«Ερρίκος Ε΄»: το ενδοξότερο πατριωτικό πολεμικό προσκλητήριο;

γράφει και μεταφράζει ο Βασίλης Σ. Ε. Τσίχλης

Φέτος εορτάζουμε το 400ο έτος από τον θάνατο του Γουλιέλμου Σαίξπηρ, του μόνου ποιητού ο οποίος ίσως μπορεί να συγκριθεί με τον θείο Όμηρο. Ομολογώ ότι η γνώση μου για το έργο του είναι ατελής. Έχω ασχοληθεί σχεδόν αποκλειστικώς με τα δραματικά έργα του, κυρίως τα ιστορικά, και ελάχιστα με τις κωμωδίες του. Λόγω της επετείου, σκέφθηκα να γράψω για το αγαπημένο χωρίο μου από τον Σαίξπηρ, τον λόγο του Ερρίκου πριν από τη μάχη του Agincourt. Υπάρχουν πολλά χωρία στον Σαίξπηρ τα οποία φανερώνουν καλλίτερα τη μεγαλοφυΐα του ποιητού και διαθέτουν πολύ μεγαλύτερη λογοτεχνική αξία, εν τούτοις προτιμώ το απόσπασμα αυτό γιατί, κατά τη γνώμη μου, αποτελεί υπέροχο δείγμα ρητορικής τέχνης μέσα σε ένα ποιητικό έργο.

Την 25η Οκτωβρίου 1415, ανήμερα της εορτής των Αγίων Κρισπίνου και Κρισπιανού (Crispin και Crispian), ο μικρός στρατός του Βασιλέως Ερρίκου Ε΄ της Αγγλίας, ενώ εκστράτευε στη Γαλλία κατά τη διάρκεια του Εκατονταετούς Πολέμου, αποκλείστηκε στο Agincourt από τον πολύ ισχυρότερο γαλλικό στρατό. Παρά το γεγονός ότι οι Άγγλοι ήταν κουρασμένοι και μειονεκτούσαν αριθμητικώς κατά πολύ των Γάλλων, κατόρθωσαν όχι απλώς να νικήσουν αλλά να συντρίψουν τους αντιπάλους τους.

   Ο Σαίξπηρ συνέθεσε τον λόγο με τον οποίο ο Βασιλεύς Ερρίκος (ή Χάρρυ όπως καλείτο ο Ερρίκος στη μεσαιωνική αγγλική), εμψύχωσε τους άνδρες του λίγο πριν από τη μάχη, ο οποίος ανήκει εξ ολοκλήρου στη φαντασία του ποιητού και δεν αποτελεί ιστορικό κείμενο. Αρχικώς σκέφθηκα να παραθέσω τη θαυμάσια μετάφραση του Βασίλη Ρώτα αλλά, διαβάζοντάς την, συνειδητοποίησα ότι αποτελεί αρκετά ελεύθερη μετάφραση. Τελικώς μετέφρασα ο ίδιος το κείμενο όσο περισσότερο πιστά μπορούσα. Έθεσα δίπλα και το πρωτότυπο έτσι ώστε, όποιος επιθυμεί, να παρακολουθήσει με μεγαλύτερη ευκολία το χωρίο από τα links στα οποία παραπέμπω κατωτέρω (άλλωστε, πρόκειται για θεατρικό έργο).

«Ο ΒΙΟΣ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΕΡΡΙΚΟΥ ΤΟΥ ΠΕΜΠΤΟΥ»
πράξη Δ΄, σκηνή γ΄, στίχοι 1-78


Enter Gloucester, Bedford, Exeter, Erpingham with all his host, Salisbury, and Westmorland.

GLOUCESTER
Where is the king?

BEDFORD
The king himself is rode to view their battle.

WESTMORLAND
Of fighting men they have full threescore thousand.

EXETER
There’s five to one, besides they all are fresh.

SALISBURY
[5] God’s arm strike with us! ’Tis a fearful odds.
God b’wi’you, princes all. I’ll to my charge.
If we no more meet till we meet in heaven,
Then joyfully, my noble lord of Bedford,
My dear lord Gloucester, and my good lord Exeter,
[10] And [to Warwick] my kind kinsman, warriors all, adieu.

BEDFORD
Farewell, good Salisbury, and good luck go with thee.

EXETER
[To Salisbury] Farewell, kind lord. Fight valiantly today.
And yet I do thee wrong to mind thee of it,
For thou art framed of the firm truth of valor.

Exit Salisbury.

BEDFORD
[15] He is as full of valor as of kindness,
Princely in both.

Enter the King.

WESTMORLAND
                             Oh, that we now had here
But one ten thousand of those men in England
That do no work today.

KING HENRY
                                      What’s he that wishes so?
My cousin Westmorland? No, my fair cousin,
[20] If we are marked to die, we are enough
To do our country loss; and if to live,
The fewer men, the greater share of honor.
God’s will, I pray thee wish not one man more.
By Jove, I am not covetous for gold,
[25] Nor care I who doth feed upon my cost.
It earns me not if men my garments wear;
Such outward things dwell not in my desires.
But if it be a sin to covet honor,
I am the most offending soul alive.
[30] No, faith, my coz, wish not a man from England.
God’s peace, I would not lose so great an honor
As one man more methinks would share from me
For the best hope I have. Oh, do not wish one more.
Rather proclaim it, Westmorland, through my host
[35] That he which hath no stomach to this fight,
Let him depart. His passport shall be made
And crowns for convoy put into his purse.
We would not die in that man’s company
That fears his fellowship to die with us.
[40] This day is called the feast of Crispian.
He that outlives this day and comes safe home
Will stand a tiptoe when this day is named
And rouse him at the name of Crispian.
He that shall see this day and live old age
[45] Will yearly on the vigil feast his neighbors
And say, “Tomorrow is Saint Crispian”.
Then will he strip his sleeve and show his scars,
And say, “These wounds I had on Crispin’s day”.
Old men forget; yet all shall be forgot,
[50] But he’ll remember, with advantages,
What feats he did that day. Then shall our names,
Familiar in his mouth as household words –
Harry the king, Bedford and Exeter,
Warwick and Talbot, Salisbury and Gloucester –
[55] Be in their flowing cups freshly remembered.
This story shall the good man teach his son,
And Crispin Crispian shall ne’er go by
From this day to the ending of the world,
But we in it shall be rememberèd,
[60] We few, we happy few, we band of brothers.
For he today that sheds his blood with me
Shall be my brother; be he ne’er so vile,
This day shall gentle his condition.
And gentlemen in England now abed,
[65] Shall think themselves accursed they were not here,
And hold their manhoods cheap whiles any speaks
That fought with us upon Saint Crispin’s day.

Enter Salisbury.

SALISBURY
My sovereign lord, bestow yourself with speed.
The French are bravely in their battles set
[70] And will with all expedience charge on us.

KING HENRY
All things are ready if our minds be so.

WESTMORLAND
Perish the man whose mind is backward now.

KING HENRY
Thou dost not wish more help from England, coz?

WESTMORLAND
God’s will, my liege, would you and I alone
[75] Without more help could fight this royal battle!

KING HENRY
Why, now thou hast unwished five thousand men,
Which likes me better than to wish us one. –
You know your places. God be with you all.
Είσοδος Γκλούστερ, Μπέντφορντ, Έξετερ, Έρπινγκχαμ με όλους τους άνδρες τους, Σώλσμπερυ και Γουέστμορλαντ.

ΓΚΛΟΥΣΤΕΡ
Πού είναι ο Βασιλιάς;

ΜΠΕΝΤΦΟΡΝΤ
Ο Βασιλιάς μόνος πήγε να εποπτεύσει τους εχθρούς.

ΓΟΥΕΣΤΜΟΡΛΑΝΤ
Από στρατιώτες έχουν εξήντα χιλιάδες.

ΕΞΕΤΕΡ
Είναι πέντε προς ένας· επίσης, είναι όλοι ξεκούραστοι.

ΣΩΛΣΜΠΕΡΥ
Η Δεξιά του Κυρίου ας πολεμήσει μαζί μας. Είναι τρομακτικά περισσότεροι.
Ας είναι ο Θεός μαζί με όλους σας, άρχοντες. Πάω στους άνδρες μου.
Αν δεν ξανασυναντηθούμε μέχρι να συναντηθούμε στον Ουρανό,
τότε με χαρά, ευγενικέ Λόρδε του Μπέντφορντ,
αγαπημένε μου Λόρδε Γκλούστερ, και καλέ μου Λόρδε Έξετερ,
και [προς τον Γουώρικ] γενναίε συγγενή μου, που είστε όλοι καλοί στρατιώτες, σας χαιρετώ.

ΜΠΕΝΤΦΟΡΝΤ
Γειά σου καλέ Σώλσμπερυ και η καλή τύχη να σε συντροφεύει.

ΕΞΕΤΕΡ
[Προς τον Σώλσμπερυ] Στο καλό ευγενικέ Λόρδε. Πολέμα γενναία σήμερα.
Και όμως, σε υποβιβάζω λέγοντας τόσα καλά για εσένα,
γιατί πλαισιώνεσαι από την αναντίρρητη πραγματικότητα της ανδρείας σου.

Αποχωρεί ο Σώλσμπερυ.

ΜΠΕΝΤΦΟΡΝΤ
Είναι τόσο τέλειος στην ανδρεία όσο και στην ευγένεια,
πριγκιπικός και στα δύο.

Είσοδος του Βασιλέως.

ΓΟΥΕΣΤΜΟΡΛΑΝΤ
Αχ! Μακάρι να είχαμε εδώ τώρα
μόνον δέκα χιλιάδες από αυτούς τους άνδρες στην Αγγλία
οι οποίοι δεν εργάζονται σήμερα.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΕΡΡΙΚΟΣ
Ποιος εύχεται αυτά;
Ο εξάδελφός μου Γουέστμορλαντ; Όχι, αγαπημένε μου εξάδελφε.
Αν είναι γραπτό να πεθάνουμε, είμαστε αρκετοί
για να τιμήσουμε την πατρίδα με τον χαμό μας, και αν είναι να ζήσουμε,
όσοι λιγότεροι άνδρες τόσο μεγαλύτερο το μερίδιο από τη δόξα.
Για όνομα του Θεού, σε παρακαλώ να μην επιθυμείς ούτε έναν ακόμη άνδρα.
Μα τον Δία, δεν είμαι άπληστος όσον αφορά τον χρυσό,
ούτε ενδιαφέρομαι ποιον ταΐζω με έξοδά μου.
Αδιαφορώ αν κάποιος φορά τα ρούχα μου·
τα επιφανειακά αυτά πράγματα δεν τα επιθυμώ.
Αλλά αν είναι αμαρτία να επιθυμείς τη δόξα,
δεν υπάρχει ζωντανή ψυχή περισσότερο αμαρτωλή από την ιδική μου.
Όχι, αλήθεια, εξάδελφέ μου, μην εύχεσαι ούτε ένας άνδρας από την Αγγλία να βρισκόταν εδώ.
Στο όνομα του Θεού, δεν θα χάσω τόση μεγάλη δόξα
όση ένας άνδρας μπορεί να μοιραστεί μαζί μου,
ούτε και αν αυξήσει τις πιθανότητές μου για νίκη. Ω! δεν επιθυμώ ούτε έναν ακόμη.
Είναι καλλίτερο να διακηρύξεις, Γουέστμορλαντ, ανάμεσα στους άνδρες
ότι όποιου δεν αντέχει το στομάχι γι’ αυτή τη μάχη,
είναι ελεύθερος να αναχωρήσει. Θα του δοθούν τα απαραίτητα έγγραφα
και χρήματα για το ταξίδι θα γεμίσουν το πουγκί του.
Δεν θα πεθάνουμε συντροφιά με αυτόν τον άνδρα
ο οποίος φοβάται να πεθάνει μαζί με τους συντρόφους του.
Σήμερα είναι η εορτή του Αγίου Κρισπιανού.
Αυτός ο οποίος θα ζήσει σήμερα και επιστρέψει ασφαλής στην πατρίδα,
θα αισθάνεται ψηλός σαν να στέκεται στις μύτες των ποδιών του όταν η ημέρα αυτή αναφέρεται
και θα ανυψώνει τον εαυτό του αναφερόμενος στο όνομα του Κρισπιανού.
Αυτός ο οποίος θα δει το τέλος αυτής της ημέρας και γεράσει
κάθε χρόνο, την παραμονή της εορτής, σε τραπέζι θα καλεί τους γείτονές του
λέγοντας: «Αύριο είναι η εορτή του Αγίου Κρισπιανού».
Τότε θα σηκώνει τα μανίκια και θα δείχνει τις ουλές του,
λέγοντας: «Αυτά τα τραύματα υπέστην στην εορτή του Αγίου Κρισπίνου».
Οι γέροι ξεχνούν. Και όμως, όταν έχει ξεχάσει τα πάντα,
ακόμη θα θυμάται με λεπτομέρειες
τα κατορθώματα που πραγματοποίησε εκείνην την ημέρα. Τότε τα ονόματά μας,
τα οποία θα είναι οικεία στο στόμα του σαν αυτά της οικογένειάς του –
Χάρρυ ο Βασιλιάς, Μπέντφορντ και Έξετερ,
Γουώρικ και Τάλμποτ, Σώλσμπερυ και Γκλούστερ –
θα ρέουν όπως το κρασί στα ποτήρια τους, σαν να ήταν φρέσκα.
Αυτή την ιστορία πρέπει ένα καλός άνδρας να διδάξει στον γιο του,
και η εορτή των Κρίσπινου Κρισπιανού δεν θα περάσει,
από αυτήν την ημέρα έως το τέλος του κόσμου,
χωρίς να μνημονευόμαστε εμείς μέσω αυτής,
εμείς οι λίγοι, οι ευτυχείς λίγοι, εμείς μια ομάδα αδελφών.
Γιατί αυτός που θα χύσει σήμερα το αίμα του μαζί μου
θα είναι αδελφός μου· όσο ταπεινός και αν είναι,
η ημέρα αυτή θα εξευγενίσει την καταγωγή του.
Και οι άρχοντες στην Αγγλία οι οποίοι βρίσκονται τώρα στα κρεβάτια τους,
θα θεωρούν τους εαυτούς τους καταραμένους επειδή δεν βρίσκονταν εδώ,
βλέποντας πόσο φθηνή είναι η ανδρεία τους όταν μιλά κάποιος
ο οποίος πολέμησε μαζί μας στην εορτή του Αγίου Κρισπίνου.

Είσοδος Σώλσμπερυ.

ΣΩΛΣΜΠΕΡΥ
Κυρίαρχε άρχοντά μου, προετοίμασε τους άνδρες σου γρήγορα.
Οι Γάλλοι με γενναιότητα έχουν παραταχθεί
και με μεγάλη ταχύτητα θα επιτεθούν εναντίον μας.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΕΡΡΙΚΟΣ
Όλα τα πράγματα είναι έτοιμα αν το μυαλό μας είναι έτοιμο.

ΓΟΥΕΣΤΜΟΡΛΑΝΤ
Ας χαθεί ο άνδρας του οποίου το μυαλό θα φοβηθεί τώρα.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΕΡΡΙΚΟΣ
Δεν επιθυμείς πλέον περισσότερη βοήθεια από την Αγγλία εξάδελφε;

ΓΟΥΕΣΤΜΟΡΛΑΝΤ
Με τη θέληση του Θεού, κύριέ μου, μακάρι εσύ και εγώ μόνοι
χωρίς καμία άλλη βοήθεια να μπορούσαμε να πολεμήσουμε στη βασιλική αυτή μάχη!

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΕΡΡΙΚΟΣ
Τώρα που έπαυσες να εύχεσαι για πέντε χιλιάδες άνδρες,
με ευχαριστεί περισσότερο από το να ευχόσουν έστω και για έναν.
Γνωρίζετε τις θέσεις σας. Ο Θεός ας είναι μαζί σας.


Παρά τη λαμπρή αυτή αγόρευση, κανείς δεν πιστεύει ό,τι ακούει. Ο ταπεινός στρατιώτης γνωρίζει ότι δεν πρόκειται να γίνει άρχοντας επειδή πολέμησε δίπλα στον Βασιλέα του ενώ ο θεατής γνωρίζει ότι «το τέλος του κόσμου» δεν αποτελεί παρά ευφημισμό αφ’ ου ο θάνατος του Βασιλέως Ερρίκου λίγα χρόνια μετά τη μάχη εξαφάνισε τα σημαντικά κέρδη του από τη μεγάλη αυτή αγγλική νίκη.


Στο youtube υπάρχουν διάφορες εκδοχές του «Ερρίκου Ε΄», εκ των οποίων ξεχωρίσαμε τις κάτωθι:


● Sir John Gielgud (1932) https://www.youtube.com/watch?v=AkrkO_3jJfM (ηχογράφηση σε δίσκο γραμμοφώνου)
● Sir Laurence Olivier (1944): https://www.youtube.com/watch?v=YhuOwp3Ds-M (ολόκληρη η ταινία, η σκηνή ξεκινά στο 1:26:00)
● Richard Burton (1951): https://www.youtube.com/watch?v=TU7NrnLsr5g (ηχογράφηση από ραδιοφωνική εκπομπή)
● Sir Kenneth Branagh (1989): https://www.youtube.com/watch?v=A-yZNMWFqvM


Σε όλες τις εκδοχές παραλείπονται μερικοί στίχοι (με την ηχογράφηση του Burton να είναι πληρέστερη). Επίσης, καθώς σώθηκαν διάφορες παραλλαγές των κειμένων του Σαίξπηρ, υπάρχουν ενίοτε μεταξύ τους διαφορές, οι οποίες στον «Ερρίκο Ε΄» είναι ασήμαντες (π.χ. ο Olivier διαβάζει τον στίχο 36 ως: «his passport shall be drawn» αντί για «his passport shall be made» όπως οι Branagh και Burton).

   Η εκδοχή του Βορειοϊρλανδού Branagh είναι περισσότερο τηλεοπτική, καθώς ο Άγγλος Olivier συμπεριφέρεται σαν να βρίσκεται στη σκηνή. Η ταινία του Branagh, ως σύνολο, καταφέρνει όχι απλώς να συγκινήσει αλλά να συγκλονίσει τον θεατή ενώ αυτή του Olivier δεν διαθέτει την ίδια ανθρωπιά και αμεσότητα. Ο Branagh μιλά σαν ηγέτης στους συντρόφους του ενώ ο Olivier σαν βασιλιάς στους υπηκόους του. Εν τούτοις, συγκρινόμενοι ως μονάδες, η υπεροχή του Olivier έναντι του Branagh είναι, κατά τη γνώμη μου, περισσότερο από εμφανής. Ο τόνος με τον οποίο αγορεύει, ο ρυθμός της φωνής του και το ύφος του, δεν υπάρχουν στον Branagh (και ίσως σε κανέναν σημερινό ηθοποιό). Δίνει την εντύπωση ότι είναι ικανός να απαγγείλει όλους τους στίχους με μία μόνη ανάσα! Σε κάθε περίπτωση όμως, πρόκειται για αριστουργηματικές κινηματογραφικές εκδοχές δύο πολύ διαφορετικών εποχών.

   Η ερμηνεία του Ουαλού Burton σήμερα μπορεί εύκολα να υποτιμηθεί διότι της λείπει η εικόνα.
Είναι όμως χειμαρρώδης. Η σιγουριά με την οποία απαγγέλει ο Burton τους στίχους εντυπωσιάζει ενώ η ένταση της απαγγελίας μειώνεται μόνον στα σημεία τα οποία ο ίδιος θεωρεί κρίσιμα, ίσως δημιουργώντας περισσότερο την εντύπωση, και από τις τρεις εκδοχές, ότι στο επόμενο λεπτό επίκειται η εχθρική επίθεση και ο βασιλιάς με αγωνία προσπαθεί να εμψυχώσει τους άνδρες του. Δεν βρίσκουμε τίποτε από τη θεατρικότητα του Branagh ή τη μεγαλοπρέπεια του Olivier, είναι όμως περισσότερο ειλικρινής.

   Υπάρχει επίσης η ηχογράφηση του Gielgud σε δίσκο γραμμοφώνου το 1932, η ποιότητα της οποίας σήμερα είναι πολύ άσχημη αλλά δεν μπορεί να κρύψει εντελώς τη μελωδική φωνή του Gielgud. Στη συγκεκριμένη ηχογράφηση ο Gielgud απλώς απαγγέλει τον λόγο, δεν αποτελεί δηλαδή παραγωγή ολοκλήρου του δράματος.

Σχόλια

  1. Έχω διαλέξει να μην σχολιάζω τα άρθρα των φίλων που δημοσιεύουν στο ιστολόγιο. Στην περίπτωση αυτή όμως θα ήθελα να επαινέσω την πρωτοτυπία του άρθρου, τόσο στο θέμα όσο και στην παρουσίαση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Τέλειο το άρθρο τα συγχαρητήρια μου. Έχω μια λίγο προκοβατόρικη ερώτηση για τον κ. Τσίχλη. Όταν ο Σωλσμπερυ λέει [5] God’s arm strike with us! η μετάφραση διαβάζει "Η Δεξιά του Κυρίου ας πολεμήσει μαζί μας. Μήπως ο μεταφραστής έχει επηρεαστεί από την θεματολογία της δεξιάς αυτής ιστοσελίδας η υπάρχει κάτι άλλο πίσω από την μεταφραστική αυτή επιλογή; Σε άλλα του άρθρα τηρεί ένα αριστερότερο προφίλ. Ευχαριστώ πολύ - αριστερό εξτρεμ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Βασίλης Τσίχλης19 Οκτ 2016, 12:24:00 π.μ.

      Προς τον Ανώνυμο:

      Ευχαριστώ για την ερώτηση και για τα καλά σας λόγια. Επέλεξα τη μετάφραση βάσει του λεκτικού εμβλήματος (motto) των Άγγλων βασιλέων, «Dieu et mon droit» το οποίο χρησιμοποίησε πρώτος ο Ερρίκος Ε΄. Η κατά λέξη μετάφραση από τη γαλλική είναι: «Ο Θεός και το δικαίωμά μου» αλλά η ερμηνεία παραμένει ασαφής. Ίσως εννοεί και το δικαίωμά του στον γαλλικό Θρόνο, ίσως γενικώς τα νόμιμα δικαιώματά του, ίσως το δικαίωμά του από τον Θεό να είναι βασιλιάς της Αγγλίας.

      Η περισσότερο ενδιαφέρουσα άποψη το ερμηνεύει ως: «Ο Θεός και το δεξιό μου χέρι», δηλαδή με το δεξιό μου χέρι θα πολεμήσω ως βασιλιάς για να υπερασπιστώ τα δικαιώματά μου (το βασίλειο κτλ.) Παραβλέποντας το πρόβλημα ότι ο δεξιός στη γαλλική γράφεται ως «droite», νομίζω ότι ταιριάζει πολύ περισσότερο από τις υπόλοιπες ερμηνείες σε έναν πολεμικό βασιλέα όπως ο Ερρίκος.

      Όταν, λοιπόν, έπρεπε να μεταφράσω το «God’s arm» προτίμησα να το αποδώσω ως «η Δεξιά του Κυρίου». Η μετάφραση «Το χέρι του Θεού» είναι περισσότερη πιστή αν και περισσότερο ταιριαστή είναι η «Ο Θεός να βάλει το χέρι του» – η οποία μου φάνηκε όμως ήκιστα ηρωική.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος17 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου17 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος13 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός30 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες79 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης17 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)34 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος1 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτική Ιστορία57 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας