Ιστορική μέρα η M. Πέμπτη 2020, με τον Εσταυρωμένο εγκαταλελειμμένο


Στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων και στα ιστορικά κατάστιχα, η Μεγάλη Πέμπτη του έτους 2020 θα καταγραφεί ως μία ιστορική ημέρα, μοναδική στη μακραίωνη Ελληνική Ιστορία: Για πρώτη φορά στην ιστορία τής Ορθοδοξίας, σε συμβολικό και λειτουργικό πλαίσιο της θείας λειτουργίας των Αγίων Παθών, ο Εσταυρωμένος εγκατελείφθη ΜΟΝΟΣ επί του Τιμίου Σταυρού από όλο το χριστεπώνυμο πλήρωμα. Και μάλιστα καταναγκαστικώς, πανδήμως και ανεξαιρέτως.


Μόνος στον Γολγοθά

Πριν από σχεδόν 2000 χρόνια, σύμφωνα με την ευαγγελική αποτύπωση των Αγίων Παθών από τους τρείς Ευαγγελιστές Ματθαίο, Μάρκο και Λουκά, ο Εσταυρωμένος υπερυψούτο επί του Τιμίου Σταυρού στον Γολγοθά απολύτως ΜΟΝΟΣ, εγκαταλελειμμένος ακόμη και από τους μαθητές του (μετέπειτα Aποστόλους), ενώ λίγες γνωστές του γυναίκες είχαν το θάρρος να παρακολουθούν, αλλά μόνον «π μακρόθεν», το επί του Τιμίου Σταυρού ψυχορράγημα του Θεανθρώπου:

«σαν δ κε γυνακες πολλα π μακρόθεν θεωροσαιατινες κολοθησαν τ Ιησο π τς Γαλιλαας διακονοσαιν ας ν Μαρα  Μαγδαλην κα Μαρα  το Ιακβου κα Ιωσφ μτηρ κα  μτηρ τν υἱῶν Ζεβεδαου.» (Ματθαος 27.55-56)

«Ησαν δ κα γυνακες π μακρόθεν θεωροσαι͵ ν ας κα Μαρα  Μαγδαλην κα Μαρα  ακβου το μικρο κα ωστος μτηρ κα Σαλμη͵ α τε ν ν τ Γαλιλαίᾳ κολοθουν ατ κα διηκνουν ατ͵ κα λλαι πολλα α συναναβσαι ατ ες εροσλυμα.» (Μάρκος 15.40-41)

«κα πντες ο συμπαραγενμενοι χλοι π τν θεωραν τατην, θεωρσαντες τ γενμενα, τπτοντες τ στθη πστρεφον. εστκεισαν δ πντες ο γνωστο ατ π μακρόθεν, κα γυνακες α συνακολουθοσαι ατ π τς Γαλιλαας, ρσαι τατα.» (Λουκς 23.48-49)

Κάπως διαφορετική (αλλά εν πολλοίς παρόμοια) εκδοχή των επί του Γολγοθά τεκταιθέντων μας δίνει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης: Ο Εσταυρωμένος είχε εγκαταλειφθή από τα πλήθη, από τους οπαδούς του, και σχεδόν από όλους τους μαθητές του πλην ενός, του Ιωάννου. Μαζί με τον Ιωάννη, είχαν παραμείνει «παρ τ σταυρ»  μόνον τρεις γυναίκες, ήτοι η Υπεραγία Θεοτόκος, η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Κλωπά:

«εστκεισαν δ παρ τ σταυρ το ησο  μτηρ ατο κα  δελφ τς μητρς ατο͵ Μαρα  το Κλωπ κα Μαρα  Μαγδαληνησος ον δν τν μητρα κα τν μαθητν παρεσττα ν γπα͵ λγει τ μητρ͵ Γναι͵ δε  υἱός σου. ετα λγει τ μαθητ͵ δε  μτηρ σου. κα π΄ κενης τς ρας λαβεν ατν  μαθητς ες τ δια.» (Ιωάννης 19.26-27) 

Είναι δε αξιοσημείωτο ότι, σε κάθε περίπτωση, παρόντες στον Γολγοθά ήσαν (ένοπλοι) Ρωμαίοι στρατιώτες, δια τον φόβο των οποίων οι οπαδοί και οι μαθητές τού Ιησού παρέμεναν πολύ πέραν του «μακρόθεν». Κάποιοι δε των Ρωμαίων στρατιωτών φρουρούσαν και χλεύαζαν τον Εσταυρωμένο.  

Ο Εσταυρωμένος στο Βυζάντιο

Το τελετουργικό και υμνολογικό περιεχόμενο του Τριωδίου της Τεσσαρακοστής δημιουργήθηκε κυρίως από τον Άγιο Κοσμά τον Μελωδό, επίσκοπο Μαϊουμά από το 743 μ.Χ. Μετά την αποκρυστάλλωση της αληθείας τής Ορθοδόξου Εκκλησίας, από την Z΄ Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια της Βιθυνίας (787 μ.Χ.), η λειτουργική αναπαράσταση των Αγίων Παθών εμπλουτίζετο σταδιακά και εξελίσσετο μέχρι λίγο πριν την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως. Δηλαδή η θεία λειτουργία των Αγίων Παθών, όπως την βιώνουμε σήμερα, αποτελεί πολύτιμη (ιερωτάτη) παρακαταθήκη τής Ελληνογλώσσου Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στο γένος των Ελλήνων και σε όλη την Ανθρωπότητα.

Υπό αυτό το ιστορικό πρίσμα, ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της Μεγάλης Πέμπτης, είναι ότι σε κάθε ιερό ναό ο Ιησούς δεν εγκαταλείπεται μόνος επί του Τιμίου Σταυρού μετά την λήξη της Θείας Λειτουργίας: Κάθε ναός παραμένει ανοικτός προκειμένου να προσέρχονται οι πιστοί για να προσκυνήσουν τον Εσταυρωμένο και να προσευχηθούνστην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία, ειδικά σε Σλαβόφωνες χώρες, υφίσταται μεταξύ άλλων το έθιμο κάθε πιστός να επισκέπτεται πολλαπλές εκκλησίες τής περιοχής του προς τούτοενώ παράλληλα οι μυροφόρες προετοιμάζουν και στολίζουν τον Επιτάφιο για την ελεγειακή λειτουργία της Αποκαθήλωσης και της περιφοράς του Επιταφίου την επομένη ημέρα (Μεγάλη Παρασκευή).

Ο Εσταυρωμένος εν δόξει μέχρι το 2019

Δηλαδή επί δώδεκα (12) αιώνες, το Ευαγγελικό σκηνικό της προθανατίου μοναξιάς και επιθανατίου εγκατάλειψης του Θεανθρώπου επί τού Τιμίου Σταυρού ουδέποτε επανελήφθη σε λειτουργικό επίπεδοουδέποτε στο Βυζάντο, ούτε επί Τουρκοκρατίας, ούτε καν επί Ναζιστικής Κατοχήςείτε εν ειρήνει είτε εν πολέμω: Το χριστεπώνυμο πλήρωμα, οι πιστοί της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ήσαν πάντοτε δίπλα στον Εσταυρωμένο, ωσάν, δι' αυτής τής βιωματικής εκ του σύνεγγυς παρουσίας τους ενώπιον του ψυχορραγούντος Ιησού, οι Χριστιανοί να αίρονται ηθικά υπεράνω εκείνων των όχλων και οπαδών του που στις αρχές της πρώτης χιλιετίες έμφοβοι ή και έντρομοι τον εγκατέλειψαν επιδεικτικά επί του Γολγοθά. Κατ' αυτό τον τρόπο οι πιστοί διεδήλωναν βιωματικώς και αδιαλείπτως κάθε χρόνο, επί 1200 και πλέον χρόνια, την κατίσχυση του καταυγάζοντος μηνύματος του Θεανθρώπου επί του ερεβώδους σκότους τού Γολγοθά: Ο Θεάνθρωπος όχι απλώς δεν ήταν πλέον μόνος του ως Εσταυρωμένος αλλά είχε μυριάδες επί μυριάδων πιστών γύρω και ενώπιόν του κάθε Μεγάλη Πέμπτη σε παγκόσμιο επίπεδο.

Είναι μάλιστα αξιοσημείωτο ότι ουδέποτε ο Εσταυρωμένος παρέμεινε μόνος στις εκκλησιές των μαχομένων Ελλήνων, ούτε στο λιμοκτονούν Μεσολόγγι των «Ελευθέρων Πολιορκημένων» το 1826 (δεδομένου ότι η Έξοδος διενεργήθη μία εβδομάδα πριν την Ανάσταση), ούτε στον Μοριά και τις Δυτικές Σποράδες επί Καποδίστρια, εν όψει της επαπειλουμένης Πανώλους το 1828 (που ξέσπασε σε Ύδρα σχεδόν τρεις εβδομάδες μετά την Ανάσταση).

Μεγάλη Πέμπτη 2020 στην Πεύκη
Και πάλι Μόνος το 2020.

Το σκηνικό του Γολγοθά—η μοναξιά και εγκατάλειψη του Ιησού επί του Τιμίου Σταυρούεπανελήφθη όμως μετά από δύο χιλιετίες, και μάλιστα επί το «αυθεντικότερο», ήτοι την Μεγάλη Πέμπτη τού έτους 2020, οπότε ΟΛΟΙ οι πιστοί παρέμειναν ευπειθότες «μακρόθεν» ΟΛΩΝ τών ιερών ναών ανά την Ελληνική Επικράτεια, και όχι μόνον, διά τον φόβο των προστίμων τα οποία επαπειλούντο να επιβληθούν από (ένοπλα) όργανα της Τάξεως έξωθεν των εκκλησιών. Κάποιες δε δημοσιογραφικές γραφίδες εχλεύαζαν (και χλευάζουν) την θαυματουργική ιερότητα της ιεράς λειτουργίας τών Αγίων Παθών. Όπως περίπου και τότε, πριν από σχεδόν 2000 χρόνια:

«Οἱ δὲ παραπορευόμενοι ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες, ῾Ο καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν, σῶσον σεαυτόν, εἰ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ, [καὶ] κατάβηθι ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. ὁμοίως καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες μετὰ τῶν γραμματέων καὶ πρεσβυτέρων ἔλεγον, ῎Αλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι· βασιλεὺς ᾽Ισραήλ ἐστιν, καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ καὶ πιστεύσομεν ἐπ᾽ αὐτόν. πέποιθεν ἐπὶ τὸν θεόν, ῥυσάσθω νῦν εἰ θέλει αὐτόν· εἶπεν γὰρ ὅτι Θεοῦ εἰμι υἱός. τὸ δ᾽ αὐτὸ καὶ οἱ λῃσταὶ οἱ συσταυρωθέντες σὺν αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν.» (Ματθαος 27.41-45)

Όλα βέβαια αυτά μπορούν να εκληφθούν ως τυχαίες συμπτώσεις, ή σημεία των καιρών, ή φρικώδεις αναχρονισμοί, ή ενδείξεις εκσυγχρονιστικής προόδου, ή οτιδήποτε άλλο, ανάλογα με την πίστη και τις πεποιθήσεις ενός εκάστου. Πάντως, από αισθητική τουλάχιστον άποψη, η υπερσύγχρονη αλλά και απόκοσμη τηλεοπτική εικόνα υψηλής ανάλυσης, σε διάφορες τεχνολογικές της εκφάνσεις (επί οθονών ipadsiphones κ.τ.λ.), των άδειων εδράνων έναντι του Εσταυρωμένου σε εκκλησιές κενές πιστών, δεν μπορεί παρά να προκαλεί αισθήματα εξωπραγματικής αμηχανίας σε πολλούς σκεπτομένους, ή και πραγματικής φρίκης σε εναπομένοντες πιστούς. Όπως και τότε, στην κορύφωση της Ρωμαϊκής «παγκοσμιοποίησης».

Ενδεικτικά, το εξωπραγματικό τής εξουσιαστικής διαχείρισης της πανδημίας του κορονοϊού έγκειται μεταξύ άλλων στο εξής, όπως επεσήμανε  η Θεολόγος Μαρία-Ελένη Παπακωνσταντίνου σε σχόλιό της στα Θέματα Ελληνικής Ιστορίας: Ενώ ρητώς επιτρέπεται σε αστούς να βγάλουν βόλτα το σκυλάκι τους, και επιτρέπεται στο εν λόγω σκυλάκι να σαρώσει κορονοϊόπληκτους δημόσιους χώρους (δρόμους, πεζοδρόμια και πάρκα), εν τούτοις δεν προβλέπεται ή και απαγορεύεται στους ίδιους τους... αστούςεπ' απειλή επιβολής μεγάλου προστίμου ή και συλλήψεως από (ενόπλους) αστυνομικούςνα πλησιάσουν έστω και από απόσταση κάποια εκκλησία προκειμένου να ανάψουν ένα κεράκι, έστω και έξω από την εκκλησία, έστω και «πό μακρόθεν», καθ' όλη την διάρκεια των Αγίων Παθών. Αυτή βέβαια η «εξέλιξη» μάλλον δύσκολα θα μπορούσε να χαρακτηρισθή ως «πρόοδος», από το την εποχή του Γολγοθά μέχρι το 2020, δεδομένου ότι αισίως σήμερα, στην εποχή της ψηφιακής εικόνας, τηλεοπτικής ή διαδικτυακής, δεν ισχύει ούτε καν το... «μακρόθεν». Επιγραμματικά και από πολλές απόψεις επομένως, παραφράζοντας τον Φραγκλίνο Ρούσβελτ, η Μεγάλη Πέμπτη 2020 είναι μάλλον «a day that will live in infamy».

To παρόν άρθρο αποτελεί προσαρμοσμένο απόσπασμα της ομότιτλης μονογραφίας, που είναι δωρεάν αναγνώσιμη/διαθέσιμη (freely readable/downloadable) με πλήρη εικονογράφηση σε αρχείο pdf εδώ.  

Σχόλια

  1. «Τα γεγονότα δεν επέτρεψαν να γίνει η Ανάσταση σύμφωνα με τα έθιμα. Ούτε οι καμπάνες ακούστηκαν χαρμόσυνες για το Χριστός Ανέστη. Σε λίγα σπίτια έφτιαξαν την πατροπαράδοτη μαγειρίτσα. Ο κόσμος δεν είχε διάθεση να βάψει κόκκινα αυγά… Η πορεία προς το Γολγοθά έχει αρχίσει. Η μια τραγική είδηση ακολουθεί την άλλη…Η Αθήνα είναι μια πόλη χωρίς ζωή. Πασχαλιάτικα οι δρόμοι είναι άδειοι. Στις αίθουσες των κινηματογράφων δεν πατάει ψυχή.…» –

    απόσπασμα κειμένου του δημοσιογράφου – “αθηναιογράφου” Γιάννη Καιροφύλα απο το βιβλίο του “Η Αθήνα του ’40 και της κατοχής” (εκδόσεις Ιρις-Α.Σ Φιλιππότης 2001)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Πράγματι, η Μεγάλη Εβδομάδα του 1941, ήταν εβδομάδα των Μεγάλων Παθών της Ελλάδος. Την Μεγάλη Δευτέρα (9 Απριλίου) κατελήφθη η Θεσσαλονίκη από τους Γερμανούς. Στην Ανάσταση (15 Απριλίου) ανακατελήφθη η Κορυτσά από τους Ιταλούς, και τα Βρετανικά στρατεύματα, όπως και τα εναπομένοντα Ελληνικά στρατεύματα, υποχωρούσαν σε όλα τα μέτωπα. Φυσιολογικό ήταν ο κόσμος στα μετώπισθεν να μην έχει ΔΙΑΘΕΣΗ να τηρήσει τα έθιμα--όχι τουλάχιστον στην έκταση των προηγουμένων ετών--κάτω από εκείνες τις τραγικές για το έθνος συνθήκες, καθώς ο εμπόλεμος ελληνικός λαός ανήρχετο συλλογικά τον δικό του Γολγοθά.

    Εν τούτοις, ακόμη και υπό εκείνες τις εξωφρενικές πολεμικές συνθήκες, οι εκκλησιές παρέμειναν ανοιχτές, οι ιερές ακολουθίες των Αγίων Παθών ετελέσθησαν με κατανυκτική και παρακλητική συμμετοχή τού χριστεπωνύμου πληρώματος, και σε κάθε περίπτωση ο Εσταυρωμένος ουδαμού απέμεινε ΜΟΝΟΣ και ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΜΕΝΟΣ την Μεγάλη Πέμπτη, καθώς τα Ιταλικά φασιστικά στρατεύματα και τα Γερμανικά ναζιστικά στρατεύματα προήλαυναν προς την Αθήνα. Το ίδιο συνέβη και στην Κατοχή, κατά τα επόμενα χρόνια (1942-1944), δεδομένου ότι ούτε οι Ναζί απετόλμησαν να κλείσουν τις εκκλησιές των Ελλήνων το Πάσχα. Το ίδιο συνέβη και στον εξαετή Εμφύλιο Πόλεμο (1943-1949). Ακόμη και οι Κομμουνιστές (ΕΑΜ) εσέβοντο τότε τα Άγια Πάθη του Αμνού του Θεού και δεν έκλεισαν μαζικά τις εκκλησιές μας στη Μεγάλη Εβδομάδα (στις περιοχές που ήλεγχαν). Αυτό--ο Εσταυρωμένος πανδήμως εγκαταλελειμμένος--συνέβη για πρώτη φορά το 2020.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κε Παπακωνσταντίνου,
      Η Κυριακή του Πάσχα το 1941 ήταν 20 Απριλίου και όχι 15. Οι Γερμανοί εισήλθαν στην Αθήνα στις 27 Απριλίου, Κυριακή του Θωμά.

      Διαγραφή
    2. Ευχαριστώ για την διόρθωση. Επομένως η 2η+3η προτάσεις τού σχολίου αναδιαμορφούνται ως εξής:

      Την Τετάρτη (9 Απριλίου) προ της Κυριακής των Βαΐων κατελήφθη η Θεσσαλονίκη από τους Γερμανούς. Την Μεγάλη Τρίτη (15 Απριλίου) ανακατελήφθη η Κορυτσά από τους Ιταλούς, και τα Βρετανικά στρατεύματα, όπως και τα τότε εναπομένοντα Ελληνικά στρατεύματα, υποχωρούσαν σε όλα τα μέτωπα από την Μεγάλη Τετάρτη (16 Απριλίου). Το Μεγάλο Σάββατο (19 Απριλίου) οι Γερμανοί κατέλαβαν την Λάρισα, κατά δε την ημέρα της Αναστάσεως (20 Απριλίου) ο Αντιστράτηγος Γ. Τσολάκογλου άρχισε τις διαπραγματεύσεις με τους προελαύνοντες Γερμανούς για την συνθηκολόγηση (παράδοση) του Ελληνικού Στρατού, η οποία επετελέσθη τρεις ημέρες μετά, την Τετάρτη (23 Απριλίου) της Διακαινησίμου εβδομάδος.

      Διαγραφή
  3. Να μην ξεχνάμε και την παγκόσμια ελληνική πρωτοτυπία για το κλείσιμο των κοιμητηρίων ...
    Υπάρχουν πολλά κοιμητήρια σε κλειστό χώρο?
    Τελικά προέχει η υγεία των τεθνεώτων;!
    Μήπως υπάρχει η Λογική των κρατούντων και η Λογική των μαζών και ουδέποτε αυτές συμπίπτουν?
    Ευχαριστούμε που φιλοξενείτε εξαίρετα άρθρα σε αυτόν τον ιστότοπο, που αποτελεί όαση στο διαδίκτυο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Η Ύβρις 2020 συνεχίσθηκε και κατά την Διακαινήσιμο εβδομάδα:
    oannes.gr/το-ημερολογιο-του-captain-jerk-sun-26042020-1005-τραίνο-ο-freddie-φορ/

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος17 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου17 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος13 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός30 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες79 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης17 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)34 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος2 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτική Ιστορία57 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας