Ο Γεώργιος Τσολάκογλου και η συνθηκολόγηση με τον Άξονα (19 - 23 Απριλίου 1941)

Ο Τσολάκογλου υπογράφει την ανακωχή
γράφει ο Φιλίστωρ

Όταν οι επιτιθέμενοι Γερμανοί από τον Βορρά, με μια κεραυνοβόλα προέλαση τους κατέλαβαν την Θεσσαλονίκη στις 9 Απριλίου, ο πόλεμος της Ελλάδας εναντίον δύο Αυτοκρατοριών έμοιαζε να έχει κριθεί. Το Βρετανικό εκστρατευτικό σώμα υποχωρούσε από την Θεσσαλία με κατεύθυνση προς την Πελοπόννησο σε έναν αγώνα δρόμου για να απαγκιστρωθεί από μια μάχη που δεν μπορούσε να κερδίσει λόγω των περιορισμένων δυνατοτήτων του (too little too late), ενώ ο όγκος του Ελληνικού στρατού μόλις την προηγουμένη είχε πετύχει την τελευταία νίκη επί Βορειοηπειρωτικού εδάφους με την επίθεση της ΧΙΙΙ μεραρχίας υπό τον στρατηγό Γεώργιο Τσολάκογλου εναντίον του Ιταλικού τομέα. Δεν είχε δοθεί εγκαίρως διαταγή για σύμπτυξη των Ελληνικών δυνάμεων προς Νότο, έτσι η στρατιά αυτή κινδύνευε τις επόμενες ημέρες να κυκλωθεί και να καταστραφεί ολοσχερώς από τις δυνάμεις του Άξονα.

Το νέο της κατάληψης της Θεσσαλονίκης προκάλεσε πανικό στην Αθήνα και στους Έλληνες ιθύνοντες, τον Βασιλιά Γεώργιο και τον Πρωθυπουργό Γεώργιο Κορυζή. Ήδη στις 10 Απριλίου είχε παρθεί απόφαση ο Βασιλιάς και η κυβέρνηση να αποχωρήσουν από την Αθήνα και να κατευθυνθούν είτε στην Κύπρο (αρνηθηκαν οι Άγγλοι για να μην αναζοπυρωθεί το ενωτικό κίνημα στο νησί) είτε στην Κρήτη. Όταν η είδηση της φυγής της κυβέρνησης κυκλοφόρησε στην Αθήνα επικράτησε ηττοπάθεια και πανικός. Οι ανώτατοι αξιωματικοί από το Ελληνο-ιταλικό μέτωπο ζητούσαν επίμονα από τον Αρχιστράτηγο Παπάγο και την κυβέρνηση να επιτευχθεί το συντομότερο ανακωχή με τους Γερμανούς για να "σωθεί η τιμή του Ελληνικού στρατού". Συγκεκριμένα πρώτος ο
Αλέξανδρος Κορυζής
Τσολάκογλου ζήτησε στις 10 Απριλίου να ληφθεί επειγόντως μια σχετική πολιτική απόφαση από την κυβέρνηση, ενώ ο στρατηγός Πιτσίκας λίγες ημέρες μετά μετά από σύσκεψη με τους διοικητές των μεραρχιών ζητούσε με τηλεγράφημα από τον Παπάγο να βρεθεί τάχιστα λύση. Όμοιο τηλεγράφημα έστειλε ο στρατηγός Μπάκος αναφέροντας ότι σημειώνονταν στην στρατιά αναρχικές τάσεις, ληστείες χωρικών και φανερώνονταν σημεία διάλυσης, ενώ ο αντιστράτηγος Δεμέστιχας, διοικητής του Α΄ Σώματος στρατού, έστειλε τηλεγράφημα στον Παπάγο στις 15 Απριλίου στον Παπάγο στο οποίο του ζητούσε ανοιχτά να συναφθεί συνθηκολόγηση με τους Γερμανούς "ως μόνη απομένουσα λύση".

Η κυβέρνηση και ιδιαίτερα ο Βασιλιάς είχαν διαφορετική οπτική στο ζήτημα.  Βρίσκονταν συνεχώς υπό την Αγγλική πίεση για συνέχιση του Αγώνα μέχρις εσχάτων και επειδή ακριβώς χρειάζονταν περισσότερο από ποτέ την υποστήριξη των Άγγλων στο μέλλον, δεν μπορούσαν παρά να δέχεται όσα τους ζητούσαν. Ο Παπάγος αρχικά κλονίστηκε από τα μυνήματα που ελάμβανε, αλλά μετά την ξεκάθαρη θέση του Βασιλιά ταυτίστηκε με αυτήν ζητώντας αντίσταση για λίγες ακόμη μέρες ώστε να προλάβει το Αγγλικό εκστρατευτικό σώμα να αποχωρήσει από την Ελλάδα. Απλώς αρκέστηκε να ζητήσει από τον Άγγλο στρατάρχη Ουίλσον να αποσύρει το συντομότερο τα Αγγλικά στρατεύματα από την χώρα ώστε αυτή να μην καταστραφεί ολοσχερώς.

Οι εξελίξεις όμως στην στρατιά του Βορειοηπειρωτικού μετώπου ήταν πλέον ραγδαίες και πρωταγωνιστές ήταν οι διοικητές των μεγάλων σχηματισμών (Τσολάκογλου, Δεμέστιχας, Μπάκος) που έσπρωχναν την κατάσταση για να επιτευχθεί η ανακωχή. Ένας νέος πρωταγωνιστής της προσπάθειας για συνθηκολόγηση αναδείχθηκε ο μητροπολίτης Ιωαννίνων Σπυρίδων. Ο ιεράρχης πίεζε συνεχώς τους σωματάρχες με μηνύματα του να πάρουν την πρωτοβουλία για την συνθηκολόγηση, ενώ στις 16 Απριλίου εκλιπαρούσε το Πρωθυπουργό Κορυζή να επιτρέψει στην στρατιά της Ηπείρου να συνθηκολογήσει. Ο Κορυζής φαίνεται πως είχε πειστεί για την αναγκαιότητα τουλάχιστον η στρατιά της Ηπείρου να συνθηκολογήσει ώστε να διασωθεί από την τέλεια καταστροφή.

Για τον λόγο αυτό σε τηλεφωνική του επικοινωνία με τον στρατηγό Πιτσίκα στις 18 Απριλίου - Μεγάλη Παρασκευή- τον διαβεβαίωνε ότι μέχρι το μεσημέρι θα του είχε στείλει διαταγή για την συνθηκολόγηση. Ήταν τόση η σιγουριά του Πιτσίκα ώστε κάλεσε τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο και τον διέταξε να συντάξει το σχέδιο του πρωτοκόλλου για την συνθηκολόγηση. Την ίδια στιγμή άλλη μια πράξη της Ελληνικής τραγωδίας διαδραματιζόταν στην Αθήνα και στην συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου παρουσία του Βασιλιά Γεώργιου, όπου ο Κορυζής προσπάθησε να
στρατηγός Μπάκος
εκμαιεύσει μια έγκριση για την συνθηκολόγηση της Ελληνικής στρατιάς στην Β. Ήπειρο. Ο Βασιλιάς όμως αρνήθηκε επίμονα ενώ δεν δέχτηκε την παραίτηση Κορυζή, ούτε και αργότερα σε μια ιδιαίτερη συνάντηση των δύο. Ο Κορυζής αποχώρησε από την συνάντηση, μετέβη στο σπίτι του όπου και αυτοκτόνησε.

Ακολούθησε ένα απόλυτο χάος ακυβερνησίας στην Αθήνα, όπου υπήρχε μια ακέφαλη κυβέρνηση και ένας Βασιλιάς που αναζητούσε εναγωνίως κάποια προσωπικότητα να χρήσει Πρωθυπουργό χωρίς όμως να βρίσκει, σε σημείο ώστε για πρώτη φορά στην σύγχρονη Ελληνική πολιτική Ιστορία να αναλάβει Πρωθυπουργός ο ίδιος! Η αναζήτηση Πρωθυπουργού είχε παραλύσει πολιτικά την Αθήνα, ενώ ακόμη και ο Παπάγος φαίνεται να πίστευε ότι δεν υπήρχε εναλλακτική πλην της συνθηκολόγησης. Το Μεγάλο Σάββατο 19 Απριλίου ο επίσκοπος Ιωαννίνων Σπυρίδων συνομίλησε με τον Τσολάκογλου, τον Δεμέστιχα και τον Μπάκο και συναποφάσισαν να ζητήσουν ανακωχή από τον ίδιο τον Χίτλερ. Αποφάσισαν επίσης τον σχηματισμό προσωρινής κυβέρνησης υπό την πρωθυπουργία του Σπυρίδωνος. Την τελική απόφαση για την επαφή με τους Γερμανούς έλαβε ο Τσολάκογλου, ο οποίος στις 20 Απριλίου έστειλε απεσταλμένο στον Γερμανό στρατηγό Σεπ Ντίντριχ, διοικητή της σωματοφυλακής SS του Χίτλερ, ζητώντας ανακωχή των εχθροπραξιών. Ο Έλληνας εκπρόσωπος δεν παρέδωσε στους Γερμανούς το κείμενο του Σπυρίδωνα, αλλά άλλο του Τσολάκογλου όπου δεν αναφερόταν τίποτε για τον σχηματισμό της προσωρινής κυβέρνησης αφήνοντας έντεχνα τον επίσκοπο Ιωαννίνων εκτός πολιτικών εξελίξεων. Η συνθηκολόγηση έγινε με ιδιαίτερα ευνοϊκούς για τους Έλληνες όρους, απόρροια μιας "φιλελληνικής" πρωτοβουλίας του Ντήτριχ που όμως αποδοκιμάστηκε από τους ανωτέρους του και οδήγησε και σε δεύτερο αναθεωρημένο κείμενο συνθηκολόγησης λίγες ημέρες μετά.

Συγκεκριμένα η πρώτη συνθηκολόγηση προέβλεπε:

Sep Dietrich
1. Κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας - Ιταλίας με ευθύνη του Γερμανού αρχιστράτηγου

2. Παρεμβολή Γερμανικού στρατού μεταξύ Ελληνικού και Ιταλικού

3. Αποχώρηση του Ελληνικού στρατού από την Ήπειρο εντός 10 ημερών κι παράδοση του οπλισμού του

4. Οι Έλληνες αξιωματικοί δεν θα αιχμαλωτίζονταν και θα διατηρούσαν τον οπλισμό τους.

Η συνθηκολόγηση αυτή ήταν άκρως ευνοϊκή για τους Έλληνες καθώς δεν θα παραδίδονταν και στους Ιταλούς. Ο Ντήτριχ επιτιμήθηκε για την πρωτοβουλία του από τον στρατάρχη Λίστ διοικητή της 12ης Στρατιάς που διέταξε αμέσως την επαναδιατύπωση των όρων. Αργότερα ακόμη και ο Χίτλερ όταν συνάντησε τον Ντήτριχ του επεσήμανε το λάθος του που δεν ήταν άλλο από το γεγονός ότι δεν έλαβε υπόψη του τους Ιταλούς. O Λιστ απαίτησε να συνταχθούν νέοι αυστηρότεροι συνθηκολόγησης, οι οποίοι προέβλεπαν αιχμαλώτιση των Ελλήνων και απελευθέρωση τους μετά το τέλος των διαπραγματεύσεων, ενώ όλο το Ελληνικό στρατιωτικό υλικό θα αποτελούσε λεία πολέμου της Γερμανίας και της Ιταλίας. Ο Τσολάκογλου αρχικώς αρνήθηκε να υπογράψει εκ νέου, αλλά υποχώρησε μετά την απειλή των Γερμανών ότι θα κατήγγειλαν την αρχική συνθήκη. Όταν πληροφορήθηκε την συνθηκολόγηση ο Παπάγος ζήτησε από τον Πίτσικα να αντικαταστήσει τον Τσολάκογλου στα καθήκοντα του και να συνεχίσει τον αγώνα, ο Πίτσικας όμως βρισκόταν ήδη καθ οδόν στην Αθήνα χωρίς να έχει συμμετάσχει στην τελική διαπραγμάτευση οπότε η διαταγή δεν είχε κανένα αντίκτυπο.

Όμως η συνθηκολόγηση μεταξύ Ελλήνων και Γερμανών δυσαρέστησε ιδιαίτερα τον Μουσολίνι και την Ιταλική στρατιωτική ηγεσία που πληροφορήθηκε την εξέλιξη μετά από ενημέρωση του
Στρατάρχης Λιστ
στρατάρχη Λιστ με την υπόδειξη να μην επιτεθούν εναντίον των Ελλήνων ώστε να μην τεθούν σε αμφισβήτηση οι διαπραγματεύσεις και η ανακωχή. Και αυτό γιατί εμφάνιζε την Ελληνική ήττα να είναι αποτέλεσμα μόνο της Γερμανικής επίθεσης και εκμηδένιζε την Ιταλική συμμετοχή και τις εντυπώσεις στο εσωτερικό της χώρας. Εκτός αυτού οι όροι της ανακωχής δεν έκαναν καμία αναφορά στις Ιταλικές εδαφικές διεκδικήσεις εις βάρος της Ελλάδας που καθορίστηκαν στην Ήπειρο, στην περιοχή της Πίνδου και στα Ιόνια νησιά σε συνάντηση μεταξύ του Τσιάνο και του Ρίμπεντροπ στις 22 Απριλίου. Από την άλλη οι Γερμανοί δεν επιθυμούσαν να θίξουν τους Έλληνες αλλά μάλλον προσδοκούσαν μια "φιλική" κατοχή της χώρας χωρίς επιπλοκές, καθώς εκείνη την εποχή γίνονταν οι προετοιμασίες για την εισβολή στην Ρωσία με την γιγαντιαία επιχείρηση "Μπαρμπαρόσα". Σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορούσαν να ρισκάρουν μια πιθανή υπονόμευση του Άξονα Ρώμης - Βερολίνου για χάρη της Ελλάδας που είχε πολεμήσει υπέρ των Άγγλων και τους. 

Ο Μουσολίνι σε μήνυμα του στον Χίτλερ απαίτησε οι Έλληνες να παραδοθούν άνευ όρων και η Ελλάδα να καταληφθεί άμεσα, ενώ ζήτησε να αφαιρεθεί ο όρος σύμφωνα με τον οποίο οι Έλληνες αξιωματικοί θα διατηρούσαν τον οπλισμό τους. Επίσης σε μήνυμα του προς τον Ιταλικό λαό υπογράμμιζε ότι οι Έλληνες είχαν ζητήσει ανακωχή από τους Ιταλούς ώστε να δικαιολογήσει το γεγονός ότι ακόμη Ιταλικά στρατεύματα δεν είχαν καταφέρει να εισέλθουν σε Ελληνικό έδαφος. Η Ελληνική πλευρά προσπάθησε να αποφύγει την σύναψη ανακωχής με τους Ιταλούς, αλλά, όπως είναι φανερό, βρισκόταν σε αδυναμία να επιβάλλει τις θέσεις της. Έτσι, μετά από πολλές αμφιταλαντεύσεις, στις 22 Απριλίου ο συνταγματάρχης Σύρος, ζήτησε ανακωχή από τον στρατηγό Τσελόζο και αυτή παρασχέθηκε με τους ίδιους όρους που είχε παρασχεθεί και από τους Γερμανούς.

Το τελικό πρωτόκολλο παράδοσης των Ελλήνων υπογράφτηκε στην Θεσσαλονίκη από την Ελληνική, την Ιταλική και την Γερμανική αντιπροσωπεία στις 23 Απριλίου και οι όροι ήταν πανομοιότυποι με αυτούς του δεύτερου πρωτοκόλλου. Όπως και στα προηγούμενα δύο πρωτόκολλα υπήρχε ιδιαίτερη αναφορά στην γενναιότητα που επέδειξε ο Ελληνικός στρατός στον άνισο διμέτωπο αγώνα που κλήθηκε να διεξάγει. Από την πλευρά των ανώτατων Γερμανών στρατιωτικών προκλήθηκε μεγάλη δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι έπρεπε να μην σεβαστούν τις υπογραφές τους στο δεύτερο πρωτόκολλο ώστε να διασωθεί το γόητρο του Μουσολίνι εντός της Ιταλίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο στρατάρχης Λιστ αρνήθηκε να το υπογράψει, ενώ παρέθεσε γεύμα προς τιμήν του Τσολάκογλου. Από Γερμανικής πλευράς την συνθηκολόγηση υπέγραψε ο αξιωματικός του Γερμανικού Γενικού Επιτελείου Γιόντλ, ειδικός απεσταλμένος του Χίτλερ αποκλειστικά για τον σκοπό αυτό.

Αποτίμηση της συνθηκολόγησης

Η συνθηκολόγηση της Ελληνικής στρατιάς στο Βορειοηπειρωτικό μέτωπο αποτέλεσε πάντοτε ένα ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο ζήτημα για τους Ιστορικούς. Η μια πλευρά (φαντάζεστε ποια είναι αυτή) υποστηρίζει ότι η συνθηκολόγηση αποτέλεσε μια προδοσία των ανώτατων αξιωματικών σε συνεργασία με τον μητροπολίτη Ιωαννίνων που ολοκληρώθηκε με τον σχηματισμό της πρώτης κατοχικής κυβέρνησης με μέλη κυρίως όσους στρατιωτικούς είχαν συνωμοτήσει για την υπογραφή της ανακωχής. Η άλλη πλευρά υποστηρίζει ότι οι αξιωματικοί που κινήθηκαν για την συνθηκολόγηση είχαν αποδείξει τον πατριωτισμό τους στον νικηφόρο πόλεμο κατά των Ιταλών το προηγούμενο διάστημα. Η συνθηκολόγηση υπήρξε προϊόν υπέρτατης εθνικής ανάγκης, προκλήθηκε από την αποτυχία του ΓΕΣ να διατάξει εγκαίρως την σύμπτυξη των ελληνικών δυνάμεων από το Ηπειρωτικό μέτωπο, αλλά κυρίως είχε ως θετικό αποτέλεσμα εκατοντάδες χιλιάδες μαχητές να γλιτώσουν την αιχμαλωσία. Σύμφωνα με την λογική αυτή, η συνθηκολόγηση ήταν η μοναδική διέξοδος για την νικηφόρα στρατιά της Αλβανίας, η οποία επιτεύχθηκε με τους καλύτερους δυνατούς όρους για νικημένο στρατό και θα αποτελούσε ακόμα μεγαλύτερη επιτυχία αν τελικώς δεν συμπεριελάμβανε τους Ιταλούς που είχαν ηττηθεί, ενώ έτρεφαν εδαφικές διεκδικήσεις εις βάρος της Ελλάδας. 
μετά την υπογραφή...

Ο ίδιος ο Τσολάκογλου θέτει ως εξής το θέμα στα απομνημονεύματά του: «ευρέθην αντιμέτωπος ιστορικού διλήμματος: Ή να αφήσω να συνεχισθή ο αγών και να γίνη ολοκαύτωμα ή υπείκων εις τας παρακλήσεις όλων των ηγητόρων του στρατού να αναλάβω την πρωτοβουλίαν της συνθηκολογήσεως… τολμήσας δεν υπελόγισα ευθύνας… Μέχρι σήμερον δε μετενόησα διά το τόλμημά μου. Τουναντίον αισθάνομαι υπερηφάνειαν…».... 

Η γνώμη μου είναι πως η συνθηκολόγηση εξεταζόμενη αυτόνομα ήταν μια επιτυχία της Ελληνικής στρατιωτικής ηγεσίας που έσωσε και διαφύλαξε μια ολόκληρη γενιά Ελλήνων ασχέτως των Γερμανικών προθέσεων. Η ηθική και φυσική εξόντωση της νικηφόρας Ελληνικής στρατιάς της Ηπείρου, που εναγωνίως επιζητούσε ο Μουσολίνι, δεν θα ήταν ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία ακρότητα στον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο. Δυστυχώς για τον Τσολάκογλου και τους υπόλοιπους σωματάρχες, δεν περιορίστηκαν στην ανακωχή αλλά σχημάτισαν πολιτική κυβέρνηση και δεν περιορίστηκαν μόνο στην συνεργασία με τον Άξονα (άκρως αποτυχημένη αν αναλογιστούμε την ανθρωπιστική και επισιτιστική κρίση του χειμώνα), αλλά υπονόμευσαν την εξόριστη κυβέρνηση, καλλιέργησαν την ηττοπάθεια στον πληθυσμό και απέτυχαν να αποσοβήσουν τον εδαφικό διαμελισμό της Ελλάδας και να προστατεύσουν τα ευπαθή τμήματα του πληθυσμού (ηλικιωμένοι, γυναίκες, παιδιά). Από την άλλη, ο Παπάγος και η τότε πολιτική ηγεσία φέρουν τεράστια ευθύνη για την ολιγορία τους να μην διατάξουν εγκαίρως την υποχώρηση της στρατιάς προς τον Νότο. Προς υπεράσπιση τους μπορεί να λεχθεί ότι αιφνιδιάστηκαν από την κεραυνοβόλα προέλαση των Γερμανικών τεθωρακισμένων (και δεν ήταν οι μόνοι σε εκείνο τον πόλεμο). Πάντως, έτσι η αλλιώς η επιλογή της υπεράσπισης των οχυρών Μεταξά έναντι του ευέλικτου και άριστα οργανωμένου Γερμανικού στρατού ήταν αποτυχημένη, δεν ήταν ρεαλιστική και είχε επιβληθεί από πολιτικές σκοπιμότητες. 

Επίμετρον - Ποιος ήταν ο μητροπολίτης Ιωαννίνων και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Σπυρίδων

Πιστεύω ότι παρουσιάζει ενδιαφέρον να δούμε το πλούσιο βιογραφικό του αρχιτέκτονα της συνθηκολόγησης μητροπολίτη Ιωαννίνων Σπυρίδωνος, όπως το παραθέτει ο μετρ του είδους κ. Δημοσθένης Κούκουνας. Ο μητροπολίτης Ιωαννίνων Σπυρίδων, κατά κόσμον Σπυρίδων Βλάχος, γεννήθηκε το 1875 στην Χηλή Βιθυνίας. Σπούδασε στην Θεολογική σχολή της Χάλκης. 28 ετών διορίστηκε αρχιερατικός επίτροπος στην Ξάνθη και το 1906 διορίστηκε μητροπολίτης Κόνιτσας όπου ανέπτυξε εθνική δράση κατά τον Μακεδονικό Αγώνα. Συνελήφθη από τους Τούρκους και καταδικάστηκε τρεις εις θάνατον, ποινή που δεν εκτελέστηκε. Ακολούθως, συμμετείχε στην επιτροπή υπό τον Χριστάκη-Ζωγράφο που ανακήρυξε στο Αργυρόκαστρο την αυτονομία της Βορείου Ηπείρου στις 14-2-1914, αναλαμβάνοντας το Υπουργείο Παιδείας και εκκλησιαστικών.

Κατά την Κατοχή, ο Μητροπολίτης Ιωαννίνων Σπυρίδων υπήρξε πρόεδρος του «Οργανισμού Δημοσίας Αντιλήψεως Κοινωνικής Πρόνοιας Ηπείρου» και απετέλεσε το στήριγμα για κάθε διωκόμενο και δοκιμαζόμενο Ηπειρώτη. Για τη γενικότερη εθνική δράση του, καταδικάσθηκε ερήμην σε θάνατο από ιταλικό στρατοδικείο του Αργυροκάστρου, ενώ από τους Γερμανούς ετέθη σε περιορισμό. Μόνο χάρη στην προσωπική παρέμβαση του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού προς τον Γερμανό πρεσβευτή στην Αθήνα, κατορθώθηκε να αρθεί ο περιορισμός του και οι τυχόν περαιτέρω ενέργειες σε βάρος του. Πολλαπλή ήταν η συμμετοχή του στην Εθνική Αντίσταση κατά την περίοδο της Κατοχής και καθοριστικής σημασίας η συμπαράστασή του την εποχή εκείνη προς τον στρατηγό Ναπολέοντα Ζέρβα, αρχηγό του ΕΔΕΣ, όπως και η στάση του κατά τα Δεκεμβριανά και αργότερα στον Εμφύλιο. 

Μετά τον θάνατο του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού στις 20 Μαΐου 1949, αν και υπήρξε προς στιγμήν η σκέψη για την αποκατάσταση του πρώην Αθηνών Χρυσάνθου, εξελέγη ο Ιωαννίνων Σπυρίδων με 42 ψήφους από τους 56 Μητροπολίτες που ψήφισαν. Ο 11ος Αρχιεπίσκοπος της Εκκλησίας της Ελλάδος βρέθηκε επί κεφαλής της σε δύσκολες εποχές και επιτέλεσε σημαντικό έργο. Από την πρώτη ημέρα της εκλογής του, δραστηριοποιήθηκε δημιουργικά. Αμέσως μετά την ήττα των ανταρτών, ενδιαφέρθηκε με θέρμη για την αποκατάσταση των θυμάτων του Εμφυλίου και ίδρυσε την «Επιστράτευση της αγάπης» και την αποστολή του «Δέματος επαναπατρισμού», αναθέτοντας στον τότε Αρχιμανδρίτη Ιερώνυμο Κοτσώνη τη διεύθυνση αυτού του έργου, ενώ με διαμαρτυρία του προς τους αρχηγούς κρατών και εκκλησιών κατήγγειλε το «παιδομάζωμα» και ζήτησε την παλινόστηση των ελληνόπουλων που είχαν απομακρυνθεί από την Ελλάδα. 

Σε ό,τι αφορά τη δράση του εντός του εκκλησιαστικού πλαισίου, ο Αρχιεπίσκοπος Σπυρίδων κατέβαλε ενέργειες για την ίδρυση του Θεολογικού Οικοτροφείου της Αποστολικής Διακονίας στη Μονή Πετράκη, μερίμνησε ώστε να αποκτήσει σύγχρονο τυπογραφείο η Αποστολική Διακονία για την έκδοση πολλών έργων εκκλησιαστικού και θεολογικού περιεχομένου, ενώ ίδρυσε νέα περιοδικά («Ο Εφημέριος», «Το Χαρούμενο Σπίτι», «Τα Χαρούμενα Παιδιά» και «Η Φωνή του Κυρίου»). Τον Σεπτέμβριο 1952 υπέγραψε σύμβαση με την Ελληνική Πολιτεία, στην οποία η Εκκλησία παραχωρούσε μοναστηριακά κτήματα προς αποκατάσταση ακτημόνων καλλιεργητών. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η συμπαράστασή του προς τον ενωτικό αγώνα των Κυπρίων, στον οποίο ο ίδιος πρωτοστάτησε. Βρέθηκε με εξαιρετική δραστηριότητα στην πρώτη γραμμή, αναλαμβάνοντας και επίσημα την προεδρία της Πανελληνίου Επιτροπής Αυτοδιαθέσεως Κύπρου.

Ι. Β. Δ.


Πηγές

Αννίβας Βελλιάδης, Κατοχή (Γερμανική πολιτική διοίκηση στην κατεχόμενη Ελλάδα 1941-1944), εκδόσεις Ενάλιος 

Πέτρος Μακρής - Στάϊκος, "Ο Άγγλος πρόξενος" (Ο υποπλοίαρχος Noel Rees και οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες Ελλάδα Μέση Ανατολή 1939-1944), εκδόσεις Ωκεανίδα

Τάσος Κοντογιαννίδης, Ήρωες και προδότες στην κατοχική Ελλάδα, εκδόσεις Πελασγός


Σχόλια

  1. Αποκλειεται οι στρατηγοι του Μετωπου να ειχαν ζητησει συνθηκολογηση απο τις 10 Απριλιου. Αυτο εγινε μονο απο τις 16 Απριλιου και μετα, διοτι μονο τοτε κατεστη σαφης η αποκοπη και η περικυκλωση του κυριου ογκου των ελληνικων δυναμεων.

    Φαινεται οτι ο "προδότης" Τσολακογλου, με τις ενεργειες του τον Απριλιο του 1941, απετρεψε την ασκοπη σφαγη ή αιχμαλωσια του περικυκλωμενου Ελληνικου Στρατου, και εσωσε το ανθος της ελληνικης νεολαιας απο ενα "ηρωικο", αλλα ανωφελο Ολοκαυτωμα.

    Και πηρε πανω του τη "ρετσινια". Τελικα και οι "προδοτες" ειναι χρησιμοι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Πολύ ενδιαφέρον άρθρο. Το κρίσιμο ζήτημα όμως είναι από πότε είχε ακουστεί το πρώτον η ιδέα της σύμπτυξης. εξ όσων γνωρίζω υπήρχε στο τραπέζι από δίμηνο και με την σύμφωνη γνωμη των άγγλων. Είναι δύσκολο να αιφνιδιάστηκε το επιτελείο από την γερμανική ταχύτητα αφού αυτή είχε επιδειχθεί σε όλη την μέχρι τότε πορεία του πολέμου. δεδομένου ότι η ταχύτητα απαιτεί μηχανοκίνηση η λογική επιλογή είναι άμυνα σε δύσβατο έδαφος. Για την απόφαση μη σύμπτυξης έχουν ακουστεί πολλά σχετικά με το παρασκήνιο της και θέλει έρευνα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. ἔφεδρος πυροβολητής21 Μαρ 2019, 11:54:00 π.μ.

      Το κείμενο ἔχει ἀνακρίβειες.Τό Γενικό Ἐπιτελεῖο θεωροῦσε βέβαιη τήν ἀπώλεια τῆς Θεσσαλονίκης μετά ἀπό γερμανική ἐπίθεση,ἡ ἀντίσταση θα συνεχιζόταν στην γραμμή Ἀλιάκμονα.Ὁ Τσολάκογλου ἀπλά πρόδωσε,παρέκαμψε την ἱεραρχία και μέ τήν προτροπή τοῦ Ἰωαννίνων,παρέδωσε τόν νικηφόρο στρατό.Ὁ Κορυζῆς ,κατάλαβε πώς παρ’ὁλίγον να προδώση καί εἶχε τήν εὐθιξία νά αὐτοκτονήση καί νά σώση τήν τιμή του.

      Διαγραφή
    2. ἔφεδρος πυροβολητής22 Μαρ 2019, 9:28:00 π.μ.

      Πέρα ἀπό τίς πολλές ἀνακρίβειές του,τό κείμενο εἶναι ἠττοπαθές καί δικαιολογεῖ τήν προδοσία καί παράδοση ἑνός νικηφόρου στρατού .Ὁ στρατός εἶναι ὄργανο πολιτικῆς καί ἐθνικῆς κυριαρχίας.Τόν παρέδωσες ?εἶσαι ὑπόδουλος !Ἐκείνη τήν στιγμή ἔπρεπε νά ἐκτελεστοῦν ὁ Τσολάκογλου ,ὁ Ἰ ωαννίνων καί ὁ ὑπόλοιπος συρφετός.

      Διαγραφή
    3. εφερδε πυροβολητη, αν θεωρεις οτι το κειμενο εχει "πολλες ανακριβειες", καλο ειναι να τις παραθεσεις με λεπτομερειες και αντιστοιχη τεκμηριωση και οχι να αφηνεις υπονοιες...

      Διαγραφή
    4. ἔφεδρος πυροβολητής22 Μαρ 2019, 6:56:00 μ.μ.

      προς hellenic warrior84 : εὐχαρίστως,σύντομα.

      Διαγραφή
    5. εφεδρος πυροβολητης24 Μαρ 2019, 12:34:00 μ.μ.

      Ο ελληνικος στρατος και το επος της βορειου ηπειρου.Δ.Γεδεων.υποστρατηγος.τεως υποδιευθυντης ΔΙευθυνσεως Ιστοριας ΣΤρατου.Γενικο ΕΠιτελειο

      Διαγραφή
    6. ἔφεδρος πυροβολητής25 Μαρ 2019, 9:28:00 π.μ.

      έπίσης ἄλλες πηγές πού ἐπιβεβαιώνουν τίς ἀνακρίβειες τοῦ κειμένου :

      Ἀγῶνες καί Νεκροί τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ 1940-1945,Διεύθυνση Ἱστορίας Στρατοῦ,Γενικό Ἐπιτελεῖο καί

      Ἡ ταξιαρχία SS Σωματοφυλακή Ἀδόλφου Χίτλερ στήν μάχη τῆς Ἑλλάδος,Γ.Τερνιώτη,ἐκδόσεις Περισκόπιο.

      Διαγραφή
  3. Πολύ ἐνδιαφέρον κείμενο. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες, πλήν ἐλαχίστων, ἐλπίζουμε ὅτι δέν εἶναι ἐπίκαιρο...

    Ἀξίζει νομίζω νά σημειώσουμε, ὅτι : Ἡ ἐπιλογή τῆς προσωρινῆς κυβερνήσεως ὑπό τόν Μητροπολίτη Σπυρίδωνα, πιθανότατα θά γινόταν ἀποδεκτή ἀπό τούς Γερμανούς, καί θά ἄλλαζε τήν πορεία τῆς Ἑλλάδος στόν πόλεμο:
    Εἴτε θά παρέμενε στήν Ἤπειρο ὁ Σπυρίδων ὡς ἐθνάρχης πού ὑπό τήν γενική προστασία τῶν Γερμανῶν καί μέ τόν ἔνοπλο ἐν μέρει Ἑλληνικό στρατό νά ἀστυνομεύῃ, θά ἀπέτρεπε τίς ἀκρότητες τῶν ἰταλῶν φασιστῶν καί τῶν τσάμηδων.
    Εἴτε, θά ἐπρόκειτο γιά μία πραγματικά προσωρινή κυβέρνηση πού θά μετακόμιζε ὅμως ὡς φιλογερμανική στήν Ἀθήνα.
    Εἴτε ἡ μισή Ἑλλάδα θά κατέληγε νά εἶναι ὀργανωμένη καί μέ περιορισμένη ἐλευθερία ὑπό Γερμανική κατοχή ὅπως τό καθεστώς τοῦ Βισύ στήν Γαλλία, καί ἡ λοιπή ὑπό σκληρή κατοχή και ἀνθιστάμενη (ἀντίθετα πρός τήν Νότια Γαλλία τοῦ Β Παγκοσμίου πολέμου).
    Ὅτι καί ἀπό τά τρία ἄν εἶχε συμβῆ, μᾶλλον καλλίτερα θά ἦσαν τά πράγματα, τουλάχιστον γιά τήν Ἤπειρο τότε, ἀλλιῶς δέ καί γιά τήν ἑνότητα τῆς Ἐλλάδας κατά τήν διάρκεια τῆς Γερμανικῆς κατοχῆς, γιά τήν ἀποτροπή τῆς ὀξύτητος τῆς πείνας καί γιά τήν μετά τόν πόλεμο οἰκονομική ἀνάκαμψη.
    Ὁ δέ Σπυρίδων, γενόμενος ἐθνάρχης μέ κυβέρνηση Ἑλληνική, εἴτε προσωρινῶς, εἴτε τοπικῶς, εἴτε ἐν γένει (μετά τήν παραίτηση τοῦ Χρυσάνθου Τραπεζοῦντος ἀπό τόν ἀρχιεπισκοπικό θρόνο διότι ἀρνήθηκε νά ὁρκίσει φιλογερμανική Κυβέρνηση, πιθανότατα θά γινόταν ἐκεῖνος καί ὄχι ὁ Δαμασκηνός Άρχιεπίσκοπος), θά εἶχε κάποια μεγαλύτερα περιθώρια ἐλιγμῶν. 'Ιδίως, τυχόν διατήρηση μέρους τοῦ στρατοῦ ὑπό τίς διαταγές μιᾶς τέτοιας Κυβερνήσεως, μέ περιορισμένο ὁπλισμό καί γιά τήν ἐσωτερική ἀσφάλεια τῆς χώρας, θά εἶχε ἀποτρέψει τήν δημιουργία τῶν ταγμάτων ἀσφαλείας, στελεχωμένων ἀπό πλιατσικολόγους καί ἀδίστακτους....
    Ἡ φιλοδοξία ὅμως τοῦ Τσολάκογλου, πού ματαίωσε τέτοιες ἐξελίξεις, διότι φαντάθηκε ὅτι χωρίς τήν Ἐκκλησία, καί μέ τούς μεταξύ στρατιωτικῶν λόγους τῆς στρατιωτικῆς τιμῆς μόνον, θά μποροῦσε νά ἐκπροσωπήσῃ ὁτιδήποτε ἄλλο πέραν τοῦ ἑαυτοῦ του καί ὁλίγων ἄλλων, τόν κατέστησε περίγελω τῶν πολιτικο-στρατωτικῶν περιστάσεων καί ούσιαστικά προδότη τῆς πατρίδος στήν συνέχεια.
    Συγκεκριμένα, ἡ προδοσία του συντελέσθηκε ὅταν δέχθηκε νά ἀναλάβῃ Πρωθυπουργός, ἐμπιστευόμενος τίς διαβεβαιώσεις τῶν Γερμανῶν, ὅτι θά τόν ἀφίσουν νά κυβερνᾶ. Ματαίως παραιτήθηκε στήν συνέχεια.
    Τό κακό τῆς πολιτικῆς συνεργασίας ἑνός Ἕλληνος στρατηγοῦ μέ ξένες δυνάμεις κατοχῆς ἐρήμην τοῦ λαοῦ, εἶχε γίνει.
    Ἡ φιλοδοξία ὁδηγεῖ στήν πολιτική άφέλεια καί ἡ πολιτική ἀφέλεια στήν ἐθνική προδοσία. Καί τότε, καί τώρα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. ἔφεδρος πυροβολητής25 Μαρ 2019, 9:48:00 π.μ.

      ἀπό τίς προτάσεις σου λείπει μόνον ἡ ἔνταξη τῆς Ἑλλάδος στόν Ἄξονα.

      Διαγραφή
    2. 0 Χρυσανθος κατηργηθει απο τον Τσολακογλου για να κανει Αρχιεπισκοπο τον [οικογενειακο φιλο του] Δαμασκηνο Παπανδρεου ο οποιος ηταν εγκλειστος σε Μοναστηρι στην Αιγινα.Ο Χρυσανθος παραιτητηθηκε μετα την επιστροφη του Βασιλεως Γεωγιου Β

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος18 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου18 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος14 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός31 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες80 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης18 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)35 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος1 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτικά κινήματα1 Στρατιωτική Ιστορία58 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας