Τα "Κυθνιακά": Η εξέγερση εναντίον του Όθωνα και ο ηρωικός θάνατος του Λοχαγού Νικόλαου Λεωτσάκου (1η Μαρτίου 1862)

Τα αποβατήρια του Όθωνα στο Ναύπλιο
Πρόλογος - Τα κυριότερα αίτια της υπονόμευσης του Όθωνα 

Μετά την συμπλήρωση της 25ετίας του Όθωνα στον Θρόνο του Ελληνικού Βασιλείου στα τέλη του 1859, ξεκίνησε μια αργή διαδικασία υπονόμευσης του καθεστώτος του, η οποία ολοκληρώθηκε με την οριστική έξωση του από την Ελλάδα το 1862. Τα αίτια πολλά: το κυριότερο κατά την γνώμη μου, ήταν η αδυναμία του Όθωνα να προσεταιριστεί το νέο πολιτικό προσωπικό που είχε αναδειχθεί μετά την διάλυση των τριών παραδοσιακών κομμάτων (Αγγλικό, Γαλλικό, Ρωσικό) της πρώτης 25ετίας. Πολιτικές προσωπικότητες όπως οι Κουμουνδούρος, Δεληγιώργης, Βούλγαρης κτλ που είχαν ερείσματα στον λαό και θα πρωταγωνιστήσουν στην επόμενη εικοσαετία στα πολιτικά πράγματα της Ελλάδας, έμειναν μακριά από τον Όθωνα τον οποίο θεωρούσαν αδέξιο, απολυταρχικό και ανίκανο να διαχειριστεί την εξουσία, ενώ συνωμότησαν ζωηρά για την πτώση του.



Το δεύτερο αίτιο ήταν αποτυχία πραγμάτωσης έστω και μερικώς, της Μεγάλης Ιδέας, που εκείνη την εποχή ήταν η σημαντικότερη πολιτική πρωτεραιότητα της Ελληνικής κοινωνίας. Παρά το γεγονός ότι ο Όθων και η Αμαλία στήριξαν την προσπάθεια για την πραγμάτωση της μέχρι τέλους με όλες τις δυνάμεις τους, το τελικό αποτέλεσμα ήταν αρνητικό, ενώ πολλοί το συνέκριναν -άδικα- με την Ιταλική Εθνική ολοκλήρωση και χρέωναν την αποτυχία στον Βασιλιά. Σημαντικό ρόλο έπαιξε επίσης το γεγονός ότι ο Όθων και η Αμαλία ήταν άτεκνοι. Ένα στέμμα χωρίς διάδοχο δεν έχει μέλλον, ενώ ο θεωρητικός διάδοχος του Όθωνα που ήταν ο αδερφός του, σε περίπτωση ανάδειξης του στο Ελληνικό Θρόνο είχε δηλώσει ότι δεν θα άλλαζε το Καθολικό του θρήσκευμα προς μεγάλη απογοήτευση των Ελληνων που την εποχή εκείνη είχαν αυξημένη ευαισθησία στα θρησκευτικά ζητήματα. Σοβαρό ρόλο
Βασιλιάς Όθων ο Α΄
στην αντιοθωνική πολιτική κίνηση έπαιξε ο Τύπος της εποχής, του οποίου το μέγεθος ήταν δυσανάλογα μεγάλο του αναγνωστικού κοινού που απευθυνόταν. Τέλος, ένας σημαντικός αριθμός Ελλήνων διανοούμενων αλλά και προσωπικοτητων με επιρροή είχαν επηρεαστεί από τις φιλελεύθερες ιδέες της εποχής τους και είχαν στραφεί εναντίον του Θρόνου, ως συντηρητικό αναχρονιστικό απολίθωμα που εμπόδιζε την ανάπτυξη των νέων Ιδεών. Μια πρώτη σοβαρή ένδειξη για την μεταστροφή των Ελλήνων εναντίον του Όθωνα αποτέλεσε η δολοφονική απόποιρα εις βάρος της Βασίλισσας Αμαλίας στις 6 Σεπτεμβρίου 1861 από τον Αριστείδη Δόσιο, στέλεχος της αντιπολιτεύσεως και οπαδό του "Αγγλικού κόμματος".

Τα "Ναυπλιακά" και οι μικρές εξεγέρσεις στην υπόλοιπη Ελλάδα

Λόγω όλων αυτών των αιτιών, αλλά και χάρις πολλές άλλες μικρές αφορμές που έδιναν οι λανθασμένοι χειρισμοί του Όθωνα σε καθημερινά μικρά ζητήματα, αύξανε η λαϊκή δυσαρέσκεια και ο πόθος για πολιτική αλλαγή. Αφορμή της σημαντικότερης ως τότε εξέγερσης κατά του Όθωνα που αποτέλεσε την αρχή του τέλους της Βασιλείας του, αποτέλεσε η κυβερνητική απόφαση κατά τους εορτασμούς της 25ης Ιανουαρίου 1862 (εορτασμός για την απόβαση του Όθωνα στο Ναύπλιο) να παρευρίσκονται όχι μόνο οι αξιωματικοί που είχαν άλογα, (όπως συνηθιζόταν ως τότε, αλλά όλοι ανεξαιρέτως, εν ανάγκη πεζοί. Αυτό θεωρήθηκε ταπεινωτικό από τους αξιωματικούς της φρουράς της πόλης και πυροδότησε την εξέγερση της πόλης και της ευρύτερης περιοχής στις 2 Φεβρουαρίου, ενέργεια που είχε κυοφορηθεί με μυστικές συνεννοήσεις και συνωμοσίες στους προηγούμενους μήνες, χάρις την ευρύτατη συμμετοχή των πλέον ευυπόληπτων πολιτών. Η εξέγερση εξελίχθηκε πολύ γρήγορα σε επανάσταση μεγάλης σημασίας καθώς εκτός της Φρουράς της πόλης συμμετείχαν αυθόρμητα και όλοι οι πολίτες της ενώ πολύ σύντομα υπέρ της εξέγερσης τάχθηκε οι πολίτες του Άργους και της Τρίπολης με τις φρουρές τους.

Τα δραματικά γεγονότα που ακολούθησαν και έμειναν στην ιστορία ως "Ναυπλιακά", που λίγο έλειψε να οδηγήσουν το Ελληνικό Βασίλειο σε εμφύλιο πόλεμο, έληξαν στις 8 Απριλίου με την ήττα των επαναστατών, την σύλληψη των πρωταιτίων (ανάμεσα τους ο Πάνος Κορωναίος) και την θριαμβευτική είσοδο των κυβερνητικών στρατευμάτων στην πόλη. Η εξέγερση στο Ναύπλιο όμως,
Αναπαράσταση των "Ναυπλιακών"
συνοδεύτηκε από μια σειρά μικρές εξεγέρσεις και σε άλλα σημεία του Ελληνικού Βασιλείου, μικρότερης κλίμακας βέβαια, όπως στην Νάξο, στην Καλαμάτα και στην Χαλκίδα. Στις περιοχές αυτές τα κυβερνητικά στρατεύματα κατέστειλαν εύκολα τις ταραχές.

Σημαντική από κάθε άποψη όμως και με επίπτωση στην κοινή γνώμη, υπήρξε η εξέγερση στην Σύρο που οδήγησε στα δραματικά γεγονότα που έμειναν γνωστά στην Ιστορία ως "Κυθνιακά": η αντίδραση εκεί ξεκίνησε όταν το τοπικό δημοτικό συμβούλιο αποδοκίμασε με ψήφισμα του τα αυστηρά κυβερνητικά μέτρα ασφαλείας στην Αθήνα που ανάμεσα στα άλλα, είχαν προκαλέσει την σύλληψη 100 επιφανών πολιτικών προσώπων (ανάμεσα τους οι Δημήτρης Καλλιφρονάς, Επαμεινώνδας Δεληγιώργης, Οδυσσέας Ιάλεμος, Αθ. Πετσάλης) και την φυλάκιση των περισσοτέρων εξ αυτών στις φυλακές της Κύθνου.   Η εκδήλωση αυτή δεν ήταν τυχαία, καθώς η Σύρος ήταν το δεύτερο πιο σημαντικό κέντρο αντιδυναστικών συνωμοσιών, με τις δύο τοπικές εφημερίδες "Σάλπιγξ" και "Ένωσις" να αρθρογραφούν μαχητικά εναντίον του Όθωνα, σχολάρχες όπως ο Αρ. Τσάτσος να ξεσηκώνουν τους μαθητές τους και της οικογένειες τους κατά του Όθωνα, αλλά και η περίφημη "Χιακή λέσχη" όπου συγκεντρώνονταν οι αντιπολιτευόμενοι και συζητούσαν, να υποβοηθούν την εξυφαινόμενη αντι-Οθωνική συνωμοσία. Η κορύφωση της αντιπολιτευτικής δυναμικής έγινε όταν διορίστηκε φρούραρχος της Σύρου ο λοχαγός πεζικού Νικόλαος Λεωτσάκος, γενναίος αξιωματικός με μεγάλο γόητρο λόγω της διάκρισης του κατά την επανάσταση των Ελλήνων στην Θεσσαλία κατά τον Κριμαϊκό πόλεμο, που όμως είχε εξελιχθεί σε πολιτικό αντίπαλο του Όθωνα και για τον λόγο αυτό, είχε σταλεί στην Σύρο με δυσμενή μετάθεση.

Νικόλαος Λεωτσάκος
Η εξέγερση της Σύρου και ο Νικόλαος Λεωτσάκος

Όπως είναι φανερό η εξέγερση ήταν θέμα χρόνου. Μετά το ψήφισμα του τοπικού δημοτικού συμβουλίου, στις 28 Φεβρουαρίου 1862 πυροβολισμοί ακούστηκαν στο νησί από διάφορες κατευθύνσεις ως συνθηματικό της εξέγερσης. Λίγο μετά, ο Λεωτσάκος ακολουθούμενος από 30 στρατιώτες, τον υπαρχηγό του ανθυπολοχαγό πυροβολικού Περικλή Μωραϊτίνη (γιο του Αριστείδη Μωραϊτίνη προέδρου του Αρείου Πάγου και μέλλοντος Πρωθυπουργού) και όλο τον πληθυσμό του νησιού κατευθύνθηκε στην πλατεία της Ερμούπολης και κήρυξε την επανάσταση κατά του Όθωνα, διακόπτοντας την τηλεγραφική επικοινωνία με την Αθήνα. Ορίστηκε μια οκταμελής επιτροπή για να διαχειριστεί τις τύχες του αγώνα, ο Λεωτσάκος κατέλαβε το Νομαρχιακό μέγαρο όπου κατάσχεσε το κρατικό ταμείο (είχε περίπου 40.000 δρχ), κατέλαβε τα ατμόπλοια "Καρτερία" και "Όθων", ενώ αποφυλάκισε όλους τους κρατούμενους που πύκνωσαν τις τάξεις των επαναστατών. Στην εξέγερση προσχώρησε ο πλοίαρχος της "Καρτερίας" Βασίλειος Ορλώφ, ενώ ο Νομάρχης κι όσοι έμειναν πιστοί στον Όθωνα κατέφυγαν στην Άνω Σύρο όπου εξόπλισαν πολίτες και ενημέρωσαν την Αθήνα για την εξέγερση.

Ακολούθως ο Λεωτσάκος εξόπλισε με κανόνια το ατμόπλοιο "Καρτερία", φόρτωσε πολεμοφόδια και τρόφιμα και αποφάσισε να πλεύσει αρχικά προς Τήνο και Κύθνο για να απελευθερώσει τους εκεί κρατούμενους. Αμέσως μετά θα αποβιβαζόταν στην Χαλκίδα όπου είχαν γίνει συνεννοήσεις με την εκεί φρουρά και από εκεί θα βάδιζε προς την Αθήνα για να εκθρονίσει τον Όθωνα. Ο πλους του
Λεωτσάκου ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου από την Ερμούπολη, πλήρης ελπίδων και ενθουσιασμού, έχοντας πενήντα άνδρες και ανάμεσα στους άλλους τους επαναστάτες Τσάτσο, Βρεστάνο, Βεάκη, Χούμη. Στην Αθήνα όμως, όταν έφτασε η είδηση της εξέγερσης της Σύρου, η αντίδραση υπήρξε
Ατμοδρόμων "Αμαλία"
κεραυνοβόλος: στάλθηκε αμέσως στην περιοχή ο πανίσχυρος ατμοδρόμων "Αμαλία" με πλοίαρχο τον έμπειρο ναύαρχο Λεωνίδα Μπαλάσκα προσωπικά πιστό στον Όθωνα, φέρων τον 4ο Λόχο του τακτικού στρατού υπό τον σκληροτράχηλο Λοχαγό Τσίρο που είχε διαπρέψει στην καταπολέμηση της ληστείας. Επίσης στάλθηκαν και 30 οπλοφόροι Μακεδόνες.

Η εξέλιξη έδειξε ότι οι υπολογισμοί του Λωτσάκου ήταν λανθασμένοι καθώς οι επαναστάτες έχασαν πολύτιμο χρόνο πλέοντας προς την Κύθνο. Ο κυβερνητικός ατμοδρόμων κάλυψε την απόσταση γρήγορα και συνάντησε την "Καρτερία" κοντά στην Κύθνο το πρωί της 1ης Μαρτίου 1862, την κανονιοβόλισε και την καταδίωξε με ένταση. Η "Καρτερία", η οποία στον ιστό της έφερε κόκκινη επαναστατική σημαία αντί της Ελληνικής, κατέφυγε σε ένα μικρό λιμανάκι της Κύθνου την Αγία Ειρήνη, όπου αποβιβάστηκε ο Λεωτσάκος, ο Μωραϊτίνης και οι υπόλοιποι επαναστάτες.

Ο Λεωτσάκος οδήγησε τους επαναστάτες στην πρωτεύουσα του νησιού όπου απελευθέρωσε εύκολα τους φυλακισμένους οι οποίοι ενώθηκαν με τους επαναστάτες, οι οποίοι όμως διασκορπίστηκαν στην γύρω περιοχή χωρίς τάξη και οι περισσότεροι έβλεπαν με αγωνία τον κυβερνητικό ατμοδρόμωνα και τις κινήσεις του. Ο Λεωτσάκος με ελάχιστους οπλίτες κατέλαβε ένα ύψωμα κοντά στον όρμο των Λουτρών για να αντιμετωπίσει τους κυβερνητικούς. Η θέση που διάλεξε όμως ήταν λανθασμένη καθώς ο Μπαλάσκας με εύστοχα πυρά από την "Αμαλία" βομβάρδιζε ανηλεώς τις θέσεις τους, ενώ ήδη ένα απόσπασμα των κυβερνητικών είχε καταλάβει μια υψηλότερη κοντινή θέση απειλώντας τους επαναστάτες.

Η μάχη της Κύθνου και ο τραγικός θάνατος των Λεωτσάκου, Μωραϊτίνη και Σκαρβέλη

Το γεγονός αυτό εξανάγκασε τον Λεωτσάκο να αποσύρει τις δυνάμεις του σε ένα ύψωμα στο εσωτερικό του νησιού, ενώ με τον σαλπιγκτή καλούσε συνεχώς τους επαναστάτες να μαζευτούν στην θέση αυτή. Οι επαναστάτες όμως δείλιασαν βλέποντας την ολοφάνερη υπεροχή των κυβερνητικών και γύρω από τους Λεωτσάκο και Μωραϊτίνη συγκεντρώθηκαν μόλις 15 στρατιώτες και λίγοι πολίτες με πιο μαχητικό τον φοιτητή Αγαμέμνονα Σκερβέλη και τον απελευθερωθέντα Οδυσσέα Ιάλεμο. Ο Τσίρος οργάνωσε αποτελεσματικά τις δυνάμεις του χωρίζοντας αυτές σε τρεις ομάδες και κυκλώνοντας τους στασιαστές ώστε να μην υπάρχει διέξοδος διαφυγής. Αμέσως μετά ζήτησε επίμονα πολλές φορές την παράδοση τους, ο Λεωτσάκος όμως αρνήθηκε πεισματικά. Ακολούθησε σκληρή μάχη με πυκνά πυρά εκατέρωθεν με τους Λεωτσάκο και Μωραϊτίνη να πολεμούν στην πρώτη γραμμή με ενθουσιασμό. Οι κυβερνητικοί όμως υπερτερούσαν αριθμητικά, ενώ είχαν περισσότερα πυρομαχικά, έτσι μετά από πείσμωνα αγώνα μιας ώρας νίκησαν τους επαναστάτες. Πλησίασαν την παράταξη των επαναστατών από δεξιά ένα απόσπασμα κυβερνητικών και ουσιαστικά βρέθηκε στα νώτα τους ζητώντας να παραδοθούν. Ο φοιτητής Σκαρβέλης τους πλησίασε ζητώντας τους να μην πυροβολήσουν ζητώντας τους να ενωθούν όλοι ως αδέρφια υπέρ της ελευθερίας. Μια σφαίρα τον πέτυχε στο πρόσωπο και τον άφησε άπνου. Οι κυβερνητικοί περικύκλωσαν τον Μωραϊτίνη τον οποίο και σκότωσαν, ενώ ο Λεωτσάκος εγκατέλειψε τις οχυρωμένες θέσεις των επαναστατών και έτρεξε με το ξίφος του να υπερασπιστεί τον Μωραϊτίνη, φωνάζοντας στους αντιπάλους να μην τον πυροβολήσουν "Μη παιδιά, μη σκοτωνόμεθα, είμεθα αδέρφια, ζήτω η πατρίς, ζήτω η ελευθερία". Τρεις σφαίρες τον βρήκαν στην κοιλιά, στο στόμα και το στήθος και μαύρο φως κάλυψε τα μάτια του.

Στην μάχη σκοτώθηκαν ακόμη δύο στρατιώτες των επαναστατών και τρεις πολίτες, ενώ από τους κυβερνητικούς είχαν τραυματιστεί ένας χωροφύλακας, ένας υπενωμοτάρχης και δύο στρατιώτες. Ο Τσίρος αιχμαλώτισε όλους τους υπολοίπους εκτός λίγων που διασκορπίστηκαν στο νησί, αλλά
Περικλής Μωραϊτίνης
επέδειξε υπερβολική σκληρότητα, διαπράττοντας την μεγάλη ύβρη να μην αποδώσει στρατιωτικές τιμές στους νεκρούς, αφήνοντας τα άψυχα σώματα τους άταφα. Σύμφωνα με τον αυτόπτεις μάρτυρες, ο Τσίρος εξύβρισε τους νεκρούς, ενώ οι στρατιώτες του, λήστεψαν και γύμνωσαν τα άψυχα σώματα, τα οποία και ετάφησαν την επομένη.

Ακολούθως ο Τσίρος κατέλαβε εκ νέου την "Καρτερία" την οποία χρησιμοποίησε για να εισέλθει αβλαβώς στο λιμάνι της Σύρου καθώς οι κάτοικοι της νόμισαν ότι είναι ο Λεωτσάκος που επέστρεφε νικητής και είχαν βγει στο λιμάνι να τον προϋπαντήσουν. Όταν είδαν όμως τους κυβερνητικούς στρατιώτες του Τσίρου κατάλαβαν την πικρή αλήθεια και κλείστηκαν όλοι στα σπίτια τους με πένθος. Ο Τσίρος εξανάγκασε το δημοτικό συμβούλιο να ανακαλέσει το αντιοθωνικό ψήφισμα του και τις υπόλοιπες επαναστατικές πράξεις, ενώ εγκατέστησε εκ νέου τον νομάρχη και τις υπόλοιπες τοπικές αρχές που μετά την εξέγερση είχαν καταφύγει στην Άνω Σύρο. Στην "Καρτερία" βρέθηκε ανέπαφο όλο το ποσό του κρατικού ταμείου το οποίο και παραδόθηκε από τον Τσίρο στην Αθήνα.

Επίλογος

Στις 30 Απριλίου η τάξη στην Ελλάδα είχε αποκατασταθεί πλήρως. Ο Όθων αναγκάστηκε να δώσει αμνηστία σε όσους είχαν εξεγερθεί εκτός από 3 στρατιωτικούς (Κορωναίο, Ζυμβρακάκη και Ν. Μακρή) και 9 πολίτες ανάμεσα στους οποίους ήταν ο Βασίλειος Λαζάρου (Ορλώφ) κυβερνήτης της επαναστατημένης "Καρτερίας" και ο δάσκαλος Αριστ. Τσάτσος. Η έκρυθμη κατάσταση σε όλη την Ελλάδα όμως δεν είχε εκτονωθεί. Πολύ μεγάλη εντύπωση στην πανελλήνια κοινή γνώμη έκαναν τα
Το λιμανάκι της Αγίας Ειρήνης Κύθνου σήμερα
"Κυθναϊκά", ο θάνατος του Λεωτσάκου, αλλά και οι ύβρεις των νικητών εις βάρος της μνήμης του. Πολλά φυλλάδια τυπώθηκαν και διανεμήθηκαν σε όλη την Αθήνα που εξιστορούσαν τον ηρωικό θάνατο των τριών ανδρών, ενώ γράφτηκαν ελεγειακά ποιήματα, επαναστατικά λαϊκά τραγούδια που τραγουδήθηκαν μυστικά, ακόμη και τραγωδίες, που παίχτηκαν στο θέατρο μετά την έξωση του Όθωνα. Ο Τσίρος κατηγορήθηκε -αδίκως- από τις εφημερίδες της αντιπολίτευσης ότι επιτέθηκε πισώπλατα και σκότωσε με δόλο τον Λεωτσάκο, ενώ μετά την έξωση του Όθωνα απομακρύνθηκε απολύθηκε -προσωρινά- από τις τάξεις των αξιωματικών του στρατού.Μετά την έξωση του Όθωνα, έγινε μνημόσυνο στην Αθήνα υπέρ της μνήμης των πεσόντων της Κύθνου με την παρουσία των Αρχών και τοποθετήθηκε μαρμάρινη επιτύμβια πλάκα στα βράχια της Κύθνου όπου έπεσαν οι τρεις που αναγράφει την ημεριμηνία και τα ονόματα των πεσόντων.

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι το αίμα των νεκρών των "Ναυπλιακών" και των "Κυθναϊκών" αποτέλεσε το τελευταίο γεγονός που μετέστρεψε αμετάκλητα την πλειοψηφία των Ελλήνων εναντίον του Όθωνα. Οι εξεγέρσεις αποτέλεσαν μια σοβαρή οικονομική αιμορραγία για την κυβέρνηση του Όθωνα, ενώ τραυμάτισαν και το γόητρο του μονάρχη έναντι των μεγάλων δυνάμεων.

Ι. Β. Δ.

Πηγές

Τρύφων Ευαγγελίδης, Ιστορία του Όθωνος, εκδόσεις Ελεύθερη Σκέψις (πληροφορίες για τον Τρύφωνα Ευαγγελίδη εδώ: http://www.triglianoi.gr/index.php?topic=543.0)

Συλλογικό Έργο, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΕ. εκδοτική Αθηνών

Βάσια Τσοκοπούλου, Η κορύφωση του αντιδυναστικού αγώνα, στο συλλογικό έργο "Ιστορία των Ελλήνων", εκδόσεις "Δομή"

Γεώργιος Ασπρέας, Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδας

Σπυρίδων Μαρκεζίνης, Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος, τόμος 1 (1828-1862), εκδόσεις Πάπυρος

Επαμεινώνδας Κυριακίδης, Ιστορία του Συγχρόνου Ελληνισμού (τόμος Β΄), εκδόσεις Β. Γρηγοριάδης

Gunnar Hering, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα 1821-1936 (τόμος Α΄), εκδόσεις ΜΙΕΤ

Επίμετρον - Ένα καταπληκτικό μοιρολόι για τον θάνατο του Λεωτσάκου που περιγράφει τον ηρωικό θάνατο του, τραγουδισμένο από την Άλκηστις Πρωτοψάλτη

http://youtube/hqFzks6pWPk

Σχόλια

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος17 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου17 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος13 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός30 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες79 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης17 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)34 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος1 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτική Ιστορία57 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας