Υποστράτηγος Παναγιώτης Γαργαλίδης (1870-1942): μια βιογραφία

Παναγιώτης Γαργαλίδης (φωτ. Πανδέκτης)
Ο Παναγιώτης Γαργαλίδης γεννήθηκε στην Μεσσήνη Μεσσηνίας το 1870. Ο πατέρας του ήταν δημόσιος υπάλληλος και η καταγωγή του ήταν από την Καλαμάτα. Όταν ο Γαργαλίδης τελείωσε το γυμνάσιο τον Σεπτέμβριο του 1887 εισήλθε στην προπαρασκευαστική σχολή της Κέρκυρας και το 1896 έγινε δεκτός στην σχολή υπαξιωματικών. Ως εύελπις έλαβε μέρος στον "ατυχή" πόλεμο του 1897 και κατά την μάχη στο Δομοκό τραυματίστηκε σοβαρά στο κεφάλι από βλήμα βολιδοφόρου οβίδας. Αποθεραπεύτηκε και συνέχισε τις σπουδές του στην σχολή υπαξιωματικών από όπου αποφοίτησε το 1899 ως ανθυπολοχαγός πεζικού.

Στους Βαλκανικούς πολέμους που ακολούθησαν διακρίθηκε για την ψυχραιμία και την ικανότητα του στην διοίκηση μονάδων εν ώρα μάχης. Για τις υπηρεσίες του στον Α΄ Βαλκανικό πόλεμο προήχθη από Λοχαγός σε Ταγματάρχη και του ανετέθη η διοίκηση του τομέα Νιγρίτας που βρισκόταν σε άμεση επαφή με τους Βούλγαρους, οι οποίοι εποφθαλμιούσαν την Θεσσαλονίκη και δημιουργούσαν συνεχώς μεθοριακά επεισόδια. Όταν ξέσπασε ο Β΄ Βαλκανικός πόλεμος το τάγμα του Γαργαλίδη πολέμησε πρώτο κατά των Βουλγάρων στον τομέα της Νιγρίτας αντιμετωπίζοντας με επιτυχία τριπλάσιες Βουλγαρικές δυνάμεις και παρακούοντας τις σχετικές διαταγές του Γενικού Επιτελείου για σύμπτυξη. Τότε ζητήθηκε από αξιωματικούς του Γενικού επιτελείου να τιμωρηθεί για την πρωτοβουλία του, αλλά ο αρχιστράτηγος -και Βασιλιάς τότε- Κωνσταντίνος εμπόδισε την σχετική διαδικασία στέλνοντας τα συγχαρητήρια του για την ανδραγαθία που επέδειξε το τάγμα και τιμώντας τον Γαργαλίδη με το ανώτατο μετάλλιο Στρατιωτικής Αξίας.


  Ως διοικητής τάγματος ο Γαργαλίδης έλαβε μέρος στην επική εξόρμηση του Ελληνικού στρατού κατά των Βουλγάρων. Έλαβε μέρος διαδοχικά στις μάχες της Μοσθένης, Κιλκίς, Λαχανά, Κρέσνας, Τζουμαγιάς στην οποία και τραυματίστηκε σοβαρά. Αργότερα, κατά τον Α΄παγκόσμιο πόλεμο  ήταν από τους λίγους ανώτερους αξιωματικούς που ακολούθησε τον Βενιζέλο στο κίνημα της "Εθνικής Αμύνης" στην Θεσσαλονίκη. Το 1918 διοικώντας το 35ο Σύνταγμα πεζικού διεξήγαγε μια επική και καλά μελετημένη προέλαση στον τομέα του κατά των Γερμανοβούλγαρων πετυχαίνοντας την ταχύτατη κατάληψη του ορεινού όγκου Πρεσλάπ, επίθεση που επέφερε τελικά την διάσπαση όλου του Μακεδονικού μετώπου. Η επίθεση του τάγματος του Γαργαλίδη ήταν τόσο σημαντική ώστε ο Γαργαλίδης παρασημοφορήθηκε αμέσως στο πεδίο της μάχης από τον Γάλλο Διοικητή του Μακεδονικού μετώπου Ντ΄ Άνσέλμ με τον Γαλλικό πολεμικό Σταυρό, ενώ λίγο μετά παρασημοφορήθηκε από τον Γάλλο Αρχιστράτηγο της στρατιάς της Ανατολής Ντε Σπεραί με το ανώτατο Γαλλικό Παράσημο της Λεγεώνας της τιμής.

Αλλά η πλούσια στρατιωτική δράση του Γαργαλίδη δεν εξαντλείται εδώ. Έλαβε μέρος στην εκστρατεία της Ουκρανίας το 1919 ως διοικητής του πεζικού της ΙΙ μεραρχίας
και διακρίθηκε στη διάσωση της συμμαχικής φρουράς Χερσώνας.  Ως διοικητής πεζικού της ίδια μονάδας συμμετείχε στην Μικρασιατική εκστρατεία με κυριότερη επιτυχία του την απελευθέρωση της Φιλαδέλφειας. Για την επιτυχία αυτή προήχθη σε αντιστράτηγο και του ανατέθηκε η διοίκηση της ΧΙ μεραρχίας στον τομέα Κυδωνιών και Μαγνησίας. Μετά την απρόσμενη εκλογική ήττα του Βενιζελισμού στις εκλογές του 1920, ο Γαργαλίδης απομακρύνθηκε από την Μικρά Ασία για πολιτικούς λόγους καθώς ήταν γνωστός Βενιζελικός. Ο ίδιος τήρησε άμεμπτη στάση έναντι των αντιβενιζελικών κυβερνήσεων που ακολούθησαν, χωρίς να συμμετάσχει σε συνωμοσίες που εξυφαίνονταν από δυναμικούς παράγοντες του Βενιζελισμού για την ανατροπή τους (Πάγκαλος, Οθωναίος, Κονδύλης κτλ). Το καλοκαίρι του 1921 παραπέμφθηκε σε ανακριτικό συμβούλιο για δήθεν βαρύ στρατιωτικό παράπτωμα, αλλά όπως φάνηκε η δίωξη αυτή είχε καθαρά πολιτικό χαρακτήρα.

Μετά την πτώση του Μικρασιατικού μετώπου και λίγες μέρες πριν την έκρηξη στην Χίο και την Μυτιλήνη του κινήματος Πλαστήρα - Γονατά, η κυβέρνηση Τριανταφυλλάκου προσπάθησε να ενισχύσει το μέτωπο στην Θράκη. Μια από τις κινήσεις της ήταν να επαναφέρει στην υπηρεσία τον Γαργαλίδη. Όταν οι Πλαστήρας - Γονατάς ανέλαβαν την διακυβέρνηση στις 16 Σεπτεμβρίου 1922, προσπάθησαν επίσης να ενισχύσουν το Θρακικό μέτωπο αναθέτοντας την διοίκηση του Γ΄ Σώματος Στρατού στον υποστράτηγο Παναγιώτη Γαργαλίδη. Αυτός, καταβάλλοντας μεγάλη προσωπική προσπάθεια κατάφερε να ανασυντάξει το Σώμα συμβάλλοντας αποφασιστικό σε αυτό που αποκλήθηκε "θαύμα του Έβρου": πολύ σύντομα ο Ελληνικός στρατός ήταν σε θέση να παρατάξει μια ετοιμοπόλεμη στρατιά 100.000 ανδρών άριστα εξοπλισμένη με υψηλό ηθικό. Η στρατιά αυτή αποτέλεσε σημαντικό διπλωματικό όπλο στα χέρια του Βενιζέλου κατά τις διαπραγματεύσεις με την Τουρκία στην Λοζάννη. Το "θαύμα του Έβρου" πιστώθηκε από τους περισσότερους ιστορικούς εξ΄ ολοκλήρου στον Πάγκαλο ως γενικού διοικητή όλων των σχηματισμών, ενώ υποβαθμίστηκε ο ρόλος των επιμέρους διοικητών όπως ο Γαργαλίδης, ο Λεοναρδόπουλος κάτι όμως εξ΄ ολοκλήρου άδικο.

Η αρχική συμφωνία στην Λοζάννης μεταξύ Βενιζέλου - Ινονού και η κατακύρωση της οριστικής απώλειας της Ανατολικής θράκης εξόργισε τον Πάγκαλο και την στρατιωτική φατρία που εκπροσωπούσε. Ο Γαργαλίδης ήταν προσωπικός φίλος με τον Πλαστήρα, τον οποίο προειδοποίησε με επιστολή του τον Ιούνιο του 1923 για την πρόθεση του Παγκάλου να κηρύξει νέα στρατιωτική δικτατορία καταργώντας την υπάρχουσα των Πλαστήρα - Γονατά με βασικό σκοπό να επαναλάβει τον πόλεμο κατά της Τουρκίας στον Έβρο. Το αποτέλεσμα ήταν ότι ο Πλαστήρας έσπευσε στην Θεσσαλονίκη όπου βρίσκονταν όλοι οι διοικητές Σωμάτων και αφού διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι
Γονατάς - Πλαστήρας
τον στήριζαν, "αποκεφάλισε" με συνοπτικές διαδικασίες τον Πάγκαλο για "λόγους υγείας" τοποθετώντας τον Πιερράκο Μαυρομιχάλη νέο αρχηγό της στρατιάς του Έβρου. Οι υπηρεσίες του Γαργαλίδη όμως δεν εκτιμήθηκαν από την "επαναστατική επιτροπή" καθώς λίγο μετά του αφαιρέθηκε η διοίκηση της μονάδας του, η οποία δόθηκε στον υποστράτηγο Αλέξανδρο Οθωναίο παρά το γεγονός ότι ο Γαργαλίδης ήταν 10 χρόνια αρχαιότερος του στην ιεραρχία! Ο ορισμός του Οθωναίου φυσικά δεν ήταν τυχαίος, καθώς αυτός ήταν αρχηγός του μυστικού παραστρατιωτικού μηχανισμού "στρατιωτικός σύνδεσμος".  

 Μετά την υπογραφή της συνθήκης της Λοζάννης δημιουργήθηκε στις τάξεις των μεσαίων και κατώτερων αξιωματικών του στρατού, ένα αρνητικό κλίμα εναντίον της "επαναστατικής επιτροπής" των Πλαστήρα - Γονατά. Και αυτό γιατί ενώ αρχικά το κίνημα εμφανίστηκε ενωτικό, υπεράνω κομμάτων και της φαυλοκρατία τους, πολύ σύντομα φανερώθηκε ο Βενιζελικός χαρακτήρας του. Οι ηγέτες του Πλαστήρας και Γονατάς βρίσκονταν σε συνεχή και στενή επαφή και συνεργασία με Βενιζελικούς κομματάρχες, ενώ επηρεάζονταν αποφασιστικά και από τον Βενιζέλο που βρισκόταν αυτοεξόριστος στο εξωτερικό. Εκτός αυτού, παρατηρήθηκε μια συνδιαλλαγή στον τρόπο προαγωγής των αξιωματικών, με παρασκηνιακές διαδικασίες που καθοδηγούσε ο πανίσχυρος "Στρατιωτικός Σύνδεσμος" και
Η μεταφορά των στασιαστών από την Θεσ/νικη στον Πειραιά
προωθούσε αποκλειστικά Βενιζελικούς αξιωματικούς (Οθωναίος, Τσερούλης, Λούφας κτλ). Θύμα των διεργασιών αυτών έπεσε και ο Γαργαλίδης που απόλεσε την διοίκηση του Γ΄Σώματος Στρατού από τον Οθωναίο, που ήταν όμως πολύ νεώτερος στην στρατιωτική ιεραρχία.

Πολύ σύντομα λοιπόν, όλοι οι αξιωματικοί που δεν συμμετείχαν στην φατρία αυτή και αδικούνταν στις προαγωγές οργάνωσαν μια συνωμοσία για την ανατροπή των Πλαστήρα - Γονατά. Βασική συνιστώσα των συνωμοσιών ήταν και οι βασιλόφρονες αξιωματικοί, οι οποίοι είχαν εξοργιστεί από την άδικη εκτέλεση των "έξι", αποζητούσαν εκδίκηση από τους Βενιζελικούς, όπως και διατήρηση του Θρόνου στην Ελλάδα πάση θυσία. Η οργάνωση των αξιωματικών ονομάστηκε "ομάδα Ταγματαρχών" και είχε ως κύριους αρχηγούς, τους Γεώργιο Τσολάκογλου, Κωνσταντίνο Μανιαδάκη, Πολύζο και Σκυλακάκη. Τα μέλη της οργάνωσης ονομάζονταν και "Μαύροι" λόγω των μαύρων κοκάλινων δαχτυλιδιών  που φορούσαν ως ένδειξη πένθους για την εκτέλεση των "έξι". Οι αξιωματικοί αυτοί βρίσκονταν σε παράλληλη συνεννόηση με τον Ιωάννη Μεταξά, αρχηγό των "Ελευθεροφρόνων" και βασικό πολιτικό ηγέτη των βασιλοφρόνων.

Αρχηγοί της κίνησης ορίστηκαν οι υποστράτηγοι Παναγιώτης Γαργαλίδης και Γεώργιος Λεοναρδόπουλος (ο τρίτος ήταν ο Γεώργιος Ζήρας). Η επιλογή τους φυσικά δεν ήταν τυχαία, καθώς είχαν μεγάλη φήμη για τις ικανότητες τους, αλλά και για την εντιμότητα τους, ενώ πολιτικά θεωρούνταν Βενιζελικοί. Το κίνημα έγινε στις 22 Οκτωβρίου 1923 αλλά δεν είχε σχεδιαστεί καλά (δεν προβλεπόταν εξέγερση στην Αθήνα) και απέτυχε παρά την αριθμητική υπεροχή των κινηματιών, λόγω της χλιαρής συμμετοχής των στρατιωτών, αλλά κυρίως λόγω των αντιθέσεων στους κόλπους των κινηματιών.  Η κατάρρευση ήρθε πολύ γρήγορα και τα στρατεύματα των κινηματιών (4.500 άνδρες) που κινήθηκαν από την Πελοπόννησο προς την Αθήνα για την κατάληψη της εξουσίας
Γαργαλίδης (στο κέντρο) και Λεοναρδόπουλος (δεξιά) κρατούμενοι στην Ελευσίνα
παγιδεύτηκαν στον Κιθαιρώνα από τις υπέρτερες δυνάμεις της επαναστατικής επιτροπής, που είχαν μεταφερθεί από την Θεσσαλονίκη μετά την εύκολη συντριβή του Ζήρα στο χωριό Νάρες των Σερρών. Στις 27 Οκτωβρίου οι κινηματίες παραδόθηκαν αφού ο Πλαστήρας έδωσε αμνηστία στους απλούς στρατιώτες που συμμετείχαν και υποσχέθηκε επιείκεια για τους κατώτερους και μεσαίους αξιωματικούς.

Όλοι οι συμμετέχοντες αξιωματικοί που συνελήφθησαν κρατούνταν σε σχολείο στην Ελευσίνα, ενώ οι πρωταίτιοι Γαργαλίδης και Λεοναρδόπουλος κρατούνταν σε πλοίο - φυλακή στο λιμάνι της Ελευσίνας. Ακολούθησε ξεχωριστή δίκη των δύο υποστρατήγων στην οποία καθαιρέθηκαν και καταδικάστηκαν παμψηφεί σε θάνατο επί εσχάτη προδοσία από το στρατοδικείο, ποινή που δεν εκτελέστηκε ποτέ. Αξίζει να σημειωθεί ότι εκδηλώθηκε ενδιαφέρον για την τύχη των δύο αξιωματικών από τις πρεσβείες ξένων χωρών μέχρι και τον Πάπα Πίο ΙΑ΄, ενώ Γάλλος στρατιωτικός ακόλουθος παρακολούθησε την δίκη. Τα στρατοδικεία καταδίκασαν και πολλούς άλλους αξιωματικούς σε μικρότερες ποινές, ενώ αποτάχθηκαν συνολικά πάνω από 1200 αξιωματικοί, με βασικό κριτήριο όχι μόνο την συμμετοχή τους στο κίνημα, αλλά κυρίως τα πολιτικά τους φρονήματα. Μέσα σε έξι μήνες και οι δύο υποστράτηγοι απελευθερώθηκαν, με τον Γαργαλίδη να μετατρέπεται σε σταθερό υποστηρικτή της διατήρησης της Βασιλείας. Όταν προκηρύχθηκε το δημοψήφισμα για την πολιτειακή μεταβολή, ο Γαργαλίδης περιόδευσε στην Μεσσηνία προσπαθώντας να επηρεάσει την κοινή γνώμη υπέρ της Βασιλείας, ενώ πιθανά να προσπάθησε να οργανώσει και κάποια εξέγερση.
Μέλη της Οικουμενικής Κυβέρνησης 1926 (ανάμεσα τους οι Μεταξάς και Παπαναστασίου)

Λίγο πριν γίνει το δημοψήφισμα που θα επικύρωνε την κατάργηση της βασιλείας στην Ελλάδα, ο Παπαναστασίου όρισε υπουργό έννομης τάξης τον Θεόδωρο Πάγκαλο, γνωστό για τις αυταρχικές τάσεις του και τις δικτατορικές φιλοδοξίες του. Αυτός με διαταγή του την προηγουμένη των εκλογών φυλάκισε 15 ανώτατους απόστρατους αξιωματικούς με την κατηγορία της υποκίνησης σε στάση, κατηγορία που μάλλον είχε μια δόση αλήθειας αν κρίνουμε από επιστολές των συλληφθέντων που βρέθηκαν αργότερα. Ανάμεσα τους ήταν και ο Γαργαλίδης που είχε πλέον μετατραπεί σε "κόκκινο πανί" για τους ακραίους Βενιζελικούς. Μετά την πτώση του Παγκάλου, όταν τα πολιτικά πάθη καταλάγιασαν και σχηματίστηκε Οικουμενική κυβέρνηση τον Οκτώβριο του 1926, αποφασίστηκε να γίνει μια συνολική επανεξέταση όσων αξιωματικών αποτάχθηκαν και να επανέλθουν στην ενεργό υπηρεσία γύρω στους πεντακόσιους. Την λύση αυτή προωθούσε το "Λαϊκό κόμμα" του Τσαλδάρη που προσπαθούσε να αυξήσει τα ανύπαρκτα ερείσματα του στον στρατό. Μέλος της επιτροπής που θα έκανε την επανεξέταση ορίστηκε και ο Παναγιώτης Γαργαλίδης, καθώς θεωρήθηκε πρόσωπο ευρύτερης αποδοχής με γνώση των προσώπων και του στρατού. Αυτή ήταν και η τελευταία υπηρεσία που πρόσφερε ο Γαργαλίδης στον Ελληνικό στρατό. Η πλήρης αποκατάσταση στον βαθμό του έγινε το 1935 καθώς ευνοούσε κάτι τέτοιο η αντιβενιζελική πολιτική συγκυρία, ενώ πέθανε στην Καλαμάτα το 1942 σε ηλικία 72 ετών.

Ι. Β. Δ.

Πηγή

Μίμης Φερέτος, "Μεσσηνιακά" τόμος Β΄

Θάνος Βερέμης, Οι Επεμβάσεις του Στρατού στην Ελληνική Πολιτική 1916-1936, εκδόσεις Εξάντας

Το Κίνημα Γαργαλίδη - Λεοναρδόπουλου

Βιογραφία Παναγιώτη Γαργαλίδη στην Βικιπεδία

Σχόλια

  1. Διαβαζοντας τα τελευταια δυο αρθρα για το Ναυαρχο Κουντουριωτη και τον Υποστρατηγο Γαργαλιδη, λαμπρα παραδειγματα και οι δυο πατριωτισμου και καρτερικοτητας, αναρωτιεμαι γιατι κανενα πολιτικο ή στρατιωτικο προσωπο των τελευταιων τουλαχιστον 10-15ετων δεν φαινεται να κατεχει, εστω να φαινεται(!), τον ιδιο "αερα" του τυπου:"Ηρεμηστε, το 'χω"? Που χαθηκε αυτη η συνταγη...?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Χάθηκε αγαπητέ γιατί απλούστατα δεν το έχουν!! Δυστυχώς...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Υποτίθεται ότι το κίνημα Πλαστήρα έγινε για να σωθεί η Αν. Θράκη. Το μόνο που " κατόρθωσε ήταν η δολοφονία των 6 και δολοπλοκίες σχετικά με του εκλογικούς νόμους. Αν πετύχαινε το κίνημα ίσως η χώρα να είχε γλυτώσει την καταστρεπτική βενιζελική δημοκρατία του μεσοπολέμου και την χρεωκοπία του " εθνάρχη το 1932...

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος17 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου17 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος13 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός30 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες79 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης17 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)34 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος1 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτική Ιστορία57 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας