Υποστράτηγος Παναγιώτης Γαργαλίδης (1870-1942): μια βιογραφία

Παναγιώτης Γαργαλίδης (φωτ. Πανδέκτης)
Ο Παναγιώτης Γαργαλίδης γεννήθηκε στην Μεσσήνη Μεσσηνίας το 1870. Ο πατέρας του ήταν δημόσιος υπάλληλος και η καταγωγή του ήταν από την Καλαμάτα. Όταν ο Γαργαλίδης τελείωσε το γυμνάσιο τον Σεπτέμβριο του 1887 εισήλθε στην προπαρασκευαστική σχολή της Κέρκυρας και το 1896 έγινε δεκτός στην σχολή υπαξιωματικών. Ως εύελπις έλαβε μέρος στον "ατυχή" πόλεμο του 1897 και κατά την μάχη στο Δομοκό τραυματίστηκε σοβαρά στο κεφάλι από βλήμα βολιδοφόρου οβίδας. Αποθεραπεύτηκε και συνέχισε τις σπουδές του στην σχολή υπαξιωματικών από όπου αποφοίτησε το 1899 ως ανθυπολοχαγός πεζικού.

Στους Βαλκανικούς πολέμους που ακολούθησαν διακρίθηκε για την ψυχραιμία και την ικανότητα του στην διοίκηση μονάδων εν ώρα μάχης. Για τις υπηρεσίες του στον Α΄ Βαλκανικό πόλεμο προήχθη από Λοχαγός σε Ταγματάρχη και του ανετέθη η διοίκηση του τομέα Νιγρίτας που βρισκόταν σε άμεση επαφή με τους Βούλγαρους, οι οποίοι εποφθαλμιούσαν την Θεσσαλονίκη και δημιουργούσαν συνεχώς μεθοριακά επεισόδια. Όταν ξέσπασε ο Β΄ Βαλκανικός πόλεμος το τάγμα του Γαργαλίδη πολέμησε πρώτο κατά των Βουλγάρων στον τομέα της Νιγρίτας αντιμετωπίζοντας με επιτυχία τριπλάσιες Βουλγαρικές δυνάμεις και παρακούοντας τις σχετικές διαταγές του Γενικού Επιτελείου για σύμπτυξη. Τότε ζητήθηκε από αξιωματικούς του Γενικού επιτελείου να τιμωρηθεί για την πρωτοβουλία του, αλλά ο αρχιστράτηγος -και Βασιλιάς τότε- Κωνσταντίνος εμπόδισε την σχετική διαδικασία στέλνοντας τα συγχαρητήρια του για την ανδραγαθία που επέδειξε το τάγμα και τιμώντας τον Γαργαλίδη με το ανώτατο μετάλλιο Στρατιωτικής Αξίας.


  Ως διοικητής τάγματος ο Γαργαλίδης έλαβε μέρος στην επική εξόρμηση του Ελληνικού στρατού κατά των Βουλγάρων. Έλαβε μέρος διαδοχικά στις μάχες της Μοσθένης, Κιλκίς, Λαχανά, Κρέσνας, Τζουμαγιάς στην οποία και τραυματίστηκε σοβαρά. Αργότερα, κατά τον Α΄παγκόσμιο πόλεμο  ήταν από τους λίγους ανώτερους αξιωματικούς που ακολούθησε τον Βενιζέλο στο κίνημα της "Εθνικής Αμύνης" στην Θεσσαλονίκη. Το 1918 διοικώντας το 35ο Σύνταγμα πεζικού διεξήγαγε μια επική και καλά μελετημένη προέλαση στον τομέα του κατά των Γερμανοβούλγαρων πετυχαίνοντας την ταχύτατη κατάληψη του ορεινού όγκου Πρεσλάπ, επίθεση που επέφερε τελικά την διάσπαση όλου του Μακεδονικού μετώπου. Η επίθεση του τάγματος του Γαργαλίδη ήταν τόσο σημαντική ώστε ο Γαργαλίδης παρασημοφορήθηκε αμέσως στο πεδίο της μάχης από τον Γάλλο Διοικητή του Μακεδονικού μετώπου Ντ΄ Άνσέλμ με τον Γαλλικό πολεμικό Σταυρό, ενώ λίγο μετά παρασημοφορήθηκε από τον Γάλλο Αρχιστράτηγο της στρατιάς της Ανατολής Ντε Σπεραί με το ανώτατο Γαλλικό Παράσημο της Λεγεώνας της τιμής.

Αλλά η πλούσια στρατιωτική δράση του Γαργαλίδη δεν εξαντλείται εδώ. Έλαβε μέρος στην εκστρατεία της Ουκρανίας το 1919 ως διοικητής του πεζικού της ΙΙ μεραρχίας
και διακρίθηκε στη διάσωση της συμμαχικής φρουράς Χερσώνας.  Ως διοικητής πεζικού της ίδια μονάδας συμμετείχε στην Μικρασιατική εκστρατεία με κυριότερη επιτυχία του την απελευθέρωση της Φιλαδέλφειας. Για την επιτυχία αυτή προήχθη σε αντιστράτηγο και του ανατέθηκε η διοίκηση της ΧΙ μεραρχίας στον τομέα Κυδωνιών και Μαγνησίας. Μετά την απρόσμενη εκλογική ήττα του Βενιζελισμού στις εκλογές του 1920, ο Γαργαλίδης απομακρύνθηκε από την Μικρά Ασία για πολιτικούς λόγους καθώς ήταν γνωστός Βενιζελικός. Ο ίδιος τήρησε άμεμπτη στάση έναντι των αντιβενιζελικών κυβερνήσεων που ακολούθησαν, χωρίς να συμμετάσχει σε συνωμοσίες που εξυφαίνονταν από δυναμικούς παράγοντες του Βενιζελισμού για την ανατροπή τους (Πάγκαλος, Οθωναίος, Κονδύλης κτλ). Το καλοκαίρι του 1921 παραπέμφθηκε σε ανακριτικό συμβούλιο για δήθεν βαρύ στρατιωτικό παράπτωμα, αλλά όπως φάνηκε η δίωξη αυτή είχε καθαρά πολιτικό χαρακτήρα.

Μετά την πτώση του Μικρασιατικού μετώπου και λίγες μέρες πριν την έκρηξη στην Χίο και την Μυτιλήνη του κινήματος Πλαστήρα - Γονατά, η κυβέρνηση Τριανταφυλλάκου προσπάθησε να ενισχύσει το μέτωπο στην Θράκη. Μια από τις κινήσεις της ήταν να επαναφέρει στην υπηρεσία τον Γαργαλίδη. Όταν οι Πλαστήρας - Γονατάς ανέλαβαν την διακυβέρνηση στις 16 Σεπτεμβρίου 1922, προσπάθησαν επίσης να ενισχύσουν το Θρακικό μέτωπο αναθέτοντας την διοίκηση του Γ΄ Σώματος Στρατού στον υποστράτηγο Παναγιώτη Γαργαλίδη. Αυτός, καταβάλλοντας μεγάλη προσωπική προσπάθεια κατάφερε να ανασυντάξει το Σώμα συμβάλλοντας αποφασιστικό σε αυτό που αποκλήθηκε "θαύμα του Έβρου": πολύ σύντομα ο Ελληνικός στρατός ήταν σε θέση να παρατάξει μια ετοιμοπόλεμη στρατιά 100.000 ανδρών άριστα εξοπλισμένη με υψηλό ηθικό. Η στρατιά αυτή αποτέλεσε σημαντικό διπλωματικό όπλο στα χέρια του Βενιζέλου κατά τις διαπραγματεύσεις με την Τουρκία στην Λοζάννη. Το "θαύμα του Έβρου" πιστώθηκε από τους περισσότερους ιστορικούς εξ΄ ολοκλήρου στον Πάγκαλο ως γενικού διοικητή όλων των σχηματισμών, ενώ υποβαθμίστηκε ο ρόλος των επιμέρους διοικητών όπως ο Γαργαλίδης, ο Λεοναρδόπουλος κάτι όμως εξ΄ ολοκλήρου άδικο.

Η αρχική συμφωνία στην Λοζάννης μεταξύ Βενιζέλου - Ινονού και η κατακύρωση της οριστικής απώλειας της Ανατολικής θράκης εξόργισε τον Πάγκαλο και την στρατιωτική φατρία που εκπροσωπούσε. Ο Γαργαλίδης ήταν προσωπικός φίλος με τον Πλαστήρα, τον οποίο προειδοποίησε με επιστολή του τον Ιούνιο του 1923 για την πρόθεση του Παγκάλου να κηρύξει νέα στρατιωτική δικτατορία καταργώντας την υπάρχουσα των Πλαστήρα - Γονατά με βασικό σκοπό να επαναλάβει τον πόλεμο κατά της Τουρκίας στον Έβρο. Το αποτέλεσμα ήταν ότι ο Πλαστήρας έσπευσε στην Θεσσαλονίκη όπου βρίσκονταν όλοι οι διοικητές Σωμάτων και αφού διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι
Γονατάς - Πλαστήρας
τον στήριζαν, "αποκεφάλισε" με συνοπτικές διαδικασίες τον Πάγκαλο για "λόγους υγείας" τοποθετώντας τον Πιερράκο Μαυρομιχάλη νέο αρχηγό της στρατιάς του Έβρου. Οι υπηρεσίες του Γαργαλίδη όμως δεν εκτιμήθηκαν από την "επαναστατική επιτροπή" καθώς λίγο μετά του αφαιρέθηκε η διοίκηση της μονάδας του, η οποία δόθηκε στον υποστράτηγο Αλέξανδρο Οθωναίο παρά το γεγονός ότι ο Γαργαλίδης ήταν 10 χρόνια αρχαιότερος του στην ιεραρχία! Ο ορισμός του Οθωναίου φυσικά δεν ήταν τυχαίος, καθώς αυτός ήταν αρχηγός του μυστικού παραστρατιωτικού μηχανισμού "στρατιωτικός σύνδεσμος".  

 Μετά την υπογραφή της συνθήκης της Λοζάννης δημιουργήθηκε στις τάξεις των μεσαίων και κατώτερων αξιωματικών του στρατού, ένα αρνητικό κλίμα εναντίον της "επαναστατικής επιτροπής" των Πλαστήρα - Γονατά. Και αυτό γιατί ενώ αρχικά το κίνημα εμφανίστηκε ενωτικό, υπεράνω κομμάτων και της φαυλοκρατία τους, πολύ σύντομα φανερώθηκε ο Βενιζελικός χαρακτήρας του. Οι ηγέτες του Πλαστήρας και Γονατάς βρίσκονταν σε συνεχή και στενή επαφή και συνεργασία με Βενιζελικούς κομματάρχες, ενώ επηρεάζονταν αποφασιστικά και από τον Βενιζέλο που βρισκόταν αυτοεξόριστος στο εξωτερικό. Εκτός αυτού, παρατηρήθηκε μια συνδιαλλαγή στον τρόπο προαγωγής των αξιωματικών, με παρασκηνιακές διαδικασίες που καθοδηγούσε ο πανίσχυρος "Στρατιωτικός Σύνδεσμος" και
Η μεταφορά των στασιαστών από την Θεσ/νικη στον Πειραιά
προωθούσε αποκλειστικά Βενιζελικούς αξιωματικούς (Οθωναίος, Τσερούλης, Λούφας κτλ). Θύμα των διεργασιών αυτών έπεσε και ο Γαργαλίδης που απόλεσε την διοίκηση του Γ΄Σώματος Στρατού από τον Οθωναίο, που ήταν όμως πολύ νεώτερος στην στρατιωτική ιεραρχία.

Πολύ σύντομα λοιπόν, όλοι οι αξιωματικοί που δεν συμμετείχαν στην φατρία αυτή και αδικούνταν στις προαγωγές οργάνωσαν μια συνωμοσία για την ανατροπή των Πλαστήρα - Γονατά. Βασική συνιστώσα των συνωμοσιών ήταν και οι βασιλόφρονες αξιωματικοί, οι οποίοι είχαν εξοργιστεί από την άδικη εκτέλεση των "έξι", αποζητούσαν εκδίκηση από τους Βενιζελικούς, όπως και διατήρηση του Θρόνου στην Ελλάδα πάση θυσία. Η οργάνωση των αξιωματικών ονομάστηκε "ομάδα Ταγματαρχών" και είχε ως κύριους αρχηγούς, τους Γεώργιο Τσολάκογλου, Κωνσταντίνο Μανιαδάκη, Πολύζο και Σκυλακάκη. Τα μέλη της οργάνωσης ονομάζονταν και "Μαύροι" λόγω των μαύρων κοκάλινων δαχτυλιδιών  που φορούσαν ως ένδειξη πένθους για την εκτέλεση των "έξι". Οι αξιωματικοί αυτοί βρίσκονταν σε παράλληλη συνεννόηση με τον Ιωάννη Μεταξά, αρχηγό των "Ελευθεροφρόνων" και βασικό πολιτικό ηγέτη των βασιλοφρόνων.

Αρχηγοί της κίνησης ορίστηκαν οι υποστράτηγοι Παναγιώτης Γαργαλίδης και Γεώργιος Λεοναρδόπουλος (ο τρίτος ήταν ο Γεώργιος Ζήρας). Η επιλογή τους φυσικά δεν ήταν τυχαία, καθώς είχαν μεγάλη φήμη για τις ικανότητες τους, αλλά και για την εντιμότητα τους, ενώ πολιτικά θεωρούνταν Βενιζελικοί. Το κίνημα έγινε στις 22 Οκτωβρίου 1923 αλλά δεν είχε σχεδιαστεί καλά (δεν προβλεπόταν εξέγερση στην Αθήνα) και απέτυχε παρά την αριθμητική υπεροχή των κινηματιών, λόγω της χλιαρής συμμετοχής των στρατιωτών, αλλά κυρίως λόγω των αντιθέσεων στους κόλπους των κινηματιών.  Η κατάρρευση ήρθε πολύ γρήγορα και τα στρατεύματα των κινηματιών (4.500 άνδρες) που κινήθηκαν από την Πελοπόννησο προς την Αθήνα για την κατάληψη της εξουσίας
Γαργαλίδης (στο κέντρο) και Λεοναρδόπουλος (δεξιά) κρατούμενοι στην Ελευσίνα
παγιδεύτηκαν στον Κιθαιρώνα από τις υπέρτερες δυνάμεις της επαναστατικής επιτροπής, που είχαν μεταφερθεί από την Θεσσαλονίκη μετά την εύκολη συντριβή του Ζήρα στο χωριό Νάρες των Σερρών. Στις 27 Οκτωβρίου οι κινηματίες παραδόθηκαν αφού ο Πλαστήρας έδωσε αμνηστία στους απλούς στρατιώτες που συμμετείχαν και υποσχέθηκε επιείκεια για τους κατώτερους και μεσαίους αξιωματικούς.

Όλοι οι συμμετέχοντες αξιωματικοί που συνελήφθησαν κρατούνταν σε σχολείο στην Ελευσίνα, ενώ οι πρωταίτιοι Γαργαλίδης και Λεοναρδόπουλος κρατούνταν σε πλοίο - φυλακή στο λιμάνι της Ελευσίνας. Ακολούθησε ξεχωριστή δίκη των δύο υποστρατήγων στην οποία καθαιρέθηκαν και καταδικάστηκαν παμψηφεί σε θάνατο επί εσχάτη προδοσία από το στρατοδικείο, ποινή που δεν εκτελέστηκε ποτέ. Αξίζει να σημειωθεί ότι εκδηλώθηκε ενδιαφέρον για την τύχη των δύο αξιωματικών από τις πρεσβείες ξένων χωρών μέχρι και τον Πάπα Πίο ΙΑ΄, ενώ Γάλλος στρατιωτικός ακόλουθος παρακολούθησε την δίκη. Τα στρατοδικεία καταδίκασαν και πολλούς άλλους αξιωματικούς σε μικρότερες ποινές, ενώ αποτάχθηκαν συνολικά πάνω από 1200 αξιωματικοί, με βασικό κριτήριο όχι μόνο την συμμετοχή τους στο κίνημα, αλλά κυρίως τα πολιτικά τους φρονήματα. Μέσα σε έξι μήνες και οι δύο υποστράτηγοι απελευθερώθηκαν, με τον Γαργαλίδη να μετατρέπεται σε σταθερό υποστηρικτή της διατήρησης της Βασιλείας. Όταν προκηρύχθηκε το δημοψήφισμα για την πολιτειακή μεταβολή, ο Γαργαλίδης περιόδευσε στην Μεσσηνία προσπαθώντας να επηρεάσει την κοινή γνώμη υπέρ της Βασιλείας, ενώ πιθανά να προσπάθησε να οργανώσει και κάποια εξέγερση.
Μέλη της Οικουμενικής Κυβέρνησης 1926 (ανάμεσα τους οι Μεταξάς και Παπαναστασίου)

Λίγο πριν γίνει το δημοψήφισμα που θα επικύρωνε την κατάργηση της βασιλείας στην Ελλάδα, ο Παπαναστασίου όρισε υπουργό έννομης τάξης τον Θεόδωρο Πάγκαλο, γνωστό για τις αυταρχικές τάσεις του και τις δικτατορικές φιλοδοξίες του. Αυτός με διαταγή του την προηγουμένη των εκλογών φυλάκισε 15 ανώτατους απόστρατους αξιωματικούς με την κατηγορία της υποκίνησης σε στάση, κατηγορία που μάλλον είχε μια δόση αλήθειας αν κρίνουμε από επιστολές των συλληφθέντων που βρέθηκαν αργότερα. Ανάμεσα τους ήταν και ο Γαργαλίδης που είχε πλέον μετατραπεί σε "κόκκινο πανί" για τους ακραίους Βενιζελικούς. Μετά την πτώση του Παγκάλου, όταν τα πολιτικά πάθη καταλάγιασαν και σχηματίστηκε Οικουμενική κυβέρνηση τον Οκτώβριο του 1926, αποφασίστηκε να γίνει μια συνολική επανεξέταση όσων αξιωματικών αποτάχθηκαν και να επανέλθουν στην ενεργό υπηρεσία γύρω στους πεντακόσιους. Την λύση αυτή προωθούσε το "Λαϊκό κόμμα" του Τσαλδάρη που προσπαθούσε να αυξήσει τα ανύπαρκτα ερείσματα του στον στρατό. Μέλος της επιτροπής που θα έκανε την επανεξέταση ορίστηκε και ο Παναγιώτης Γαργαλίδης, καθώς θεωρήθηκε πρόσωπο ευρύτερης αποδοχής με γνώση των προσώπων και του στρατού. Αυτή ήταν και η τελευταία υπηρεσία που πρόσφερε ο Γαργαλίδης στον Ελληνικό στρατό. Η πλήρης αποκατάσταση στον βαθμό του έγινε το 1935 καθώς ευνοούσε κάτι τέτοιο η αντιβενιζελική πολιτική συγκυρία, ενώ πέθανε στην Καλαμάτα το 1942 σε ηλικία 72 ετών.

Ι. Β. Δ.

Πηγή

Μίμης Φερέτος, "Μεσσηνιακά" τόμος Β΄

Θάνος Βερέμης, Οι Επεμβάσεις του Στρατού στην Ελληνική Πολιτική 1916-1936, εκδόσεις Εξάντας

Το Κίνημα Γαργαλίδη - Λεοναρδόπουλου

Βιογραφία Παναγιώτη Γαργαλίδη στην Βικιπεδία

Σχόλια

  1. Διαβαζοντας τα τελευταια δυο αρθρα για το Ναυαρχο Κουντουριωτη και τον Υποστρατηγο Γαργαλιδη, λαμπρα παραδειγματα και οι δυο πατριωτισμου και καρτερικοτητας, αναρωτιεμαι γιατι κανενα πολιτικο ή στρατιωτικο προσωπο των τελευταιων τουλαχιστον 10-15ετων δεν φαινεται να κατεχει, εστω να φαινεται(!), τον ιδιο "αερα" του τυπου:"Ηρεμηστε, το 'χω"? Που χαθηκε αυτη η συνταγη...?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Χάθηκε αγαπητέ γιατί απλούστατα δεν το έχουν!! Δυστυχώς...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Υποτίθεται ότι το κίνημα Πλαστήρα έγινε για να σωθεί η Αν. Θράκη. Το μόνο που " κατόρθωσε ήταν η δολοφονία των 6 και δολοπλοκίες σχετικά με του εκλογικούς νόμους. Αν πετύχαινε το κίνημα ίσως η χώρα να είχε γλυτώσει την καταστρεπτική βενιζελική δημοκρατία του μεσοπολέμου και την χρεωκοπία του " εθνάρχη το 1932...

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

"υγρό πυρ" 1821 19η Μαίου 25η Μαρτίου 28η Οκτωβρίου 1940 4η Αυγούστου α Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος Αβράαμ Λίνκολν Άγγελος Έβερτ Άγγελος Σικελιανός Αγγλία Άγιο Όρος Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος Αδαμάντιος Κοραής Αθανάσιος Ευταξίας Αθανάσιος Τσακάλωφ Αιγαίο Αιγαίο Ελληνική θάλασσα Αίγινα Αισχύλος Ακρόπολη Αλβανία Αλεξάνδρεια Αλέξανδρος Ζαϊμης Αλέξανδρος Κορυζής Αλέξανδρος Κουμουνδούρος Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος Οθωναίος Αλέξανδρος Παπάγος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Παπαναστασίου Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής Αλέξανδρος Σακελαρίου Αλέξανδρος Υψηλάντης Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος Αναγέννηση Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος Αναστάσιος Παπούλας Ανατολική Ρωμυλία Ανδρέας Γ. Παπανδρέου Ανδρέας Καρκαβίτσας Ανδρέας Λόντος Ανδρέας Μεταξάς Ανδρέας Μιαούλης Ανδρέας Μιχαλακόπουλος Ανδρέας Τζίμας Άνθιμος Γαζής Αννα Κομνηνή Άννα Κομνηνή Αννίβας Αντάντ Αντιβενιζελισμός αντισημιτισμός Αντόνιο Γκράμσι Αντώνης Σαμαράς Απεργίες Αποικιοκρατία Άραβες Αρβανίτες Άρειος Πάγος Άρης Βελουχιώτης Αριστείδης ο Αθηναίος Αριστοτέλης Αριστοτέλης Ωνάσης Αρχαία Αθήνα Αρχαία Ελληνική Ιστορία - Ρωμαιοκρατία Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Αρχαία Σπάρτη Αρχαιοκαπηλεία Αρχαιολογία Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος Αρχιμίδης Αστρονομία Αστυνομία Αυστρία Αυτοκράτορας Ηράκλειος Αφρική Αχαϊκή Συμπολιτεία β Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος Βαλκάνια βασανιστήρια Βασίλειος Τσίχλης Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Β΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ Βασιλιάς Όθων Α΄ Βασιλιάς Παύλος Α΄ Βασιλιάς Φίλιππος Β΄ Βενιαμίν Λέσβιος Βιβλία και Βιβλιοθήκες Βιβλιοκρισίες Βιέννη Βιετνάμ Βιογραφίες Βλάσης Γαβριηλίδης Βουλγαρία Βυζαντινή Ιστορία γ Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης Γαλλία Γαλλική Επανάσταση Γαριβάλδι Γελιογραφίες Γενοκτονία των Αρμενίων Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου Γερμανία Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός Γεώργιος Α. Παπανδρέου Γεώργιος Βλάχος Γεώργιος Γρίβας (Διγενής) Γεώργιος Ζησιμόπουλος Γεώργιος Θεοτόκης Γεώργιος Κάνιγκ Γεώργιος Καραϊσκάκης Γεώργιος Καρτάλης Γεώργιος Καφαντάρης Γεώργιος Κονδύλης Γεώργιος Κουντουριώτης Γεώργιος Λεοναρδόπουλος Γεώργιος Παπαδόπουλος Γεώργιος Παπανδρέου (GAP) Γεώργιος Πωπ Γεώργιος Ράλλης Γεώργιος Σεφέρης Γεώργιος Σταύρου Γεώργιος Στρέιτ Γεώργιος Τσολάκογλου Γιάννης Ιωαννίδης Γιάννης Ψυχάρης Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο) Γιουγκοσλαβία Γιώργης Σιάντος Γιώργος Ρωμανός Γκουλάγκς Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά Γράμμος - Βίτσι Γρηγόρης Φαράκος Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας) Γρηγόριος Ξενόπουλος δ Δαρδανέλλια Δεκεμβριανά - Εμφύλιος πόλεμος (1944-1949) Δέσποινα Κούρτη Δημήτρης Παρτσαλίδης Δημήτριος Αναγνωστόπουλος Δημήτριος Βούλγαρης Δημήτριος Γούναρης Δημήτριος Ιωαννίδης Δημήτριος Καλλέργης Δημήτριος Μάξιμος Δημήτριος Ράλλης Δημήτριος Υψηλάντης Δημήτριος Ψαρρός Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ) Δημοσθένης Δημοψήφισμα δημοψήφισμα 1924 Διατροφή Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.) Δικαιοσύνη Διονύσιος Σολωμός Διπλωματία δοσιλογισμός δουλεμπόριο Δύση Δωδεκάνησα Ε.Ρ.Ε. ΕΔΕΣ Εθνικά Δάνεια Εθνική αντίσταση Εθνική τράπεζα Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.) Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) Εθνικός Διχασμός (1914-1918) Εθνικός Συναγερμός Εθνοσυνέλευση ΕΚΚΑ Εκκλησιαστική Ιστορία ΕΛΑΣ Ελβετία ΕΛΔΥΚ Ελευθέριος Βενιζέλος Ελληνική λογοτεχνία Ελληνική Οικονομική Ιστορία Ελληνική Οικονομική κρίση Ελληνική Παιδεία Ελληνική Παλιγγενεσία (1821 - 1832) Ελληνική Παράδοση Έλληνικό Έθνος Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος Ελληνικός στρατός Ελληνισμός Ελληνισμός της Αμερικής Ελληνοτουρκικές σχέσεις Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1897 Ελλήνων Πάσχα Εμμανουήλ Μπενάκης Εμμανουήλ Ξάνθος Εμμανουήλ Παπάς Εμμανουήλ Ρέπουλης Εμμανουήλ Ροϊδης Εμμανουήλ Τομπάζης Εμμανουήλ Τσουδερός Εμπόριο Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.) Ένωση Κέντρου ΕΟΚ ΕΟΚΑ Α΄ ΕΟΚΑ Β΄ Επανάσταση στο Γουδή Επανάσταση στο Γουδί Α΄ και Β΄ Βαλκανικός πόλεμος (1909-1914) Επέτειος Επίκουρος Επιτάφιος Ερατοσθένης Ερυθρός Σταυρός ΕΣΣΔ Ευάγγελος Αβέρωφ Ευάγγελος Λεμπέσης Ευεργέτες Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαικός Διαφωτισμός εφημερίδα "Καθημερινή" Η γυναίκα στην Ιστορία Η δίκη των "εξ" Ήθη και έθιμα Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.) Ήπειρος Ηράκλειτος Ηρακλής Θεσσαλονίκης Ηρόδοτος Θαλής ο ΜΙλήσιος Θέατρο Θεμιστοκλής Θεμιστοκλής Σοφούλης Θεόδωρος Δηλιγιάννης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Θεόδωρος Πάγκαλος Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος) Θεόδωρος Τουρκοβασίλης Θεόφιλος Καΐρης Θερμοπύλες Θεσσαλονίκη Θουκυδίδης Θράκη Θρασύβουλος Τσακαλώτος Θρησκεία Θωρηκτό Αβέρωφ Ι.Β.Δ. Ιαπωνία Ιατρική Ιερή Συμμαχία Ιερός Λόχος Ιλιάδα Ίμια Ιουλιανή κρίση του ΄65 Ιούλιος Βέρν Ιπποκράτης ο Κώος Ισλάμ Ισοκράτης Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος Ιστορία Ιστορία της Αλβανίας Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας Ιστορία της Κρήτης Ιστορία του Αθλητισμού Ιταλία Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης Ιωάννης Γκούρας Ιωάννης Δεμέστιχας Ιωάννης Καποδίστριας Ιωάννης Κωλέττης Ιωάννης Μακρυγιάννης Ιωάννης Μεταξάς Ιωάννης Μιχαήλ Ιωάννης Παπακωνσταντίνου Ιωάννης Συκουτρής Ιωάννης Τσαγκαρίδης Ιωάννης Τσιμισκής Ιωάννινα Ίων Δραγούμης Ιωνική Επανάσταση Κ. Θ. Δημαράς Καλαμάτα Κανέλος Δεληγιάννης Καρλ Γιουνγκ Καρλ Μαρξ Κάρολος Παπούλιας Καρχηδόνα κατεχόμενα της Κύπρου Κατοχή Κατοχικά Δάνεια Κίμων ο Αθηναίος Κίνα Κίνημα του Ρομαντισμού κινηματογράφος Κινηματογράφος και Ιστορία Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.) Κολλυβάδες Κόμμα Φιλελευθέρων Κομμουνισμός Κομνηνός Πυρομάγλου Κοράνιο Κόρινθος Κουμουνδούρος - Τρικούπης - Θεοτόκης (1865-1909) Κύθηρα Κυπριακή Ιστορία Κυριάκος Κατσιμάνης Κύριλλος Λούκαρις Κωνσταντίνος Δεμερτζής Κωνσταντίνος Καβάφης Κωνσταντίνος Καναρης Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος) Κωνσταντίνος Λινάρδος Κωνσταντίνος Μανιαδάκης Κωνσταντίνος Μητσοτάκης Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄ Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος Κωνσταντίνος Σημίτης Κωνσταντίνος Σμολένσκι Κωνσταντίνος Τσαλδάρης Κωνσταντίνος Φωτιάδης Κωνσταντινούπολη Κως Κώστας Βάρναλης Κώστας Περρίκος Κωστής Παλαμάς ΛΑ.Ο.Σ Λαθρομετανάστευση Λαικό Κόμμα Λαμία Λατινική Αμερική Λεονίντ Τρότσκι Λέσβος Λεωνίδας Παρασκευόπουλος Λόγιος Ερμής Λόρδος Βύρων Λουτράκι Λύσανδρος Μαζική πολιτική προπαγάνδα Μακάριος Μακεδονία Μακεδονικό Ζήτημα Μακεδονικός Αγώνας Μακεδονομάχοι Μάνη Μάο Τσε Τουνγκ Μαραθώνας Μάρκος Βαφειάδης Μάρκος Μπότσαρης Μάτζικερτ Μεγάλη Βρετανία Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia) Μέγαρο Μαξίμου Μέγας Αλέξανδρος Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών Μέγας Θεοδόσιος Μέγας Κωνσταντίνος Μελέτης Βασιλείου Μεσαίωνας Μέση Ανατολή Μεσόγειος Μεσολόγγι Μεσοπόλεμος (1922-1941) Μεσσήνη Μεσσηνίας Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974) Μέττερνιχ Μίκης Θεοδωράκης Μίκης Πρωτοπαπαδάκης Μικρά Ασία μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή παρωδία δίκης και εκτέλεση των έξι (1918-1922) Μιλτιάδης ο Αθηναίος Μιλτιάδης Πορφυρογέννης Μιχαήλ Ψελλός Μνημείο Μοροζίνι Μουσολίνι Μπενιζέλος Ρούφος Μυστικές υπηρεσίες ναζισμός Νάξος Ναπολέων Βοναπάρτης Ναπολέων Ζέρβας Ναυαρίνο Ναύπακτος Ναύπλιο Ναυτική Ιστορία Νέα Δημοκρατία Νεοκλής Σαρρής Νεότουρκοι Νικήτας Σταματελόπουλος Νικηφόρος Φωκάς Νικίας Νικόλαος Δημητρακόπουλος Νικόλαος Λεωτσάκος Νικόλαος Πλαστήρας Νικόλαος Πολίτης Νικόλαος Στράτος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καζαντζάκης Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Νικολούδης Νίτσε Ξάνθη Ξενοφών Οδυσσέας Ανδρούτσος Οδυσσέας Ελύτης Οδυσσέας Ιάλεμος Οδύσσεια Οθωμανική Αυτοκρατορία Οθωνική περίοδος (1832-1864) Οικουμενικό Πατριαρχείο Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά ομάδα των "Ιαπώνων" Όμηρος ομοφυλοφιλία Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) Οργάνωση "Χ" Ορθοδοξία π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος ΠΑ. ΣΟ. Κ. Παγκόσμιος Ιστορία Παλαιών Πατρών Γερμανός Παναγής Τσαλδάρης Παναγιώτης Δαγκλής Παναγιώτης Δεμέστιχας Παναγιώτης Κανελλόπουλος Πάνος Κορωναίος Πάτρα Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ Παύλος Γύπαρης Παύλος Κουντουριώτης Παύλος Μελάς Παυσανίας Παυσανίας Κατσώτας Παυσανίας ο περιηγητής ΠΕΑΝ Πειραιάς πειρατεία Πεισίστρατος Πελοποννησιακός πόλεμος Περικλής Περικλής Αργυρόπουλος Περικλής Γιαννόπουλος Περικλής Δεληγιάννης Περιοδικά Ιστορίας Περσικοί πόλεμοι Πετρέλαια στο Αιγαίο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης Πέτρος Γαρουφαλιάς Πέτρος Μακρής - Στάϊκος Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης Πλάτων Πλούταρχος Ποίηση και αισθητική Πόλεμος των Μπόερς Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι πολιτική δολοφονία Πολιτική Ιστορία Πολωνία Πόντος Πρίγκιπας Ανδρέας προπαγάνδα πρόσφυγες προσωκρατικοί φιλόσοφοι Προτεινόμενα Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff Πύρρος της Ηπείρου Ρήγας Παλαμίδης Ρήγας Φερραίος ριζοσπάστης Ρόδος Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Ρώμη Ρωμηοσύνη Ρωσία Ρωσικο κόμμα Σάββας Γκαλιμαρίδης Σάμος Σαντόρε Σανταρόζα Σαντορίνη ΣΚΑΪ Σκάκι Σκωτία Σόλων Σοφοκλής Βενιζέλος Σοφοκλής Δούσμανης Σπυρίδων Μαρκεζίνης Σπυρίδων Τρικούπης Σταλινισμός Σταυροφορίες Σταφιδικό Ζήτημα Στέφανος Δραγούμης Στέφανος Σαράφης Στέφανος Σκουλούδης Στέφανος Στεφανόπουλος Στράβων Στρατής Μυριβίλης Στρατιωτικά κινήματα Στρατιωτική Ιστορία Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη Στυλιανός Γονατάς Στυλιανός Χούτας Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ Συνθήκη της Λοζάννης Συνθήκη των Σεβρών συντάξεις ΣΥΡΙΖΑ Σύχρονη Ελληνική Ιστορία - Μεταπολίτευση (1974- ) Σωκράτης Σώματα Ασφαλείας Τα κείμενα του "φιλίστωρος" (Ι. Β. Δ.) Ταγίπ Ερντογάν Τάγματα ασφαλείας Τείχος του Βερολίνου τεκτονισμός Τέχνες Τεχνολογία το παιχνίδι στην Ιστορία Τοπική Ιστορία Τουρκία Τουρκοκρατία (1453-1821) Τράπεζα της Ελλάδος Τράπεζες Τριπλή Κατοχή της Ελλαδος και Αντίσταση (1941-1944) Τριπολιτσά Τσαούς Αντών (Φωστερίδης) Ύδρα Υποβρύχιο Παπανικολής υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ Υφαλοκρυπίδα Φαίδων Γκιζίκης Φαλμεράγιερ Φανάρι Φασισμός Φιλελληνισμός Φιλία Φιλική Εταιρεία Φιλολογικά και άλλα δοκίμια Φιλοποίμην Φιλορθόδοξη Εταιρεία Φιλοσοφία Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας Φλωρεντία Φλώρινα Φραγκοκρατία Φωκίων Φωτογραφικό Οδοιπορικό Χαλκιδική Χαράλαμπος Κατσιμήτρος Χαράλαμπος Τσερούλης Χαράτσι Χαρίλαος Τρικούπης Χαρίλαος Φλωράκης Χάτι Χουμαγιούν Χίτλερ Χούντα Χρεοκοπία Χρηματιστήριο χριστιανικό ολοκαύτωμα Χριστόδουλος Τσιγάντες Χριστούγεννα Χρυσόστομος Σμύρνης Χωροφυλακή Ψαρά ψυχολογία Ψυχρός Πόλεμος Articles in English CIA http://www.istorikathemata.com/ John Iatrides K.K.E. KGB Mεσσήνη Robert Bruce Slider William Wallas Winston Churchil
Εμφάνιση περισσότερων