Νικόλαος Νικολούδης, Πολιτικός και κοινωνικός μετασχηματισμός του Ελληνικού χώρου (13ος -17ος αι.), εκδόσεις Αντ. Σταμούλη


Ένα σημαντικό βιβλίο για την ύστερη Βυζαντινή εποχή και την μετάβαση του Ελλαδικού χώρου από το Βυζάντιο στην Λατινοκρατία και την Τουρκοκρατία, είναι η νέα εργασία του κ. Νίκου Νικολούδη. Ουσιαστικά το βιβλίο δεν είναι μια συνεχόμενη αφήγηση αλλά αποτελεί ένα σύνολο θεμάτων που διαπραγματεύονται ενδιαφέρουσες πτυχές της εν λόγω εποχής. Ο συγγραφέας έχει ασχοληθεί και ερευνήσει σε βάθος τα θέματα αυτά και καταφέρνει να φέρει στο φως νέα στοιχεία εμπλουτίζοντας τις γνώσεις μας.Ακολούθως, θα σταχυολογήσω αυτά που μου έκαναν περισσότερη εντύπωση και που αναμφίβολα παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον.


Το πρώτο θέμα του βιβλίου αφορά την περίφημη επανάσταση και την πτώση των Ζηλωτών στην Θεσσαλονίκη, ξεκαθαρίζοντας την φύση του κινήματος, τους σκοπούς του και τον τελικό του εκφυλισμό. Παραθέτει όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, περιγράφει τις ακρότητες και την οχλοκρατική στροφή του κινήματος, την αρπαγή και την νομή των περιουσίων των πλουσίων από τους επικεφαλής των Ζηλωτών, την κλήση προς τον Σέρβο Στέφανο Δουσάν για το αποτίναγμα της Βυζαντινής εξουσίας. Το άρθρο αποτελεί έναν χρήσιμο μπούσουλα για αυτούς που τελούν υπό την επήρεια των αριστεριστικών δοξασιών που είναι πολυπληθείς στην Ελληνική βιβλιογραφία και σχετικές με το θέμα των Ζηλωτών.


Το τρίτο θέμα αφορά μια αποτίμηση του τελευταίου Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Παλαιολόγου ως στρατιωτικού ηγέτη Με νηφαλιότητα και ευθύνη έναντι της αλήθειας και της Ιστορίας, ο κ. Νικολούδης αναπτύσσει μια στέρεη επιχειρηματολογία που εκπλήσσει, ίσως δυσάρεστα κάποιους, αλλά που αναμφίβολα οφείλουμε να λάβουμε πολύ σοβαρά υπόψιν, αν θέλουμε να είμαστε έντιμοι με τους εαυτούς μας. Ομολογουμένως είχα διαφορετική εικόνα για τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο από αυτή του συγγραφέα, όμως αναμφίβολα η επιχειρηματολογία του διαφωτίζει το θέμα υπό μια εντελώς διαφορετική προοπτική.

Το πέμπτο  θέμα αφορά μια κριτική ανάγνωση του συγγραφέα στην πολύ γνωστή αφήγηση του Νίκολο Μπάρμπαρο για την πτώση της Κωνσταντινούπολης. Αφού μας αναλύει εύστοχα την αδιαφιλονίκητη αξία της αφήγησης, ο έμπειρος μελετητής μας επισημαίνει τις υπερβολές και τα λάθη του Μπάρμπαρο καθώς και τα σημεία όπου σαφώς αδικεί τους Έλληνες και ευνοεί τους συμπατριώτες του που έλαβαν μέρος στην υπεράσπιση της Βασιλεύουσας.

Το όγδοο θέμα που θίγεται αφορά την πολύτιμη, αλλά όχι ευρύτερα γνωστή, μαρτυρία του Λατίνου αρχιεπισκόπου Μυτιλήνης Λεονάρδου, για την άλωση της Πόλης. Ο Λεονάρδος είχε βρεθεί στην Κωνσταντινούπολη την παραμονή της πολιορκίας στο πλαίσιο της ένωσης των δύο εκκλησιών, που όπως περιγράφει, έγινε μέσα σε παγερή αδιαφορία και φανερή εχθρότητα από την συντριπτική πλειοψηφία των Βυζαντινών. Ο συγγραφέας αναλύει κριτικά και αποτιμά τις πληροφορίες του Λεονάρδου και αντλεί την ύλη για το ένατο θέμα του που αφορά την γενοβέζικη καταγωγή του πλοιάρχου Φλαντανελά που στο γνωστό επεισόδιο πριν την άλωση, κατάφερε να διασπάσει τον Οθωμανικό ναυτικό αποκλεισμό της Πόλης.

Το δέκατο θέμα περιέχει μια νευρώδη και λεπτομερή αφήγηση της τοπικής Ιστορίας του Πόντου από τον 5ο αιώνα ως την οριστική κατάκτηση του από τους Οθωμανούς. Ο Πόντος γεωγραφικά αποτελούσε μια ενιαία ψηφίδα που διέθετε μια φυσική άμυνα λόγω των υψωμάτων που τον περιέβαλλαν και τον καθιστούσαν δυσπρόσιτο στις επιδρομές και στις εκστρατείες κατάκτησης του. Ο Πόντος παρέμεινε σε Ελληνικά χρόνια και μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους το 1204 μ.Χ. συνέχισε την πορεία του ως αυτοκρατορία της Τραπεζούντας μέχρι το 1463 όταν και καταλήφθηκε οριστικά από τον Μωάμεθ, ακολουθούμενη από τις συνηθισμένες βιαιοπραγίες των Τούρκων εις βάρος των πληθυσμών που κατακτούσαν.

Κατά την γνώμη μου τα δύο πιο ενδιαφέροντα θέματα ο συγγραφέας τα επιφυλάσσει για το τέλος. Το ενδέκατο θέμα αφορά την μετατροπή του Παρθενώνα σε τζαμί. Συνδυάζοντας πηγές και χρονικά, ο συγγραφέας διαφοροποιεί την στερεότυπη αντίληψη περί μετατροπής του Παρθενώνα σε τζαμί αμέσως όταν έγινε η κατάληψη των Αθηνών από τους Οθωμανούς. Με προσοχή και ιδιαίτερη προσπάθεια, ο συγγραφέας περιγράφει ένα Οθωμανικό πλαίσιο ιδιαίτερα ανεκτικό για τους κατοίκους των Αθηνών (ακόμη και για τους Δυτικούς), το οποίο συνδυάζει με εντυπώσεις περιηγητών και επισκεπτών στην Αθήνα που υποβοηθούν τις διαπιστώσεις του.

Το τελευταίο και μακράν το πιο πρωτότυπο θέμα που διαπραγματεύεται ο συγγραφέας στο εν λόγω βιβλίο, είναι για την δολοφονία του Μιχαήλ Λιμπόνα, ένα εντελώς άγνωστο πρόσωπο στους περισσότερους από εμάς. Ο Λιμπόνας είναι όμως κυριολεκτικά ένας Έλληνας εθνομάρτυρας μέσα στο βαθύτερο σκοτάδι της Τουρκοκρατίας. Ο κ. Νικολούδης έχει μια έφεση στα πολιτικά εγκλήματα και την εξιχνίαση τους, (υπενθυμίζω ότι έχει γράψει ένα αναλυτικότατο άρθρο για την ανεξιχνίαστη δολοφονία του Ιωάννη Τσιγάντε στην Κατοχή στο περιοδικό"Ιστορία εικονογραφημένη"), αλλά εδώ προφανώς λόγω της χρονικής απόστασης το έργο του μοιάζει απείρως δυσκολότερο. Παρά τις δυσκολίες ο Νικολούδης καταφέρνει να παρουσιάσει μια πλήρη αφήγηση και μια πειστική εξήγηση για την δολοφονία. Η Ιστορία της πολιτικής δράσης του Λιμπόνα και της εκούσιας θυσίας του υπέρ των συμπατριωτών του αποτελεί ένα συγκλονιστικό αφήγημα το οποίο συστήνω και ως αυτόνομο ανάγνωσμα σε σχέση με το υπόλοιπο βιβλίο.

Είναι ξεκάθαρο ότι ο συγγραφέας μένει ανεπηρέαστος από στερεότυπα και προκαταλήψεις (είτε εθνικιστικές είτε αριστεριστικές) που ταλανίζουν πολλούς Ιστορικούς παρά περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις τους, και εξετάζει με κριτική διάθεση της πηγές αξιοποιώντας όλες τις έγκυρες μαρτυρίες. Διαβάζοντας με προσοχή τις πηγές του, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι το έργο του Ιστορικού της Μεσαιωνικής Ιστορίας είναι απείρως δυσκολότερο από αυτό του Ιστορικού της νεώτερης η της σύγχρονης. Όλα μοιάζουν πιο αβέβαια, η φρασεολογία και η λογική των πηγών συμβαδίζει με την εποχή τους, δεν είναι εύκολα προσπελάσιμες κτλ

Το βιβλίο είναι καλογραμμένο και ευκολοδιάβαστο, γραμμένο από κάποιον ο οποίος έτσι και αλλιώς ένα από τα πολλά που κάνει είναι να διορθώνει και τα γραπτά άλλων, ενώ συνοδεύεται από φωτογραφίες και μια γενική επισκόπηση της εποχής. Αναμφίβολα αποτελεί μια επιτυχημένη επιλογή του κ. Νικολούδη πριν αναλύσει το ειδικότερο θέμα που διαπραγματεύεται η έρευνα του, να δίνει ένα αναλυτικό πλαίσιο της εποχής ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να παρακολουθήσει άνετα τον πυρήνα της αφήγησης. Το βιβλίο αποτελεί ένα αναγκαίο απόκτημα τόσο για τον εξειδικευμένο επιστήμονα που ασχολείται με την περίοδο, όσο και για όλους εμάς τους φιλίστωρες που ενδιαφερόμαστε να ενημερωθούμε για κρίσιμες πτυχές της Μεσαιωνικής ημών Ιστορίας.   

Σχόλια

  1. Ανέγνωσα προσεκτικώς το νέο βιβλίο του Ν. Νικολούδη, το οποίο επικεντρώνεται στην υστεροβυζαντινή περίοδο. Δεν αποτελεί συνεχές κείμενο αλλά σειρά μελετών οι οποίες κατά καιρούς δημοσιεύθηκαν σε διάφορα περιοδικά. Επομένως, δεν ασχολείται γενικότερα με την περίοδο αυτή αλλά επικεντρώνει ειδικότερα σε ορισμένα ζητήματα, από την εξέταση των οποίων αναδεικνύονται τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της περιόδου.
    Αν και οι γνώσεις μου περί τη βυζαντινή ιστορία είναι περιορισμένες, το βιβλίο είναι πράγματι ενδιαφέρον. Άλλωστε, οι υστεροβυζαντινοί χρόνοι αποτελούν την πλέον παραμελημένη περίοδο της βυζαντινής ιστορίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι η λιγότερο ενδιαφέρουσα. Θα σημειώσω μόνον ότι η μελέτη για την εμφάνιση των πυροβόλων όπλων στους πολέμους στην Ελλάδα είναι αξιοσημείωτη.
    Ακόμη όμως και όταν ασχολείται με πολύ γνωστά και πολύ καλά μελετημένα ιστορικά γεγονότα, ο συγγραφέας καταφέρνει να ανακαλύψει κάποιο πρωτότυπο γεγονός. Για παράδειγμα, εντυπωσιάζουν το σύντομο άρθρο για τον περίφημο Φλαντανελά και η βιογραφία του Λεονάρδου. Αμφότεροι είναι πολύ γνωστοί από τη δράση τους κατά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως, αλλά ελάχιστα στοιχεία γνωρίζουμε για τους ιδίους ως ιστορικά πρόσωπα.
    Δεν θα επεκταθώ περισσότερο διότι η γνώμη μου για το βιβλίο σε γενικές γραμμές συμπίπτει με την κριτική του Φιλίστορος. Απλώς θα επισημάνω ότι ο Ν. Νικολούδης εξακολουθεί να εργάζεται με τη γνωστή του μεθοδικότητα και επιμέλεια. Ο συγγραφέας είναι ειδικός επιστήμονας αλλά γράφει απλά και κατανοητά, ακριβώς επειδή κατέχει άριστα το αντικείμενό του. Αναμένουμε το επόμενο πόνημά σας!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος17 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου17 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος13 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός30 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες79 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης17 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)34 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος2 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτική Ιστορία57 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας