Οι πόλεμοι για την ανεξαρτησία της Σκωτίας μέρος Α΄ (η άνοδος του William Wallace (Braveheart))

γράφει ο Φιλίστωρ

Εισαγωγή - Η διαδοχή του Αλεξάνδρου ΙΙΙ και η επέμβαση του Βασιλιά Εδουάρδου Ι στα εσωτερικά της Σκοτίας 

Ο θάνατος του Βασιλιά της Σκωτίας Αλεξάνδρου ΙΙΙ το 1286 μ. Χ. δημιούργησε πρόβλημα στην διαδοχή του καθότι ήταν άκληρος και υπήρχαν 13 ισχυροί ευγενείς που έριζαν για το στέμμα της Σκοτίας. Για να αποφευχθεί ο εμφύλιος συμφώνησαν όλοι να ζητήσουν την διαιτησία του Άγγλου Βασιλιά Εδουάρδου Ι. Ο Εδουάρδος αποδέχθηκε επιλέγοντας το 1292 ως βασιλιά τον John Balliol, αλλά εν τω μεταξύ είχε καταφέρει να θεωρηθεί το Βασίλειο της Σκοτίας ως Αγγλικό φέουδο. Η επιλογή του Balliol δημιούργησε εσωτερική αναταραχή και διχασμό στο ατελείωτο μεσαιωνικό ψηφιδωτό των κλάνς, ενώ ο δεύτερος ισχυρότερος διεκδικητής του στέμματος Robert Bruce
βασιλιάς Εδουάρδος Ι
βυσσοδομούσε εναντίον του νέου Βασιλιά. Ο Εδουάρδος στα επόμενα χρόνια συστηματικά υπονόμευε την εξουσία του Balliol χάρις την επιρροή που είχε αποκτήσει στα εσωτερικά της Σκοτίας, εκμεταλλευόταν κάθε ευκαιρία για να επεμβαίνει στα εσωτερικά της χώρας και περίμενε την κατάλληλη στιγμή για να εισβάλλει στην Σκωτία και να την προσαρτήσει στο Βασίλειο του.

Το 1296 ο Εδουάρδος, μετά από πυρετώδεις στρατιωτικές προετοιμασίες εισέβαλε τελικώς στην Σκοτία και κατέλαβε την πόλη Berwick, την οποία κατέστρεψε ολοσχερώς λόγω της αντίστασης που του προέβαλλε. Ο Άγγλος βασιλιάς επέτρεψε στους στρατιώτες του να σκοτώσουν όλους τους άρρενες κατοίκους της πόλης και να βιάσουν όλες τις γυναίκες επειδή ο ανιψιός του σκοτώθηκε από έναν τοξότη κατά τις συμπλοκές στους δρόμους της πόλης. Στην συνέχεια, νίκησε στο Dunbar τα στρατεύματα του Σκώτου βασιλιά Balliol και σε μια τελετή στο Scone έλαβε το στέμμα της Σκοτίας ενώπιον 2000 Σκώτων ευγενών και προσπάθησε να προσαρτήσει την Σκωτία εγκαθιστώντας φρουρές σε όλη την ύπαιθρο της. Οι φρουρές αυτές καταπίεζαν αφόρητα τον ντόπιο πληθυσμό και τον οδηγούσαν μοιραία είτε στην παρανομία είτε στην εξέγερση. Ο Εδουάρδος επέστρεψε στην Αγγλία αποσπώντας και την "πέτρα του πεπρωμένου", ένα ιερό αντικείμενο που χρησιμοποιούσαν στην τελετή για την ενθρόνιση των Σκωτσέζων βασιλιάδων.

Η εξέγερση των Σκωτσέζων και η άνοδος του William Wallace

Το άγαλμα του Wallas στο Εδιμβούργο
Ο Εδουάρδος πίστεψε ότι η σφαγή του Berwick θα αποτελούσε ένα φόβητρο για τους Σκωτσέζους που ενίσχυε την υποταγή τους. Υπολόγισε λαθός καθώς τα αίσχη και η βία των Άγγλων στρατιωτών και η αυθαιρεσία των κατά τόπους Άγγλων διοικητών δημιούργησε ένα κύμα μίσους εναντίον της εξουσίας του και εστίες αντίστασης σε όλη την Σκωτία. Ένας από αυτούς που μάχονταν την Αγγλική κατοχή ήταν ο περίφημος William Wallace. Είναι γεγονός ότι όλες μας οι σχετικές γνώσεις με τον Σκωτσέζο πολέμαρχο προέρχονται από χρονικά και ποιήματα της μεσαιωνικής εποχής τα οποία δεν φημίζονται για την ιστορική τους ακρίβεια - το αντίθετο μάλιστα. Οι πληροφορίες μας εκτός των πολύ βασικών (π.χ. μάχες), είναι όλες αμφισβητήσιμες και δεν θα είμασταν μακριά από την αλήθεια αν λέγαμε ότι η αναφορά μας αγγίζει περισσότερο τον ρομαντικό θρύλο παρά την Ιστορία ως ορθολογική ανασκευή του παρελθόντος.

Προερχόμενος από ασήμαντη οικογένεια ευγενών Ιρλανδικής καταγωγής (το πιθανότερο), ο Wallace γεννήθηκε περίπου το 1272 μ. Χ. Ουσιαστικά προσέρχεται στο προσκήνιο της Ιστορίας ένοπλος και έτοιμος μαχητής, όπως αιφνιδιαστικά είχε γεννηθεί η θεά Αθηνά από το κεφάλι του Δία. Σύμφωνα με ένα χρονικό από το 1297 είχε βγει στην παρανομία καθώς στο Dundee είχε σκοτώσει τον γιο του Άγγλου σερίφη. Φαίνεται πως σε μια άλλη περίπτωση σκότωσε δύο Άγγλους στρατιώτες που απαιτούσαν να τους παραδώσει τα ψάρια που είχε πιάσει στο ποτάμι του Irvine. Σε κάθε περίπτωση ζούσε στην απόλυτη παρανομία περιστοιχισμένος από σκληροτράχηλους ακολούθους που επίσης είχαν έρθει σε προστριβές με τις Αγγλικές αρχές. Η ομάδα του τριγυρνούσε στην ύπαιθρο δολοφονώντας μεμονωμένους Άγγλους στρατιώτες, στήνοντας ενέδρες σε περαστικούς Άγγλους ιππείς, και κάνοντας επιθέσεις σε απομονωμένα φρούρια.

Ο Wallace είχε επιβλητικό παρουσιαστικό, τον διέκρινε η γενναιότητα, η αποφασιστικότητα, η φαντασία και το χάρισμα να εμπνέει τον κόσμο να τον ακολουθεί. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Wallace είχε παντρευτεί την Marion Braidfoot από το Lanark την οποία επισκεπτόταν μυστικά. Όταν ο Άγγλος σερίφης sir William Heselrig έμαθε το γεγονός, αιχμαλώτισε την Marion και την δολοφόνησε. Ο Wallace και οι άνδρες του, σε μια πράξη εκδίκησης, κατάφεραν να μπουν στο Lanark χωρίς να γίνουν αντιληπτοί, και με μια αιφνιδιαστική επίθεση να εισχωρήσουν στο κάστρο μέχρι το δωμάτιο του Heselrig. Ακολούθως, ο Wallace έσφαξε τον Heselrig και όλη τη φρουρά του κάστρου το οποίο και έκαψε. Η σφαγή του Heselrig μαθεύτηκε μέχρι και στο Λονδίνο, δημιουργώντας ανησυχία στον Εδουάρδο για την κατάσταση στην Σκωτία.  

Ο αέρας της αποστασίας φυσούσε με δύναμη στα highlands ενώ η φήμη του Wallace είχε εδραιωθεί σε όλη την Σκωτία. Επίσημα η εξέγερση των Σκώτων ξεκίνησε με την επανάσταση των ευγενών -ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο Robert Bruce. Οι ευγενείς συγκέντρωσαν τον στρατό τους το καλοκαίρι του 1297 στο Irvine. Μια Αγγλική δύναμη με αρχηγούς τον Sir Henry Percy και τον Sir Robert Clifford, πέρασαν κεραυνοβόλα τα σύνορα και κύκλωσαν τα στρατεύματα των ευγενών. Μετά από διαπραγματεύσεις οι ευγενείς παραδόθηκαν, δήλωσαν εκ νέου πίστη στον Εδουάρδο και έδωσαν ομήρους ως δείγμα καλή θέλησης και υποταγής. Ανάμεσα σε αυτούς που δήλωσαν πίστη στον Εδουάρδο ήταν και ο Robert Bruce.  

Ταυτόχρονα με την εξέγερση των ευγενών εκδηλώθηκαν και δύο ακόμη επαναστάσεις στην Σκοτία. Η πρώτη είχε ως ηγέτη τον ευγενή Andrew Murray που προερχόταν από την ισχυρή φατρία των Commyn. Ο Μurray κατάφερε να ξεσηκώσει τους συμπατριώτες του σε όλη την βορειοανατολική Σκοτία και με μια σοφά σχεδιασμένη εκστρατεία να καταλάβει όλα τα κάστρα της περιοχής του (Inverness, Elgin, Banff) που κατείχαν οι Άγγλοι. Η δεύτερη είχε φυσικά ως ηγέτη τον Wallace, ο οποίος αφού ξεσήκωσε τους συμπατριώτες του στην νοτιοδυτική Σκοτία, βάδισε με τις δυνάμεις του προς το Scone την έδρα
της Αγγλικής διοίκησης όπου ο ανώτατος Άγγλος δικαστής William Ormesby κήρυσσε εκτός νόμου όποιον αψηφούσε την Αγγλική εξουσία. Μόνο στην φήμη ότι ο Wallace πλησίαζε, οι στρατιώτες του Scone άρχιζαν να αραιώνουν και ο Ormesby κατέφυγε στο Εδιμβούργο, ενημερώντας το Λονδίνο για την διασάλευση της τάξης. Όλη η ύπαιθρος της Σκοτίας είχε γεμίσει με συμμορίες που σκότωναν όποιον Άγγλο έβρισκαν μπροστά τους, ενώ ο Wallas είχε πλέον τόσους υποστηρικτές ώστε ξεκίνησε να πολιορκεί το κάστρο του Dundee.

Ο Εδουάρδος είχε περιέλθει σε αδιέξοδο καθώς σε εκείνη την χρονική περίοδο ετοιμαζόταν για να εκστρατεύσει εναντίον της Γαλλίας. Αντιλαμβανόταν όμως το επείγον της κατάστασης στην Σκοτία και διέταξε δύο ικανούς αξιωματούχους του, τον Earl of Surrey και τον Hugh Cressingham, να συγκεντρώσουν μια μεγάλη στρατιά και να εισβάλλουν στην Σκοτία με πρώτο στόχο να προστατέψουν το σημαντικό από στρατηγικής άποψης κάστρο του Stirling. Αμέσως μετά ο Εδουάρδος έπλευσε για την Γαλλία.

Η μάχη της γέφυρας του Stirling (11 Σεπτεμβρίου 1297)

Σχεδιάγραμμα της μάχης στην γέφυρα του Stirling
Όταν ο Wallace έμαθε για την νέα στρατιά που ετοιμαζόταν να εισβάλλει στην Σκοτία έλυσε την πολιορκία του Dundee, στρατολόγησε όσους περισσότερους μπορούσε και ενημέρωσε τον Murray να κατέβει προς τον Νότο. Στο Πέρθ οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν ένωσαν τους στρατούς τους (8.000 οπλοφόροι) και βάδισαν για να αντιμετωπίσουν τον Αγγλικό στρατό στην περιοχή της γέφυρας του Stirling. Oι Άγγλοι εκτός από αριθμητική υπεροχή (200 ιππότες και 10.000 πεζοί), διέθεταν ιππικό και τοξότες ενώ όλοι οι οπλίτες τους ήταν σιδερόφρακτοι, οργανωμένοι με υψηλό ηθικό. Οι Σκωτσέζοι ήταν εντελώς ανοργάνωτοι, υστερούσαν σε οπλισμό και θωράκιση, ενώ δεν είχαν ούτε καν τοξότες. Ανάμεσα στις δύο παρατάξεις έρεε ο ποταμός του Stirling κι υπήρχε μια γέφυρα. Οι Άγγλοι θεώρησαν τόσο ασήμαντη την παρουσία των πρωτόγονων Σκώτων οπλοφόρων, ώστε ο αρχηγός τους Surrey διέταξε να διαβούν στην απέναντι όχθη διαμέσου της γέφυρας, να επιτεθούν κι να διασκορπίσουν τους ληστές.

O Wallace αντελήφθη το τακτικό λάθος των Άγγλων αλλά πολύ έξυπνα δεν διέταξε άμεσα επίθεση αλλά επέτρεψε σε λίγους Άγγλους να διαβούν την γέφυρα και να βρεθούν στην όχθη. Τότε διέταξε γενική επίθεση  και ξεκίνησε μια αιματηρή συμπλοκή σώμα με σώμα μεταξύ των δύο παρατάξεων. Οι Άγγλοι είχαν εμπλακεί με τις χειρότερες δυνατές συνθήκες για αυτούς: δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το ιππικό τους η τους τοξότες τους, ενώ οι οπλίτες τους που είχαν περάσει στην άλλη όχθη δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικά τον οπλισμό τους ενώ ήταν συνεχώς λιγότεροι από τους σκληροτράχηλους αλλά άτεχνους highlanders. Όσο περνούσε η ώρα οι Άγγλοι είχαν απώλειες και έχαναν την συνοχή τους. Πολύ σύντομα κάποιοι ξεκίνησαν να υποχωρούν, σύντομα η υποχώρηση εξελίχθηκε σε άτακτη φυγή που πυροδότησε μια ωριαία σφαγή όσων Άγγλων είχαν περάσει την γέφυρα. Η καταστροφή των Άγγλων ολοκληρώθηκε όταν υπό το βάρος των υποχωρούντων έπεσε η γέφυρα και πνίγηκαν όσοι βρίσκονταν πάνω της υπό το βάρος του εξοπλισμού τους. Οι σημαντικότεροι Άγγλοι αξιωματικοί όπως ο Cressingham εσφάγησαν ανηλεώς, ενώ οι συνολικές απώλειες των Άγγλων ξεπέρασαν τους 5.000 νεκρούς. Σύμφωνα με μια φήμη ο Wallace έγδαρε το κρανίο του Cressingham και με το δέρμα του επένδυσε την λαβή του ξίφους του.

Η νίκη την γέφυρα του Stirling υπήρξε μεγάλης σημασίας για το ηθικό του Σκωτσέζικου λαού που πίστεψε ότι ήταν εφικτό να αντισταθεί στην Αγγλική πολεμική μηχανή. Μεγάλη απώλεια για τους Σκωτσέζους υπήρξε ο θανάσιμος τραυματισμός του Murray στην μάχη, ο οποίος διέθετε μεγάλο γόητρο στους συμπατριώτες του, είχε γνώσεις στρατηγικής και εξορθολόγιζε τον στρατιωτικό ενθουσιασμό του Wallace. Μετά την ανέλπιστη νίκη στην γέφυρα του Stirling ο Wallas εισέβαλε σε γειτονικές περιοχές της Αγγλίας τις οποίες λεηλάτησε χωρίς έλεος. Ο Wallas σταμάτησε τις λεηλασίες μόνο λόγω τω κακών καιρικών συνθηκών και κατά την θριαμβευτική επιστροφή του στην Σκοτία, χρίστηκε ιππότης και υπερασπιστής-πολέμαρχος της στο όνομα του Βασιλιά Balliol.
Η καταστροφή στο Falkirk (22 Ιουλίου 1298)

Η ήττα στο Stirling ταπείνωσε την Αγγλία και τον Εδουάρδο, ο οποίος εσπευσμένα εγκατέλειψε την Γαλλία και κατευθύνθηκε στην Υόρκη όπου συγκέντρωσε στρατό από όλες τις Αγγλικές επαρχίες. Ο Εδουάρδος ήταν αποφασισμένος να εξοντώσει τον Wallace που τόλμησε να εναντιωθεί στην εξουσία του, έτσι οργάνωσε με λεπτομέρεια νέα εκστρατεία και εισέβαλε εκ νέου στην Σκοτία με έναν τεράστιο στρατό από 1200 σιδερόφρακτους ιππότες, 10.000 οπλίτες και πάνω από 2.000 τοξότες. Αρχικώς βάδισε μέχρι το Εδιμβούργο χωρίς να συναντήσει καμία αντίσταση, όμως αντιμετώπισε σοβαρό πρόβλημα ανεφοδιασμού του στρατού του, καθώς σε όλες τις περιοχές που είχε περάσει δεν υπήρχαν καθόλου τρόφιμα ενώ οι κάτοικοι τους είχαν καταφύγει στα ορεινά. Ο Αγγλικός στρατός παρέμεινε έξω από το Εδιμβούργο ταλανιζόμενος από πείνα και αρρώστιες. Ο Εδουάρδος σκεφτόταν πολύ σοβαρά να υποχωρήσει όταν, Σκώτοι ευγενείς της περιοχής (Dunbar και Angus) τον ενημέρωσαν ότι ο στρατός του Wallace βρισκόταν στην περιοχή του Falkikrk πίσω του και βάδιζε εναντίον του.

Ο Εδουάρδος ένιωσε ανακουφισμένος από τη εξέλιξη αυτή και καθοδήγησε την στρατιά του στο Falkirk. Στο ενδιάμεσο διάστημα μετά τον θρίαμβο στην γέφυρα του Stirling, ο Wallas δεν είχε μείνει αργός, αλλά περιόδευε σε όλη την Σκοτία επιστρατεύοντας και εκπαιδεύοντας έναν νέο στρατό κυρίως με εθελοντές που έφτασε τις 5.000 ενόπλους. Η βασική του ιδέα ήταν να αντιπαρατεθεί στο Αγγλικό ιππικό με δόρατα. Κατάφερε να κινητοποιήσει ιδίως τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα της Σκοτίας (προερχόταν από αυτά άλλωστε) και με πυρετώδεις προετοιμασίες να παρατάξει την στρατιά του απέναντι στον βασιλιά Εδουάρδο στο Falkirk στις 22 Ιουλίου 1298. Παρέταξε τον στρατό του ανά 1500 δορυφόρους σε φάλαγγες με σχήμα "π", ενώ διέθετε στο πεδίο της μάχης ελαφρύ ιππικό και τοξότες από το Ettrick. Η μάχη ξεκίνησε με επιθέσεις του σιδερόφρακτου Αγγλικού ιππικού που όμως αποκρούστηκαν όλες αποτελεσματικά. Στην κρίσιμη στιγμή της μάχης, το ιππικό των Σκώτων αποχώρησε δημιουργώντας πανικό στις τάξεις τους, αποχώρηση όμως που μάλλον δεν ήταν προϊόν προδοσίας, αλλά παρεξήγησης, καθώς ο αρχηγός τους John Commyn ηγήθηκε της αντίστασης των Σκώτων ως το τέλος. Στην συνέχεια το Αγγλικό ιππικό εξολόθρευσε εύκολα τους Σκώτους τοξότες και οι δορατοφόροι του Wallas έμειναν πλέον στο έλεος των Αγγλικών τόξων.

Υπό την βροχή από τα εύστοχα Αγγλικά βέλη, οι Σκώτοι δορατοφόροι έχασαν την συνοχή τους, απέτυχαν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά το επελαύνον Αγγλικό ιππικό και ακολούθησε η ανελέητη σφαγή τους. Η καταστροφή ήταν πρωτοφανής καθώς οι Άγγλοι δεν πήραν αιχμαλώτους, ενώ στο πεδίο της μάχης σκοτώθηκε το άνθος των αξιωματικών και οπαδών του Wallas όπως ο sir John Graham, O Wallas κατάφερε να γλυτώσει για να συνεχίσει την αντίσταση του και φέρεται ότι συνέχισε να παρενοχλεί τις Αγγλικές φρουρές που είχαν εγκατασταθεί στην Σκοτία στο επόμενο διάστημα.

Η Σκοτία υποτάσσεται - σύλληψη και μαρτυρικός θάνατος του Wallace

Στην συνέχεια ο Wallace ταξίδεψε στην Γαλλία συνάντησε τον Βασιλιά Φίλιππο τον δίκαιο ζητώντας βοήθεια για την επιστροφή του Balliol στον θρόνο της Σκοτίας και την εξασφάλιση της ανεξαρτησίας της. Φαίνεται ότι ο Wallace κατάφερε να φτάσει μέχρι τον Πάπα Βονιφάτιο VII, καθώς ο Balliol είχε παραδοθεί από τον Εδουάρδο στην Παπική εξουσία. Η πιθανότητα της παλινόρθωσης του Balliol εξόργιζε τον Bruce που κατά την απουσία του Wallace είχε ανακηρυχθεί υπερασπιστής της Σκοτίας και μαζί με τον John Commyn παρενοχλούσε αποτελεσματικά τις Αγγλικές φρουρές. O Bruce αποφάσισε να συνταχθεί με τους Άγγλους εξασφαλίζοντας την στήριξη του Εδουάρδου σε περίπτωση που επέστρεφε ο Balliol ως Βασιλιάς στην Σκοτία. Αυτή η κίνηση του όμως τον αποξένωσε από πολλούς υποστηρικτές του και τον περιθωριοποίησε έναντι του Comyn και των υπολοίπων Σκώτων ισχυρών.

Σύντομα η τύχες γύρισαν εκ νέου εναντίον του Wallace. Όταν αυτός επέστρεψε στην Σκοτία, κατάφερε να συγκεντρώσει λίγους υποστηρικτές του και να επιτεθεί εναντίον μεμονομένων Αγγλικών φρουρών στο Happrew και στο Earnside μέχρι τον Φεβρουάριο του 1303. ήδη όμως από τον Φεβρουάριο του 1302, ο Εδουάρδος είχε νικήσει τους Γάλλους στην περίφημη μάχη του Courtrai, έτσι έπαψε ο διμέτωπος αγώνας του και επικεντρώθηκε να λύσει το πρόβλημα της ακόμη ανυπότακτης Σκωτίας. Τον Μάϊο του 1303 ο Εδουάρδος εισέβαλε εκ νέου στην Σκωτία με αρκετά μεγάλο στρατό, σαρώνοντας ότι έβρισκε μπροστά του καταλαμβάνοντας όλα τα κάστρα των Σκώτων ευγενών το ένα πίσω από το άλλο, εκτός του Stirling που τελικώς παραδόθηκε και αυτό μετά από τρίμηνη πολιορκία. Η αντίσταση με τον Wallace και τον John Comyn στην ύπαιθρο συνεχιζόταν αλλά φαινόταν ότι δεν είχε ελπίδα επιτυχίας. Οι συνεχείς πόλεμοι και η ερήμωση της υπαίθρου έκαναν μια πιθανή ειρήνη με τον Εδουάρδο να μοιάζει ελκυστική για τους Σκώτους
H δίκη του Wallace στην Αγγλία
ευγενείς. Στις 3 Φεβρουαρίου 1304 ο Comyn, επικεφαλής της αντίστασης, παραδόθηκε στους Άγγλους και τελικώς υπογράφτηκε συνθήκη του Εδουάρδου με τους Σκώτους ευγενείς με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους για τους τελευταίους, καθώς διατηρούσαν τις περιοχές τους, τα κτήματα τους και τους τίτλους τους, ενώ κάποιοι διορίστηκαν ακόμη και διοικητές περιοχών. Η Σκοτία επισήμως προσαρτήθηκε στην Αγγλία τον Σεπτέμβριο του 1305, με την δημοσίευση ενός νέου οργανισμού διοίκησης για τη περιοχή που προέβλεπε Άγγλο αντιβασιλιά. Ο Εδουάρδος συγχώρησε όλους όσους αντιστάθηκαν στην επιβολή της εξουσίας του στην Σκοτία, εκτός του Wallace τον οποίο απαίτησε να του τον παραδώσουν εντός 20 ημερών, ενώ τον επικήρυξε με 100 λίρες. Ο Wallace έζησε εκτός νόμου, κυνηγημένος στα Highlands περιστοιχισμένος από ελάχιστους υποστηρικτές του, αλλά η σύλληψη του ήταν θέμα χρόνου.

Στις 3 Αυγούστου 1304 προδόθηκε από τον κουμπάρο του sir John Menteith έναντι ευτελούς ποσού και παραδόθηκε στους Άγγλους. Με πάνοπλη συνοδεία διαπομπεύτηκε σε πολλές Αγγλικές πόλεις κατά την διαδρομή του στο Λονδίνο. Ακολούθησε μια σύντομη "δίκη" χωρίς μάρτυρες και δικηγόρους υπεράσπισης που καταδίκασε με συνοπτικές διαδικασίες τον Wallace σε τρεις εις θάνατον. Όταν ο Wallace ρωτήθηκε αν ήταν αθώος η ένοχος, απάντησε ένοχος για τα αδικήματα, αλλά δεν αναγνώρισε την δικαιοδοσία του δικαστηρίου δηλώνοντας ότι είναι Σκωτσέζος και όχι Άγγλος. Αφού διαπομπεύτηκε εκ νέου στους δρόμους του Λονδίνου, ο Wallace εκτελέστηκε με ένα ατελεύτητο μεσαιωνικό τελετουργικό βασανισμού, ενώ ο Εδουάρδος έχοντας πρόθεση να παραδειγματίσει τους υπηκόους του και τον ανυπότακτο λαό της Σκωτίας, έδωσε εντολή να τεμαχιστεί το σώμα του Wallace και να διασκορπιστεί στις τέσσερις άκρες του βασιλείου του.

William Wallace
Επίλογος Α΄μέρους

Η βασική πρόθεση του Βασιλιά Εδουάρδου ήταν όχι μόνο να εκτελέσει παραδειγματικά τον Wallace, επειδή μη όντας ευγενής αντιστάθηκε στην εξουσία του, αλλά κυριολεκτικά να τον εξαφανίσει ακόμη και από την Ιστορική μνήμη των ανθρώπων, να σβήσει εντελώς την παρουσία του σαν να μην υπήρξε ποτέ. Όλα τα χρονικά ποιητών και χρονικογράφων που γράφτηκαν ως το 1500 μ. Χ. και περιγράφουν τα γεγονότα της εποχής δεν αναφέρουν λέξη για τον Wallace. Ο λαός της Σκωτίας όμως, διέσωσε την μνήμη του ατόφια, από γενιά σε γενιά, από στόμα σε στόμα, με τον σιωπηλό αυτό τρόπο με τον οποίο πολύ συχνά ο λαός μπορεί να ακυρώσει με απόλυτο τρόπο κάθε απόφαση της κεντρικής εξουσίας αν το θελήσει. Ο θρύλος του Wallace, του εθνικού ήρωα της Σκοτίας που πάλεψε στα ίσια με τον πανίσχυρο Άγγλο για την ανεξαρτησία της, τραγουδήθηκε, και όχι μόνο επέζησε αλλά και γιγαντώθηκε. Δεκάδες - αν όχι εκατοντάδες - τοπωνύμια της Σκοτίας φέρουν το όνομα του, ενώ λόφοι, ποτάμια ακόμη και πηγάδια συνδέονται με την παρουσία του. 

Ο μύθος του Wallace εδραιώθηκε τον 19ο αιώνα με αρκετά μνημεία που χτίστηκαν σε όλη τη Σκωτία, ενώ απέκτησε παγκόσμια στίλβη στην εποχή μας χάρις το αριστούργημα της 7ης Τέχνης "Braveheart" του Μελ Γκίμπσον. Έτσι λοιπόν, η πρόθεση του Εδουάρδου όχι μόνο ματαιώθηκε, αλλά αντιθέτως η μνήμη του Wallace απέκτησε παγκόσμια ακτινοβολία, ενώ του Άγγλου Βασιλιά περιορίζεται μόνο σε ένα στενό κύκλο σοβινιστών συμπατριωτών του. Το γεγονός αποτελεί άλλη μια υπόμνηση της Ιστορίας ότι το ευγενές και το δίκαιο στο τέλος θριαμβεύει.

Πηγές

, Scotland: The Story of a Nation

Επίμετρον 

Η κινηματογραφική ταινία του Braveheart και μια υποσημείωση για το επερχόμενο δημοψήφισμα ανεξαρτησίας για την Σκωτία

Πιστεύω πως ελάχιστοι από όσους έφτασαν ως εδώ και διαβάζουν τις γραμμές αυτές δεν θα έχουν δει την κινηματογραφική ταινία Braveheart με τον Μελ Γκίμπσον. Όσοι δεν το έχουν δει τους ζηλεύω που έχουν την ευκαιρία να δουν για πρώτη φορά αυτό το κινηματογραφικό και ποιητικό έπος, ένα αληθινό σεναριογραφικό και σκηνοθετικό κατόρθωμα. Από το άρθρο που προηγήθηκε εύκολα μπορούμε να καταλάβουμε πόσα σοβαρά λάθη περιέχει η ταινία σε σχέση με τα στοιχεία για τον Wallace που έχουμε διαθέσιμα (π.χ. η μάχη στο Stirling έγινε σε γέφυρα και όχι σε ανοιχτό πεδίο, ο Wallace ήταν πολύ νεότερος και πολύ...ψηλότερος του Γκίμπσον, οι ρόλοι του Bruce και της Γαλλίδας συζύγου του Άγγλου διαδόχου δεν είχαν καμία σχέση με την πραγματικότητα κτλ). Άλλωστε και οι δημιουργοί της ταινίας τα παραδέχθηκαν όλα αυτά δημοσίως.

Τελικώς όμως όλα αυτά ίσως να μην έχουν τόση σημασία. Η ταινία αποτελεί έναν ύμνο στο δικαίωμα για αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία, έναν ύμνο στην αδούλωτη ψυχή του ανθρώπου για αντίσταση στην αυθαιρεσία και την αδικία του ισχυρού. Μέσω της ιστορίας τουWallace, η ταινία στέλνει ένα επίκαιρο μήνυμα για τον άνθρωπο σε όλες τις εποχές  και διδάσκει το κουράγιο και την θυσία των απλών ανθρώπων για να επιτευχθούν υψηλότεροι σκοποί και ιδανικά.

Όπως τότε, έτσι και τώρα λοιπόν στο δημοψήφισμα της 18ης Σεπτεμβρίου, οι Σκωτσέζοι οφείλουν να αδιαφορήσουν πλήρως για τις ομοφυλοφιλικές απειλές των τραπεζιτών του city και να αποκτήσουν εκ νέου την θέση τους ανάμεσα στους λαούς της Ευρώπης ψηφίζοντας "ναι" στο επερχόμενο δημοψήφισμα, ασχέτως οικονομικού η οποιουδήποτε άλλου κόστους. Άλλωστε οτιδήποτε ανθρώπινο που έχει αξία δεν μπορεί να πραγματωθεί χωρίς θυσία. Εγώ ξέρω πως αν θέλεις πραγματικά να κρατήσεις κάποιον κοντά σου, προσπαθείς να τον πείσεις πόσο πραγματικά τον αγαπάς και δεν του στέλνεις τελεσίγραφα μίσους. Ελπίζω ότι το πρωινό της 19ης Σεπτεμβρίου άλλο ένα προπύργιο του Αγγλικού ιμπεριαλισμού θα έχει αλωθεί, ώστε και οι πολιτικοί ηγέτες αλλά και οι πολίτες της Αγγλίας να μάθουν να ζουν με τα εισοδήματα του κράτους τους και όχι με το αίμα των υπολοίπων λαών, όπως δηλαδή έζησαν τους τελευταίους τρεις αιώνες.          

Ι. Β. Δ.

Σχόλια

  1. Εξαιρετικό. Ειδικά το επίμετρον. Εύγε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. όπως τότε ετσι και τώρα, των επαναστάσεων η έκβαση εξαρτάται απο τους ευγενείς, βλέπε ελίτ. Οι τραπεζίτες λοιπόν θα καθορίσουν και πάλι το αποτέλεσμα τπυ δημοψηφίσματος.
    Gio'

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Αν δεν είχαν δικαίωμα ψήφου και όλοι οι Άγγλοι και βορειο-ιρλανδοί που κατοικούν μόνιμα στηνΣκωτία τώρα δεν θα συζητούσαμε. Η πλάστιγγα έγειρε υπέρ του "ναι" για τον απλούστατο λόγο ότι ακόμη και στα lowlands οι εύποροι αρχίζουν να πείθονται ότι ίσως βελτιωθεί η οικονομική τους θέση με την απόσχιση.

    Άλλωστε η προεκλογική εκστρατεία του "ναι" δεν έχει στηριχθεί σε συναισθηματικά η εθνικιστικά συνθήματα αλλά σε οικονομικής φύσης επιχειρήματα, πολύ ισχυρότερα από τις υστερικές απειλές και τα κλαψουρίσματα αυτών που απομυζούν τους γείτονες τους επί αιώνες

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Για να γίνει αντιληπτό πόσο επηρέαζει η Εγγλέζικη ψήφος το τελικό αποτέλεσμα, φανταστείτε ότι οι Άγγλοι που ζουν στην Σκωτία και ψηφίζουν είναι περίπου 450.000 σε συνολικό αριθμό ψηφοφόρων περίπου λίγο πάνω από 3.000.000.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Φίλε Φιλίστορα,

    Δεν συμμερίζομαι την αισιοδοξία για την έκβαση του δημοψηφίσματος υπέρ της ανεξαρτησίας της Σκωτίας. Βλέπω ότι παρόμοια αισιοδοξία υπάρχει και στη Καταλονία υπέρ της ανεξαρτησίας. Φοβάμαι ότι σε λίγο θα θέσουν δημοψήφισμα υπέρ της ανεξαρτησίας της Μακεδονίας και της Θράκης ή, ακόμη χειρότερα, της λεγομένης βορείας Κύπρου – και αυτό δεν είναι αστείο για όποιον γνωρίζει έστω και στοιχειωδώς τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται οι ΗΠΑ και η ΕΕ και τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει η Τουρκία στα σχέδιά τους.

    Λόγω του εξαιρετικώς περίπλοκου Βρετανικού συνταγματικού δικαίου, η Σκωτία μπορεί άνετα να αποσχισθεί διότι δεν είναι κατεκτημένη (όπως, π.χ., η Ουαλία) αλλά ανεξάρτητο κράτος που εθελούσια επέλεξε να ενωθεί με την Αγγλία προκειμένου να σχηματίσει τη Μεγάλη Βρετανία.

    Ακόμη και αν ανεξαρτητοποιηθεί, η Βασίλισσα θα παραμείνει αρχηγός της Σκωτίας, διότι ο Βασιλιάς της Σκωτίας Ιάκωβος κληρονόμησε το Αγγλικό Στέμμα το 1603. Απλώς η Βασίλισσα στη Σκωτία θα αποκαλείται «η ΑΜ η Βασίλισσα Ελισάβετ» αντί για το «η ΑΜ η Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ κτλ. κτλ.» διότι η Βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ απεβίωσε το 1603 και επειδή ήτο ανύπαντρη κληρονόμησε τον Θρόνο ο πιο κοντινός συγγενής της ο Βασιλεύς της Σκωτίας Ιάκωβος (επομένως, δεν υπάρχει άλλη Βασίλισσα με το όνομα Ελισάβετ στη Σκωτία).

    Για την ιστορία, η Σκωτία παρέμεινε ανεξάρτητο βασίλειο έως το 1707 (είχε τον ίδιο Βασιλέα με την Αγγλία αλλά ξεχωριστό κοινοβούλιο, νόμους, νόμισμα κτλ.), οπότε και εθελούσια ενώθηκε με την Αγγλία. Αργότερα, το 1801, «ενώθηκε» και η Ιρλανδία για να σχηματιστεί το λεγόμενο Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Ιρλανδίας (σήμερα: Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανία και Βορείου Ιρλανδίας). Το ζήτημα της «ενώσεως» της Μεγάλης Βρετανίας με την Ιρλανδία είναι περισσότερο περίπλοκο νομικά διότι η Ιρλανδία στην πραγματικότητα κατακτήθηκε από την Αγγλία και δευτερεύοντος από τη Σκωτία, επομένως «ενώθηκε» εξ αιτίας της επιθυμίας της Μεγάλης Βρετανίας και όχι ουσιαστικού νομικού δικαιώματος.

    Η Καταλονία όμως, αποτελεί μέρος του παλαιού βασιλείου της Αραγονίας (το οποίο κάποτε εξουσίαζε ακόμη και την Αθήνα!) και αργότερα ενώθηκε με το Στέμμα της Καστίλλης προκειμένου να σχηματίσει την Ισπανία. Δεν έχει λοιπόν, η Καταλονία, νομικά την ιδιαιτερότητα της Σκωτίας.

    Η δημιουργία πολλών ανεξαρτήτων κρατών στην Ευρώπη, τα οποία επί αιώνες αποτελούσαν μέρος (συνήθως με τη θέλησή τους) ευρύτερων κρατών (και ευεργετήθηκαν από αυτήν την ένωση), πρέπει εμάς τους Έλληνες να μας προβληματίζει δεδομένης της πολύπλοκης διεθνούς καταστάσεως. Τα σύνορα δεν πρέπει να αλλάζουν για κανέναν απολύτως λόγο – αυτή πρέπει να είναι η πάγια θέση της Ελλάδος. Οποιαδήποτε άλλη εκδοχή, μπορεί να μπλέξει σε περιπέτειες την Ελλάδα και κυρίως την Κύπρο.

    Ευχαριστώ και συγνώμη αν έγραψα πολλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Αγαπητέ Κλέωνα καλό Φθινόπωρο,

    Προφανώς κατά την γνώμη μου δεν υπάρχει καμία ομοιότητα μεταξύ της ανάκτησης των ελευθεριών ενός πανάρχαιου λαού και της Μακεδονίας (δεν ξέρω τι εννοείς εδώ) η της Κύπρου. Στην περίπτωση της Κύπρου μπορούμε να πούμε ότι μια πιθανή ανεξαρτησία της Σκωτίας υπενθυμίζει ότι η Αγγλία είχε αρνηθεί το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση του Κυπριακού λαού το 1956.

    Άλλωστε η αλλάγή συνόρων και η αυτοδιάθεση των λαών θα έβλαπτε σοβαρά και την Τουρκία, ενώ αν στο μέλλον ενταθεί ο οικονομικός εθνικισμός τύπου "Λίγκας του Βορρά", από όσα ακούω, η γνώμη μου είναι ότι ακόμη και η Κωνσταντινούπολη μόνη της θα ενταχθεί σε ένα τέτοιο πλαίσιο λογικής.

    Η θέση σου ότι η Σκωτία "εθελούσια ενώθηκε με την Αγγλία" ταυτίζεται με την θέση του Nial Ferguson καθηγητή Ιστορίας του Χάρβαρντ, αλλά είναι μια "πονηρή" διατύπωση που λέει την μισή αλήθεια. Ολόκληρη η αλήθεια είναι ότι ο Σκώτος Βασιλιάς κληρονόμησε το Αγγλικό στέμμα και μετέφερε την αυλή του στο Λονδίνο. Στην ενοποίηση που ακολούθησε δεν έγινε φυσικά κάποιου είδους ψηφοφορία, αλλά απλώς εκπρόσωποι των ευγενών της Σκωτίας κάθησαν σε κοινό κοινοβούλιο με τους Άγγλους ομοίους τους. Ακολούθησαν δε, (αποτυχημένες) εξεγέρσεις των Σκώτων και μετά το 1707 κατά των Άγγλων.

    Οι αντιδράσεις των Άγγλων σχολιαστών-δημοσιογράφων-πολιτικών ποικίλουν σε σημείο παρεξήγησης. Άλλοι υποστηρίζουν ότι οι Σκωτσέζοι το κάνουν για τα λεφτά, άλλοι ότι το κάνουν επειδή είναι ξεροκέφαλοι, άλλοι γιατί έχουν μεγάλη ίδέα για τον εαυτό τους.

    Όλοι ξεχνούν την απλή αλήθεια την οποία ξεχνάς και εσύ: η κινητήριος δύναμη (ασχέτως άλλων οικονομικών η άλλων διαστάσεων του ζητήματος), είναι ότι οι Σκωτσέζοι έχουν σημείο Εθνικής αναφοράς την καταγεγραμμένη Ιστορία 15 αιώνων αυθίπαρκτης πολιτικής και εθνικής ανεξαρτησίας. Θέλω να πω πως χωρίς ένα ιδεαλιστικό πλαίσιο δεν θα υπήρχε ζήτημα ανεξαρτησίας. Το ζήτημα της Σκωτίας δεν είναι φορολογικό, αλλά Εθνικό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Φιλίστορα, ευχαριστώ για την απάντησή σου και ζητώ συγνώμη για την καθυστερημένη απάντησή μου.

    Επί όσων απαντάς αρκούμαι σε όσα έγραψα με μια μόνη παρατήρηση. Η ένωση Αγγλίας και Σκωτίας είχε οικονομικά κίνητρα από πλευράς Σκωτίας που επιθυμούσε να εκμεταλλευτεί την άνθηση του αγγλικού εμπορίου. Από αγγλικής πλευράς, η ένωση είχε αποκλειστικώς αμυντικό χαρακτήρα. Η Σκωτία ήταν η μόνη περιοχή από την οποία δυνητικά μπορούσε να εισβάλει στην Αγγλία η Γαλλία και η Σκωτία ήταν σύμμαχος της Γαλλίας. Δεν υπήρχαν οικονομικά κίνητρα από πλευράς Αγγλίας στην ένωση και πως θα υπήρχαν άλλωστε από τη στιγμή που η Σκωτία είναι μια πτωχή ορεινή περιοχή.

    Όποιος έχει ζήσει στο Ηνωμένο Βασίλειο, γνωρίζει ότι δεν υπάρχει πρόβλημα μεταξύ Άγγλων και Σκώτων. Άλλωστε, οι Tony Blair και Gordon Brown ήταν Σκώτοι. Πρόβλημα υπάρχει μεταξύ Βρετανών και Ιρλανδών. Σε κάθε περίπτωση, κανείς δεν πίστεψε ότι υπήρχε πιθανότητα να ανεξαρτητοποιηθεί η Σκωτία. Ακόμη και με τις ισόπαλες δημοσκοπήσεις, τα γραφεία στοιχημάτων έπαιζαν 1 προς 7 το Όχι.

    Αυτό που με ενδιαφέρει να επισημάνω, είναι ο κίνδυνος που διατρέχει η Ελλάδα και κυρίως η Κύπρος από διάφορα δημοψηφίσματα και αποσχίσεις. Είδαμε ότι η απόσχιση του Κοσσυφοπεδίου με την ευλογία των ΗΠΑ κατέληξε σε δίκοπο μαχαίρι γι’ αυτές. Ήδη η Ρωσία δημιούργησε δύο de facto αυτόνομες περιοχές στη Γεωργία, ένωσε de facto την Κριμαία με τη Ρωσία, δημιούργησε de facto το κράτος της Τρανσδνειστερίας στη Μολδαβία και ετοιμάζεται να μοιράσει την Ουκρανία.

    Γράφεις, και έχεις δίκιο βέβαια, ότι δεν υπάρχει καμία σχέση με τα διάφορα δημοψηφίσματα και τη Μακεδονία, τη Θράκη και την Κύπρο. Προσωπικώς δεν διαφωνώ. Μήπως όμως διαφωνούν οι ξένοι; Ένα δημοψήφισμα στη βόρεια Κύπρο μια χαρά βολεύει την Τουρκία, και η κοινή γνώμη στην Ευρώπη, έπειτα από παρόμοια (έστω και ανεπιτυχή) δημοψηφίσματα σε Σκωτία και Καταλονία θα τα θεωρεί σαν προφανή λύση.

    Ειδικότερα για την Ελλάδα, στο σημείο που έχουν περιέλθει τα πράγματα, δεδομένου ότι ένα κόμμα που βρίσκεται στον προθάλαμο της εξουσίας έχει δηλωθεί υπέρ της ψήφου των μεταναστών, ποιος εγγυάται ότι ένα δημοψήφισμα υπέρ της ανεξαρτησίας της Θράκης δεν θα αγγίξει ένα υψηλό ποσοστό. Ακόμη και 20 τοις εκατό να λάβει (που θα λάβει περισσότερο) θα επιτρέψει σε γειτονική χώρα να το χρησιμοποιεί στα διεθνή fora προς όφελός της.

    Το ίδιο και με τη Μακεδονία. Με τη διεθνή κοινή γνώμη να πιστεύει ότι οι Σκοπιανοί είναι Μακεδόνες, πιθανό δημοψήφισμα στο παλαιό βιλαέτι της Μακεδονίας (ήτοι Σκόπια, ελληνική Μακεδονία και Βουλγαρική Μακεδονία) ίσως δώσει πλειοψηφία στα Σκόπια. Και μην ρωτήσεις πως θα γίνει αυτό το δημοψήφισμα. Οι Δυνάμεις εδώ και αιώνες έχουν καταφέρει να μεταλλάσσουν την ιστορία κατά το δοκούν.

    Η αλλαγή συνόρων δεν βλάπτει την Τουρκία για τον απλούστατο λόγο ότι δεν αντέχει η Ευρώπη και οι ΗΠΑ τη δημιουργία περισσότερων προβλημάτων στην Ανατολή. Αυτό είναι ένα δόγμα που κρατά τουλάχιστον μετά από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Δεν είναι παράξενο που οι Κούρδοι αντάρτες είναι τρομοκράτες για τους Ευρωπαίους και Αμερικανούς.

    Γι’ αυτούς τους λόγους επιμένω ότι δεν συμφέρει την Ελλάδα η παραμικρή αλλαγή συνόρων στην Ευρώπη. Για μια ακόμη φορά, ζητώ συγνώμη αν έγραψα πολλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος18 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου18 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος14 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός31 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες80 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης18 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)35 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος1 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτικά κινήματα1 Στρατιωτική Ιστορία58 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας