Ο βίαιος εξισλαμισμός των Ελλήνων της Θράκης.


Σουλτάνος Σελήμ Α΄ Γιαβούζ
Σουλτάνος Σελήμ Α΄ Γιαβούζ
γράφει ο Ιωάννης Δ. Παπακωνσταντίνου


Η μέχρι τούδε ιστοριογραφία για τον Αγώνα τής Παλιγγενεσίας (1821-1833) δεν έχει αναλύσει εκτενώς, και κυρίως δεν έχει αξιολογήσει επαρκώς, την πρωταρχική παράμετρο, τον θεμελιώδη παρονομαστή εκείνου τού εθνοαπελευθερωτικού πολέμου: Οι εμπόλεμοι Έλληνες είχαν να αντιμετωπίσουν όχι μόνον τα οθωμανικά στρατεύματα και στόλους σε τακτικό επίπεδο (επί τού πεδίου τής μάχης και στις θάλασσες των ναυμαχιών) αλλά επιπροσθέτως και την τρομακτική γενοκτονιακή απειλή των Οσμανιδών σε στρατηγικό επίπεδο (ανάλογη με τη γεωστρατηγική απειλή πυρηνικού ολοκαυτώματος σήμερα).


Προειδοποιητικές διαγγελίες Κοραή


Συγκεκριμένα, εάν η οθωμανική δυναστεία των Οσμανιδών ηττάτο ή αισθάνετο ότι απειλείτο από την έκβαση τού πολέμου, τότε θα εκήρυττε ιερό πόλεμο κατά των απίστων”, θα εξόπλιζε τις ασιατικές ορδές τής αυτοκρατορίας και θα αφάνιζε από προσώπου γης το γένος των Ελλήνων, με πρώτο θύμα τον Ελληνισμό τής  Κωνσταντινουπόλεως και τής Μικράς Ασίας. Η ηγεσία των εμπολέμων Ελλήνων είχε πλήρη επίγνωση τού θανάσιμου κινδύνου για Οσμανική “φονοκτονία όλων ομού των Γραικών”, την οποία ο Αδαμάντιος Κοραής θεωρούσε αναπόφευκτη εάν οι Έλληνες αδρανούσαν και δεν πολεμούσαν, ή εάν πολεμούσαν μεν αλλά κατ άφρονα τρόπο, όπως εξήγγειλε προφητικώς στο Σάλπισμα Πολεμιστήριον (1801), επί λέξει ως εξής:

         

Ανοίξατε τούς οφθαλμούς, Γραικοί, και κατανοήσατε εις ποίον φοβερώτατον κίνδυνον ευρίσκεται το ταλαίπωρον ημών γένος. O καιρός ίσως δεν είναι μακράν, οπόταν ένας αιμοβόρος Σουλτάνος, διά να ελευθερωθή από πάσαν υποψίαν, θέλει, ως άλλος Hρώδης, αποφασίσει την φονοκτονίαν όλων ομού των Γραικών. Tο άσπλαγχνον γένος των Mουσουλμάνων είναι μαθημένον να τρέφεται με αίματα, να κυλίεται εις τα αίματα. Aίματα, και πάλιν αίματα χρειάζονται διά να σβέσουν την δίψαν των αγριοτέρων και παρά τούς λύκους Aγαρηνών.

 

Θα αναρωτηθή ίσως ο αναγνώστης: Μήπως υπερέβαλε ο Κοραής για να ωθήσει τούς Έλληνες να πάρουν τα όπλα, δηλαδή μήπως το φάσμα τής Οσμανικής γενοκτονίας των Ελλήνων αποτελούσε μάλλον αυτό που σήμερα θα ορίζαμε ως προπαγάνδα πολέμου παρά πραγματικό κίνδυνο; Μήπως η επίκληση τής εν λόγω μαζικής φονοκτονίας ήταν προϊόν πλάνης τού Διδασκάλου τού Γένους, που ενδεχομένως αγνοούσε το ότι η “πολυπολιτισμικότητα” και η θρησκευτική ανεκτικότητα αποτελούσαν (τουλάχιστον σύμφωνα με ορισμένες σύγχρονες ιστορικές θεωρήσεις) τα θεμέλια τής διοικητικής και κοινωνικοπολιτικής οργάνωσης τής ενδόξου Οθωμανικής Αυτοκρατορίας;

 

Οθωμανική Εθνοκάθαρση τής Θράκης

 

Δυστυχώς για τούς Έλληνες και την Ανθρωπότητα, κάτω από τα επιφαινόμενα, κάτω από την εξουσιαστική πολιτισμική ανεκτικότητα των Οσμανιδών, υπέβοσκε η διαχρονική ερωτοτροπία τους με την ανθρωπιστικώς διεστραμμένη ιδέα τής ολοκληρωτικής φονοκτονίας των “απίστων” ραγιάδων, όπως είχε ήδη αποδειχθή και καταδειχθή από την Οθωμανική Εθνοκάθαρση της Θράκης, σε βάρος των γηγενών Ελλήνων της Θράκης, κατόπιν διαταγής του Σουλτάνου Σελήμ Α΄ Γιαβούζ , μόλις 65 χρόνια μετά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως.1

 

     Ο Σουλτάνος Σελήμ Α΄ Γιαβούζ (1512-1520), εγγονός τού Μωάμεθ τού Πορθητή

Σουλτάνος Σελήμ Α΄ Γιαβούζ
και πατέρας τού Σουλεϊμάν τού Μεγαλοπρεπούς, απεφάσισε την οριστική κατάργηση τού Πατριαρχείου τής Κωνσταντινουπόλεως επί πατριαρχίας Θεολήπτου Α΄ (1514-1519), και την σφαγή όλων των υποδούλων Χριστιανών (ραγιάδων) τής αυτοκρατορίας, όσων ηρνούντο να αλλαξοπιστήσουν στον Μωαμεθανισμό. Η αφορμή που προκάλεσε εκείνη την τερατώδη εξουσιαστική απόφαση είναι ενδεικτική αφενός τής βαρβαρότητας, ήτοι τής έλλειψης Μέτρου,2 και αφετέρου τής παραφροσύνης των Μογγολογενών Οσμανιδών, ήτοι τής πλήρους ανικανότητάς τους για διανοητική επεξεργασία των κοσμογονικών επιπτώσεων ενός τέτοιου ολοκαυτώματος, που ανέκαθεν ενδημούσαν στον υποδόριο ιστό τής Οσμανικής Δυναστείας: Συγκεκριμένα, ο Σουλτάνος εξοργίσθηκε επειδή κάποιοι Χριστιανοί έκαναν… κατάληψη τής εκκλησίας τού  Αγίου  Δημητρίου  στη  Θεσσαλονίκη  και  τής  μητροπόλεως τού  Αγίου  Γεωργίου στη Σόφια. Εκτός εαυτού, ο Σουλτάνος διέταξε και υλοποίησε τον βίαιο εξισλαμισμό των Ελλήνων τής Ροδόπης και των Πομάκων. Μόλις 65 χρόνια μετά την Άλωση τής Κωνσταντινουπόλεως, οι Έλληνες τής Θράκης ετέθησαν συλλογικώς προ τού εξαναγκαστικού διλήμματος να αλλαξοπιστήσουν ή να αφανισθούν συλλογικώς από προσώπου γηςήτοι να υποστούν εθνοκάθαρση ή γενοκτονία αντιστοίχως, όπως θα λέγαμε σήμερα. Μεταξύ εκείνων των δύο βαρβάρων επιλογών, οι Έλληνες τής Θράκης (οι πρόγονοι των σημερινών Μουσουλμάνων Ελλήνων τής Θράκης) επέλεξαν τότε την σε βάρος τους εθνοκάθαρση, δηλαδή επέλεξαν να αλλαξοπιστήσουν, προκειμένου να επιβιώσουν ως αρχαιόθεν γηγενές γένος, με την ελπίδα ότι κάποτε στο μέλλον οι απόγονοί τους θα ανακτούσαν την εθνική τους αυτεπίγνωση και την θρησκευτική τους ανεξαρτησία και τότε θα επανήρχοντο αυτοβούλως στους κόλπους τού Ελληνικού Έθνους και τής Ελληνορθοδοξίας.

 

     Έτσι οι Έλληνες τής Θράκης απετέλεσαν σε συλλογικό επίπεδο το πρώτο θύμα εξαναγκαστικού εξισλαμισμού στην Οσμανική ιστορία. Στη συνέχεια ο Σουλτάνος Σελήμ Α΄, έχοντας «πάρει φόρα» από το εθνοκαθαρσιακό «επίτευγμά» του στη Θράκη, διηύρυνε τον γενοκτονιακό του ορίζοντα και απεφάσισε τον ολοκληρωτικό αφανισμό τού Χριστιανισμού και τού Ελληνισμού απ’ άκρου εις άκρον στην αχανή αυτοκρατορία του, την οποία μάλιστα οραματίσθηκε να στολίσει αρχιτεκτονικώς διά τής μετατροπής όλων ανεξαιρέτως των εκκλησιών σε τζαμιά, αφού προηγουμένως καταργούσε ολοκληρωτικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

 

     Ευτυχώς εκείνο το κακούργημα κατά τής Ανθρωπότητας άρχισε μεν στη Θράκη αλλά δεν προχώρησε τότε πιο πέρα λόγω τού ανθρωπισμού και τής αυτοθυσιαστικής γενναιότητας δύο ανδρών: τού Μουφτή (Ιερομονολόγου) Τζεμαλαλί, που προέβαλε μετ’ επιμονής στον Σουλτάνο το (τεκμηριωμένο) επιχείρημα ότι το Κοράνιο εντέλλεται τον εξισλαμισμό διά τής πειθούς και όχι διά τής βίας, και τού Μεγάλου Βεζύρη Πιρί Μεχμέτ Πασά, ο οποίος προφανώς είχε επίγνωση τού τεράστιου ρήγματος που ένα τέτοιο ολοκαύτωμα θα προξενούσε μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Η σώφρων  παρέμβαση εκείνων των δύο ανωτάτων αξιωματούχων τής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μετέπεισε τον Σουλτάνο να «μετριάσει» το αυτοκρατορικό του βούλευμα και να διατάξει, αντί ολοκαυτώματος, να μετατραπούν όλες οι μεγάλες εκκλησίες  σε  τζαμιά,  και  η  λατρεία των Ορθοδόξων Χριστιανών να περιορισθεί έκτοτε σε μικρές εκκλησιές και παρεκκλήσια (όπερ και εγένετο).

 

     Με την παρέμβασή τους σε εκείνη την κομβική στιγμή τής παγκόσμιας ιστορίας, ο Μουφτής Τζεμαλαλί και ο Πιρί Μεχμέτ Πασάς διέσωσαν όχι μόνον την Ορθοδοξία και τον Ελληνισμό από την ανυπαρξία (επομένως και την Ελληνική ως ζώσα γλώσσα), αλλά επιπροσθέτως και την Οθωμανική  επικράτεια ως αυτοκρατορία, τούς Τούρκους ως έθνος, και τον Ισλαμισμό ως θρησκεία, από το ανεξίτηλο ιστορικό στίγμα τής παρ’ ολίγον γενοκτονίας. Και το έπραξαν τούτο με κίνδυνο τής ζωής τους: Η αντιδιαμετρική διαφωνία με τον Σουλτάνο και μάλιστα σε θέμα μείζονος (ή μάλλον μεγίστης) σημασίας θα κατέληγε ή στη μεταστροφή τού Σουλτάνου ή στον αποκεφαλισμό των διαφωνούντων, ειδικά τού Μεγάλου Βεζύρη, κατά τα ειωθότα τής Οσμανικής Αυλής. Είναι επομένως αξιοπερίεργο πώς δεν υπάρχει ούτε ένα μνημείο στην Ελλάδα ή οπουδήποτε στον Χριστιανικό κόσμο, εις μνήμη τού Μουφτή Τζεμαλαλί και τού Πιρί Μεχμέτ Πασά που με αυταπάρνηση ευεργέτησαν την Ανθρωπότητα εν ονόματι τής συνειδήσεώς τους και τού Ηθικού Νόμου. Ακόμα και η Ορθόδοξη Εκκλησία ουδαμού τούς μνημονεύει, τα δε όνοματά τους απουσιάζουν παντελώς σε σχολικά βιβλία Ιστορίας σε Ελλάδα και Ευρώπη.

 

Επιπτώσεις τής Εθνοκάθαρσης τής Θράκης

 

Η αυλή του Σουλτάνου Σελήμ Α΄ Γιαβούζ
Η «παραδειγματική» Εθνοκάθαρση τής Θράκης σε συνδυασμό με την εκπεφρασθείσα βούληση του Σουλτάνου Σελήμ Α΄ για γενοκτονία των Ελλήνων και ολοκληρωτικό αφανισμό τής Ελληνορθοδοξίας, είχε βαρύνουσες και διαρκείς συνέπειες επί τού γένους των Ελλήνων επί τρεις αιώνες μέχρι να έρθει η ώρα τής αναστάσεώς του το 1821. Ειδικότερα:

 

1. Γενοκτονιακός τρόμος. Μετά την θρησκευτική εθνοκάθαρση της Θράκης το 1518-1519, ετίθετο έκτοτε αναγωγικώς το εξής εύλογο ερώτημα, που υπεσημαίνετο μεταξύ άλλων στις εθνεγερτικές διακηρύξεις του Κοραή: Όταν σε κατάληψη  δύο  χριστιανικών ναών  από  κάποιους   Χριστιανούς«διαδήλωση» θα λέγαμε σήμεραένας Οσμανός σουλτάνος απεφάσισε να αντιδράσει με εθνοκάθαρση ή γενοκτονία τού Ελληνισμού και με ολοκληρωτικό αφανισμό τής Ελληνορθοδοξίας, απ' άκρου εις άκρον τής Οθωμανικής Αυοκρατορίας, πώς άραγε θα αντιδρούσε ένας εκ των διαδόχων του όταν θα ευρίσκετο αντιμέτωπος με πανεθνικό πόλεμο των ραγιάδων κατά τής κραταιάς αυτοκρατορίας; Αυτό το (ρητορικό) ερώτημα, σκιαγραφεί το εξουσιαστικό καθεστώς γενοκτονιακού τρόμου υπό το οποίο διεβίωναν (ή μάλλον επεβίωναν) έκτοτε επί αιώνες οι ραγιάδες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Επίσης, αυτό το ερεβώδες ερώτημα καθόριζε έκτοτε την συντηρητική (αντιεπαναστατική) πολιτική του Πατριαρχείου, προκειμένου να μην διακυβευθεί αλυσιτελώς αυτή ταύτη η ύπαρξη του έθνους, όπως παρ' ολίγον να γίνει 65 χρόνια μετά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως. Γενικά, η συλλογική μνήμη των εθνοκαθαρσιακώς τεκταιθέντων το 1518-1519, παρώθησε το Οικουμενικό Πατριαρχείο να θεωρεί, ειδικά από τον 18ο αιώνα, την πολεμική επέμβαση της Ρωσίας στο πλευρό των Ελλήνων ως θεμελιώδη προϋπόθεση (sine qua non) για την επιτυχία ενόπλου εθνοαπελευθερωτικής επαναστάσεως των ραγιάδωνοσάκις δε αυτή η προϋπόθεση δεν επληρούτο, το Πατριαρχείο αποστασιοποιείτο από τοπικά επαναστατικά κινήματα στην Οθωμανική αυτοκρατορία, ή και προέβαινε σε αφορισμούς των ηγετών τους, εις επήκοον της Πύλης.

 

2. Αφύπνιση των Ελλήνων. Παρότι πολλοί Έλληνες (και πλείστοι ιερωμένοι) είχαν αποδεχθεί την Οθωμανική εξουσία ως αναγκαίο κακό εις αντιρρόπηση τής εκ δυσμών απειλής εκλατινισμού των Ελλήνων από την ένωση των Εκκλησιώνη οποία απετράπη δια τής Αλώσεως τής Κωνσταντινουπόλεως και τής έκτοτε αναρρήσεως στον Πατριαρχικό θρόνο ανθενωτικών ιεραρχώνη Εθνοκάθαρση τής Θράκης, μόλις 65 χρόνια μετά την Άλωση τής Κωνσταντινουπόλεως, αφύπνισε τους ραγιάδες (και ειδικά τούς ιερωμένους) για έναν άλλον μέγα κίνδυνο που το Γένος αντιμετώπιζε τότε και έπρεπε να διαχειριστεί έκτοτε: Όταν θα ήρχετο η ώρα τής αναστάσεως του έθνους (τής απελευθερώσεώς του από τον Μογγολογενή ζυγό), ήτοι τής εξουδετερώσεως και τής εξ ανατολών απειλής κατά τού Ελληνισμού και τής Ελληνορθοδοξίας, αυτό θα έπρεπε να συντελεσθή κατά τρόπο που δεν θα διεκυβεύετο αυτή ταύτη η ύπαρξη του έθνους από την γενοκτονιακή μανία των Οσμανιδών (αυτός ο τρόπος κατέστη για πρώτη φορά ορατός από το 1816, όταν ανελίχθη στο αξίωμα του Συνυπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας ο Ιωάννης Καποδίστριας). Βέβαια, ήδη από τής Αλώσεως τής Κωνσταντινουπόλεως πολλοί Έλληνες είχαν επίγνωση για την πρωτοφανή βαρβαρότητα των Οσμανιδών προς την οποία ήταν σχεδόν αδύνατον να αντιπαραταχθή το Γένος χωρίς να διακινδυνεύσει τον ολικό (γενοκτονιακό) αφανισμό του, όπως αναφέρεται στο ποίημα Θρήνος τής Κωνσταντινουπόλεως, που γράφηκε λίγους μήνες μετά την άλωση τής Πόλεως (1453):

 

Δεν έχει τόσην δύναμιν ο Τούρκος σαν τον λέγουν.

Η όλη δύναμις αυτού είναι ο κροτισμός του,

Διατί ουδέ πονεί ποσώς το χριστιανικόν αίμα.

Δι ένα κουφοκάρυδο, να σφάξη μια χιλιάδα.

Δια τούτο εκροτίσθηκεν ο κόσμος όπου ορίζει,

Και τρέμουν και οι Χριστιανοί Ανατολής και Δύσης.

 

Αλλά μετά την Εθνοκάθαρση της Θράκης, 65 χρόνια μετά την Άλωση τής Κωνσταντινουπόλεως, αυτή η επίγνωση περί τής Αυτοκρατορίας τού Τρόμου, έγινε βίωμα σε πολλούς ραγιάδες και ειδικά σε όλους τούς ιερωμένους τής Ελληνορθοδοξίας.

 

Μεγάλος Βεζύρης Πιρί Μεχμέτ Πασάς
3. Θνησιγενείς επαναστάσεις. Μετά την Εθνοκάθαρση της Θράκης το 1518-1519 και πριν το 1821, οι Έλληνες πολέμησαν κατά των Τούρκων δέκα-επτά (17) φορές σε μια περίοδο σχεδόν τριών αιώνων (1525-1808), είτε επαναστατούντες σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο και (κατά κανόνα) συμμαχούντες με ευρωπαϊκές δυνάμεις, είτε συμπαρατασσόμενοι με ευρωπαϊκούς στρατούς επί ελλαδικού ηπειρωτικού ή νησιωτικού εδάφους, συγκεκριμένα κατά τα εξής έτη: 1525, 1531, 1565, 1571, 1583, 1609, 1616, 1659-1667, 1684-1688, 1696-1699, 1716, 1717, 1766-1770 (Ορλωφικά), 1788-1792, 1800-1803, 1806-1807, και 1808. Όλες όμως εκείνες οι επαναστάσεις κατεπνίγοντο εν τη γενέσει τους, αμέσως μόλις οι Οθωμανοί άρχιζαν τις μαζικές «παιδευτικές σφαγές» αμάχων (γυναικοπαίδων) εις «παίδευση» των επαναστατούντων. Κοινό χαρακτηριστικό εκείνων των εξεγέρσεων ήταν ότι οι Έλληνες κατά κανόνα κατεσφάζοντο αλλά δεν αντέσφαζαν. Δηλαδή ενώ οι Οθωμανοί κατέσφαζαν εκδικητικώς και μαζικώς τα γυναικόπαιδα των ενόπλων Ελλήνων (όπως στην Τρίπολη, το Μεσολόγγι/Αιτωλικό, κ.τ.λ., στα Ορλωφικά), οι Έλληνες απέφευγαν να προβούν σε αντεκδικητικές σφαγές αμάχων Τούρκων, δηλαδή απέφευγαν να ανταποδώσουν «στα ίσια» τα στρατηγικά πλήγματα (σφαγές αμάχων) που εδέχοντο, προκειμένου να μην παροξύνουν το Οσμανικό θηρίο να προβεί σε ολοκληρωτική γενοκτονία τού έθνους, όπως παρ' ολίγον να είχε κάνει αμέσως μετά την Εθνοκάθαρση τής Θράκης. Με αυτόν τον τρόπο, υπό την πνευματική ηγεσία τού Πατριαρχείου, μη ανταποδίδοντες οι Έλληνες τα στρατηγικά πλήγματα σε βάρος τους, διεσφάλιζαν μεν τον περιορισμό των μαζικών σφαγών Ελλήνων από Οθωμανούς σε τοπικό και μόνον επίπεδο, αλλά παράλληλα όμως ελαχιστοποιούσαν τις πιθανότητες ευόδωσης κάθε εξεγέρσεώς τους σε πανεθνικό επίπεδο, δεδομένου ότι είχαν αυτοβούλως και αυτοσυντηρησιακώς εκχωρήσει το μονοπώλιο του Τρόμου στους Οσμανούς εξουσιαστές τουςαυτό το άλλαξε η Φιλική Εταιρεία το 1821με συνέπεια όλες εκείνες οι επαναστάσεις να είναι εξ υπαρχής θνησιγενείς. 

 

4Ταπεινοί ναοί. Ο λόγος που οι σημερινοί Έλληνες και οι ξένοι περιηγητές (τουρίστες) διαπιστώνουν ιδίοις όμμασιν ότι οι επί Τουρκοκρατίας ανεγερθέντες χριστιανικοί ναοί είναι εμφανώς μικρού μεγέθους, όλοι ανεξαιρέτως, και ότι τα καμπαναριά τους δεν ήσαν επ' ουδενί υψηλότερα από τους μιναρέδες σε κάθε πόλη, οφείλεται στην ως άνω διαταγή τού Σουλτάνου Σελήμ Α΄ αμέσως μετά την Εθνοκάθαρση τής Θράκης. Εντούτοις, το μικρό μέγεθος των χριστιανικών ναών, συνέτεινε στη σφυρηλάτηση τού εθνικού και επαναστατικού φρονήματος των ραγιάδων επί τρείς αιώνες μετά την Εθνοκάθαρση τής Θράκης. Ειδικότερα, η σχέση των υποδούλων Ελλήνων με το ιστορικό παρελθόν τους εδράζετο στην παγκόσμια μοναδικότητα τής ελληνοφώνου Ορθοδοξίας: Σε γάμους, βαπτίσεις και γιορτές, όπως επίσης και κάθε Κυριακή, τα ακούσματα των ραγιάδων ήταν η Ελληνιστική των Στωϊκών και των Επικουρίων φιλοσόφων, η γλώσσα που θα καταλάβαιναν και οι κλασσικοί, όπως ο Σωκράτης, ο Πυθαγόρας και ο Αριστοτέλης. Αν και η υπόδουλη Ελλάδα τής Οσμανικής οπισθοδρόμησης δεν διέθετε ούτε ένα Πανεπιστήμιο (όπως αυτά τής Οξφόρδης, τού Κέιμπριτζ και τής Σορβόννης) εντούτοις διέθετε κάτι εξ ίσου αποτελεσματικό για τη διατήρηση τής εθνικής ταυτότητος τού Γένους: τις λειτουργούσες ελληνικές εκκλησιές που (ανεξαρτήτως μεγέθους) ήσαν και είναι οι μόνοι χώροι στον πλανήτη Γη όπου συνεχίζεται να εκφωνείται και θεραπεύεται αποκλειστικώς η αρχαία ελληνική γλώσσα σε μαζικό (λαϊκό) επίπεδο. Συνοπτικά η ελληνόφωνη Ορθοδοξία απετέλεσε την διαχρονική κιβωτό τής αρχαίας Ελληνικήςδηλαδή τής γλώσσας που είναι δομημένη ως σύστημα γλωσσικής κωδικοποιήσεως τής Κλασσικής φιλοσοφίας (ήτοι τής σκέψεως στον χωροχρόνο). Με αυτό το σύστημα εξοικειώνοντο οι ραγιάδες κατά μυστικιστικό τρόπο στις ταπεινές σε μέγεθος εκκλησιές τους, που όσο πιό μικρές ήσαν τόσο πιό κοινοτικό ή και επαναστατικό βίωμα εθνοθρησκευτικής διαφοροποίησης προκαλούσαν στους πιστούς (του τύπου «Εμείς στις μικρές εκκλησιές μας έναντι των Άλλων στα μεγάλα τα τζαμιά τους»). Αυτή βέβαια η δυναμική των πραγμάτων έκειτο επέκεινα τής αντιληπτικότητος των Μογγολογενών Οσμανιδών. Όταν άρχισαν δε να την αντιλαμβάνονται, από το 1821, ήταν πλέον πολύ αργά.

 

5Αντιστροφή τής εθνοκάθαρσης. Σε μακροχρόνιο ορίζοντα, οι Έλληνες τής Θράκης δικαιώθηκαν όσον αφορά στην απόφασή τους να αλλαξοπιστήσουν εξαναγκαστικώς προκειμένου να αποφύγουν τον δια μαχαίρας αφανισμό τους το 1518-1519. Πράγματι, οι απόγονοί τους (μέχρι και οι σημερινοί Έλληνες Μουσουλμάνοι τής Θράκης) ουδέποτε αλλοτριώθηκαν πλήρως, όπως επεδίωκε ο Σουλτάνος Σελήμ Α΄, αφού (α) διετήρησαν «επαφή» με την γλώσσα των προγόνων τους, την Ελληνική, με αποτέλεσμα πολλοί Έλληνες Μουσουλμάνοι να έχουν επαξίως ανελιχθεί σε δημόσια αξιώματα στην Ελλάδα σήμερα και σε υψηλές στελεχιακές θέσεις στον ιδιωτικό τομέα, (β) κατά κανόνα δεν ενεπλάκησαν σε μαζικά εγκλήματα των Οσμανιδών κατά τών Ελλήνων κατά τον Αγώνα τής Παλιγγενεσίας, και (γ) συμπαρεστάθησαν ενεργά, και μάλιστα καταλυτικά, στον αγώνα των Ελλήνων για την απελευθέρωση τής Θράκης κατά το πρώτο τέταρτο του 20ού αιώνα. Ενδεικτικά, το ελληνικό ομόαιμο των Μουσουλμάνων τής Θράκης (δεδομένου ότι «το αίμα νερό δεν γίνεται»), σε συνδυασμό με τη πολιτική ανεξιθρησκίας και πολιτικής ισοτιμίας που εξήγγειλε και άρχισε να εφαρμόζει στη Θράκη η υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο Ελληνική Κυβέρνηση στη δεκαετία τού 1910, τούς ώθησε να στηρίξουν την Ελλάδα ενθέρμως, κατά τη συντριπτική τους πλειοψηφία, σε βάρος τής Βουλγαρίας στις κρίσιμες διαπραγματεύσεις για το μέλλον τής Θράκης αμέσως μετά τη λήξη τού Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ενδεικτικά, οι Έλληνες Μουσουλμάνοι τής Θράκης διεκήρυξαν (εις επήκοον των Μεγάλων Δυνάμεων) με επιστολές τους προς τον Έλληνα πρωθυπουργό και προς τον Γάλλο στρατηγό Franchet dEsperey στις 31 Δεκεμβρίου 1918 επί λέξει τα εξής: 

 

Είναι αδύνατο στους συμπατριώτες μας να ζήσουν υπό βουλγαρική διοίκηση, δοθείσης τής πλήρους εκ μέρους των Βουλγάρων, ελλείψεως πνεύματος ανεξιθρησκίας, τις καταπιέσεις, και τις συχνές καταχρήσεις που απάδουν σε ενα πολιτισμένο έθνος… Ευκταίον θα ήταν ο ελληνικός στρατός να μετείχε στην κατάληψη [τής Θράκης], δοθέντος ότι οι Έλληνες που βρίσκονται στη Θράκη υφίστανται τις ίδιες καταπιέσεις, και οι Έλληνες συμπεριεφέρθησαν πάντοτε με πιο φιλελεύθερο τρόπο […] και είναι ένα έθνος με το οποίο μπορούμε πολύ καλά να συνεννοηθούμε και που θα μπορούσε να μας προστατεύσει από τις βουλγαρικές καταπιέσεις και καταχρήσεις.

 

    Αυτοί είναι δε οι λόγοι για τους οποίους ο Ε. Βενιζέλος ήσκησε την προσήκουσα επιμέλεια ώστε οι Έλληνες Μουσουλμάνοι τής Θράκης να εξαιρεθούν από την «ανταλλαγή των πληθυσμών» το 1823: Σε αντίθεση με άλλους εξισλαμισθέντες Έλληνες (π.χ. Τουρκοκρητικούς, Τουρκομοραΐτες, κ.τ.λ.), ο εξισλαμισμός των Ελλήνων Μουσουλμάνων τής Θράκης δεν ήταν οικειοθελής αλλά εξαναγκαστικός, δηλαδή οι Έλληνες τής Θράκης ήσαν θύματα (εξαναγκαστικώς εξισλαμισθέντα προς στοιχειώδη διασφάλιση τής φυσικής ύπαρξης εαυτών και των απογόνων τους) και όχι θύτες (όχι οικειοθελώς εξισλαμισθέντες προς πρόσκτηση προνομίων σε βάρος ομοαίμων ραγιάδων, όπως π.χ. ήσαν οι Τουρκοκρητικοί, τούς οποίους ο Βενιζέλος συμπεριέλαβε όλους στην «ανταλλαγή των πληθυσμών»). Σε αυτό το πλαίσιο, είναι ευεξήγητη η παραδοσιακά μετριοπαθής πολιτεία των Ελλήνων Μουσουλμάνων τής Θράκης (πλην κάποιων ακραίων εξαιρέσεων ενίοτε), η άψογη κοινοβουλευτική τους εκπροσώπηση, και οι ιστορικά άριστες σχέσεις που διατηρούν και αναπτύσσουν με τους Έλληνες Χριστιανούς συμπολίτες τους στη Θράκη και σε όλη την επικράτεια. Είναι δε θέμα χρόνου, καθώς εμβαθύνουν όλο και περισσότερο στη γλώσσα, στις παραδόσεις και στην ιστορία των προγόνων τους (που ήσαν γηγενείς Έλληνες τής Θράκης και όχι αλλογενείς Μουσουλμάνοι εκ Μογγολίας),3 να ανακαλύψουν τις πραγματικές τους ρίζες, στους τάφους των προγόνων τους, και μελλοντικά να άρουν πλήρως την σε βάρος τους Ύβρι τού ανυπάρκτου πλέον Σουλτάνου Σελήμ Α΄—που δεν μπορεί πλέον να τούς απειλήσει διότι έχει αποβιώσει ήδη προ πολλού, προ 500 ετών.4

 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

 

1 Πηγές αυτού τού κεφαλαίου: Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (Εκδόσεις Γαλαξίας: 1971), τ. Ε΄ (Βιβλίο 14ο, κεφ. Γ΄), σ. 54, 80, σχετικό κείμενο on-line εδώ. Γεράσιμος Σμυρνάκης, Το Άγιον Όρος (Εκδόσεις Πανσέληνος: 2005), σχετική συνοπτική αναφορά on-line εδώ.

 

2 Περί της εννοίας τού Μέτρου ιδέ: Pappas, John D, 2014. The Concept of Measure and the Criterion of Sustainability, The St. John’s Review, 56.1: 74-94. (Στα Αγγλικά εδώ, στα Ελληνικά εδώ.)

 

3 Η σημερινή προπαγάνδα τής Τουρκίας προσπαθεί ματαίως να πείσει τούς Έλληνες Μουσουλμάνους τής Θράκης ότι είναι (δήθεν) μογγολογενούς καταγωγής, ήτοι ότι δήθεν είναι Τούρκοι Μουσουλμάνοι της Θράκης”, όπως αποκαλούνται συλλήβδην από Μ.Μ.Ε. και πολιτικούς τής Τουρκίας. Εν τούτοις, τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά των Ελλήνων Μουσουλμάνων τής Θράκης (πλην Μουσουλμάνων Ρομά), η ιδιοσυγκρασία τους, που πάντοτε διεκρίνετο από μετριοπάθεια και αίσθηση Μέτρου, η εν πολλοίς φιλειρηνική ιστορία τους, η διαχρονική επαφή τους με την Ελληνική, και το ακλόνητο πάθος τους για τον τόπο τους, παρ' όλους τους διωγμούς και ενίοτε τις αδικίες που έχουν υποστεί (ιδίως οι Πομάκοι), καταδεικνύουν αυτό που οι ίδιοι οι Έλληνες Μουσουλμάνοι τής Θράκης γνωρίζουν καλώς, δηλαδή ότι είναι γηγενείς Έλληνες.


4 Η παρούσα μονογραφία είναι προσαρμοσμένο απόσπασμα του διτόμου έργου με τίτλο ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΠΟΣ 1821, μέρος του οποίου (σσ. 1-104 τού «Βιβλίου Α΄») είναι δωρεάν αναγνώσιμο και προσκτήσιμο (freely readable/downloadable), ως «book preview»εδώ:

 

https://www.academia.edu/43587367/ΕΛΛΗΝΙΚΟ_ΕΠΟΣ_1821-1824

Σχόλια

  1. Σχετικό άρθρο στο περιοδικό ΤΙΜΕ από τον Alan Mikhail, καθηγητή Ιστορίας στο Yale University (Η.Π.Α.), με τίτλο "Γιατί ο έρωτας του Ερντογάν για την Οθωμανική Αυτοκρατορία πρέπει να ανησυχεί τον πλανήτη"(Why Recep Tayyip Erdogan’s Love Affair with the Ottoman Empire Should Worry The World).

    Πρωτότυπο στα Αγγλικά εδώ:
    https://time.com/5885650/erdogans-ottoman-worry-world/

    Μετάφραση στα Ελληνικά:
    https://www.cnn.gr/focus/story/233150/time-giati-o-erotas-toy-erntogan-gia-tin-othomaniki-aytokratoria-prepei-na-anisyxei-ton-planiti

    Στο άρθρο προσδιορίζεται ο Σουλτάνος Σελήμ Α΄ ως το πρότυπο του Ερντογάν, υπό το πρίσμα της "επανισλαμίσεως" από τον δεύτερο της Αγιάς Σοφιάς της Μονής της Χώρας κ.τ.λ. Απ' ότι φαίνεται, τα Θέματα Ελληνικής Ιστορίας τα διαβάζουν στις Η.Π.Α.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος18 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου18 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος14 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός31 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες80 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης18 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)35 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος1 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτικά κινήματα1 Στρατιωτική Ιστορία58 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας