Τα "Κυθνιακά": Η εξέγερση εναντίον του Όθωνα και ο ηρωικός θάνατος του Λοχαγού Νικόλαου Λεωτσάκου (1η Μαρτίου 1862)

Τα αποβατήρια του Όθωνα στο Ναύπλιο
Πρόλογος - Τα κυριότερα αίτια της υπονόμευσης του Όθωνα 

Μετά την συμπλήρωση της 25ετίας του Όθωνα στον Θρόνο του Ελληνικού Βασιλείου στα τέλη του 1859, ξεκίνησε μια αργή διαδικασία υπονόμευσης του καθεστώτος του, η οποία ολοκληρώθηκε με την οριστική έξωση του από την Ελλάδα το 1862. Τα αίτια πολλά: το κυριότερο κατά την γνώμη μου, ήταν η αδυναμία του Όθωνα να προσεταιριστεί το νέο πολιτικό προσωπικό που είχε αναδειχθεί μετά την διάλυση των τριών παραδοσιακών κομμάτων (Αγγλικό, Γαλλικό, Ρωσικό) της πρώτης 25ετίας. Πολιτικές προσωπικότητες όπως οι Κουμουνδούρος, Δεληγιώργης, Βούλγαρης κτλ που είχαν ερείσματα στον λαό και θα πρωταγωνιστήσουν στην επόμενη εικοσαετία στα πολιτικά πράγματα της Ελλάδας, έμειναν μακριά από τον Όθωνα τον οποίο θεωρούσαν αδέξιο, απολυταρχικό και ανίκανο να διαχειριστεί την εξουσία, ενώ συνωμότησαν ζωηρά για την πτώση του.



Το δεύτερο αίτιο ήταν αποτυχία πραγμάτωσης έστω και μερικώς, της Μεγάλης Ιδέας, που εκείνη την εποχή ήταν η σημαντικότερη πολιτική πρωτεραιότητα της Ελληνικής κοινωνίας. Παρά το γεγονός ότι ο Όθων και η Αμαλία στήριξαν την προσπάθεια για την πραγμάτωση της μέχρι τέλους με όλες τις δυνάμεις τους, το τελικό αποτέλεσμα ήταν αρνητικό, ενώ πολλοί το συνέκριναν -άδικα- με την Ιταλική Εθνική ολοκλήρωση και χρέωναν την αποτυχία στον Βασιλιά. Σημαντικό ρόλο έπαιξε επίσης το γεγονός ότι ο Όθων και η Αμαλία ήταν άτεκνοι. Ένα στέμμα χωρίς διάδοχο δεν έχει μέλλον, ενώ ο θεωρητικός διάδοχος του Όθωνα που ήταν ο αδερφός του, σε περίπτωση ανάδειξης του στο Ελληνικό Θρόνο είχε δηλώσει ότι δεν θα άλλαζε το Καθολικό του θρήσκευμα προς μεγάλη απογοήτευση των Ελληνων που την εποχή εκείνη είχαν αυξημένη ευαισθησία στα θρησκευτικά ζητήματα. Σοβαρό ρόλο
Βασιλιάς Όθων ο Α΄
στην αντιοθωνική πολιτική κίνηση έπαιξε ο Τύπος της εποχής, του οποίου το μέγεθος ήταν δυσανάλογα μεγάλο του αναγνωστικού κοινού που απευθυνόταν. Τέλος, ένας σημαντικός αριθμός Ελλήνων διανοούμενων αλλά και προσωπικοτητων με επιρροή είχαν επηρεαστεί από τις φιλελεύθερες ιδέες της εποχής τους και είχαν στραφεί εναντίον του Θρόνου, ως συντηρητικό αναχρονιστικό απολίθωμα που εμπόδιζε την ανάπτυξη των νέων Ιδεών. Μια πρώτη σοβαρή ένδειξη για την μεταστροφή των Ελλήνων εναντίον του Όθωνα αποτέλεσε η δολοφονική απόποιρα εις βάρος της Βασίλισσας Αμαλίας στις 6 Σεπτεμβρίου 1861 από τον Αριστείδη Δόσιο, στέλεχος της αντιπολιτεύσεως και οπαδό του "Αγγλικού κόμματος".

Τα "Ναυπλιακά" και οι μικρές εξεγέρσεις στην υπόλοιπη Ελλάδα

Λόγω όλων αυτών των αιτιών, αλλά και χάρις πολλές άλλες μικρές αφορμές που έδιναν οι λανθασμένοι χειρισμοί του Όθωνα σε καθημερινά μικρά ζητήματα, αύξανε η λαϊκή δυσαρέσκεια και ο πόθος για πολιτική αλλαγή. Αφορμή της σημαντικότερης ως τότε εξέγερσης κατά του Όθωνα που αποτέλεσε την αρχή του τέλους της Βασιλείας του, αποτέλεσε η κυβερνητική απόφαση κατά τους εορτασμούς της 25ης Ιανουαρίου 1862 (εορτασμός για την απόβαση του Όθωνα στο Ναύπλιο) να παρευρίσκονται όχι μόνο οι αξιωματικοί που είχαν άλογα, (όπως συνηθιζόταν ως τότε, αλλά όλοι ανεξαιρέτως, εν ανάγκη πεζοί. Αυτό θεωρήθηκε ταπεινωτικό από τους αξιωματικούς της φρουράς της πόλης και πυροδότησε την εξέγερση της πόλης και της ευρύτερης περιοχής στις 2 Φεβρουαρίου, ενέργεια που είχε κυοφορηθεί με μυστικές συνεννοήσεις και συνωμοσίες στους προηγούμενους μήνες, χάρις την ευρύτατη συμμετοχή των πλέον ευυπόληπτων πολιτών. Η εξέγερση εξελίχθηκε πολύ γρήγορα σε επανάσταση μεγάλης σημασίας καθώς εκτός της Φρουράς της πόλης συμμετείχαν αυθόρμητα και όλοι οι πολίτες της ενώ πολύ σύντομα υπέρ της εξέγερσης τάχθηκε οι πολίτες του Άργους και της Τρίπολης με τις φρουρές τους.

Τα δραματικά γεγονότα που ακολούθησαν και έμειναν στην ιστορία ως "Ναυπλιακά", που λίγο έλειψε να οδηγήσουν το Ελληνικό Βασίλειο σε εμφύλιο πόλεμο, έληξαν στις 8 Απριλίου με την ήττα των επαναστατών, την σύλληψη των πρωταιτίων (ανάμεσα τους ο Πάνος Κορωναίος) και την θριαμβευτική είσοδο των κυβερνητικών στρατευμάτων στην πόλη. Η εξέγερση στο Ναύπλιο όμως,
Αναπαράσταση των "Ναυπλιακών"
συνοδεύτηκε από μια σειρά μικρές εξεγέρσεις και σε άλλα σημεία του Ελληνικού Βασιλείου, μικρότερης κλίμακας βέβαια, όπως στην Νάξο, στην Καλαμάτα και στην Χαλκίδα. Στις περιοχές αυτές τα κυβερνητικά στρατεύματα κατέστειλαν εύκολα τις ταραχές.

Σημαντική από κάθε άποψη όμως και με επίπτωση στην κοινή γνώμη, υπήρξε η εξέγερση στην Σύρο που οδήγησε στα δραματικά γεγονότα που έμειναν γνωστά στην Ιστορία ως "Κυθνιακά": η αντίδραση εκεί ξεκίνησε όταν το τοπικό δημοτικό συμβούλιο αποδοκίμασε με ψήφισμα του τα αυστηρά κυβερνητικά μέτρα ασφαλείας στην Αθήνα που ανάμεσα στα άλλα, είχαν προκαλέσει την σύλληψη 100 επιφανών πολιτικών προσώπων (ανάμεσα τους οι Δημήτρης Καλλιφρονάς, Επαμεινώνδας Δεληγιώργης, Οδυσσέας Ιάλεμος, Αθ. Πετσάλης) και την φυλάκιση των περισσοτέρων εξ αυτών στις φυλακές της Κύθνου.   Η εκδήλωση αυτή δεν ήταν τυχαία, καθώς η Σύρος ήταν το δεύτερο πιο σημαντικό κέντρο αντιδυναστικών συνωμοσιών, με τις δύο τοπικές εφημερίδες "Σάλπιγξ" και "Ένωσις" να αρθρογραφούν μαχητικά εναντίον του Όθωνα, σχολάρχες όπως ο Αρ. Τσάτσος να ξεσηκώνουν τους μαθητές τους και της οικογένειες τους κατά του Όθωνα, αλλά και η περίφημη "Χιακή λέσχη" όπου συγκεντρώνονταν οι αντιπολιτευόμενοι και συζητούσαν, να υποβοηθούν την εξυφαινόμενη αντι-Οθωνική συνωμοσία. Η κορύφωση της αντιπολιτευτικής δυναμικής έγινε όταν διορίστηκε φρούραρχος της Σύρου ο λοχαγός πεζικού Νικόλαος Λεωτσάκος, γενναίος αξιωματικός με μεγάλο γόητρο λόγω της διάκρισης του κατά την επανάσταση των Ελλήνων στην Θεσσαλία κατά τον Κριμαϊκό πόλεμο, που όμως είχε εξελιχθεί σε πολιτικό αντίπαλο του Όθωνα και για τον λόγο αυτό, είχε σταλεί στην Σύρο με δυσμενή μετάθεση.

Νικόλαος Λεωτσάκος
Η εξέγερση της Σύρου και ο Νικόλαος Λεωτσάκος

Όπως είναι φανερό η εξέγερση ήταν θέμα χρόνου. Μετά το ψήφισμα του τοπικού δημοτικού συμβουλίου, στις 28 Φεβρουαρίου 1862 πυροβολισμοί ακούστηκαν στο νησί από διάφορες κατευθύνσεις ως συνθηματικό της εξέγερσης. Λίγο μετά, ο Λεωτσάκος ακολουθούμενος από 30 στρατιώτες, τον υπαρχηγό του ανθυπολοχαγό πυροβολικού Περικλή Μωραϊτίνη (γιο του Αριστείδη Μωραϊτίνη προέδρου του Αρείου Πάγου και μέλλοντος Πρωθυπουργού) και όλο τον πληθυσμό του νησιού κατευθύνθηκε στην πλατεία της Ερμούπολης και κήρυξε την επανάσταση κατά του Όθωνα, διακόπτοντας την τηλεγραφική επικοινωνία με την Αθήνα. Ορίστηκε μια οκταμελής επιτροπή για να διαχειριστεί τις τύχες του αγώνα, ο Λεωτσάκος κατέλαβε το Νομαρχιακό μέγαρο όπου κατάσχεσε το κρατικό ταμείο (είχε περίπου 40.000 δρχ), κατέλαβε τα ατμόπλοια "Καρτερία" και "Όθων", ενώ αποφυλάκισε όλους τους κρατούμενους που πύκνωσαν τις τάξεις των επαναστατών. Στην εξέγερση προσχώρησε ο πλοίαρχος της "Καρτερίας" Βασίλειος Ορλώφ, ενώ ο Νομάρχης κι όσοι έμειναν πιστοί στον Όθωνα κατέφυγαν στην Άνω Σύρο όπου εξόπλισαν πολίτες και ενημέρωσαν την Αθήνα για την εξέγερση.

Ακολούθως ο Λεωτσάκος εξόπλισε με κανόνια το ατμόπλοιο "Καρτερία", φόρτωσε πολεμοφόδια και τρόφιμα και αποφάσισε να πλεύσει αρχικά προς Τήνο και Κύθνο για να απελευθερώσει τους εκεί κρατούμενους. Αμέσως μετά θα αποβιβαζόταν στην Χαλκίδα όπου είχαν γίνει συνεννοήσεις με την εκεί φρουρά και από εκεί θα βάδιζε προς την Αθήνα για να εκθρονίσει τον Όθωνα. Ο πλους του
Λεωτσάκου ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου από την Ερμούπολη, πλήρης ελπίδων και ενθουσιασμού, έχοντας πενήντα άνδρες και ανάμεσα στους άλλους τους επαναστάτες Τσάτσο, Βρεστάνο, Βεάκη, Χούμη. Στην Αθήνα όμως, όταν έφτασε η είδηση της εξέγερσης της Σύρου, η αντίδραση υπήρξε
Ατμοδρόμων "Αμαλία"
κεραυνοβόλος: στάλθηκε αμέσως στην περιοχή ο πανίσχυρος ατμοδρόμων "Αμαλία" με πλοίαρχο τον έμπειρο ναύαρχο Λεωνίδα Μπαλάσκα προσωπικά πιστό στον Όθωνα, φέρων τον 4ο Λόχο του τακτικού στρατού υπό τον σκληροτράχηλο Λοχαγό Τσίρο που είχε διαπρέψει στην καταπολέμηση της ληστείας. Επίσης στάλθηκαν και 30 οπλοφόροι Μακεδόνες.

Η εξέλιξη έδειξε ότι οι υπολογισμοί του Λωτσάκου ήταν λανθασμένοι καθώς οι επαναστάτες έχασαν πολύτιμο χρόνο πλέοντας προς την Κύθνο. Ο κυβερνητικός ατμοδρόμων κάλυψε την απόσταση γρήγορα και συνάντησε την "Καρτερία" κοντά στην Κύθνο το πρωί της 1ης Μαρτίου 1862, την κανονιοβόλισε και την καταδίωξε με ένταση. Η "Καρτερία", η οποία στον ιστό της έφερε κόκκινη επαναστατική σημαία αντί της Ελληνικής, κατέφυγε σε ένα μικρό λιμανάκι της Κύθνου την Αγία Ειρήνη, όπου αποβιβάστηκε ο Λεωτσάκος, ο Μωραϊτίνης και οι υπόλοιποι επαναστάτες.

Ο Λεωτσάκος οδήγησε τους επαναστάτες στην πρωτεύουσα του νησιού όπου απελευθέρωσε εύκολα τους φυλακισμένους οι οποίοι ενώθηκαν με τους επαναστάτες, οι οποίοι όμως διασκορπίστηκαν στην γύρω περιοχή χωρίς τάξη και οι περισσότεροι έβλεπαν με αγωνία τον κυβερνητικό ατμοδρόμωνα και τις κινήσεις του. Ο Λεωτσάκος με ελάχιστους οπλίτες κατέλαβε ένα ύψωμα κοντά στον όρμο των Λουτρών για να αντιμετωπίσει τους κυβερνητικούς. Η θέση που διάλεξε όμως ήταν λανθασμένη καθώς ο Μπαλάσκας με εύστοχα πυρά από την "Αμαλία" βομβάρδιζε ανηλεώς τις θέσεις τους, ενώ ήδη ένα απόσπασμα των κυβερνητικών είχε καταλάβει μια υψηλότερη κοντινή θέση απειλώντας τους επαναστάτες.

Η μάχη της Κύθνου και ο τραγικός θάνατος των Λεωτσάκου, Μωραϊτίνη και Σκαρβέλη

Το γεγονός αυτό εξανάγκασε τον Λεωτσάκο να αποσύρει τις δυνάμεις του σε ένα ύψωμα στο εσωτερικό του νησιού, ενώ με τον σαλπιγκτή καλούσε συνεχώς τους επαναστάτες να μαζευτούν στην θέση αυτή. Οι επαναστάτες όμως δείλιασαν βλέποντας την ολοφάνερη υπεροχή των κυβερνητικών και γύρω από τους Λεωτσάκο και Μωραϊτίνη συγκεντρώθηκαν μόλις 15 στρατιώτες και λίγοι πολίτες με πιο μαχητικό τον φοιτητή Αγαμέμνονα Σκερβέλη και τον απελευθερωθέντα Οδυσσέα Ιάλεμο. Ο Τσίρος οργάνωσε αποτελεσματικά τις δυνάμεις του χωρίζοντας αυτές σε τρεις ομάδες και κυκλώνοντας τους στασιαστές ώστε να μην υπάρχει διέξοδος διαφυγής. Αμέσως μετά ζήτησε επίμονα πολλές φορές την παράδοση τους, ο Λεωτσάκος όμως αρνήθηκε πεισματικά. Ακολούθησε σκληρή μάχη με πυκνά πυρά εκατέρωθεν με τους Λεωτσάκο και Μωραϊτίνη να πολεμούν στην πρώτη γραμμή με ενθουσιασμό. Οι κυβερνητικοί όμως υπερτερούσαν αριθμητικά, ενώ είχαν περισσότερα πυρομαχικά, έτσι μετά από πείσμωνα αγώνα μιας ώρας νίκησαν τους επαναστάτες. Πλησίασαν την παράταξη των επαναστατών από δεξιά ένα απόσπασμα κυβερνητικών και ουσιαστικά βρέθηκε στα νώτα τους ζητώντας να παραδοθούν. Ο φοιτητής Σκαρβέλης τους πλησίασε ζητώντας τους να μην πυροβολήσουν ζητώντας τους να ενωθούν όλοι ως αδέρφια υπέρ της ελευθερίας. Μια σφαίρα τον πέτυχε στο πρόσωπο και τον άφησε άπνου. Οι κυβερνητικοί περικύκλωσαν τον Μωραϊτίνη τον οποίο και σκότωσαν, ενώ ο Λεωτσάκος εγκατέλειψε τις οχυρωμένες θέσεις των επαναστατών και έτρεξε με το ξίφος του να υπερασπιστεί τον Μωραϊτίνη, φωνάζοντας στους αντιπάλους να μην τον πυροβολήσουν "Μη παιδιά, μη σκοτωνόμεθα, είμεθα αδέρφια, ζήτω η πατρίς, ζήτω η ελευθερία". Τρεις σφαίρες τον βρήκαν στην κοιλιά, στο στόμα και το στήθος και μαύρο φως κάλυψε τα μάτια του.

Στην μάχη σκοτώθηκαν ακόμη δύο στρατιώτες των επαναστατών και τρεις πολίτες, ενώ από τους κυβερνητικούς είχαν τραυματιστεί ένας χωροφύλακας, ένας υπενωμοτάρχης και δύο στρατιώτες. Ο Τσίρος αιχμαλώτισε όλους τους υπολοίπους εκτός λίγων που διασκορπίστηκαν στο νησί, αλλά
Περικλής Μωραϊτίνης
επέδειξε υπερβολική σκληρότητα, διαπράττοντας την μεγάλη ύβρη να μην αποδώσει στρατιωτικές τιμές στους νεκρούς, αφήνοντας τα άψυχα σώματα τους άταφα. Σύμφωνα με τον αυτόπτεις μάρτυρες, ο Τσίρος εξύβρισε τους νεκρούς, ενώ οι στρατιώτες του, λήστεψαν και γύμνωσαν τα άψυχα σώματα, τα οποία και ετάφησαν την επομένη.

Ακολούθως ο Τσίρος κατέλαβε εκ νέου την "Καρτερία" την οποία χρησιμοποίησε για να εισέλθει αβλαβώς στο λιμάνι της Σύρου καθώς οι κάτοικοι της νόμισαν ότι είναι ο Λεωτσάκος που επέστρεφε νικητής και είχαν βγει στο λιμάνι να τον προϋπαντήσουν. Όταν είδαν όμως τους κυβερνητικούς στρατιώτες του Τσίρου κατάλαβαν την πικρή αλήθεια και κλείστηκαν όλοι στα σπίτια τους με πένθος. Ο Τσίρος εξανάγκασε το δημοτικό συμβούλιο να ανακαλέσει το αντιοθωνικό ψήφισμα του και τις υπόλοιπες επαναστατικές πράξεις, ενώ εγκατέστησε εκ νέου τον νομάρχη και τις υπόλοιπες τοπικές αρχές που μετά την εξέγερση είχαν καταφύγει στην Άνω Σύρο. Στην "Καρτερία" βρέθηκε ανέπαφο όλο το ποσό του κρατικού ταμείου το οποίο και παραδόθηκε από τον Τσίρο στην Αθήνα.

Επίλογος

Στις 30 Απριλίου η τάξη στην Ελλάδα είχε αποκατασταθεί πλήρως. Ο Όθων αναγκάστηκε να δώσει αμνηστία σε όσους είχαν εξεγερθεί εκτός από 3 στρατιωτικούς (Κορωναίο, Ζυμβρακάκη και Ν. Μακρή) και 9 πολίτες ανάμεσα στους οποίους ήταν ο Βασίλειος Λαζάρου (Ορλώφ) κυβερνήτης της επαναστατημένης "Καρτερίας" και ο δάσκαλος Αριστ. Τσάτσος. Η έκρυθμη κατάσταση σε όλη την Ελλάδα όμως δεν είχε εκτονωθεί. Πολύ μεγάλη εντύπωση στην πανελλήνια κοινή γνώμη έκαναν τα
Το λιμανάκι της Αγίας Ειρήνης Κύθνου σήμερα
"Κυθναϊκά", ο θάνατος του Λεωτσάκου, αλλά και οι ύβρεις των νικητών εις βάρος της μνήμης του. Πολλά φυλλάδια τυπώθηκαν και διανεμήθηκαν σε όλη την Αθήνα που εξιστορούσαν τον ηρωικό θάνατο των τριών ανδρών, ενώ γράφτηκαν ελεγειακά ποιήματα, επαναστατικά λαϊκά τραγούδια που τραγουδήθηκαν μυστικά, ακόμη και τραγωδίες, που παίχτηκαν στο θέατρο μετά την έξωση του Όθωνα. Ο Τσίρος κατηγορήθηκε -αδίκως- από τις εφημερίδες της αντιπολίτευσης ότι επιτέθηκε πισώπλατα και σκότωσε με δόλο τον Λεωτσάκο, ενώ μετά την έξωση του Όθωνα απομακρύνθηκε απολύθηκε -προσωρινά- από τις τάξεις των αξιωματικών του στρατού.Μετά την έξωση του Όθωνα, έγινε μνημόσυνο στην Αθήνα υπέρ της μνήμης των πεσόντων της Κύθνου με την παρουσία των Αρχών και τοποθετήθηκε μαρμάρινη επιτύμβια πλάκα στα βράχια της Κύθνου όπου έπεσαν οι τρεις που αναγράφει την ημεριμηνία και τα ονόματα των πεσόντων.

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι το αίμα των νεκρών των "Ναυπλιακών" και των "Κυθναϊκών" αποτέλεσε το τελευταίο γεγονός που μετέστρεψε αμετάκλητα την πλειοψηφία των Ελλήνων εναντίον του Όθωνα. Οι εξεγέρσεις αποτέλεσαν μια σοβαρή οικονομική αιμορραγία για την κυβέρνηση του Όθωνα, ενώ τραυμάτισαν και το γόητρο του μονάρχη έναντι των μεγάλων δυνάμεων.

Ι. Β. Δ.

Πηγές

Τρύφων Ευαγγελίδης, Ιστορία του Όθωνος, εκδόσεις Ελεύθερη Σκέψις (πληροφορίες για τον Τρύφωνα Ευαγγελίδη εδώ: http://www.triglianoi.gr/index.php?topic=543.0)

Συλλογικό Έργο, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΕ. εκδοτική Αθηνών

Βάσια Τσοκοπούλου, Η κορύφωση του αντιδυναστικού αγώνα, στο συλλογικό έργο "Ιστορία των Ελλήνων", εκδόσεις "Δομή"

Γεώργιος Ασπρέας, Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδας

Σπυρίδων Μαρκεζίνης, Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος, τόμος 1 (1828-1862), εκδόσεις Πάπυρος

Επαμεινώνδας Κυριακίδης, Ιστορία του Συγχρόνου Ελληνισμού (τόμος Β΄), εκδόσεις Β. Γρηγοριάδης

Gunnar Hering, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα 1821-1936 (τόμος Α΄), εκδόσεις ΜΙΕΤ

Επίμετρον - Ένα καταπληκτικό μοιρολόι για τον θάνατο του Λεωτσάκου που περιγράφει τον ηρωικό θάνατο του, τραγουδισμένο από την Άλκηστις Πρωτοψάλτη

http://youtube/hqFzks6pWPk

Σχόλια

"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

"υγρό πυρ" 1821 19η Μαίου 25η Μαρτίου 28η Οκτωβρίου 1940 4η Αυγούστου α Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος Αβράαμ Λίνκολν Άγγελος Έβερτ Άγγελος Σικελιανός Αγγλία Άγιο Όρος Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος Αδαμάντιος Κοραής Αθανάσιος Ευταξίας Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης Αθανάσιος Τσακάλωφ Αιγαίο Αιγαίο Ελληνική θάλασσα Αίγινα Αισχύλος Ακρόπολη Αλβανία Αλεξάνδρεια Αλέξανδρος Ζαϊμης Αλέξανδρος Κορυζής Αλέξανδρος Κουμουνδούρος Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος Οθωναίος Αλέξανδρος Παπάγος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Παπαναστασίου Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής Αλέξανδρος Σακελαρίου Αλέξανδρος Υψηλάντης Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος Αναγέννηση Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος Αναστάσιος Παπούλας Ανατολική Ρωμυλία Ανδρέας Γ. Παπανδρέου Ανδρέας Καρκαβίτσας Ανδρέας Λόντος Ανδρέας Μεταξάς Ανδρέας Μιαούλης Ανδρέας Μιχαλακόπουλος Ανδρέας Τζίμας Άνθιμος Γαζής Αννα Κομνηνή Άννα Κομνηνή Αννίβας Αντάντ Αντιβενιζελισμός αντισημιτισμός Αντόνιο Γκράμσι Αντώνης Σαμαράς Απεργίες Αποικιοκρατία Άραβες Αρβανίτες Άρειος Πάγος Άρης Βελουχιώτης Αριστείδης ο Αθηναίος Αριστοτέλης Αριστοτέλης Ωνάσης Αρχαία Αθήνα Αρχαία Ελληνική Ιστορία - Ρωμαιοκρατία Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Αρχαία Σπάρτη Αρχαιοκαπηλεία Αρχαιολογία Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος Αρχιμίδης Αστρονομία Αστυνομία Αυστρία Αυτοκράτορας Ηράκλειος Αφρική Αχαϊκή Συμπολιτεία β Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος Βαλκάνια βασανιστήρια Βασίλειος Τσίχλης Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Β΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ Βασιλιάς Όθων Α΄ Βασιλιάς Παύλος Α΄ Βασιλιάς Φίλιππος Β΄ Βενιαμίν Λέσβιος Βιβλία και Βιβλιοθήκες Βιβλιοκρισίες Βιέννη Βιετνάμ Βιογραφίες Βλάσης Γαβριηλίδης Βουλγαρία Βυζαντινή Ιστορία γ Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης Γαλλία Γαλλική Επανάσταση Γαριβάλδι Γελιογραφίες Γενοκτονία των Αρμενίων Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου Γερμανία Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός Γεώργιος Α. Παπανδρέου Γεώργιος Βλάχος Γεώργιος Γρίβας (Διγενής) Γεώργιος Ζησιμόπουλος Γεώργιος Θεοτόκης Γεώργιος Κάνιγκ Γεώργιος Καραϊσκάκης Γεώργιος Καρτάλης Γεώργιος Καφαντάρης Γεώργιος Κονδύλης Γεώργιος Κουντουριώτης Γεώργιος Λεοναρδόπουλος Γεώργιος Παπαδόπουλος Γεώργιος Παπανδρέου (GAP) Γεώργιος Πωπ Γεώργιος Ράλλης Γεώργιος Σεφέρης Γεώργιος Σταύρου Γεώργιος Στρέιτ Γεώργιος Τσολάκογλου Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας) Γιάννης Ιωαννίδης Γιάννης Ψυχάρης Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο) Γιουγκοσλαβία Γιώργης Σιάντος Γιώργος Ρωμανός Γκουλάγκς Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά Γράμμος - Βίτσι Γρηγόρης Φαράκος Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας) Γρηγόριος Ξενόπουλος δ Δαρδανέλλια Δεκεμβριανά - Εμφύλιος πόλεμος (1944-1949) Δέσποινα Κούρτη Δημήτρης Παρτσαλίδης Δημήτριος Αναγνωστόπουλος Δημήτριος Βούλγαρης Δημήτριος Γούναρης Δημήτριος Ιωαννίδης Δημήτριος Καλλέργης Δημήτριος Μάξιμος Δημήτριος Ράλλης Δημήτριος Υψηλάντης Δημήτριος Ψαρρός Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ) Δημοσθένης Δημοψήφισμα δημοψήφισμα 1924 Διατροφή Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.) Δικαιοσύνη Διονύσιος Σολωμός Διπλωματία δοσιλογισμός δουλεμπόριο Δύση Δωδεκάνησα Ε.Ρ.Ε. ΕΔΕΣ Εθνικά Δάνεια Εθνική αντίσταση Εθνική τράπεζα Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.) Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) Εθνικός Διχασμός (1914-1918) Εθνικός Συναγερμός Εθνοσυνέλευση ΕΚΚΑ Εκκλησιαστική Ιστορία ΕΛΑΣ Ελβετία ΕΛΔΥΚ Ελευθέριος Βενιζέλος Ελληνική λογοτεχνία Ελληνική Οικονομική Ιστορία Ελληνική Οικονομική κρίση Ελληνική Παιδεία Ελληνική Παλιγγενεσία (1821 - 1832) Ελληνική Παράδοση Έλληνικό Έθνος Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος Ελληνικός στρατός Ελληνισμός Ελληνισμός της Αμερικής Ελληνοτουρκικές σχέσεις Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1897 Ελλήνων Πάσχα Εμμανουήλ Μπενάκης Εμμανουήλ Ξάνθος Εμμανουήλ Παπάς Εμμανουήλ Ρέπουλης Εμμανουήλ Ροϊδης Εμμανουήλ Τομπάζης Εμμανουήλ Τσουδερός Εμπόριο Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.) Ένωση Κέντρου ΕΟΚ ΕΟΚΑ Α΄ ΕΟΚΑ Β΄ Επανάσταση στο Γουδή Επανάσταση στο Γουδί Α΄ και Β΄ Βαλκανικός πόλεμος (1909-1914) Επέτειος Επίκουρος Επιτάφιος Ερατοσθένης Ερυθρός Σταυρός ΕΣΣΔ Ευάγγελος Αβέρωφ Ευάγγελος Λεμπέσης Ευεργέτες Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαικός Διαφωτισμός εφημερίδα "Καθημερινή" Η γυναίκα στην Ιστορία Η δίκη των "εξ" Ήθη και έθιμα Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.) Ήπειρος Ηράκλειτος Ηρακλής Θεσσαλονίκης Ηρόδοτος Θαλής ο ΜΙλήσιος Θέατρο Θεμιστοκλής Θεμιστοκλής Σοφούλης Θεόδωρος Δηλιγιάννης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Θεόδωρος Πάγκαλος Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος) Θεόδωρος Τουρκοβασίλης Θεόφιλος Καΐρης Θερμοπύλες Θεσσαλονίκη Θουκυδίδης Θράκη Θρασύβουλος Τσακαλώτος Θρησκεία Θωρηκτό Αβέρωφ Ι.Β.Δ. Ιαπωνία Ιατρική Ιερή Συμμαχία Ιερός Λόχος Ιλιάδα Ίμια Ιουλιανή κρίση του ΄65 Ιούλιος Βέρν Ιπποκράτης ο Κώος Ισλάμ Ισοκράτης Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος Ιστορία Ιστορία της Αλβανίας Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας Ιστορία της Κρήτης Ιστορία του Αθλητισμού Ιταλία Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης Ιωάννης Γκούρας Ιωάννης Δεμέστιχας Ιωάννης Καποδίστριας Ιωάννης Κωλέττης Ιωάννης Μακρυγιάννης Ιωάννης Μεταξάς Ιωάννης Μιχαήλ Ιωάννης Παπακωνσταντίνου Ιωάννης Συκουτρής Ιωάννης Τσαγκαρίδης Ιωάννης Τσιμισκής Ιωάννινα Ίων Δραγούμης Ιωνική Επανάσταση Κ. Θ. Δημαράς Καλαμάτα Κανέλος Δεληγιάννης Καρλ Γιουνγκ Καρλ Μαρξ Κάρολος Παπούλιας Καρχηδόνα κατεχόμενα της Κύπρου Κατοχή Κατοχικά Δάνεια Κίμων ο Αθηναίος Κίνα Κίνημα του Ρομαντισμού κινηματογράφος Κινηματογράφος και Ιστορία Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.) Κολλυβάδες Κόμμα Φιλελευθέρων Κομμουνισμός Κομνηνός Πυρομάγλου Κοράνιο Κόρινθος Κουμουνδούρος - Τρικούπης - Θεοτόκης (1865-1909) Κύθηρα Κυπριακή Ιστορία Κυριάκος Κατσιμάνης Κύριλλος Λούκαρις Κωνσταντίνος Δεμερτζής Κωνσταντίνος Καβάφης Κωνσταντίνος Καναρης Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος) Κωνσταντίνος Λινάρδος Κωνσταντίνος Μανιαδάκης Κωνσταντίνος Μητσοτάκης Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄ Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος Κωνσταντίνος Σημίτης Κωνσταντίνος Σμολένσκι Κωνσταντίνος Τσαλδάρης Κωνσταντίνος Φωτιάδης Κωνσταντινούπολη Κως Κώστας Βάρναλης Κώστας Περρίκος Κωστής Παλαμάς ΛΑ.Ο.Σ Λαθρομετανάστευση Λαικό Κόμμα Λαμία Λατινική Αμερική Λεονίντ Τρότσκι Λέσβος Λεωνίδας Παρασκευόπουλος Λόγιος Ερμής Λόρδος Βύρων Λουτράκι Λύσανδρος Μαζική πολιτική προπαγάνδα Μακάριος Μακεδονία Μακεδονικό Ζήτημα Μακεδονικός Αγώνας Μακεδονομάχοι Μάνη Μάο Τσε Τουνγκ Μαραθώνας Μάρκος Βαφειάδης Μάρκος Μπότσαρης Μάτζικερτ Μεγάλη Βρετανία Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia) Μέγαρο Μαξίμου Μέγας Αλέξανδρος Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών Μέγας Θεοδόσιος Μέγας Κωνσταντίνος Μελέτης Βασιλείου Μεσαίωνας Μέση Ανατολή Μεσόγειος Μεσολόγγι Μεσοπόλεμος (1922-1941) Μεσσήνη Μεσσηνίας Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974) Μέττερνιχ Μίκης Θεοδωράκης Μίκης Πρωτοπαπαδάκης Μικρά Ασία μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή παρωδία δίκης και εκτέλεση των έξι (1918-1922) Μιλτιάδης ο Αθηναίος Μιλτιάδης Πορφυρογέννης Μιχαήλ Ψελλός Μνημείο Μοροζίνι Μουσολίνι Μπενιζέλος Ρούφος Μυστικές υπηρεσίες ναζισμός Νάξος Ναπολέων Βοναπάρτης Ναπολέων Ζέρβας Ναυαρίνο Ναύπακτος Ναύπλιο Ναυτική Ιστορία Νέα Δημοκρατία Νεοκλής Σαρρής Νεότουρκοι Νικήτας Σταματελόπουλος Νικηφόρος Φωκάς Νικίας Νικόλαος Δημητρακόπουλος Νικόλαος Λεωτσάκος Νικόλαος Πλαστήρας Νικόλαος Πολίτης Νικόλαος Στράτος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καζαντζάκης Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Νικολούδης Νίτσε Ξάνθη Ξενοφών Οδυσσέας Ανδρούτσος Οδυσσέας Ελύτης Οδυσσέας Ιάλεμος Οδύσσεια Οθωμανική Αυτοκρατορία Οθωνική περίοδος (1832-1864) Οικουμενικό Πατριαρχείο Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά ομάδα των "Ιαπώνων" Όμηρος ομοφυλοφιλία Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) Οργάνωση "Χ" Ορθοδοξία π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος ΠΑ. ΣΟ. Κ. Παγκόσμιος Ιστορία Παλαιών Πατρών Γερμανός Παναγής Τσαλδάρης Παναγιώτης Δαγκλής Παναγιώτης Δεμέστιχας Παναγιώτης Κανελλόπουλος Πάνος Κορωναίος Πάτρα Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ Παύλος Γύπαρης Παύλος Κουντουριώτης Παύλος Μελάς Παυσανίας Παυσανίας Κατσώτας Παυσανίας ο περιηγητής ΠΕΑΝ Πειραιάς πειρατεία Πεισίστρατος Πελοποννησιακός πόλεμος Περικλής Περικλής Αργυρόπουλος Περικλής Γιαννόπουλος Περικλής Δεληγιάννης Περιοδικά Ιστορίας Περσικοί πόλεμοι Πετρέλαια στο Αιγαίο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης Πέτρος Γαρουφαλιάς Πέτρος Μακρής - Στάϊκος Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης Πλάτων Πλούταρχος Ποίηση και αισθητική Πόλεμος των Μπόερς Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι πολιτική δολοφονία Πολιτική Ιστορία Πολωνία Πόντος Πρίγκιπας Ανδρέας προπαγάνδα πρόσφυγες προσωκρατικοί φιλόσοφοι Προτεινόμενα Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff Πύρρος της Ηπείρου Ρήγας Παλαμίδης Ρήγας Φερραίος ριζοσπάστης Ρόδος Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Ρώμη Ρωμηοσύνη Ρωσία Ρωσικο κόμμα Σάββας Γκαλιμαρίδης Σάμος Σαντόρε Σανταρόζα Σαντορίνη ΣΚΑΪ Σκάκι Σκωτία Σόλων Σοφοκλής Βενιζέλος Σοφοκλής Δούσμανης Σπυρίδων Μαρκεζίνης Σπυρίδων Τρικούπης Σταλινισμός Σταυροφορίες Σταφιδικό Ζήτημα Στέφανος Δραγούμης Στέφανος Σαράφης Στέφανος Σκουλούδης Στέφανος Στεφανόπουλος Στράβων Στρατής Μυριβίλης Στρατιωτικά κινήματα Στρατιωτική Ιστορία Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη Στυλιανός Γονατάς Στυλιανός Χούτας Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ Συνθήκη της Λοζάννης Συνθήκη των Σεβρών συντάξεις ΣΥΡΙΖΑ Σύχρονη Ελληνική Ιστορία - Μεταπολίτευση (1974- ) Σωκράτης Σώματα Ασφαλείας Τα κείμενα του "φιλίστωρος" (Ι. Β. Δ.) Ταγίπ Ερντογάν Τάγματα ασφαλείας Τείχος του Βερολίνου τεκτονισμός Τέχνες Τεχνολογία το παιχνίδι στην Ιστορία Τοπική Ιστορία Τουρκία Τουρκοκρατία (1453-1821) Τράπεζα της Ελλάδος Τράπεζες Τριπλή Κατοχή της Ελλαδος και Αντίσταση (1941-1944) Τριπολιτσά Τσαούς Αντών (Φωστερίδης) Ύδρα Υποβρύχιο Παπανικολής υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ Υφαλοκρυπίδα Φαίδων Γκιζίκης Φαλμεράγιερ Φανάρι Φασισμός Φιλελληνισμός Φιλία Φιλική Εταιρεία Φιλολογικά και άλλα δοκίμια Φιλοποίμην Φιλορθόδοξη Εταιρεία Φιλοσοφία Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας Φλωρεντία Φλώρινα Φραγκοκρατία Φωκίων Φωτογραφικό Οδοιπορικό Χαλκιδική Χαράλαμπος Κατσιμήτρος Χαράλαμπος Τσερούλης Χαράτσι Χαρίλαος Τρικούπης Χαρίλαος Φλωράκης Χάτι Χουμαγιούν Χίτλερ Χούντα Χρεοκοπία Χρηματιστήριο χριστιανικό ολοκαύτωμα Χριστόδουλος Τσιγάντες Χριστούγεννα Χρυσόστομος Σμύρνης Χωροφυλακή Ψαρά ψυχολογία Ψυχρός Πόλεμος Articles in English CIA http://www.istorikathemata.com/ John Iatrides K.K.E. KGB Mεσσήνη Robert Bruce Slider William Wallas Winston Churchil
Εμφάνιση περισσότερων