Η κατάκτηση της Βιθυνίας από τους οθωμανούς Τούρκους και η εδραίωση του κράτους τους (1301-1337)

γράφει ο Κωνσταντίνος Λινάρδος

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Το δεύτερο μισό του 13ου αιώνα η ισορροπία δυνάμεων μεταξύ της Αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης και του Σελτζουκικού Σουλτανάτου του Ικονίου και κατ’ επέκταση η σταθερότητα στην περιοχή ανατρέπεται. Η ανάκτηση και η εκ νέου μεταφορά της Πρωτεύουσας  στην Κωνσταντινούπολη, συνοδεύεται από συνειδητή παραμέληση και υποβάθμιση της μικρασιατικής χώρας. Η κατάργηση των συνοριακών φυλάκων, η υπέρμετρη φορολόγηση, η ελάττωση του αριθμού των μικροϊδιοκτητών, η ανεπαρκής προστασία από τις επιδρομές εχθρικών ή μισθοφορικών δυνάμεων, οδηγεί σε κοινωνική αποσταθεροποίηση και αποξένωση του πληθυσμού από την μακρινή και αδιάφορη Κωνσταντινούπολη.

Βυζαντινό ιππικό
Την ίδια στιγμή το Σελτζουκικό Σουλτανάτο, συγκλονίζεται από μογγολικές επιθέσεις και τοπικές επαναστάσεις , εισερχόμενο και αυτό σε φάση παρακμής και αποσύνθεσης. Οι λεηλασίες και οι καταστροφές αποδιοργανώνουν το εμπόριο και την αγροτική παραγωγή, ενώ οι φόροι αυξάνονται δραματικά. Στα τέλη του 13ου αιώνα το Σουλτανάτο υφίσταται τυπικά και οι διάφοροι τοπάρχες αρχίζουν να ανεξαρτητοποιούνται ο ένας μετά τον άλλον. Ένας εξ αυτών ήταν ο Οσμάν που αρχικά έλεγχε μια μικρή περιοχή γύρω από το Γενήσεχηρ , σε εδάφη της Βιθυνίας κοντά στο ποταμό Σαγγάριο.

Η άμεση γειτνίαση του με τις αυτοκρατορικές περιοχές και η αδυναμία ή απροθυμία της Κωνσταντινούπολης να τις προστατέψει του δίνει την δυνατότητα μιας πρώτης επέκτασης προς την περιοχή της Βιθυνίας που ακόμη ελεγχόταν από την Κωνσταντινούπολη.

ΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΠΡΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Οι στρατιωτικές προσπάθειες του Ανδρόνικου Β’ (1282-1328) , για την αντιμετώπιση της επέκτασης των μουσουλμανικών εμιράτων, στα μικρασιατικά εδάφη, ήταν σπασμωδικές και ελάχιστα αποτελεσματικές ενώ αρχικά ήταν επικεντρωμένες στα ζωτικής σημασίας δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας και όχι στην αναρχούμενη και αντιπολιτευόμενη Βιθυνία. Το 1296 ο Ανδρόνικος αποφάσισε (για πρώτη και μοναδική φορά) να εκστρατεύσει ο ίδιος στην Μικρά Ασία , όμως πριν δοκιμαστεί στην πράξη η αξιοπιστία του στρατεύματος, ένας σεισμός έκανε τον δεισιδαίμονα θρησκόληπτο αυτοκράτορα να επιστρέψει πίσω…

Αμέσως μετά και παρά τους δισταγμούς του , αποφασίζει να στείλει στην Μικρά Ασία , ένα ικανό στρατηγό, συγγενή του , που επιπλέον ήταν και Αρσενιάτης. Ο Ταρχανειώτης στην αρχή είχε ορισμένες στρατιωτικές επιτυχίες , στην περιοχή του Μαιάνδρου, προχωρώντας παράλληλα και σε μεταρρυθμίσεις αφαιρώντας γαίες από αυτούς που τις είχαν σφετεριστεί παράνομα μοιράζοντας τες σε στρατιώτες με μικρή ιδιοκτησία.  Οι ενέργειες του αυτές γρήγορα οδήγησαν στη δημιουργία ενός τοπικού στρατού και έτσι η θέση της Αυτοκρατορίας στη Μικρά Ασία βελτιώθηκε έστω και επιφανειακά. Όμως οι ενέργειες αυτές προκάλεσαν την αντίδραση μερίδας των ισχυρών και του κλήρου. Ο μητροπολίτης Φιλαδελφείας Θεόληπτος, ιθύνων νους της αντίδρασης, ενώθηκε με τους μεγαλοκτηματίες που τα κτήματα τους είχε δημεύσει ο Ταρχανειώτης κατηγορώντας τον στρατηγό ότι σχεδίαζε εξέγερση.

Ο Ταρχανειώτης γνωρίζοντας τα αληθινά κίνητρα των κατηγοριών, απάντησε στον επίσκοπο ότι αιτία της κατακραυγής εναντίον του ήταν το γεγονός ότι ήταν Αρσενιάτης θυμίζοντας του ότι ο Αυτοκράτωρ γνώριζε τις θρησκευτικές του απόψεις όταν του ανέθετε την αποστολή αυτή. Επί πλέον ο Ταρχανειώτης κατηγόρησε τους αντιπάλους του για προδοσία , αφού δεν του επέτρεπαν να ολοκληρώσει την αποστολή που του είχε ανατεθεί. Όμως οι αντίπαλοι του είχαν ένα ισχυρό προστάτη στην Κωνσταντινούπολη τον Πατριάρχη Ιωάννη ΙΒ’ Κοσμά (1294-1303) που συνεχώς διαμαρτυρόταν για τα αξιώματα που δόθηκαν σε ένα Αρσενιάτη. 

Ο Ταρχανειώτης έχοντας την υποστήριξη του εγχώριου πληθυσμού, φοβούμενος και ενδεχόμενη δολοφονία του, αποφάσισε τελικά να αποστατήσει. Όμως οι αντίπαλοι του κατάφεραν με δωροδοκίες να προσεταιριστούν τους Κρήτες πολεμιστές , γεγονός που συνέβαλε αποφασιστικά στην ήττα τη σύλληψη και τύφλωση του.

 (Εκδοτική Αθηνών, Τόμος Θ’ 1071-1453, Σελ. 144,  Επιμέλεια Αγγελική Λαΐου).

Το ``πείραμα `` Ταρχανειώτη φόβισε τον Ανδρόνικο , που πήρε την ολέθρια απόφαση να βασιστεί από εδώ και πέρα σε μισθοφορικές δυνάμεις, προκαλώντας μεγαλύτερη αναταραχή , από τα όποια προσωρινά οφέλη.

Το 1302, ο Μιχαήλ Θ’ διάδοχος του θρόνου επικεφαλής στρατεύματος Αλανών μισθοφόρων, αποβιβάζεται στην Μαγνησία της Μικράς Ασίας. Αρχικά υπήρξαν κάποιες επιτυχίες , γρήγορα όμως τα μισθοφορικά στρατεύματα άρχισαν να προχωρούν σε λαφυραγωγίες , εντός της αυτοκρατορικής επικράτειας. Παράλληλα βλέποντας ότι είχαν να αντιμετωπίσουν και πολυπληθείς στρατιές , αρνήθηκαν να πολεμήσουν. Ο Μιχαήλ αδυνατώντας να επιβληθεί , αποφάσισε να αναχωρήσει για την Πέργαμο, αφήνοντας την περιοχή στην τύχη της …

Πριν προλάβουν οι κάτοικοι να συνέλθουν , αποβιβάστηκε στην Κύζικο τον Ιανουάριο του 1303, σώμα Καταλανών μισθοφόρων , περίπου οκτώ χιλιάδων , με απώτερο σκοπό την εκδίωξη των μουσουλμανικών στρατευμάτων από τα μικρασιατικά δυτικά παράλια.

Το σώμα αυτό αρχικά είχε επιτυχίες , σε αλλεπάλληλες αναμετρήσεις νίκησε τα στρατεύματα του εμιράτου του Καρασί και στη συνέχεια έπραξε το ίδιο και με τα στρατεύματα του Γκερμιγιάν, λύνοντας παράλληλα και την πολιορκία της Φιλαδέλφειας που ήταν και ο βασικός σκοπός της εκστρατείας. Όμως η εκατέρωθεν δυσπιστία με τις τοπικές αρχές ολίγον κατ΄ ολίγον οδήγησε σε ρήξη που σε ορισμένες περιπτώσεις πήρε την μορφή ανοικτής σύγκρουσης. Ο Αυτοκράτορας Ανδρόνικος Β’ , αποφάσισε να ανακαλέσει στην Ευρώπη τους Καταλανούς, τερματίζοντας άδοξα ακόμη μία φιλόδοξη προσπάθεια…

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΒΑΦΕΩΣ  (1301) – ΟΙ ΟΘΩΜΑΝΟΙ ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Ανδρόνικος Β΄

Παράλληλα με τα υπόλοιπα μουσουλμανικά μπεηλίκια και οι Οθωμανοί πραγματοποιούν επιθέσεις και λαφυραγωγίες που αποδιοργανώνουν την κοινωνική ζωή στην Βιθυνία. Οι κάτοικοι εξεγείρονται και με δεδομένη την υποβάθμιση της περιοχής τους από την Κωνσταντινούπολη, πιέζουν τον διοικητή της περιοχής Μουζάλωνα , να αναλάβει πρωτοβουλίες. Στις 27 Ιουλίου 1301, ο Μουζάλωνας επικεφαλής σώματος 2000 στρατιωτών , ενισχυμένος και με μερικούς Αλανούς μισθοφόρους, αντιμετωπίζει τον Οσμάν στην περιοχή του Βαφέος κοντά στη Νικομήδεια. Το ανοικτό έδαφος , βοηθούσε τους ευέλικτους ιππείς του Οσμάν , που κατάφεραν να επιβληθούν των αντιπάλων τους. Η πρώτη νίκη επί τακτικού στρατού, αύξησε σημαντικά την αυτοπεποίθηση του και το γόητρο του Οσμάν, εδραιώνοντας τον στις περιοχές που ήδη κατείχε.

Όμως ακόμη σημαντικότερη ήταν η σωστή διαχείριση της νίκης, αφού με δεδομένη την ρευστότητα και το ευμετάβολο των συνθηκών, πριν προχωρήσει σε νέες κατακτήσεις, επεδίωκε πρώτα την ομαλή απορρόφηση των περιοχών που ήδη κατείχε.

Σύμφωνα με τον Αρνάκη `` Η περίοδος εκείνη της φαινομενικής απραξίας που καταναλώθηκε σε ανασυγκρότηση και περισυλλογή , ευνόησε τον Οσμάν που επανέκαμψε ισχυρότερος από πριν και με εντονότερη τη διάθεση να κατακτήσει ολόκληρη την Βιθυνία. Χωρίς να δώσει καμία αφορμή για σύγκρουση με γείτονες είχε την δυνατότητα να αφοσιωθεί σε ζητήματα εσωτερικής πολιτικής , λαμβάνοντας μέριμνα για την διοίκηση και τον στρατό.                                   

Ο τελευταίος φαίνεται ότι υπήρξε το κύριο μέλημα του κι αυτό γιατί μόλις οι συνθήκες το επέτρεψαν , ο στρατός αποδείχτηκε έτοιμος να αναλάβει επιθετικό αγώνα κατά του Βυζαντίου με αποτελέσματα που ήταν καταπληκτικά ``.

(Γεώργιος Αρνάκης – Γεωργιάδης `` Οι πρώτοι Οθωμανοί `` Σελ. 204).

Έτσι αφού απέφυγε να προκαλέσει τους Καταλανούς μισθοφόρους , οι οποίοι ούτως ή άλλως δεν κινήθηκαν προς τις περιοχές του, μόλις εκείνοι αποχώρησαν, άρχισε ξανά τις επιθέσεις,  ολοκληρώνοντας τον έλεγχο της υπαίθρου αλλά και μικρότερων κάστρων της Βιθυνίας, όπως το Βηλόκωμα (Μπιλετζίκ) και την Τρικοκκία (Κοτζάχισερ) εντείνοντας παράλληλα τον οικονομικό αποκλεισμό των Πόλεων.

Η Κωνσταντινούπολη, για πρώτη φορά αντιλαμβάνεται τον Οθωμανικό κίνδυνο, όμως οι αντιδράσεις της εξακολουθούν να είναι υποτονικές και ανεπαρκείς. Το 1306 αποστέλλεται στην Προύσα , ανώτερος αξιωματούχος με μερικούς άνδρες και χρήματα , αλλά η επίθεση 5.000 Οθωμανών έχει ως αποτέλεσμα την ολοσχερή καταστροφή του σώματος και την απώλεια των χρημάτων….

Λίγο αργότερα αποστέλλεται στη Μεοσθυνία , ισχυρότερο σώμα με επικεφαλής τον πρωτοσύμβουλο του θρόνου Κασσιανό, με βασικό στόχο την οχύρωση των φρουρίων και την οργάνωση της άμυνας. Όμως σχεδόν αμέσως υπήρξε ρήξη με τον υπεύθυνο για τις εισπράξεις των φόρων Βαρδαλή. Μεταξύ των δύο αξιωματούχων ανταλλάχτηκαν εκατέρωθεν κατηγορίες ακόμη και για συνεργασία με τον εχθρό. Ο Κασσιανός αποφασίζει να αποσυρθεί στο φρούριο της Χηλής, όπου όμως με την βοήθεια των κατοίκων της συλλαμβάνεται και φυλακίζεται. Άλλη μία απόπειρα βοήθειας της περιοχής κατέληγε με τον χειρότερο δυνατό τρόπο.

(Γεώργιος Αρνάκης – Γεωργιάδης `` Οι πρώτοι Οθωμανοί `` Σελ. 211).

Από το 1310 και μετά η εξουσία της Κωνσταντινούπολης, περιορίζεται στις μεγάλες πόλεις της περιοχής , τις οποίες όμως ακόμη οι Οθωμανοί δεν διαθέτουν μηχανικά μέσα για να εκπορθήσουν. Έτσι επιλέγουν την τακτική της μακροχρόνιας πολιορκίας και για να την κάνουν περισσότερο αποτελεσματική κτίζουν και φρούρια γύρω από τις πόλεις. Από τότε ξεκινούσε ένας συνεχής αγώνας. Από την μία οι διοικητές των πόλεων επιχειρούσαν να εξασφαλίσουν τα χρειώδη προϊόντα και από την άλλη οι Οθωμανοί να τους εμποδίσουν.

Αν και τα πράγματα ήταν δύσκολα, υπήρχε ακόμη δυνατότητα αντίστασης και αντίδρασης από την Κωνσταντινούπολη, κάτι που όμως επί της ουσίας δεν έγινε ποτέ…Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του μοναχού Ιλαρίων, που ως εκπρόσωπος της Μονής Περιβλέπτου, είχε έρθει στους Ελεγμούς, κωμόπολη κοντά στον κόλπο της Κίου, για να φροντίσει θέματα της Μονής. Εκεί διαπίστωσε ιδίοις όμμασι  τόσο την οθωμανική επιθετικότητα όσο και την αυτοκρατορική αδράνεια.                                                                                             

Έτσι αποφάσισε να αναλάβει πρωτοβουλία, συγκροτώντας με δική του πρωτοβουλία στρατιωτικό σώμα από ντόπιους, με το οποίο αντιμετώπισε επιτυχώς τις οθωμανικές επιθέσεις. Το γεγονός προξένησε εντύπωση στην Κωνσταντινούπολη, όμως αντί να ενθαρρύνουν και να ενισχύσουν τον καλόγερο, Πατριάρχης και κλήρος τον κατηγορούσαν ότι δρούσε με τρόπο αντίθετο των καθηκόντων του, επιδιώκοντας την τιμωρία του. Ο Ιλαρίων επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, προκειμένου να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Απευθύνθηκε στον Αυτοκράτορα που όμως επί της ουσίας δήλωνε αναρμόδιος….     

 Στο μεταξύ και ενώ προσπαθούσε να πείσει για την ορθότητα των πράξεων του, ο στρατός που είχε συγκροτήσει χωρίς τον εμψυχωτή του, περιέπεσε σε αδράνεια, δίνοντας την δυνατότητα στους Οθωμανούς να επανέλθουν δριμύτεροι. Τελικά οι αρνητικές εξελίξεις είχαν σαν αποτέλεσμα την μεσολάβηση του Αυτοκράτορα και ο Ιλαρίων έστω και απρόθυμα , παίρνει την άδεια από τον Πατριάρχη να συνεχίσει τις προσπάθειες του. Όμως πλέον οι Οθωμανοί είχαν κυριαρχήσει στους Ελεγμούς και η κατάσταση δεν ήταν αναστρέψιμη…

(Γεώργιος Αρνάκης- Γεωργιάδης `` Οι πρώτοι Οθωμανοί `` Σελ. 211).

Η καταστροφική αδράνεια, είχε ως άμεσο αποτέλεσμα την επιλογή του δρόμου της προσφυγιάς , για πολλούς κατοίκους που σχηματίζοντας καραβάνια, έφευγαν για ασφαλέστερες περιοχές κυρίως στην ευρωπαϊκή πλευρά της Αυτοκρατορίας…

`` Έβλεπε , τότε κανείς ένα θλιβερό θέαμα , αυτούς δηλαδή που κρατούσαν τα υπάρχοντα τους και έρχονταν στην Πόλη, χωρίς καμιά ελπίδα σωτηρίας. Από τα στενά περνούσε καθημερινά πλήθος λαού, που γλίτωσαν μετά από μεγάλες τραγωδίες: δεν υπήρχε άνθρωπος που να μην θρηνεί το χαμό μελών της οικογένειας του ή κάποιου άλλου συγγενή`` (Παχυμέρης- Ιστορία).

 (Σπύρου Βρυώνη, `` Η παρακμή του μεσαιωνικού ελληνισμού στη Μικρά Ασία ``, Σελ.222).

Σύμφωνα με τον Παχυμέρη, ένας Τούρκος τοπάρχης από την Παφλαγονία ο Αλί Αμούριος με αρκετό στρατό αποφάσισε, για τους δικούς του λόγους να περάσει στην υπηρεσία της Κωνσταντινούπολης , με αντάλλαγμα την περιοχή του Σαγγάριου (η οποία ούτως ή άλλως είχε ήδη χαθεί). Με δεδομένο ότι οι δυνάμεις των Οθωμανών δεν ήταν ακόμη μεγάλες η σύμπραξη την δεδομένη αυτή στιγμή θα μπορούσε να αντιστρέψει την κατάσταση, όμως ο Ανδρόνικος Β’   είτε γιατί δεν του είχε εμπιστοσύνη , είτε γιατί δεν ήθελε να ξοδέψει χρήματα , τα οποία όμως σπαταλούσε αφειδώς αλλού , αρνήθηκε και ο Αλί στράφηκε προς άλλες κατευθύνσεις.

(Κεμάλ Καφαντάρ `` Η κατασκευή του Οθωμανικού κράτους `` Σελ. 253).

Όπως αναφέρει ο Παύλος Καλλιγάς : `` Περί Ασίας ουδόλως βλέπομεν πλέον τον Ανδρόνικον Β’ ενασχολούμενον , μόνον δε εν Ευρώπη μικρόν τι φαίνεται ενεργών. Η χρηματική ένδεια δεν εκώλυσεν αυτόν να επισκευάσει τα βεβλαμμένα δημόσια κτίρια και μάλιστα ναούς εν Βυζαντίω. Εν μέσω χαλεπών καιρών δεν παρημέλησεν ο Ανδρόνικος Β’ τας εν Άθω μονάς , αίτινες ήρξαντο πάλιν αναλαμβάνουσαι άμα απηλλάγησαν από των Καταλανών ``.

(Παύλος Καλλιγάς `` Λασκαρίδαι –Παλαιολόγοι 1204-1453 `` Σελ. 336-7).

Τη κατάσταση έσωσαν προσωρινά οι μογγολικές επιδρομές , αναγκάζοντας τους Οθωμανούς να στρέψουν προς αυτούς την προσοχή τους, όμως η πολιτική ηγεσία της Κωνσταντινούπολης δεν εκμεταλλεύτηκε ούτε αυτή την ευνοϊκή συγκυρία…

Έτσι όταν ο μογγολικός κίνδυνος απομακρύνθηκε , οι Οθωμανοί που ήδη ήταν κύριοι της Βιθυνίας πλην των τριών πόλεων Προύσας , Νίκαιας και Νικομήδειας , επανεμφανίστηκαν γύρω στο 1317 μπροστά από τα τείχη της Προύσας, θέτοντας ξανά σε εφαρμογή το σχέδιο του ολικού αποκλεισμού της Προύσας  που ήταν και ο διακαής τους πόθος.

Η ΠΡΟΥΣΑ ΠΑΡΑΔΙΝΕΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΟΘΩΜΑΝΟΥΣ (6 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1326)

Το 1326 τα πράγματα εντός της πολιορκούμενης Πόλης ήταν πλέον δραματικά, όμως στην Κωνσταντινούπολη είχαν άλλες προτεραιότητες. Ήδη από το 1321 , η αυτοκρατορία βρισκόταν σε εμφυλιοπολεμική κατάσταση και τα χρήματα ξοδεύονταν για την αναζήτηση συμμαχιών.          Το 1325 υπήρξε μια προσωρινή ανακωχή, με τον Αυτοκράτορα Ανδρόνικο Β’ να προβιβάζει σε συναυτοκράτορα τον ανιψιό και ανταπαιτητή του Θρόνου Ανδρόνικο Γ’. Μία προσπάθεια υπονομευόμενη ευθύς εξαρχής από εκατέρωθεν δυσπιστία.  Τα γεγονότα αυτά είχαν άμεση επίπτωση στην πολιορκία της Προύσας. Σύμφωνα με τον Κατακουζηνό , ο ανιψιός και συναυτοκράτορας ζήτησε στράτευμα για να βοηθήσει την ευρισκόμενη σε άμεσο κίνδυνο πόλη, που όμως δεν του εδόθη…

Τον Φεβρουάριο του 1326, κατέφτασε στην Κωνσταντινούπολη, η Άννα της Σαβοΐας, η νύφη που είχε διαλέξει ο Παππούς , για τον εγγονό του  που απασχολούμενος με το αγαπημένο του χόμπι στην θρακική ενδοχώρα, το κυνήγι, δεν βιαζόταν να επιστρέψει στην Πρωτεύουσα…

 (Παύλου Καλλιγά `` Μελέται ιστορίας - Λασκαρίδες- Παλαιολόγοι `` 1204-1453 , Σελ. 391-392).

Έτσι για τον ένα ή άλλο λόγο η Προύσα έμεινε αβοήθητη και τον Απρίλιο του 1326 οι κάτοικοι της,  χωρίς ηθικό , περικυκλωμένοι από παντού , χωρίς ελπίδα βοηθείας και ευρισκόμενοι στα όρια λιμού αποφάσισαν να παραδοθούν….

Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν με πρωτοβουλία των αποκλεισμένων, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι την πλευρά των Οθωμανών , εκπροσώπησε ο εξωμότης Κιοσέ Μιχάλ.    Αυτός φαίνεται ότι ήταν διοικητής ή άρχοντας περιοχής που από την αρχή συνεργάστηκε με τον Οσμάν ενώ στη συνέχεια εξισλαμίστηκε παίρνοντας ως αντάλλαγμα τιμάρια. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να παραδοθεί η πόλη , ενώ όσοι κάτοικοι επιθυμούσαν να φύγουν θα ήταν ελεύθεροι να το πράξουν καταβάλλοντας 30.000 χρυσά νομίσματα. Οι περισσότεροι κάτοικοι αποφάσισαν να παραμείνουν, ενώ σύμφωνα με το χρονικό του Γιαχσί Φακίχ , επικράτησε ασφάλεια και ηρεμία , ενώ βρέθηκαν πολλά χρήματα που μοιράστηκαν στους πολεμιστές!

`` Παραχώρησαν ασφάλεια και συγχώρεση στο λαό του κάστρου. Ούτε ένα σκουπιδάκι δεν επέτρεψε να αρπάξουν από κανένα τους. Ο Ορχάν Γαζή δώρισε τους θησαυρούς του άρχοντα Μπαράς στους πολεμιστές του Ισλάμ. Υπήρχαν πάρα πολλά πράγματα και τα έδωσε όλα. Οι πολεμιστές πλούτισαν πολύ!

(Ελισάβετ Ζαχαριάδου`` Ιστορία και θρύλοι των παλαιών Σουλτάνων 1300-1400`` Σελ. 162).

Το εδάφιο αυτό είναι σημαντικό γιατί δείχνει ότι δεν έλειπαν τα χρήματα , αλλά το ηθικό και η διάθεση για αντίσταση… Ενώ συμβιβαζόμενοι με την νέα κατάσταση οι διοικητικοί υπάλληλοι αλλά και αρκετοί κάτοικοι που έμειναν , εξισλαμίστηκαν σε μεγάλο ποσοστό.

Το γεγονός αυτό ενισχύεται ότι από το 1347 μέχρι το 1386 , δεν μνημονεύεται κανένας μητροπολίτης Προύσας.

Όμως ακόμη ποιο αποκαλυπτική για τις αιτίες παράδοσης , αλλά και για το κλίμα που επικρατούσε, είναι η απάντηση που έδωσε ο υποδιοικητής της Προύσας , που αποφάσισε να μείνει στην Πόλη, προσφέροντας μάλιστα την περιουσία του στους νέους αφέντες …

`` Ο άρχοντας είχε ένα Βεζίρη (υποδιοικητή) που τον έλεγαν Σαρός. Αυτός δεν έφυγε . Και αυτός ήταν η αιτία να παραδοθεί τούτο το κάστρο. Και αυτός είχε πάρα πολλά πράματα. Κι αυτά ο Ορχάν Γαζή τα δώρισε στους πολεμιστές του Ισλάμ. Ρώτησε ο Ορχάν αυτό τον Βεζίρη. Όταν δώσατε αυτό το κάστρο από τι υποφέρατε και το δώσατε ; Ο Σαρός είπε: Το δώσαμε για διάφορους λόγους. Ο ένας είναι ότι το κράτος σας μεγαλώνει μέρα με τη μέρα και το δικό μας κράτος μικραίνει. Αυτό το ξέρουμε καλά. Ένας άλλος είναι ότι ο πατέρας σου έκανε επιδρομές εναντίον μας και έφευγε. Μπόρεσε να καθυποτάξει τα χωριά μας. Σας δήλωσαν υποταγή και δεν φρόντιζαν καθόλου πια για μας.  Κι εμείς πάλι μάθαμε πως αυτά βρήκαν την ησυχία τους. Κι είπαμε ότι για αυτό πια δεν φροντίζουν για εμάς. Κι εμείς επιθυμήσαμε να βρούμε την ησυχία μας. Άλλος λόγος είναι ότι ο άρχοντας μας συγκέντρωνε πολλά πράματα. Αλλά δεν ωφελούσε. Γιατί δεν βρισκόταν κανείς που να μπορεί να δώσει χρήματα. Όταν ερχόταν η ώρα , κανένας δεν αγόραζε. Όταν είχαμε ανάγκη , δεν βρισκόταν κανένας αγοραστής. Το κάστρο έγινε για εμάς φυλακή. Κι ένας άλλος λόγος είναι πως όταν ο ηγεμόνας έχει εξασθενήσει , η χώρα καταστρέφεται γρήγορα. Κι ένας άλλος πάλι λόγος είναι πως ακούσαμε εκείνον τον χαμένο άρχοντα της Κίτε (Κατοικία , κωμόπολη που καταλήφθηκε εξ εφόδου από τους Οθωμανούς). Κι ένας άλλος πάλι λόγος είναι ότι από τον κόσμο δεν λείπουν οι αλλαγές. Και τώρα γίνεται μια αλλαγή για μας. Αυτά είπε.

(Ελισάβετ Ζαχαριάδου`` Ιστορία και θρύλοι των παλαιών Σουλτάνων 1300-1400`` Σελ. 162).

Σύμφωνα με τον θρύλο,  ο Οσμάν ιδρυτής της δυναστείας , βαριά άρρωστος πρόλαβε να πληροφορηθεί την πτώση της Πόλης. Αμέσως μετά ανέλαβε ο επίσης ικανός υιός του Ορχάν! Η κατάληψη της Προύσας , ήταν κομβικής σημασίας για την εξέλιξη του Οθωμανικού κράτους. Ήταν η πρώτη μεγάλη πόλη που καταλήφθηκε και η οποία αμέσως μετατράπηκε σε Πρωτεύουσα. Μέχρι τότε η Οθωμανική επικράτεια έμοιαζε με ακέφαλο σώμα. Η ανάδειξη της Προύσας σε πρωτεύουσα ενίσχυσε την συνοχή, αλλά και την εθνική συνείδηση,  βάζοντας τις βάσεις για την δημιουργία και διοικητικού μηχανισμού, ενώ το 1328 κόπηκαν και τα πρώτα αργυρά Οθωμανικά νομίσματα.


Ο Ορχάν προσέδωσε αίγλη στην πόλη, με κτίσιμο δημόσιων κτιρίων , ενώ υπήρξε ισχυρό μεταναστευτικό ρεύμα μουσουλμάνων προς την περιοχή , που συνέβαλαν στην μετατροπή της Πόλης , ως το βασικό πολιτικό και οικονομικό κέντρο της Μικράς Ασίας μέχρι τον 17ο αιώνα. Ήδη από το 1333 ο περιηγητής Ιμπν- Μπατούτα χαρακτήριζε την Προύσα μεγάλη πολιτεία με σπουδαία παζάρια και φαρδιούς δρόμους.

(Χαλίλ Ιναλτζίκ `` Η Οθωμανική Αυτοκρατορία `` Η κλασική εποχή 1300-1600 `` Σελ.24).

Η εμπορική ακμή της Προύσας οφειλόταν στο ότι βρισκόταν στο κέντρο ενός εκτεταμένου εμπορικού δικτύου, ενώ η περιοχή μετά την κατάληψη της δεν γνώρισε πολλές περιόδους ανωμαλίας , γεγονός που βοήθησε την πληθυσμιακή της ανάπτυξη.

Από το προϊόντα το εμπόριο του περσικού μεταξιού ήταν το σημαντικότερο , αφού η πόλη είχε μετατραπεί σε διεθνές αγοραστικό κέντρο για τη πρώτη ύλη αυτής της βιοτεχνίας. Στην Προύσα , τον 15ο αιώνα υπήρχαν γύρω στους χίλιους αργαλειούς , με τη τιμή του προϊόντος αλλά και τα έσοδα να εκτοξεύονται στα ύψη. Σύμφωνα με υπολογισμούς το 1487 τα έσοδα σε χρυσά δουκάτα έφταναν τα 40.000, ακμή που διατηρήθηκε μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 16ου αιώνα.

Εκτός από το μετάξι υπήρχαν και άλλα προϊόντα , όπως υφάσματα , μπαχαρικά και κινέζικες πορσελάνες. Το 1487 τα τελωνειακά έσοδα από τέτοια προϊόντα έφταναν τα 2000 δουκάτα.

(Χαλίλ Ιναλτζίκ `` Η Οθωμανική Αυτοκρατορία `` Η κλασική εποχή 1300-1600 `` Σελ.216-217).

Το 1520 - 1530,  βάση απογραφής εστιών στην Προύσα , υπήρχαν 6165 εστίες Μουσουλμάνων, 69 Χριστιανών, δηλαδή το 1,1% του πληθυσμού 117 εστίες Εβραίων = 6351.

(Σπύρου Βρυώνη, `` Η παρακμή του μεσαιωνικού ελληνισμού στη Μικρά Ασία ``, Σελ.396).

Η ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΠΕΛΕΚΑΝΟ (1329)  ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΝΙΚΑΙΑΣ (1331)

Η απώλεια της Προύσας , δρομολόγησε εξελίξεις, ο νεώτερος Ανδρόνικος , αφού κατηγόρησε τον παππού του για ανεπάρκεια , πέτυχε τον παραγκωνισμό του, καταλαμβάνοντας την αρχή  με το όνομα Ανδρόνικος Γ’ (1328-1341).

Άμεσος στόχος του η σωτηρία της Νίκαιας , που ιδιαίτερα μετά και την απώλεια της Προύσας , ήταν τελείως αποκομμένη, με τους κατοίκους να δυσκολεύονται ακόμη και να ψαρέψουν στη λίμνη της πόλης. Σύμφωνα με το χρονικό του Γιαχσί Φακίχ οι άνθρωποι μέσα στην πόλη πεινούσαν. Ενώ οι χριστιανοί χωρικοί τους παρακινούσαν να παραδοθούν για να σωθούνε…

`` (Οι χριστιανοί) είχαν ταλαιπωρηθεί πολύ από την πείνα, επειδή τα χωριά, που υπήρχαν στην περιοχή είχαν δοθεί ως τιμάρια σε τιμαριούχους. Και (οι μουσουλμάνοι) δεν κάναν καθόλου κακό στους άπιστους αυτών των χωριών , για να μη δίνουν τρόφιμα στους ανθρώπους που ήταν στα κάστρα. Ήρθαν στιγμές που πήγαν στον πόλεμο μαζί με τους μουσουλμάνους :  Έστειλαν μήνυμα στο λαό της Νίκαιας : Ελάτε , κακομοίρηδες! Να βρείτε την ησυχία σας , όπως βρήκαμε και εμείς την ησυχία μας !

(Ελισάβετ Ζαχαριάδου `` Ιστορία και θρύλοι των πρώτων Σουλτάνων 1300-1400``, Σελ. 176)

Τον Ιούνιο του 1329 , ο Ανδρόνικος Γ’ , έχοντας μαζί του 2000 στρατιώτες αποβιβάζεται στο Σκούταρι απέναντι από την Κωνσταντινούπολη. Εκεί ενώθηκαν μαζί του στρατεύματα της Μεσοθυνίας υπό τον διοικητή της Κοντοφρέ και με τις δυνάμεις αυτές , προχώρησε προς το Πελεκάνο , περιοχή κοντά στην Νικομήδεια. Εκεί βρίσκονταν ήδη περίπου 8.000 Οθωμανοί στρατιώτες (σύμφωνα με τον Γρηγορά). Ο Ανδρόνικος προχώρησε σε επιθέσεις , που σύμφωνα με τον υποστηρικτή του Κατακουζηνό , είχαν αρκετή επιτυχία κατορθώνοντας να απωθήσουν το αντίπαλο στράτευμα προκαλώντας του αρκετές απώλειες…

Σύμφωνα με τον Κατακουζηνό το βράδυ έγινε συμβούλιο , στο οποίο αποφασίστηκε , να αποχωρήσει ο στρατός το επόμενο πρωί για την Κωνσταντινούπολη. Η υποχώρηση έγινε υπό τις συνεχείς παρενοχλήσεις του Οθωμανικού ιππικού, που είχαν σαν αποτέλεσμα τον τραυματισμό από βέλος στον μηρό του ίδιου του Αυτοκράτορα. Ο τραυματισμός του προκάλεσε πανικό και σύγχυση (Ο Κατακουζηνός, θεωρούσε ότι οι διαδόσεις ενισχύθηκαν και από ανθρώπους του Ανδρόνικου Β’) , που με την σειρά του οδήγησε σε διάλυση του στρατεύματος που γύρευε προστασία στα παρακείμενα φρούρια.

Μάλιστα (ενδεικτικό της απέχθειας για την Κωνσταντινούπολη, απόρροια της πολιτικής της) στο φρούριο της Φιλοκρήνης , οι κάτοικοι αρνήθηκαν να ανοίξουν τις πύλες της πόλης στους καταδιωκόμενους πολεμιστές, ανοίγοντας τες τελικά , μόνο όταν είδαν ότι κινδύνευαν να εξολοθρευτούν όλοι από τα εχθρικά στρατεύματα…..

Τα χρονικά της εποχής σιωπούν για τις αιτίες της ήττας, που δεν δικαιολογούνται από τα θετικά αποτελέσματα (όπως αναφέρονται) της πρώτης ημέρας της μάχης. Αν πράγματι ο αυτοκρατορικός στρατός νίκησε για ποιο λόγο αποχώρησε την επομένη; Η εξήγηση όμως είναι ότι μάλλον δεν υπήρξε ποτέ νίκη. Η υποχώρηση των Οθωμανικών δυνάμεων ήταν προϊόν τακτικής και όχι στρατιωτικής ήττας…. Το επιτελείο του Ανδρόνικου αντιλήφθηκε , ότι η χρόνια αναποτελεσματικότητα, είχε ως αποτέλεσμα η πρωτοβουλία των εξελίξεων να ανήκει πλέον στους Οθωμανούς. Το στράτευμα σε καμία περίπτωση δεν μπορούσε να προχωρήσει προς την Νίκαια που ήταν και ο σκοπός της εκστρατείας. Η Μικρά Ασία ήταν πλέον χαμένη υπόθεση….

Έτσι μετά από δύο ημερών αναμέτρηση έληξε με συντριπτική ήττα , η μοναδική προσπάθεια που έκανε Ρωμαίος αυτοκράτορας, εναντίον Οθωμανού ηγέτη σε μικρασιατικό έδαφος. Η νίκη στο Πελεκάνο, έδινε πλέον στον Ορχάν την άνεση να ασχοληθεί με την κατάληψη της Νίκαιας , που ήταν ο επόμενος μεγάλος στόχος του. Σύμφωνα με το χρονικό του Γιαχσί Φακίχ ο αποκλεισμός της πόλης ήταν απόλυτος….

`` Οι άνθρωποι της Πόλης δεν μπορούσαν να βγούνε και να ψαρέψουν στη λίμνη. Μερικοί άπιστοι ειδοποίησαν τους πολεμιστές πως βρίσκονταν σε πολύ δύσκολη θέση. Τότε οι Τούρκοι είχαν πάρει ολόκληρη την περιοχή που βρισκόταν στα χέρια των τιμαριούχων ως νομή. Ειδοποίησαν τον Ορχάν Γαζή σχετικά με την κατάσταση των απίστων. Ήρθε και αυτός στη Νίκαια. Και οι άπιστοι έστειλαν ένα άπιστο στον οποίο είχαν εμπιστοσύνη για να του πει: Κάντε συνθήκη μαζί μας , πως δεν θα μας σκοτώσετε! Ας φύγουν αυτοί που θα φύγουν κι ας μείνουν αυτοί που θα μείνουν. Αν σας παραδώσουμε το κάστρο. Ο Ορχάν Γαζή το δέχτηκε επειδή όπως λένε , η φιλανθρωπία είναι ο τελειότερος ιερός πόλεμος. Κι αυτή η φιλανθρωπία στάθηκε η αιτία για να προσέλθουν στο Ισλάμ. Έβγαλαν τον άρχοντα από την πύλη της Κωνσταντινούπολης και μαζί του έφυγαν και οι άνθρωποι του. Οι κάτοικοι της πόλης και οι περισσότεροι σπαχήδες (εννοεί προνοιάριοι) δεν έφυγαν. Ο Ορχάν Γαζή όρισε συνοδεία για τον άρχοντα και τον οδήγησαν στα πλοία. Πήγε στο μέρος που επιθυμούσε !

(Ελισάβετ Ζαχαριάδου `` Ιστορία και θρύλοι των πρώτων Σουλτάνων 1300-1400``, Σελ. 176).

Η αναίμακτη παράδοση της Πόλης πραγματοποιήθηκε στις 02 Μαρτίου 1331 και επιβεβαιώνεται από τον περιηγητή Ibn Batutta, ο οποίος επισκέφτηκε την πόλη δύο χρόνια μετά αναφέροντας ότι τα τείχη ήταν άθικτα και η τάφρος που τα περιέβαλλε γεμάτη νερό. Όπως και στην περίπτωση της Προύσας, όσοι το επιθυμούσαν ήταν ελεύθεροι να αποχωρήσουν. Όπως όμως αναφέρει το χρονικό οι περισσότεροι κάτοικοι έμειναν και συμβιβάστηκαν με το καθεστώς , ενώ πολλές γυναίκες της πόλης έγιναν σύζυγοι πολεμιστών….

`` Όταν ο άρχοντας έβγαινε από την πύλη, ο Ορχάν Γαζή έμπαινε από την πύλη του Γενή Σεχίρ. Από την μέσα μεριά της πόλης υπήρχε ένας κήπος, ένα πολύ ωραίο μέρος. Οδήγησαν τον Ορχάν κατευθείαν σε αυτό τον κήπο. Κι οι άπιστοι της πόλης παρουσιάστηκαν μπροστά του. Κι ήταν σαν να είχε πεθάνει ο μονάρχης τους και να ανέβαζαν στο θρόνο τον υιό του. Ήρθαν και πολλές γυναίκες.  Ο Ορχάν Γαζή ρώτησε: Που είναι αυτωνών οι άντρες ; Του απάντησαν σκοτώθηκαν , μερικοί στον πόλεμο και μερικοί από την πείνα. Και πολλές από αυτές ήταν όμορφες γυναίκες. Ο Ορχάν Γαζή τις μοίρασε στους πολεμιστές και διέταξε: Παντρευτείτε με αυτές τις χήρες γυναίκες! Πάρτε τες! Κι έτσι έγινε. Υπήρχαν ωραία σπίτια στην πόλη και τα έδωσε στους πολεμιστές που παντρεύτηκαν. Και ποιος δεν θα δεχόταν έτοιμη γυναίκα , μαζί και σπίτι ;

(Ελισάβετ Ζαχαριάδου `` Ιστορία και θρύλοι των πρώτων Σουλτάνων 1300-1400``, Σελ. 177).

Οι επιγαμίες και οι οικειοθελείς εξισλαμισμοί πρέπει να ήταν πολλοί, αφού λίγα χρόνια μετά το 1339 και το 1340 , ο τότε Πατριάρχης Ιωάννης ΙΔ’ Καλέκας , απηύθυνε θερμή έκκληση στους κατοίκους να διατηρήσουν την πίστη τους, έστω και στα κρυφά (κρυπτοχριστιανοί), όμως μάλλον οι εκκλήσεις του δεν είχαν το αναμενόμενο αποτέλεσμα…

Πάντως όταν το 1355 , ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Παλαμάς, οδηγήθηκε ως αιχμάλωτος ύστερα από ναυτικό ατύχημα στην Λάμψακο, κατέλυσε σε στη Μονή Υακίνθου που παρέμενε χριστιανική, ενώ διαπίστωσε ότι υπήρχαν κάτοικοι που διατηρούσαν ακόμη την πίστη τους, αλλά και πολλοί μιξοβάρβαροι (αποτέλεσμα μικτών γάμων , πριν τον εξισλαμισμό τους).

(Γεώργιος Αρνάκης- Γεωργιάδης `` Οι πρώτοι Οθωμανοί `` Σελ. 244).

Η μικρή χριστιανική κοινότητα, αντιμετώπιζε σημαντικά οικονομικά προβλήματα τα οποία δυσκόλευαν ακόμη περισσότερο την προσπάθεια της. Παρόλα αυτά εμφανίζεται ως Μητρόπολη στους καταλόγους τον 15ο αιώνα. Για την Νίκαια , υπάρχει μία ακόμη  ενδιαφέρουσα πληροφορία του 17ου αιώνα προερχόμενη από Πατριαρχικό σημείωμα Notitiae Episcopatuum. `` Ο Μητροπολίτης Νίκαιας της Βιθυνίας είχε έξι επισκοπές και σήμερα δεν έχει καμία , ούτε και επαρχία. Του παραχωρήθηκε μόνο η αρχιεπισκοπή Κίου και με αυτή συγχώνευσαν και τη Μητρόπολη``. 

(Γεώργιος Αρνάκης - Γεωργιάδης`` Οι πρώτοι Οθωμανοί `` Σελ. 245).

Πάντως σε αντίθεση με την Προύσα η Νίκαια γρήγορα περιέπεσε σε παρακμή. Ο περιηγητής  Ibn Batutta , αναφέρει ήδη από το 1333, ότι μεγάλο μέρος των οικιών ήταν ερειπωμένο και η πόλη συνολικά αραιοκατοικημένη (προφανώς εξαιτίας των κατοίκων που λόγω του αποκλεισμού και της παράδοσης είχαν αποχωρήσει) . Η παρακμή της Πόλης , συνεχίστηκε και επί των ημερών των Οθωμανών, αφού τα δύο βασικά είδη βιοτεχνιών που την συντηρούσαν οι υφαντουργία και η αγγειοπλαστική , απονεκρώθηκαν λόγω έλλειψης αγορών. 

(Γεώργιος Αρνάκης – Γεωργιάδης `` Οι πρώτοι Οθωμανοί `` Σελ. 247).

Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΝΙΚΟΜΗΔΕΙΑΣ (ΜΕΣΟΘΥΝΙΑ) -  1337

Η γειτνίαση της Νικομήδειας με την θάλασσα καθιστούσε κάπως ευκολότερο τον εφοδιασμό της με τρόφιμα, δίνοντας της έτσι την δυνατότητα σε σχέση με τις άλλες μεγάλες πόλεις την ευκαιρία να αντισταθεί λίγο περισσότερο. Η Πόλη πάντως ήδη από το 1330 , τελούσε υπό συνεχή πολιορκία, την οποία κατά διαστήματα διασπούσαν αυτοκρατορικές μονάδες που κατάφερναν να τροφοδοτούν την πόλη. Την δεκαετία του 1330, όμως οι Οθωμανοί δημιουργούσαν τις πρώτες ναυτικές τους μονάδες, γεγονός που δυσκόλευε πλέον τις αποστολές βοήθειας , καθιστώντας ουσιαστικά την τύχη της πόλης προδιαγεγραμμένη, άλλωστε ο προηγούμενος Αυτοκράτορας, Ανδρόνικος Β’ είχε ήδη διαλύσει το βυζαντινό ναυτικό ως ασήκωτο οικονομικό βάρος …

Σύμφωνα με τους Γρηγορά και Κατακουζηνό, το 1333, επήλθε συμφωνία μεταξύ Ανδρόνικου Γ’ και Ορχάν , βάση της οποίας η Κωνσταντινούπολη θα πλήρωνε ετήσιο φόρο 12.000 υπέρπυρων , με αντάλλαγμα να μην ενοχλούν οι Οθωμανοί την Νικομήδεια και όσα ακόμη κάστρα  της Μεσοθυνίας παρέμεναν υπό την κυριαρχία της Κωνσταντινούπολης.

(Ελισάβετ Ζαχαριάδου `` Ιστορία και θρύλοι των πρώτων Σουλτάνων 1300-1400``, Σελ 79).

Όμως γρήγορα οι Οθωμανοί παρέβησαν την συμφωνία, σφίγγοντας ακόμη περισσότερο την πολιορκούμενη πόλη, γεγονός που τελικά ανάγκασε την Μαρία Παλαιολογίνα (ετεροθαλής αδερφή του Ανδρόνικου΄Β’ και πιθανή διοικητή της πόλης) να συνθηκολογήσει.  Όπως και στις προηγούμενες περιπτώσεις, η ίδια και όσοι το επιθυμούσαν θα ήταν ελεύθεροι να φύγουν. 

Μετά την Οθωμανική κατάκτηση , η Μητρόπολη της Νικομήδειας περιέπεσε σε οικονομική ένδεια, ενώ δεν αναφέρεται μητροπολίτης από το 1327 μέχρι το 1356. Την χρονιά εκείνη αναφέρεται στα πρακτικά της Εκκλησίας , ότι η Συληβρία κατείχε την Νικομήδεια ως `` ο τόπον επέχων `` και κατά τον ίδιο τρόπο την κατείχε ο Μητροπολίτης , Ουγγροβλαχίας τα έτη 1381-1383. Τα γεγονότα αυτά αποδεικνύουν και την μεγάλη μείωση του χριστιανικού πληθυσμού. Πάντως τον 15ο αιώνα η Νικομήδεια, εξακολουθούσε να υπάρχει ως μητροπολιτική έδρα.

(Σπύρου Βρυώνη, `` Η παρακμή του μεσαιωνικού ελληνισμού στη Μικρά Ασία ``, Σελ.257).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η κατάκτηση της Βιθυνίας , ήταν το πρώτο σκαλοπάτι μετατροπής του Οθωμανικού κρατιδίου σε παγκόσμια αυτοκρατορία. Η φατρία του Ερτογρούλ πατέρα του ιδρυτή της Οθωμανικής  Αυτοκρατορίας Οσμάν ή Ατμάν, έφτασε στην Μικρά Ασία λόγω των μογγολικών επιδρομών και εγκαταστάθηκε με την συναίνεση της Σελτζουκικής αρχής, στην περιοχή του Εσκή Σεχίρ στα μέσα του 13ου αιώνα. Αρχικά λόγω της πολιτικής σταθερότητας που επικρατούσε ζούσαν ειρηνικά, πουλώντας ή ανταλλάσοντας κατά βάση κτηνοτροφικά προϊόντα.

Η αποδυνάμωση του σελτζουκικού κράτους και η εμφανής αδυναμία της Κωνσταντινούπολης να υπερασπιστεί τα μικρασιατικά εδάφη, έδωσε την δυνατότητα στον Οσμάν που πλέον ηγείτο της φατρίας , να την μετατοπίσει λίγο βορειότερα , στο Γενήσεχηρ  στα όρια της βυζαντινής Βιθυνίας , δίνοντας του παράλληλα την δυνατότητα της κατάκτησης των πρώτων βυζαντινών φρουρίων και την δημιουργία , μιας πρώτης χαλαρής και ευμετάβλητης μικρής οθωμανικής επικράτειας.

Γύρω στο 1300, η αποσύνθεση του σελτζουκικού κράτους του Ρουμ , είναι πλέον οριστική , καθώς και η δημιουργία πολλών ανεξάρτητων μουσουλμανικών εμιράτων. Το Οθωμανικό κρατίδιο που ήταν ένα από αυτά,  ήταν από τα μικρότερα και αδύναμα. Η μετατόπιση του διοικητικού κέντρου προς την Βιθυνία, δείχνει ότι ο Οσμάν δεν αρκείτο πλέον σε απλές επιθέσεις και λαφυραγωγία, αλλά ότι είχε αποφασίσει την σταδιακή εξάπλωση της επικράτειας του, με πρώτη υποψήφια την εύφορη περιοχή της Βιθυνίας.

Οι ντόπιοι διοικητές αντέδρασαν, όμως στην πρώτη τακτική μάχη το 1301, ο Οσμάν αναδείχτηκε νικητής, αυξάνοντας το γόητρο του και εδραιώνοντας τις μέχρι τότε περιοχές που είχε αποσπάσει από τους Βυζαντινούς. Σε αυτή την χρονική περίοδο της μεγάλης πολιτικής ρευστότητας και των έντονων ανακατατάξεων ο Οσμάν έδειξε ότι ήταν καλός πολεμιστής αλλά και σπουδαίος πολιτικός.

Από την μία λόγω των πενιχρών στρατιωτικών δυνάμεων που διέθετε και την έλλειψη πολεμικών τεχνικών μέσων, αποφάσισε να επεκταθεί με υπομονή και σχέδιο. Αρχικά ελέγχοντας τα στρατηγικά σημεία , προσπαθούσε να αποδιοργανώσει την οικονομική ζωή των αντιπάλων του και από την άλλη επιδιώκοντας να διατηρήσει πάση θυσία στην επικράτεια του καθεστώς ασφάλειας και ηρεμίας με ελάχιστους φόρους και ανεκτικότητα.

Παράλληλα φρόντιζε να μην προκαλεί τους ισχυρότερους γείτονες του και ειδικότερα το εμιράτο του Γκερμιγιάνογλου, που εποφθαλμιούσε τα εδάφη του , αν όχι και το ίδιο το μπεηλίκι του Οσμάν…Η καλή φήμη, η δυνατότητα νέων κατακτήσεων , η κατά βάση ανεκτική συμπεριφορά σε όσους  υποτάσσονταν ειρηνικά , η επιδίωξη καλών σχέσεων με τους δερβίσηδες και το ισχυρό ηθικοκοινωνικό κίνημα των Αχήδων , επέφερε την ισχυροποίηση του με τελική κατάληξη των υποταγή των Πόλεων και την ενσωμάτωση της Βιθυνίας της πρώτης μεγάλης και εύφορης περιοχής στην επικράτεια του.

Για τον διάδοχο και υιό του Οσμάν , Ορχάν το ζητούμενο πλέον ήταν η διοικητική οργάνωση, η ενίσχυση της σουλτανικής εξουσίας, η διατήρηση της συνοχής του κράτους του και η προσαρμοστικότητα στις διαρκώς μεταβαλλόμενες εξελίξεις. Οι Οθωμανοί  βρήκαν ικανοποιητικές απαντήσεις στα ζητήματα αυτά, γεγονός που τους επέτρεψε να εξελιχθούν αργότερα σε παγκόσμια δύναμη. Τα πράγματα θα μπορούσαν να έχουν διαφορετική τροπή, αν οι αυτοκράτορες της δυναστείας των Παλαιολόγων συνέχιζαν την πολιτική των προκατόχων τους της Νίκαιας. Όμως η εκδικητική πολιτική του Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγου για την Μικρά Ασία, προκάλεσε κοινωνικές και θρησκευτικές αναταράξεις, στις οποίες τα χρόνια του υιού του και διαδόχου του Ανδρόνικου Β’ Παλαιολόγου, προστέθηκε και η στρατιωτική ανεπάρκεια.

Πραγματικά επί των ημερών του διαλύθηκε το ναυτικό , ενώ οι λιγοστές και αναιμικές προσπάθειες αντιμετώπισης της μουσουλμανικής προέλασης στην Μικρά Ασία σε αρκετές περιπτώσεις υπονομεύτηκαν εκ των έσω. Αν στο λυκαυγές του 14ου αιώνα , η Κωνσταντινούπολη έδειχνε την μέγιστη σημασία στον επερχόμενο κίνδυνο, θα μπορούσε να αποτρέψει ή έστω να επιβραδύνει τις μουσουλμανικές κατακτήσεις, κάτι που όμως δεν έγινε… Η μάχη στο Πελεκάνο το 1329 , ήταν η τελευταία ουσιαστικά προσπάθεια σωτηρίας της Βιθυνίας , η οποία κατέληξε σε ήττα και καταστροφή, γιατί τα μουσουλμανικά μπεηλίκια και ιδιαίτερα αυτό των Οθωμανών , είχαν πλέον εδραιωθεί και η κατάσταση δεν ήταν αναστρέψιμη (τουλάχιστον όχι χωρίς έξωθεν βοήθεια).

Ο Ανδρόνικος Γ’ , ήταν φανερό ότι έστρεφε την προσπάθεια του στην σωτηρία των ευρωπαικών εδαφών και αρχικά έδειξε ότι μπορούσε να τα καταφέρει. Όμως το πολιτεύεσθαι του ίδιου, η φιλαρχία των συντρόφων του αλλά και γενικότερα η απληστία της αριστοκρατίας προκάλεσε συνεχόμενους εμφυλίους που διευκόλυναν τα μέγιστα την εύκολη μετάβαση και κατάληψη της Θράκης από τους Οθωμανούς Τούρκους , μετατρέποντας τους σε ισχυρή αυτοκρατορία που ήρθε για να μείνει…

Βασική Βιβλιογραφία

Γεώργιος Αρνάκης- Γεωργιάδης , `` Οι πρώτοι Οθωμανοί – Συμβολή στο πρόβλημα της πτώσης του ελληνισμού της Μικράς Ασίας`` (1282-1337).                                                                     

Ελισάβετ Ζαχαριάδου `` Ιστορία και θρύλοι των παλαιών Σουλτάνων (1300-1400), Χρονικό των Γιαχσί Φακίχ- Ασίκ Πασά Ζαντέ.                                                                                                                

Σπύρου Βρυώνη `` Η παρακμή του μεσαιωνικού ελληνισμού στη Μικρά Ασία και η διαδικασία εξισλαμισμού (11ος-15ος αιώνας).                                                                                                             

Παύλος Καλλιγάς `` Λασκαρίδαι –Παλαιολόγοι (1204-1453).                                                        

Απόστολος Βακαλόπουλος, Ιστορία του νέου ελληνισμού (Τόμος Α΄).                                                                                    

Cemal Kafadar `` Ανάμεσα σε δύο κόσμους - Η κατασκευή του Οθωμανικού κράτους ``.                

Halil Inalcik `` Η Οθωμανική Αυτοκρατορία  – Η κλασική εποχή (1300-1600).                                                                                           Εκδοτική Αθηνών , Τόμος Θ’ (1071-1453).


Σχόλια

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος17 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου17 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος13 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός30 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες79 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης17 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)34 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος2 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτική Ιστορία57 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας