Ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος του 1940-41: το φαινόμενο του πολέμου, η εθνική ασφάλεια και η εθνική στρατηγική ενός κράτους στην διεθνή πολιτική

Στοιχείο πυροβολικού σε δράση στο ύψωμα της Μοράβας

του Παναγιώτη  Ήφαιστου ( πανηγυρικός που εκφωνήθηκε στον Δήμο Πάφου στις 27.10.2011)

Το ΟΧΙ των Ελλήνων κατά του εισβολέα το 1940 είναι μια διαχρονικά αναλλοίωτη αξίωση ελευθερίας. Είναι ένα ΟΧΙ μορφικά πανομοιότυπο με χιλιάδες άλλα πολλών κοινωνιών της ιστορικής διαχρονίας. Όποτε και όταν απειλούνται οι έσχατες λογικές ενός έθνους επαναλαμβάνεται το χαρακτηριστικό αυτό ΟΧΙ των χιλιετιών. ΌΧΙ είπαν αναρίθμητες φορές οι πρόγονοί των Ελλήνων αλλά και οι πρόγονοι όλων των άλλων εθνών. ΟΧΙ λένε και σήμερα όσων επειδή τους αξίζει να είναι ελεύθεροι υπερασπίζονται την ανεξαρτησία τους. ΟΧΙ είπαμε το 1955-59 κατά της συνέχισης της αποικιοκρατίας, ΟΧΙ κατά των εισβολέων το 1974, ΟΧΙ παρατεταμένα επί δεκαετίες μετά το 1974 επειδή αρνούμαστε να ακυρώσουμε την εθνική μας ανεξαρτησία και να αναγνωρίσουμε τα τετελεσμένα και ΟΧΙ το 2004 παρά τις γιγαντιαίες έξωθεν πιέσεις και απειλές, πλην ότι λέω ισχύει και για κάθε άλλο κράτος.

Οι τρεις αλληλένδετες αξονικές έννοιες της ομιλίας μου είναι «εθνική ανεξαρτησία» «ελευθερία» και «δημοκρατία». Αποτελούν πάγιο προσανατολισμό και πάγια αξίωση όλων των διαμορφωμένων εθνών όλων των εποχών. Θα τα συνδέσω, όπως είναι φυσικό, με την Κύπρο και τους αγώνες της.
Ατομική ελευθερία, κοινωνική ελευθερία και το υπέρτατο στάδιο της δημοκρατίας, η πολιτική ελευθερία, μαζί με το θέσφατο της ανεξαρτησίας συγκροτούν και ορίζουν τις βαθμίδες και την φορά κίνησης του πολιτικού πολιτισμού των ανθρώπων. Η εθνική ανεξαρτησία, επιπλέον, είναι η υπέρτατη κοσμοθεωρητική παραδοχή όλων των εθνών. Είναι η κοσμοθεωρία όλων των εθνών. Ορίζει και οριοθετεί τους έσχατους και ασυμβίβαστους σκοπούς της εθνικής στρατηγικής κάθε βιώσιμου κράτους. Το ακριβές αντίστοιχο της εθνικής ανεξαρτησίας στην κλασική εποχή ονομαζόταν το «ιδεώδες της ανεξαρτησίας». Χωρίς αυτό το ιδεώδες εθεωρείτο πως δεν είναι εφικτή η αδέσμευτη αυτοδιάθεση και η άνευ εξωτερικών καταναγκασμών δημοκρατία στο εσωτερικό των Πόλεων.

Δημοκρατία κλασικά νοούμενη είναι ένα άθλημα και μια διαρκής κίνηση κατάκτησης της ατομικής ελευθερίας, της κοινωνικής ελευθερίας και το ανώτατο στάδιο της δημοκρατίας, της πολιτικής ελευθερίας. Αυτά δεν εκπληρώνονται αν εθνική ανεξαρτησία δεν είναι κατοχυρωμένη. Στον σύγχρονο κόσμο, εδώ και ένα αιώνα η εθνική ανεξαρτησία ορίζεται και οριοθετείται επακριβώς από τις Υψηλές Αρχές του Διεθνούς Δικαίου: Της διακρατικής ισοτιμίας, της μη επέμβασης και της εσωτερικής αυτοδιάθεσης όπως καταγράφονται στο άρθρο 2 του Κεφαλαίου Ι του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ. Είναι η εσωτερική και εξωτερική κυριαρχία, υψηλές αρχές που αποτελούν το πολιτικό καθεστώς διαχείρισης των διεθνών υποθέσεων και το ηθικό θέσφατο μεταξύ των εθνοκρατών. Αρχές είπα, όχι κανόνες, καθότι πόρρω απέχουμε από το να υπάρχει πάντοτε ομοφωνία για το περιεχόμενό τους και για το πώς εφαρμόζονται. Σε ύστατο και έσχατο επίπεδο την εθνική ανεξαρτησία κάθε έθνους την διασφαλίζουν οι πολίτες του. Σ’ ένα διεθνές σύστημα όπου υποβόσκουν εγγενή αίτια πολέμου, μας πληροφορεί ο αιώνιος Θουκυδίδης, ο «ισχυρός επιβάλλει ότι του επιτρέπει η δύναμή του και ο αδύναμος υποχωρεί και προσαρμόζεται». Και προσθέτει, «όσοι είναι ελεύθεροι το χρωστούν στην δύναμή τους».

Εξ ου και η βασική παράμετρος κάθε ορθολογιστικής στρατηγικής διέπεται από την θέση πως σ’ ένα άναρχο διεθνές σύστημα πλήρες αιτιών πολέμου και κυρίως πλήρες ιδιοτελών ηγεμονικών αξιώσεων όπου ο στρατιωτικός εκβιασμός και πόλεμος παραμονεύει σε κάθε γωνιά του, υπάρχει ανάγκη για επαρκούς ισχύος που να διασφαλίζει την επιβίωση ενός εθνοκράτους». Σήμερα, θα μιλήσουμε περισσότερο για τις πνευματικές, κοσμοθεωρητικές πτυχές της εθνικής στρατηγικής και λιγότερο για τις στρατιωτικές. Για ένα κράτος όπως η Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία επί δεκαετίες τώρα δέχεται εξωτερικές απειλές και πιέσεις για να υποχωρήσει ως προς την εθνική ανεξαρτησία και να δεχθεί εξωτερικές εγγυήσεις των θυτών (κατ’ ουσίαν παραχώρηση καταχρηστικού δικαιώματος επεμβάσεων), καθώς επίσης και ένα εξωτερικά αποφασισμένο και εποπτευόμενο διχαστικό και βραχυκυκλωμένο εσωτερικό πολιτικό σύστημα, το δίλημμα κανονικώς εχόντων των πραγμάτων δεν είναι δύσκολο.

Αυτό που ουσιαστικά υπερασπίζεται ο λαός της, είναι τόσο την ανεξαρτησία νοούμενη ως συλλογική ελευθερία των πολιτών της, όσο και την δημοκρατία νοούμενη ως αδέσμευτες και απαλλαγμένες καταναγκασμών εσωτερικές αποφάσεις που θα λαμβάνει ένα αδιαίρετο σώμα πολιτών εντός ενός ενιαίου και αδιαίρετου δημοκρατικού κρατικού Δήμου. Οτιδήποτε λιγότερο δεν είναι βιώσιμο και αποτελεί πράξη αυτοχειριασμού. Και ο παραμικρός συμβιβασμός ως προς τις θεμελιώδεις πτυχές της εσωτερικής και εξωτερικής κυριαρχίας είναι συνταγή κακουχιών και καταστροφής για όλους τους εμπλεκομένους. Πουθενά στον κόσμο μα πουθενά κυριολεκτικά, δεν υπάρχουν βιώσιμα κράτη με εσωτερικά σύνορα προσδιορισμένα σε εθνική ή ρατσιστική βάση οι πολίτες των οποίων καλούνται συνέχεια να παίρνουν πολιτικές αποφάσεις για τον καθημερινό τους βίο. Το ενιαίο και αδιαίρετο των Πολιτειακών συστημάτων είναι διαχρονικό θέσφατο και προϋπόθεση σταθερότητας, ειρήνης, ελευθερίας και δημοκρατίας.

Προσθέτω επίσης κάτι ουσιαστικό και συναφές παραμελημένο, πλην πολύ σημαντικό για την εθνική στρατηγική κάθε κράτους. Το ζήτημα του ρόλου των διεθνών θεσμών και ιδιαίτερα της επιδιαιτησίας. Για τους διεθνολόγους οι διεθνείς θεσμοί ως εκ της φύσεώς τους θεωρούνται αναπόδραστα εξαρτημένες μεταβλητές της ισχύος και δη αυτής των ηγεμονικών δυνάμεων. Οι αξιωματούχοι των διεθνών θεσμών στις θέσεις, στάσεις και προτάσεις δεσμεύονται από το Καταστατικό τους και δεν έχουν δικαίωμα να παρεμβαίνουν με οποιοδήποτε τρόπο στις εσωτερικές υποθέσεις των κρατών, όπως ρητά αναφέρεται στο άρθρο 2 του Κεφαλαίου Ι του Χάρτη του ΟΗΕ. Το θιγόμενο κράτος έχει απόλυτο νομιμοποιημένο και νόμιμο δικαίωμα να αποπέμψει τους αξιωματούχους του ΟΗΕ όταν οι θέσεις τους και προτάσεις σους αντιβαίνουν στις υψηλές αρχές του διεθνούς δικαίου και στον Καταστατικό Χάρτη. Αυτό είναι καθημερινή πρακτική μικρών και μεγάλων κρατών. Τα κράτη αντικρούουν κάθε ρόλο ενός διεθνούς θεσμού αν αυτό αντιβαίνει στα εθνικά τους συμφέροντα. Χαρακτηριστικά είναι τα συχνά βέτο των μεγάλων δυνάμεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας όταν θίγονται τα συμφέροντά τους ή τα συμφέροντα των συμμάχων τους.
Το γεγονός ότι κάποιες ηγεμονικές δυνάμεις μετά τον Ψυχρό Πόλεμο επιχειρούν να παρακάμψουν την θεμελιώδη αρχή της μη επέμβασης είναι καταχρηστικό και ροκανίζει την διεθνή τάξη και τον διεθνή πολιτικό πολιτισμό όπως αποτυπώνεται στις Υψηλές Αρχές του Διεθνούς Δικαίου που απορρέουν εγγενώς από την ίδια την ύπαρξη των εθνοκρατών και την αξίωσή τους για εθνική ανεξαρτησία

Ευαγόρας Παλληκαρίδης
Τα φιλειρηνικά κράτη έχουν θεμιτό, νόμιμο και νομιμοποιημένο συμφέρον να παραμένουν προσκολλημένα στις υψηλές και έσχατες αρχές που διασφαλίζουν την ελευθερία τους και την δημοκρατία τους. Το εθνικό συμφέρον επιβίωσης ενός φιλειρηνικού κράτους είναι αδιαπραγμάτευτο εκτός και εάν μια κοινωνία θέλει να αυτοκτονήσει, πράγμα συνήθως απίθανο. Χωρίς μια τέτοια οριοθέτηση εθνική στρατηγική δεν υπάρχει. Η εθνική ανεξαρτησία είναι προϋπόθεση εσωτερικής αυτοδιάθεσης, αυτοσυγκρότησης, αυτοθέσμισης και φοράς κίνησης προς δημοκρατία και προς το προαναφερθέν ανώτατο στάδιό της, την πολιτική ελευθερία.

Με τον όρο δημοκρατία εννοούμε την άσκηση ελέγχου των εντολέων πολιτών επί της εντολοδόχου πολιτικής ηγεσίας. Όσο πιο άμεσος είναι αυτός ο έλεγχος τόσο περισσότερη δημοκρατία έχουμε, και το αντίστροφο. Και αυτό σε συνδυασμό με την πολιτισμική αυτονομία και ελευθερία όλων των πολιτών επιλύονται και ζητήματα εσωτερικής ανθρωπολογικής ανομοιομορφίας, εννοώ την ύπαρξη πλειοψηφιών και μειοψηφιών οποιουδήποτε είδους. Συνταγές και κατασκευές εκτός αυτής της πολιτικής λογικής είναι πολιτική παράκρουση και παραμύθιασμα ηγεμονικής έμπνευσης. Εθνική ανεξαρτησία, ελευθερία κατά εξωτερικών καταναγκασμών και πολιτική ελευθερία ως ανώτατο στάδιο της δημοκρατίας είναι αλληλένδετες έννοιες και είναι αδύνατο να εκπληρωθούν εάν ένα κράτος είναι υποχείριο εξωτερικής δεσποτείας οποιουδήποτε είδους.

Η άρνηση των αποικιοκρατών να αναγνωρίσουν το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης στον κυπριακό λαό μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, θα ήταν τραγικό να οδηγήσει τελικά στην εξάλειψη της ανεξαρτησία του κράτους που το 1959-60 οι Κύπριοι αποδέχθηκαν ως έσχατο συμβιβασμό. Το ΟΧΙ των χιλιετιών είναι σήμερα για την Κυπριακή Δημοκρατία επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε. Σ’ ένα κόσμο άνισων κρατών, άνισα αναπτυσσόμενων, με τον ανταγωνισμό και τον πόλεμο ως εγγενές χαρακτηριστικό της διεθνούς πολιτικής, και με τον ηγεμονισμό ως μόνιμη συμπεριφορά των μεγάλων δυνάμεων, το περιεχόμενο της εθνικής ανεξαρτησίας όπως ορίστηκε πιο πάνω είναι το πολυτιμότερο αγαθό των πολιτών ενός κράτους και ο έσχατος σκοπός που εκπληρώνει η εθνική στρατηγική. Για αυτό το αγαθό αγωνίζονται οι άνθρωποι και αν χρειαστεί επιδεικνύουν αυτοθυσία. Αυτό ισχύει για όλες τις κοινωνίες, όλων των εποχών και όλων των καθεστώτων: Οι πολίτες ανεξαρτήτως φιλοσοφικών παραδοχών τρέφουν πίστη και νομιμοφροσύνη στην πολιτεία στην οποία ανήκουν και αν χρειαστεί επιδεικνύουν αυτοθυσία.

Στην ιστορική διαδρομή των εθνών είναι αναρίθμητοι οι γνωστοί και αφανείς ήρωες που επέδειξαν αυτοθυσία και πέθαναν για να αποκτήσει ένα έθνος την ελευθερία του ή για να υπερασπιστούν την εθνική ανεξαρτησία όταν πλέον το έθνος τους κατάκτησε την πολιτική του κυριαρχία. Ελευθερία ή θάνατος» είναι η φράση όλων ανεξαιρέτως των εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων από τον 18ο μέχρι τον 20ο αιώνα.

«Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή - παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή»,
Έγραψε ο Ρήγας Βελεστινλής. ΚΑΙ:
Θα πάρω μιαν ανηφοριά
Θα πάρω μονοπάτια
Να βρω τα σκαλοπάτια
Που παν στην λευτεριά
------
Μπορεί σε κάποια μάχη,
γραμμένο η μοίρα νάχει,
να μη γυρίσουμε.
Μα πάμε με καμάρι
Και λέμε όποιον πάρει, και θα νικήσουμε
«τα σκαλοπάτια θ' ανεβώ, θα μπω σ' ένα παλάτι,
το ξέρω - θαν' απάτη, δε θάναι αληθινό».

Απαγγέλλει ο αμούστακος Ρήγας Βελεστινλής της Κύπρου, ο εκ Πάφου ορμώμενος Ευαγόρας Παλληκαρίδης.
Και ο μεγάλος Αλεξανδρινός ποιητής αποτυπώνει την ίδια διαχρονική στάση ζωής αλλά και απαισιοδοξία του Ευαγόρα, όταν γράφει:

Τιμή σ' εκείνους όπου στην ζωή των
ώρισαν να φυλάγουν Θερμοπύλες.
Και περισσότερη τιμή τους πρέπει
όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν)
πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος,
κ' οι Μήδοι επί τέλους θα διαβούνε.

Κωνσταντίνος Καβάφης
Η πολιτική ζωή είναι μια κύμανση μεταξύ των φυλάκων των Θερμοπυλών των Εφιαλτών και των Μήδων που κατά καιρούς εισβάλλουν φέροντας ποικίλες μεταμφιέσεις. Μήδοι πάντα υπάρχουν, είναι ποικίλων βαθμίδων, συχνά είναι ο ίδιος ο εαυτός μας και διαρκώς διεισδύουν και ροκανίζουν την ελευθερία μας. Τα πισωγυρίσματα, οι ανατροπές, οι ατυχίες, τα λάθη, οι μεγάλες και αβάστακτες καταστροφές των πολέμων, είναι και αυτά όπως φαίνεται ανθρωπίνως αναπόφευκτα στην εθνική θαλασσοπορία των εθνών. Την φορά κίνησης αναζητούμε, του αέναου αθλήματος των ανθρώπων για αδέσμευτη συλλογική ελευθερία και για ολοένα περισσότερη δημοκρατία. Και αν η φορά κίνησης δεν είναι τροχοδρομημένη προς τον σωστό προσανατολισμό, αναπόδραστα πολλά κακά έπονται. Το ουσιώδες, μας είπε ο Καβάφης, ο μεγάλος φιλόσοφος της ιστορίας και των ανθρώπων, είναι να είσαι σωστά προσανατολισμένος και να κουβαλείς μες την ψυχή σου την Ιθάκης, δηλαδή στην περίπτωσή μας, της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας. Και ιδεατή Ιθάκη μπορεί να μην υπάρχει.

Υπάρχουν βέβαια βαθμίδες προσκόλλησης στην ελευθερία των πολιτών στο εσωτερικό κάθε κράτους και μεταξύ των πολιτών διαφορετικών κρατών. Αυτές οι βαθμίδες είναι και το μέτρο στάθμισης για το κατά πόσο ένα έθνος του αξίζει να είναι ελεύθερο. Και πάλιν, όμως, αυτό διαρκώς σμιλεύεται, είναι ένα αέναο άθλημα της αστάθμητης, ρευστής και ευμετάβλητης ανθρώπινης ύπαρξης. Η ετοιμότητα των μελών ενός έθνους να υπερασπιστούν την ελευθερία τους συναρτάται με την διαχρονικά σμιλευμένη πολιτική ανθρωπολογία τους. Συνδέεται άρρηκτα με τα πνευματικά και πολιτικά επιτεύγματα της ιστορικής διαδρομής κάθε έθνους και την ωρίμανση συνεκτικών κριτηρίων και παραγόντων, που με τρόπο βασικά άγνωστο κρυμμένο στα ενδότερα και βαθύτερα στρώματα της ανθρώπινης ετερότητας, συγκροτούν και συγκρατούν ένα εθνοκράτος.

Η δύναμη με την οποία υπερασπίζονται οι πολίτες την πατρίδα τους συναρτάται με την ύπαρξη εσωτερικής συνοχής γύρω από κοσμοθεωρίες, ηθικές επιταγές και θεμελιώδεις συλλογικούς σκοπούς. Αυτά δεν είναι τα ίδια για όλα τα έθνη, τα συμφέροντα και οι παραδοχές των οποίων καταμαρτυρούμενα συχνά συγκρούονται. Τα εθνοκράτη δεν είναι τεχνητές θεσμικές συγκολλήσεις επίπεδων ανθρώπων και ούτε οι ανθρωπολογικές προϋποθέσεις που συγκροτούν και συγκρατούν μια πολιτική ανθρωπολογία κατασκευάζονται με μαγικά ραβδιά, με έξωθεν εντολές και με θεσμικά διατάγματα. Και όποτε αυτό επιχειρείται οι επίπλαστες κρατικές δομές είναι επιρρεπείς στην σύγκρουση και στην κατάρρευση. Μιλώντας για την σημασία της Πολιτείας, του εθνοκράτους δηλαδή μιας κοινωνικής οντότητας, Ο Θουκυδίδης με ιδιοφυή τρόπο περιγράφει τις κακουχίες των ανθρώπων όπως καταμαρτυρήθηκε στην Κέρκυρα όταν για οποιονδήποτε λόγο καταλύεται ο κοινωνικός και πολιτικός ιστός.

Μια πολιτεία δεν μπορεί να είναι βιώσιμη όταν ετερόκλητα κοσμοθεωρητικά και ηθικά συστήματα καλούνται να συμφωνήσουν στην βάση αλτρουισμού και καλής θέλησης. Εκατέρωθεν δεν είναι καλά ή κακά. Απλά είναι διαφορετικά. Επίπλαστα συγκολλημένες Πολιτείες ποτέ δεν ήταν βιώσιμες και όποτε επιχειρήθηκαν καταρρεύσαν παταγωδώς. Στον πολιτικό βίο ο καθείς υιοθετεί ηθικοπολιτικές αποφάσεις συμβατές με το δικό του κοσμοθεωρητικό σύστημα. Ένα κρατικό συνονθύλευμα ατομιστών, ηδονιστών, φίλαυτων και φιλοτομαριστών δεν μπορεί να εμφορείται από φιλοπατρία και κοινή Πολιτειακή ταύτιση ικανή να διεγείρει και ενεργοποιήσει τις αξιώσεις ελευθερίας. Για οποιοδήποτε έθνος και αν μιλάμε, ένας άπατρις και κενός πνευματικής υπόστασης ατομιστής ανθρωπολογικά εκκενωμένος και μπερδεμένος, εξ αντικειμένου εμφορείται από μηδενική πίστη για την ελευθερία, την εθνική ανεξαρτησία και την δημοκρατία. Συγκρινόμενος με τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη, τους 300 στις Θερμοπύλες, τον Αυξεντίου, τον Μακρυγιάννη ή τον αφανή ήρωα στα βουνά της Πίνδου το 1940, ή με οποιοδήποτε άλλο αγωνιστή της ελευθερίας κάποιου άλλου έθνους, βρίσκεται στον αντίποδά τους.

Η συγκρότηση και συγκράτηση των εθνών εμπεριέχει προϋποθέσεις που δεν είναι πάντα αναγνωρίσιμες. Δεν μετριούνται και σταθμίζονται ποσοτικά και με όρους συμβατικής λογικής. Είναι τόσο αστάθμητες όσο και ο έρωτας. Η γνώση των προϋποθέσεων συγκρότησης, συγκράτησης και ετοιμότητας υπεράσπισης ενός εθνοκράτους, απορρέει από την διϋποκειμενική ιστορική εμπειρία. Όπως η ιστορία διδάσκει, πολύ περισσότερο και από τα όπλα, αυτό που μετράει είναι στάσεις ψυχής και πνεύματος με τις οποίες σε όλα τα έθνη κάποιοι πολίτες είναι προικισμένοι και κάποιοι άλλοι όχι. Το εκκρεμές των στάσεων και συμπεριφορών, εξάλλου, κυμαίνεται ανάλογα με τις ψυχικές αντοχές, την δειλία, την γενναιότητα και τους πνευματικούς προσανατολισμούς του καθενός. Ο αλτρουισμός και η καλή πίστη ως μέθοδος συγκόλλησης εθνών διαφορετικών κοσμοθεωρητικών παραδοχών είναι πολιτειακή παιδική χαρά.

Τα διαχρονικά πολιτικά και πνευματικά επιτεύγματα ενός έθνους είναι η μαγιά συγκρότησης της πολιτικής ανθρωπολογίας που συγκροτεί και συγκρατεί ένα σύγχρονο εθνοκράτος και που εδραιώνει τη δική του ιδιαίτερη και ιδιόμορφη, ανόμοια με κάθε άλλη, οντολογική ετερότητα, τα δικά του κοσμοθεωρητικά και ηθικά συστήματα, κοντολογίς τον μοναδικό και ανόμοιο πνευματικό και αισθητό κόσμο κάθε έθνους. Πάνω σε αυτά είναι που εδράζεται το σύνολο των Πολιτειακών δομών καθιστώντας τες βιώσιμες και τροφοδοτώντας τες με πνευματικές και πολιτικές στάσεις που υπερασπίζονται την εθνική ανεξαρτησία σε ένα άκρως ανταγωνιστικό κόσμο.

Τώρα, υπάρχει ένα ζήτημα που πρέπει να τονιστεί και που αφορά ζωτικά την Κύπρο: Δεν έχουν όλα τα έθνη τις ίδιες κοσμοθεωρίες, την ίδια κοσμοθέαση και τα ίδια ηθικά και κανονιστικά πρότυπα. Ο τρόπος που τα μέλη των εθνών υπερασπίζονται την εθνική τους ανεξαρτησία είναι πανομοιότυπος πλην διαφέρει ως προς το περιεχόμενο των σκοπών. Η εικόνα ενός ανθόσπαρτου διεθνούς βίου ποτέ δεν υπήρξε. Ανθόσπαρτος σίγουρα δεν θα είναι ο 21ος αιώνας και δεν είναι σίγουρο αν ποτέ ο πλανήτης θα καταστεί ανθρωπολογικά και πολιτικά πανομοιότυπος και γι’ αυτό αγγελικός. Αυτή είναι και η διαφορά με τις ιδεολογικές εσχατολογίες και τα ποικιλόμορφα επίπλαστα δόγματά τους. Συχνά, αυτά που δύο ή περισσότερα έθνη εκατέρωθεν θεωρούν σωστά και δίκαια όχι μόνο δεν ταυτίζονται αλλά και συγκρούονται. Και για να επανέλθουμε στο ζήτημα της Πολιτειακής βιωσιμότητας, τεχνητές θεσμικές κατασκευές που επιχειρούν να συγκολλήσουν ασυμβίβαστους κόσμους θρέφουν και αναπτύσσουν την διαφορά, την σύγκρουση και τον εσωτερικό και διακρατικό πόλεμο.

Τα προβλήματα δεν οφείλονται στο γεγονός ότι κάποιοι άνθρωποι είναι στρεβλά μυαλά αλλά στο ότι κάθε έθνος εξ αντικειμένου είναι ένας διαφορετικός όπως είπαμε κόσμος από τον οποίο απορρέει η εγγενής οικεία αξίωση ελευθερίας και εθνικής ανεξαρτησίας, δηλαδή ύπαρξης και διασφάλισης της δικής του Πολιτείας και η εξίσου εγγενής αξίωση εσωτερικής δημοκρατίας σύμφωνα με τις οικείες ανθρωπολογικές προϋποθέσεις. Οι Βρετανοί κάτι ήξεραν φεύγοντας από τις αποικίες και υιοθετώντας την στρατηγική του «διαίρει και βασίλευε»: Έστησαν πολλές παγίδες μέσα στις οποίες πολλοί και συχνά συνεχίζουν να πέφτουν. Οι θεσμικές συγκολλήσεις διαφορετικών κόσμων εξυπηρετούν αυτούς που ωφελούνται από τις αναπόδραστες διενέξεις.

Η ανομοιότητα των εθνών απορρέει από την ιστορική διαμόρφωση του καθενός, τις θρησκείες, την γλώσσα, το πολιτισμικό υπόβαθρο, τις παραδόσεις πολιτικού πολιτισμού και άλλες ιδιότητες που διαχρονικά συγκροτούν την εθνική υπόσταση. Είναι ένα πράγμα, για παράδειγμα, ο ανθρωποκεντρικός πολιτικός πολιτισμός της μακραίωνης ελληνικότητας που κορυφώθηκε στην Βυζαντινή Οικουμένη και άλλο η θεοκεντρική ισλαμική κοσμοθεωρία. Σεβαστές αμφότερες οι κοσμοθεωρητικές και πολιτικές παραδοχές πλην η μια βρίσκεται στον αντίποδα της άλλης.

Κανείς δεν έχει παρά να διαβάσει το κατά τα άλλα πολύ σημαντικό βιβλίο του Αχμέτ Νταβούτογλου Εναλλακτικές Κοσμοθεωρίες, για να καταλάβει τις εκατέρωθεν πολιτειακές προεκτάσεις. Η σύζευξη των δύο διαφορετικών κοσμοθεωρήσεων μέσα σε μια πειραματική πολιτειακή δομή χρειάζεται πολύ τύχη για να μην προκαλέσει σύγκρουση ή ακαριαία διαίρεση και από την πρώτη κιόλας μέρα. Και οι φλούδες ελπίδες και ευσεβείς πόθοι είναι επικίνδυνες. Ο αιώνιος Θουκυδίδης είναι πάντα επίκαιρος όταν λέει, «η ελπίδα, παρηγοριά την ώρα του κινδύνου, όσους την έχουν από περίσσια δύναμη κι αν τους βλάψει δεν τους καταστρέφει όσοι όμως, στηριγμένοι πάνω της, τα παίζουν όλα για όλα (γιατί απ’ τη φύση της είναι σπάταλη), μονάχα όταν αποτύχουν την γνωρίζουν».

Η διεθνής πρακτική πανταχόθεν, όπως είναι γνωστό, είναι στο εσωτερικό να ισχύει η αρχή «ένας άνθρωπος μια ψήφος» ανεξαρτήτως εθνικής ή φυλετικής ιδιότητας. Δεν πρέπει να συγχέεται η εσωτερική φυλετική και εθνική διαίρεση της Πολιτείας με την διασφάλιση των δημοκρατικών δικαιωμάτων και της πολιτικής ελευθερίας όλων των πολιτών ανεξαρτήτως φυλής ή εθνικής καταβολής. Και σε αυτό δεν χωράνε εκλογικεύσεις του είδους «τον φόβο και τις δυσκολίες φιλοτιμία ποιούμενα». Η συγκρότηση μιας Πολιτείας είναι καταστατική συνθήκη και οι προϋποθέσεις πρέπει να αντέχουν στον χρόνο. Οι δομές να είναι στέρεες και ο προσανατολισμός σωστός. Τελειώνω λοιπόν λέγοντας ότι η δομή και η φυσιογνωμία του διεθνούς συστήματος είναι εύκολα αναγνωρίσιμη και αντιληπτή. Είναι ένα εθνοκρατοκεντρικό διεθνές σύστημα του οποίου η διαίρεση σύμφωνα με την εθνική ετερότητα κάθε Πολιτείας όχι μόνο δεν είναι τυχαία αλλά αποτελεί υπό τις περιστάσεις του σύγχρονου κόσμου προϋπόθεση συλλογικής ελευθερίας και εσωτερικής δημοκρατίας. Η εθνική ανεξαρτησία είναι αυτή που διασφαλίζει αμφότερα. Τα προβλήματα είναι αναπόδραστα. Τα αίτια πολέμου υποβόσκουν, κυρίως λόγω άνισης ισχύος, άνισης ανάπτυξης και ηγεμονικών αξιώσεων που εμφανίζονται πάντοτε μεταμφιεσμένες με κίβδηλα δόγματα εξισωτικής παγκοσμιότητας την εφαρμογή των οποίων επιφυλάσσουν για τους άλλους και ποτέ για τους εαυτούς τους.

Ο πόλεμος στις ποικίλες εκδοχές και εκδηλώσεις παραμονεύει στην διεθνή πολιτική και βλάπτει όσους παραμελούν τα συμφέροντά τους. Η σταθερότητα του εθνοκρατοκεντρικού διεθνούς συστήματος και η ελευθερία κάθε μέλους του συστήματος κρατών θα είναι για πολύ ακόμη μια δύσκολη θαλασσοπορία γεμάτη θυμωμένους Ποσειδώνες, Λαιστρυγώνες, Κύκλωπες και πολλές μα πάρα πολλές μεταμφιεσμένες ηγεμονικές Σειρήνες. Υπό αυτές τις συνθήκες ισχύει αρχή της αυτοβοήθειας. Η διεθνής σταθερότητα και η εφαρμογή των Υψηλών αρχών του διεθνούς δικαίου είναι συνάρτηση αντί-ηγεμονικών αξόνων και η επιβίωση μιας κοινωνίας συνάρτηση επαρκούς ισχύος.

Ακριβώς, στην σημερινή μου ομιλία τόνισα αυτό τα κριτήρια και τους παράγοντες χωρίς τα οποία η εθνική στρατηγική ενός φιλειρηνικού κράτους δεν μπορεί να εκπληρώσει τους σκοπούς της. Τα πολεμικά μέσα προσφέρουν ισχύ. Όχι όμως μόνο αυτά. Ισχύς είναι επίσης η ευρωστία της ψυχής και του πνεύματος και οι κοσμοθεωρητικές και ηθικές παραδοχές ενός έθνους που στηρίζουν την ελευθερία και την ανεξαρτησία και πάνω στις οποίες στηρίζεται ένα εδραίο Πολιτειακό σύστημα. Ισχύς είναι ακόμη και το να έχεις το σθένος να αρνηθείς να αυτοκτονήσεις από φόβο μην και πεθάνεις αύριο.

Το έπος του 1940 ήταν μια ακόμη μαρτυρία ότι πέραν των εσωτερικών διαιρέσεων η κοσμοθεωρητική παραδοχή της εθνικής ανεξαρτησίας είναι έσχατη και κοινή λογική των Ελλήνων. Την κρίσιμη στιγμή αντιτάσσεται με δύναμη και αποφασιστικότητα. Πολλά εξαρτώνται από το κατά πόσο συνεχίζει αυτό να ισχύει.
Σας ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση

Σχόλια

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος18 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου18 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος14 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός31 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες80 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης18 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)35 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος1 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτικά κινήματα1 Στρατιωτική Ιστορία58 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας