Βαπτίζεται η δούλη του Θεού Αβερωφίνα… Θωρηκτόν «Αβέρωφ», Χριστούγεννα 1921, Προποντίς


του Ιωάννη Μιχαήλ
(περιοδικό «Ναυτική Ελλάς», τεύχος Δεκεμβρίου 2016)

Κατά το έτος 1921 το Θωρηκτόν «Αβέρωφ» (Θωρηκτό της Νίκης για τους Έλληνες και
«διαβολοβάπορο» [σεϊτάν παπόρ] για τους «αθαλάσσωτους εξ ανατολών γείτονας») βρισκόταν στη θαλάσσια περιοχή της Κων/πόλεως εκτελώντας περιπολίες στην Προποντίδα και στη Μαύρη Θάλασσα. Υπενθυμίζεται ότι με τη λήξη του πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου ο επικρατήσας συμμαχικός στόλος («Μοίρα του Αιγαίου») είχε εισπλεύσει στη Θάλασσα του Μαρμαρά και το Βόσπορο μαζί με το εμβληματικό σκαρί του «Αβέρωφ»[3].
 
To θωρηκτό «Αβέρωφ» στην Κωνσταντινούπολη το φθινόπωρο του 1918,
                Λυκούργος Κογεβίνας (Αθήνα, Ιστορικό - Εθνολογικό Μουσείο).

Συγκεκριμένα, εκείνη την περίοδο (3ος/1921 έως 8ος/1922), εντός του πλοίου βρισκόταν -ως εφημέριος του Βασιλικού Ναυτικού- ο αρχιμανδρίτης Ανδρέας Τριανταφύλλου (μετέπειτα Μητροπολίτης Tριφυλίας και Ολυμπίας) ο οποίος, με κάθε ευκαιρία, πραγματοποιούσε περιπάτους στην Βασιλεύουσα καταγράφοντας αναλυτικά τις εντυπώσεις του, υπό τύπον προσωπικών σημειώσεων. Τα είκοσι τρία (23) γλαφυρά κείμενα του δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Οι Τρεις Ιεράρχαι» το χρονικό διάστημα από τον Νοέμβριο του 1922 έως το Φεβρουάριο του 1924 (αρ. φύλ. 552/1922 έως 584/1924). Έκτοτε, αυτό το πρωτότυπο ταξιδιωτικό ημερολόγιο, με τον τίτλο: «ανά την Πόλιν των ονείρων», δεν έχει ξαναέλθει στο αναγνωστικό - εκδοτικό προσκήνιο. Ενδεικτικά, αναφέρονται μερικές από τις πλέον χαρακτηριστικές επικεφαλίδες εκ των εν λόγω περιηγήσεων… ήτοι, «Η Αγία Σοφία», «Επταπύργιον», «Μπαλουκλύ – Ζωοδόχος Πηγή», «Το Μέγα Παλάτιον», «Αι Βλαχέρναι», «Πατριαρχείον», «Αγία Ειρήνη»…[1]


Όμως, ίσως το εντονότερο σημειολογικό και «αβερωφικό» ενδιαφέρον εστιάζεται στην περίπτωση μιας βάπτισης «θήλεος τέκνου» που έλαβε χώρα ακριβώς την παραμονή των Χριστουγέννων του 1921, εντός του «Αβέρωφ».  Συγκεκριμένα, δέκα ημέρες πριν τη μεγάλη εορτή της Γέννησης του Θεανθρώπου, το θωρηκτό είχε λάβει εντολή να αποπλεύσει από τον λιμένα της Βασιλεύουσας «όπως τα Χριστούγεννα εορτασθώσιν έξω της Κων/πόλεως». Έτσι, ο «Αβέρωφ» κινήθηκε προς τα νότια παράλια της Προποντίδας πραγματοποιώντας ολιγοήμερες ενδιάμεσες στάσεις στην Κίο, στα Μουδανιά και στην Πάνορμο. Με αυτό τον τρόπο οι πολυάριθμοι (και ευαισθητοποιημένοι) Έλληνες κάτοικοι των συγκεκριμένων πόλεων δεν άφησαν ανεκμετάλλευτη τη μοναδική ευκαιρία «ίνα ίδωσι και θαυμάσωσι και προσκυνήσωσι και καταφιλίσωσι το τετιμημένον σκάφος, διευθυνόμενοι πρώτα πρώτα προς την εκκλησίαν του πλοίου ίνα ανάψωσι κηρία εις τον άγιον Νικόλαον». Ως αυτόπτης μάρτυρας αυτών των αυθόρμητων εκδηλώσεων του Μικρασιατικού Λαού, ο Ανδρέας Τριανταφύλλου  σημειώνει, έμπλεος συγκίνησης: «Ω ευσέβεια του Έλληνος, ω πατροπαράδοτος αυτού θρησκευτικότης […] Ω ιερά χώρα της Μικράς Ασίας που και αν προς σε στραφώ δεν θα συναντήσω σωρείαν εθνικών και θρησκευτικών αναμνήσεων. Είσαι η κοιτίς του χριστιανικού ελληνισμού, είσαι η χώρα εκείνη, εν η μεγάλα στοιχεία κεκοίμηται» [1,2,3,4].

Χάρτης της Προποντίδας. Το «Αβέρωφ» κατά το δεκαήμερο 16 – 26/12/1921
ακολούθησε το δρομολόγιο: Κων/πολις – Κίος – Μουδανιά – Πάνορμος  - Αλώνη – Κων/πολις [1,2,3]

Εν συνεχεία, αφηγείται ο Εφημέριος του Βασιλικού Ναυτικού, το Αβέρωφ αγκυροβόλησε στον τελικό προορισμό του… «εις την μικρά και συμπαθή νησίδα της Αλώνης προ του χωρίου αυτής Πασά-Λιμάν ένθα ορίσθη όπως τελεσθώσιν τα Χριστούγεννα. Η νήσος έχει πολλά μοναστηριακά κτήματα ανήκοντα εις την Μονήν Κουτλουμουσίου εν Αγίω Όρει και εις τον Πανάγιον Τάφον. Έχει όμως και ιδίαν Μονήν, το «Παραδείσιον» επ’ ονόματι της Αγίας Παρασκευής τιμωμένην. Πλησίον δε του Πασά-Λιμάν υπάρχει και ο τάφος των λειψάνων της Αγίας Μάρτυρος Βάσσης» [1,5,6,7].

Χάρτης των Προικοννήσων, όπου με κόκκινο βέλος σημειώνεται η Αλώνη

Μετά από λίγο, μια «πενιχρά λέμβος» που πλεύρισε το Θωρηκτό αποβίβασε δύο άνδρες οι οποίοι ζήτησαν να δουν τον ιερέα Ανδρέα Τριανταφύλλου και να τον παρακαλέσουν «όπως το θυγάτριον του ενός εξ αυτών βαπτισθή την επιούσαν επί του ’’Αβέρωφ’’». Ο αρχιμανδρίτης μετέφερε το αίτημα στον Κυβερνήτη του πλοίου «όστις πάνυ προθύμως επέτρεψε τούτο και προσεφέρθη όπως αυτός μετά των αξιωματικών παραστή ως ανάδοχος. Την επομένην, εορτήν της οσιομάρτυρος Ευγενίας προσήλθεν όλον σχεδόν το χωρίον ίνα παρευρεθή είς το μυστήριον του βαπτίσματος μετά του εφημερίου ιερομονάχου Αρκαδίου. […] Ετελέσθη το μυστήριον και εδόθη είς το κοράσιον το διπλούν όνομα ‘’Αβερωφίνα-Ευγενία’’ το μέν δια το θωρηκτόν, το δε διά την τιμωμένην αγίαν. Μετά ταύτα οι πάντες προσήλθον εις την αίθουσα των δεξιώσεων, ίνα λάβωσι διάφορα αναψυκτικά…» [1,2,4].

Απόσπασμα από το Ημερολόγιο Πλοίου (24/12/1921, ώρα 08:00 – 12:00): «Υπηρεσία
Κυριακής. Βροχή κατά διαστήματα. Επιθεώρησις. Εκκλησία. Βάπτισις θήλεος τέκνου του Ζαφείρη Ν. Μαρίνου και Βαρβάρας το γένος Ι. Ευδοξιάδου, ανάδοχοι όλοι οι αξιωματικοί, ονόμασαν αυτό Αβερωφίνα – Ευγενία…» [2].

Κατόπιν, ο αρχιμανδρίτης αφηγείται τα τεκταινόμενα με ψυχογραφική διάθεση τονίζοντας το άδολο και ανιδιοτελές του χαρακτήρα των φιλακακόλουθων Αλωνιατών, υπογραμμίζοντας παράλληλα την καθοριστική συνεισφορά σύμπαντος του Ελληνικού Λαού κατά την ερανική πανστρατιά που οδήγησε στην απόκτηση του ανίκητου Θωρηκτού.
«Διέκρινε τις ψυχάς αθώας, είς τας οποίας δεν επέδρασε ο ψευδής πολιτισμός ίνα επιχύση το δηλητήριον αυτού και καταστήση τους ανθρώπους εκείνους ύπουλους και ιδιοτελείς· διέκρινε τις ψυχάς, αι οποίαι με λαχτάραν ανέμενον την αυριανήν μεγάλην εορτήν ίνα εκφρασθώσι ψυχικώς. Ομολογώ ότι παρέστην εν τω θωρηκτώ εις πλείστας επισήμους δεξιώσεις και συναθροίσεις εν τη αιθούση ταύτη, αλλ’ ουδεμία εξ αυτών με συνεκίνησε τοσούτω και κατέθελξε την ψυχήν μου, όσο η των απλοϊκών τούτων και αθώων ανθρώπων, οι οποίοι δια της πιστής επί αιώνας τηρήσεως των πατροπαραδότων εγένετο αφορμή όπως μη εκλείψη το Ελληνικόν Γένος από προσώπου της γής και οι οποίοι δια των ιδρώτων και μόχθων αυτών οικονόμησαν το χρήμα, όπως κατασκευασθή το μεγαλοπρεπές τούτο πολεμικόν σκάφος, το οποίον τοσάκις ενέβαλεν εις τρόμον τον αθαλάσσωτον και βάρβαρον εχθρόν» [1].

Φωτογραφία της οικογένειας Ζαφείρη Ν. Μαρίνου και Βαρβάρας το γένος Ι. Ευδοξιάδου [4].
Τονίζεται ότι  -παρά τις συνεχιζόμενες σφοδρές αντιξοότητες-  το ζεύγος Μαρίνου επέλεξε να αποκτήσει τελικά εννέα τέκνα! (Άννα, Γιάννης, Νίκος, Όλγα, Αβερωφίνα, Φωτεινή, Στέλλα, Μαριγώ, Ευδόξιος) [8].

Ταυτόχρονα, ο Ανδρέας Τριανταφύλλου -ως εν ενεργεία εφημέριος του Πολεμικού Ναυτικού- κάνει μνεία στην ιδιαιτερότητα που έχει ο εορτασμός των μεγάλων θρησκευτικών εορτών (εν όρμω ή/και εν πλώ) στα πολεμικά πλοία καθότι…  «η μονοτονία του ναυτικού βίου δεν κάμνει τοσούτω καταφανείς επι των πολεμικών πλοίων τας μεγάλας εορτάς της Εκκλησίας μας, διότι καθ’όλας τας ημέρας η αυτή αένναος υπηρεσία οφείλει να διεξάγηται. Πλήν όμως κατά τας μεγάλας ταύτας εορτάς επισπεύδονται οι καθαρισμοί του πλοίου και των πυροβόλων, αργούσι τα πολεμικά γυμνάσια και εξοικονομείται χρόνος ίνα οι ναύται ενδυθώσι τας επισήμους στολάς των και προσελθώσιν εις την Εκκλησίαν. Πάντες φιλοτιμούνται κατά την εορτήν ταύτην να ψάλωσι και ούτως επαναφέρομαι εις την συνήθειαν της αρχαίας Εκκλησίας, καθ’ ην το εκκλησίασμα ολόκληρον υπήχει και υπέψαλλε παρακολουθούν τους πρωτοψάλτας. Μετά την απόλυσιν της λειτουργίας οι αξιωματικοί μετά του ιερέως περιέρχονται τα συσσίτια των ναυτών και υπαξιωματικών ευχόμενοι τα «έτη πολλά», το αυτό δε πράττουσι και ούτοι δι’ επιτροπών προς τους αξιωματικούς. Το πλοίον επαίρει μέγαν σημαιοστολισμόν κατά την ημέραν ταύτην, αφ’ ου προηγουμένως προ του χαράξη η αυγή οι προβολείς του πλοίου διεσκόρπισαν δέσμας ηλεκτρικού φωτός προς απάσας τας διευθύνσεις εις σύμβολον του από του σπηλαίου της Βηθλεέμ ανατείλαντος κατ’ εκείνην την νύκτα ανεσπέρου φωτός της Θεότητος!» [1].

Βέβαια, οι ευόρκως υπηρετούντες αξιωματικοί του «Αβέρωφ» αποδείχτηκαν και συνεπείς …ανάδοχοι αφού το απόγευμα των Χριστουγέννων επισκέφθηκαν τη μικρή Αβερωφίνα στο χωριό της «… ένθα συγκεντρώθησαν οι προύχοντες και τότε το πρώτον εμάθαμεν ότι η νήσος εκκλησιαστικώς υπάγεται εις την Μητρόπολιν Προικονήσου, ότι κατά την διάρκειαν του Ευρωπαϊκού πολέμου εξετοπίσθησαν παρά των Νεοτούρκων οδηγηθέντες εις το εσωτερικόν της Μικράς Ασίας χίλιοι επτακόσιοι κάτοικοι εκ των τεσσάρων της νήσου χωρίων, εξ ών μετά την κατάπαυσιν του πολέμου επέστρεψαν μόνον επτακόσιοι, των λοιπών χιλίων αποθανόντων εκ των κακουχιών και της πείνης και ότι εις την νήσον ταύτην είχε καταφύγη οικογενειακώς είς Γάλλος στρατηγός του Μ. Ναπολέοντος, εξορισθείς παρ’ αυτού εκ Γαλλίας και ούτινος οι απογόνοι σώζονται εισέτι εγκατεστημένοι εις την απέναντι Μικρασιατικήν χώραν.» [1].

Τέλος, κλείνει την αφήγησή του ο Αρχιμανδρίτης «…κατέλαβεν ημάς η εσπέρα και δια τούτο επιστρέφομεν εις το πλοίον εν δριμυτάτω ψύχει με την εντύπωσιν ότι τα εφετεινά Χριστούγεννα τυγχάνουσι μια από τας ωραιοτέρας εορτάς, ας ποτέ εν ηρεμία, γαλήνη και ευσεβεία διέλθομεν κατά τον μέχρι τούδε βίον μας.» [1].
  
Δυστυχώς, η συνέχεια είναι λίγο πολύ γνωστή. Σε μερικούς μήνες το μέτωπο κατέρρευσε, η Μικρασιατική ήττα έλαβε διαστάσεις Ολοκαυτώματος και εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες Χριστιανοί εκδιώχθηκαν από τις πατρογονικές εστίες τους. Τα καραβάνια της προσφυγιάς συμπαρέσυραν στο διάβα τους «τας αθώας ψυχάς» από τις αφροκέντητες ακτές της Βιθυνίας και την περιοχή της Προικοννήσου. Έτσι, εξανδραποδίσθηκαν και οι κάτοικοι από «την μικράν και συμπαθή νησίδα της Αλώνης» παίρνοντας μαζί τους την εικόνα της αγίας Βάσσας από το ομώνυμο εκκλησάκι που είχαν κατορθώσει να χτίσουν το 1911. Τραγικός ο ξεριζωμός. Δυσκολότατο και το ριζοβόλημα στα νέα χώματα. Η Αβερωφίνα με τους συγγενείς της και δεκάδες οικογένειες Αλωνιατών - Πασαλιμανιωτών βρέθηκαν -μετά μυρίων βασάνων- στην ευλογημένη γη της Αιγιαλείας, στο Αίγιο[4,5,6,7]. Στον εκεί δημιουργηθέντα προσφυγικό συνοικισμό, η αναδεκτή του «Αβέρωφ» έφθασε ως τα βαθειά γεράματα κάνοντας οικογένεια και προκοπή. Ακόμα και σήμερα όταν ο ανώνυμος διαβάτης (σαν άλλος Ανδρέας Τριανταφύλλου) περιηγηθεί στους δρόμους αυτής της γειτονιάς, θα αφουγκραστεί τη βαθύτερη και απόκοσμη ηχώ της οδωνυμίας του τόπου… οδός Ελλησπόντου, Προποντίδος, Κυζίκου, Μαρμαρά, Προικοννήσου, Κούταλης. Ίσως για λίγες στιγμές η καρδιά του να φτερουγίσει «ένθα οδεύει ο αστήρ», σε εκείνα τα φωταγωγημένα Χριστούγεννα του 1921, στην αγία Άννα στο Βόρι, στην «Παναγιά στα δέντρα», στο Παραδείσι και στο κατάστρωμα του Αβέρωφ… στο θαλασσοφίλητο Πασά – Λιμάν, όπου ακόμα αντηχεί ένα διαχρονικό και υπερβατικό «Χριστός γεννάται, δοξάσατε…».
Καλά Χριστούγεννα!!!

Θερμές ευχαριστίες εκφράζονται στους υπέροχους ανθρώπους του συνοικισμού της οδού Νικολάου Πλαστήρα, στο Αίγιο οι οποίοι «πάνυ προθύμως» μας πληροφόρησαν σχετικά.
          Με σεβασμό, αγάπη και νόστο, η παρούσα προσπάθεια μας αφιερώνεται εξαιρετικά στη Γυναίκα - Σύμβολο «Αβερωφίνα» καθώς και στη μνήμη όλων εκείνων που χάθηκαν κατά τη Μικρασιατική  καταστροφή του 1922…

Πηγές:

1.     Κείμενο – απόσπασμα ημερολογίου: «Τα περυσινά Χριστούγεννα», του Αρχιμανδρίτη Ανδρέα Τριανταφύλλου, αριθ. φύλλου 555-556 (16-31 Δεκεμβρίου 1922), «Οι Τρεις Ιεράρχαι» (εθνικοθρηκευτικό φύλλο - όργανο του ομώνυμου Ορθόδοξου Χριστιανικού Συλλόγου που ιδρύθηκε στην Αθήνα το 1910, από τον Παναγ. Αθ. Βαρυμποπιώτη)
2.     «Ημερολόγιον του Θωρηκτού Γ. Αβέρωφ», Υπηρεσία Ιστορίας Ναυτικού (Υ.Ι.Ν.)
3.     «Μητρώο Πλοίου - Θ/Κ Αβέρωφ», Ψηφιοποιημένο αρχείο (CD), Y.I.N.
4.     Αρχειακό - φωτογραφικό υλικό από το Πλωτό Ναυτικό Μουσείο - Θωρηκτό «Γεώργιος Αβέρωφ» (βλ. αρχείο Βέττας & Ελευθερίας Πορτοκάλη - Αίγιο)
5.     Μανουήλ Ι. Γεδεών, “Προικόνησος”, Κωνσταντινούπολη, 1895 (anemi.lib.uoc.gr)
6.     Δημήτριος Ι. Πολέμης, «Βούργαρο και Παραδείσι: Δύο Ανδριώτικα Μετόχια στην Αλώνη», Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, τόμος 6, 1986 (www.kms.org.gr) & Αρχείο Προφορικής Παράδοσης (Μικροφίλμ: [επαρχία] Βιθυνία – [περιφέρεια] Αρτάκη – [οικισμός] Αλώνη)
7.     «Ξενοφάνης», τόμος Α (1896-1904), Χρίστου Ζαχαριάδου, «Περί της επαρχίας Προικοννήσου» (σσ. 404-412)

8.     www.genealogy.com

Σχόλια

  1. επιμελουμαι στο fb την σελιδα Anima Greca,
    μια επισκεψη για να δεις φιλε Ιωαννη τα θεματα που ειναι μονο
    Ελληνικα.
    Χαιρε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος18 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου18 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος14 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός31 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες80 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης18 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)35 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος1 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτικά κινήματα1 Στρατιωτική Ιστορία58 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας