μετά από ειδοποίηση αργά το βράδυ, προσήλθε τραγική μορφή ο γηραιός πατέρας του Στέφανος Δραγούμης, (πρώην πρωθυπουργός και τελευταίος ύπατος αρμοστής στην Κρήτη) για να αναγνωρίσει τον νεκρό γιο του. Η οικογένεια του νεκρού απαίτησε νεκροψία που έδειξε ότι ο άτυχος άνδρας έφερε 9 σφαίρες στο κορμί του, έντεκα λογχισμός διαμπερείς δια ξιφολόγχης και κάταγμα του αριστερού μηρού δια υποκοπάνου όπλου.

Την επομένη δεν κυκλοφόρησε (όπως είναι λογικό μετά την καταστροφική λαίλαπα της προηγούμενης ημέρας) καμία εφημερίδα της Αντιπολίτευσης. Όλες οι Βενιζελικές εφημερίδες φιλοξενούσαν την είδηση της απόπειρας κατά του Βενιζέλου, αφιερώνοντας λίγες μόνο λέξεις για την στυγερή δολοφονία. Αρκετές μάλιστα υποστήριζαν ότι ο Δραγούμης σκοτώθηκε ενώ προσπαθούσε να ξεφύγει. Κάποιες δε, υποστήριξαν ότι οι εκτελεστές ήταν σε αυτοάμυνα γιατί δήθεν τους άνοιξε πυρ ο Δραγούμης με το περίστροφο του! Αντιπολιτευόμενες εφημερίδες κυκλοφόρησαν δέκα μέρες μετά αποκαθιστώντας την αλήθεια(10).

Η κηδεία του έγινε μέσα σε ανείπωτη θλίψη από τους οικείους του και συνοδεύτηκε από ένα μεγάλο πλήθος πολιτών. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος συγκλονίστηκε όταν έμαθε το στυγερό έγκλημα και αμέσως απέστειλε θερμό συλλυπητήριο τηλεγράφημα στον πατέρα του Δραγούμη, φανατικό πολιτικό του εχθρό. Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα η μνήμη του θλιβερού γεγονότος τον κατέτρεχε για αυτό και μερίμνησε προσωπικά για την ανεύρεση των δολοφόνων αλλά όχι και για την ανεύρεση τυχόν ηθικών αυτουργών (αν υπήρχαν)(11). Έτσι τα μέλη του εκτελεστικού αποσπάσματος που είχαν φυγαδευτεί στην Κρήτη από τους Βενιζελικούς, παραπέμφθηκαν σε δίκη.

Σε προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση στην ελληνική βουλή για τα τραγικά γεγονότα, ο αντικαταστάτης του πρωθυπουργού εν απουσία του Εμμανουήλ Ρέπουλης, προσπάθησε άνευρα και ομολογουμένως διόλου πειστικά να υποστηρίξει την κυβερνητική εκδοχή των γεγονότων για δήθεν σύντονες προσπάθειες του να αποφευχθούν τα επεισόδια και η δολοφονία. Στις αιτιάσεις της Αντιπολίτευσης απάντησε με δικαιολογίες και υπεκφυγές, ενώ στο τέλος ανήγγειλε εμφανώς συντετριμμένος και πιθανή πρόθεση του να εγκαταλείψει τον δημόσιο βίο (12). Η ηθική αυτουργία του φόνου χρεώθηκε στον ίδιο τον Γύπαρη και στον Μπενάκη, χωρίς όμως ποτέ να αποδειχθεί κάποια κατηγορία. Το 1922 ο Μπενάκης παραπέμφθηκε σε δίκη για ηθική αυτουργία αλλά απαλλάχτηκε, με την κόρη του, την Πηνελόπη Δέλτα να είναι κατηγορηματική στο αρχείο της, για την αθωότητα του πατρός της.

Η δολοφονία του Ιωνος Δραγούμη κηλίδωσε τον πολιτικό βίο της χώρας βαθαίνοντας το ψυχικό χάσμα ανάμεσα στους δύο κόσμους (βενιζελικών-αντιβενιζελικών), επιβεβαίωσε την κοινωνική αίσθηση για τον Βενιζελικό αυταρχισμό στην άσκηση της εξουσίας και τελικά αποτέλεσε έναν ρυθμιστικό παράγοντα για το απρόσμενα θετικό αποτέλεσμα για την "Ηνωμένη Αντιπολίτευση" στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920, κάτι που υποβαθμίζει συστηματικά η σύγχρονη ελληνική ιστοριογραφία.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(1) Ιστορία του Ελληνικού έθνους

(2) Η Γαλλική αστυνομία πρότεινε σειρά μέτρων ασφαλείας στην ελληνική αντιπροσωπεία που όμως δεν τηρήθηκαν.

(3) Λεπτομέρειες για το περιστατικό, Γρηγοριάδης ο.π. σελ357

(4)ο.π. σελ 358

(5) βιογραφία Πρωτοπαπαδάκη σελ 344

(6)ο.π 345

7)Το συγκεκριμένο τάγμα αποτελείτο αποκλειστικά από Κρητικούς και ονομαζόταν έτσι γιατί ή αποστολή του ήταν η προσωπική ασφάλεια του Βενιζέλου. Αποκαλούντο "Γυπαραίοι", από το όνομα του διοικητή τους και ήταν λόχοι μισθοφόρων που έπαιρναν 150 έως 180 δραχμές το μήνα, όταν ο μισθός λοχαγού ήταν 600 δραχμές. Οι βιαιότητες τους συνετέλεσαν ώστε το αντιβενιζελικό ρεύμα στους πολίτες να διογκωθεί....

(8) Εκτέλεση, σελ20

(9)έκθεση του αυτόπτη μάρτυρα Λεμπέντιεφ, βλ. επίμετρον

(10)αναλυτικά στο "η εκτέλεση του Ιωνος Δραγούμη στον τύπο της εποχής"

(11)Δέλτα, απομνημονεύματα τ. Ελ. Βενιζέλος, σελ.58

(12)Μαρκεζίνης, τ.4

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Ιστορία του Ελληνικού έθνους, εκδοτική αθηνών, τ. ΙΓ

2. Διχασμός-Μικρά Ασία, Φοίβος Γρηγοριάδης, εκδ. Κεδρηνός

3. Η εκτέλεση του Ιωνος Δραγούμη στον τύπο της εποχής, Αθ. Κόρμαλη, εκδ. Πελασγός

4. Ελ. Βενιζέλος, εθνάρχης η εθνικός ολετήρας?, Κώστας Μπαρμπής, εκδ. Πελασγός

5. Ιστορία του Ελληνικού Εθνους, Σπυρίδων Μαρκεζίνης, εκδ. Πάπυρος

6. Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης (1859-1922), Αλέξανδρος Οικονόμου

7. Η εκτέλεση, Φρέντυ Γερμανός, εκδ. Κάκτος

8. Αρχείο Πηνελόπης Δέλτα, τόμος "Ελευθέριος Βενιζέλος", εκδ. Ερμής

ΕΠΙΜΕΤΡΟΝ

ΕΝΑΣ ΑΥΤΟΠΤΗΣ ΜΑΡΤΥΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΙ ΤΗΝ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΙΩΝΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗ

"Περί την 4ην απογευματινήν ανέμενον μεθ΄ ομάδας εκ τριών η τεσσάρων προσώπων την άφιξιν του τραμ παρά την γωνίαν της λεωφόρου Κηφισίας και της οδού Ιωάννου Παπαδιαμαντοπούλου, πλησίον του υπ΄ αριθμόν 907 στύλου των ηλεκτρικών συρμάτων.

Την προσοχή μου επέσυρεν ομάς στρατιωτών αγόντων εν συνοδεία έναν πολίτην καλού παρουσιαστικού και βαδίζοντος μετά πολλής αξιοπρέπειας. Δεξιόθεν και αριστερά αυτού εβάδιζον δύο στρατιώται, δεκάς δε ετέρων στρατιωτών είπετο εκ του συνέγγυς. Πάντες έφερον ντουφέκια

Μόλις το απόσπασμα επλησίασεν εις τον υπαριθμόν 905 στίλον του τράμ μετέβαλλεν κατεύθυνσιν προς αριστερά και εσταμάτησε παρα το πεζοδρόμιον, αφήνοντας τον αιχμάλωτο πολίτη εις απόστασιν τεσσάρων βημάτων.

Οι στρατιώται αφού εσταμάτησαν, επυροβόλησαν. Ερρίφθησαν παρ΄αυτών περί τους δέκα πυροβολισμοί. Ουδέν πρόσταγμα ηκούσθη. Ο πυροβοληθείς πολίτης κατέπεσεν άπνους, χωρίς να βγάλει κραυγή, χωρίς να είπη τι.....