Παρθενώνας: ένα αρχιτεκτονικό και καλλιτεχνικό αριστούργημα της Αρχαιότητας

Η μεγέθυνση της ανωτέρω φωτογραφίας όπου φαίνεται καλύτερα η καμπυλότητα του στυλοβάτου.Ο Παρθενών, το αρχιτεκτονικό και καλλιτεχνικό αριστούργημα της ελληνικής κλασσικής περιόδου πέρα από την λαμπρότητα που εκπέμπει, ακόμη και στην κατάσταση όπου βρίσκεται σήμερα, μαγνητίζει τους μελετητές όλου του κόσμου με τις πρωτοποριακές για την εποχή εκείνη, αρχιτεκτονικές του ιδιαιτερότητες: την καμπυλότητα των γραμμών του και τις προοπτικές οπταπάτες (οφθαλμαπάτες).



Αυτή την άλλη όψη του Παρθενώνος, την άγνωστη κυρίως στο ευρύ κοινό , θα προσπαθήσουμε να αποκαλύψουμε. Οι γραμμές του Παρθενώνος, είτε οριζόντιες, είτε κάθετες, δίδουν όλες την εντύπωσιν της ευθείας. Και όμως ουδεμία απολύτως οριζόντια ευθεία και ουδεμία αυστηρώς κάθετος υπάρχει.

Ανάλογος είναι η καμπυλότης των επιστυλίων ( η μαρμάρινη δοκός που τοποθετείται πάνω στους στύλους ) . Με τας ελαφροτάτας ταύτας καμπυλώσεις τας οποίας πρώτος εμελέτησεν ο Άγγλος Penrose ( 1851 ), το μέγα οικοδόμημα αποκτά μίαν ελαστικότητα και ένα φτερούγισμα προς τα άνω.
(Σχέδιο 2)

Η επιφάνεια του στυλοβάτου

( η βάση όπου πατούν οι κίονες ) έχει μίαν ελαφροτάτην έξαρσιν εις εκάστην μακράν πλευράν, εις το μέσον, μετρούσαν μόλις 8 εκατοστά του μέτρου, τα οποία σβήνουν και χάνονται ομαλά μέσα εις τα 70 περίπου μέτρα του μήκους του στυλοβάτου.

Οι δε κίονες ενώ βαίνουν από της βάσεως προς το κιονό- κρανον λεπτυνόμενοι, ολίγον προ του μέσου υφίσταται μίαν αρκετά αισθητή εξόγκωσιν, την οποίαν οι αρχαίοι Έλληνες ωνόμαζαν " ένταση " , η οποία δημιουργεί επίσης καμπυλότητα ( ΕΙΚ.5 ).
Κατά τον 1ον μ.Χ. αιώνα ο μαθηματικός Ηλιόδωρος ο Λαρισαίος ( ή ο υιός του Δαμι- ανός ) έγραψε, ότι κάθε ευθύγραμμος κύλινδρος φαίνεται ισχνότερος κατά το μέσον και έχει ανάγκη παχύνσεως, ώστε να αποφευχθεί η άσχημη αυτή αισθητική εντύπωση.

Πλην τούτου οι κίονες κλίνουν ελαφρώς προς τα μέσα , εις τρόπον ώστε εάν νοερώς τους επεκτείνωμεν εις το άπειρον, θα σχηματισθή πυραμίδα.( φανταστική απεικόνιση, σχέδιο 4 )

Το επιστύλιο παρουσιάζει στο σύνολό του μείωση προς τα άνω και σχήμα στενουμένου τραπεζίου. Η προς τα έσω κλίσις της εξωτερικής επιφανείας του επιστυλίου, η οποία συνεχίζεται και εις την ζωοφόρον ( η ανάγλυφη ταινία πάνω από το επιστύλιο ) ή εις τα τρίγλυφα και τις μετόπες, αποδεικνύει την επικρατούσα εις όλο το κτίριο μείωση δηλαδή την στένωση αυτού προς τα άνω. Πρέπει δε να σημειωθεί, ότι η μείωση αυτή δεν εξυψώνει μόνο το κτίριο, αλλά έχει ως αποτέλεσμα να καταβιβάζει το κέντρο βάρους αυτού προς την γη, και ένεκα τούτου να καθιστά απαραίτητο την ύπαρξη καμπυλότητας εις τον στυλοβάτη, ίνα ούτος δια μιας ανώσεως, το αναβιβάσει, αισθητικώς υψηλότερον. !
Αφ` ετέρου η προς τον σηκόν ( εσωτερικόν του ναού ) κλίση όλων των κιόνων, αντιδρώσα προς την άνωση του στυλοβάτου τείνει να ανοίξει το κτίριο προς τα άνω, δίκην ριπιδίου ( κατά το σχήμα της βεντάλιας ). Οι παρατιθέμενες εικόνες παριστώσιν η μεν Α την οφθαλμαπάτη, στην περίπτωση που οι γραμμές του Παρθενώνος θα ήταν ευθείες, η δε Β την δια της προς τα έσω κλίσεως των κιόνων και της καμπυλότητος του στυλοβάτου, διόρθωσιν αυτής.

Όσον αφορά και το ολικό μήκος του επιστυλίου των στενών πλευρών, τούτο είναι μικρότερο του μήκους του στυλοβάτου. Προς την ελαφροτάτην ταύτην φοράν προς τα μέσα αντιδρά η στέγη με τα γείσα, η οποία χύνεται ελαφρώς λοξά προς τα έξω.
Ο αρχιτέκτων Βιτρούβιος κατά τον 1ον π.Χ. αιώνα αφ` ετέρου λέγει ρητώς, ότι η διόγκωση του κίονος εκδηλώνει σαφέστερα τις εσωτερικές του κορμού δρώσες δυνάμεις του και αντεπεξέρχεται εις την πίεση των υπέρθεν μερών. Ώστε και η όλη διαμόρφωση του κίονος είναι ανθρωπομορφική, έτσι και η ένταση του κορμού τους ανθρωπίνους μυς είχε ως πρότυπο.

Η οπτική αυτή ψευδαίσθηση δικαιολογείται από την Φυσιολογία, επειδή οι οφθαλμοί του ανθρώπου, ένεκα της φυσικής θέσεως των βολβών του, συγκλίνουν κάτω και άνω του ορίζοντος για να παρατηρήσουν κάτι και μόνο όταν υφίσταται η εκ της εντάσεως εύρυνση βλέπουν τις πλευρές του κυλίνδρου κατακόρυφες και επομένως και τις πλευρές του κίονος ευθύγραμμες. Οι οφθαλμοί λοιπόν απαιτούν την ένταση του κίονος. (για παράδειγμα του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε τις ευθείες ως καμπύλες βλ. την προσθήκη στο κάτω τμήμα της παρούσας σελίδος)

Προοπτική οπταπάτη, παράγεται και εκ της μειώσεως του δωρικού κορμού. Είναι γεγονός λέει ο Aug.Thiersch, διάσημος Γερμανός αρχιτέκτων και οπτικός εμπειρογνώμων, ότι η άνω διάμετρος κιόνων ισχυράς μειώσεως φαίνεται πάντοτε μεγαλυτέρα από όσον πράγματι είναι, καθώς και η εντύπωση προοπτικής μεγαλυτέρου ύψους του κορμού ! Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη οπταπάτη απαντάται στην περίπτωση μεγάλων διαστάσεων κιόνων και αυτό γιατί λόγω της φύσεως του οφθαλμού μας, η εκτίμηση των αποστάσεων για μεγάλης κλίμακος έργα είναι πολύ δυσκολοτέρα απ`ότι για μικράς κλίμακος. Όσο δε περισσότερο κοιτάζουμε προς τα πάνω τόσο ευκολότερα απατώμεθα.

Το φως παιγνιδίζει κατά ποικίλους τρόπους, στο κυματοειδές ανάπτυγμα των ραβδωτών κιόνων, δημιουργώντας αντιθέσεις σκιοφωτισμού, οι οποίες τονίζουν τις ακμές και πλάθουν τον κύλινδρο του κορμού εμφαντικότερο.
Τελικώς η απόκλιση αυτή από την ευθείαν προσδίδει εις ολόκληρον το αθάνατον έργον κάτι το χυμώδες μιας ζώσης βλαστήσεως. Οι αρχιτέκτονες Ικτίνος, Καλλικράτης και Καρπίων για να επιτύχουν αυτό το μοναδικό αισθητικό αποτέλεσμα στηρίχθηκαν στα γερά θεμέλια της υψηλής επιστημονικής γνώσεως που ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ κατέκτησε μέσα στους αιώνες τιμώντας παράλληλα το ρητό εκείνο :

" Αιέν αριστεύειν και υπείροχον έμμεναι άλλων μηδέ γένος πατέρων αισχυνέμεν "
Ομήρου Ιλιάδα Ζ΄, στίχ. 208 .

Την επόμενη φορά λοιπόν που θα επισκεφθείτε τον Ιερό Βράχο της Ακροπόλεως μην αφεθείτε μόνο στην αισθητική μεγαλοπρέπεια του Παρθενώνος, ανακαλύψτε την !
πηγές 
http://logioshermes.blogspot.com/2012/05/blog-post_1292.html
http://www.promitheasblog.com/

Σχόλια

  1. Ιστορικά προηγούμενα
    Ματθαίου Χ. Ανδρεάδη

    Οι ταπεινώσεις του 1854
    Το 1854, στην εξωτερική τους πολιτική, οι πιο σημαντικές χώρες της Ευρώπης εφάρμοζαν:
    α)Η Γαλλία, τον κανόνα του «πολιτικού ρεαλισμού», όπως τον είχε διατυπώσει ο καρδινάλιος Ρισελιέ στην «Πολιτική Διαθήκη» του πρίν από δύο αιώνες.
    Σύμφωνα μ΄αυτόν «σε θέματα κρατικής πολιτικής όποιος
    έχει τη δύναμη, έχει συχνά και το δίκαιο με το μέρος του, ενώ αυτός πού είναι αδύναμος, μόνο με πολύ μεγάλη δυσκολία μπορεί να αποφύγει τον στιγματισμό του ως άδικου απ’την παγκόσμια κοινή γνώμη».
    β)Ή Αγγλία, τη συνεπή πολιτική των διακηρύξεων του λόρδου Πάλμερστων, ο οποίος κυνικά ομολογούσε ότι «η Μεγάλη Βρεταννία δεν έχει φίλους, αλλά μόνο συμφέροντα»! και
    γ) η Αυστρία, ωμά την πολιτική του Μέττερνιχ, που απέρριπτε κάθε μεταβολή στην Ευρωπαϊκή ήπειρο.
    Το 1854, η Ελλάδα, ατύχησε στον ακήρυκτο Έλληνο-Τουρκικό πόλεμο, με τον ανταρτοπόλεμο τον οποίο ενίσχυε στα αλύτρωτα εδάφη της Ηπείρου καί της Θεσσαλίας και τις μετακινήσεις στρατιωτικών δυνάμεων στα σύνορά της.Και υπέστη ατιμωτική Άγγλο-Γαλλική στρατιωτική κατοχή. Η Τουρκία έγινε αποδεκτή στην Ευρωπαϊκή οικογένεια και με τη Συνθήκη των Παρισίων η Γαλλία,η Αυστρία και η Αγγλία, εγγυήθηκαν την ακεραιότητα του Οθωμανικού κράτους και δεσμεύθηκαν να θεωρήσουν κάθε προσβολή της Τουρκίας ως casus belli εναντίον τους!
    Στο έλεος των Άγγλο-Γάλλων,η Ελλάδα υποχρεώθηκε, ανάμεσα σέ αλλες ταπεινώσεις, τελεσιγραφικά μάλιστα,ν’ αλλάξει κυβέρνηση και ν΄αποκηρύξει τους αντάρτες. ΄Ετσι,απέκτησε την τελευταία κυβέρνηση του Αλεξάνδρου Μαυροκορδάτου και υπουργό των Στρατιωτικών τον γαλλόφρονα «καί ασυστόλως έπιδεικνύοντα την στενότητα των σχέσεών του με τα Γαλλικά στρατεύματα κατοχής» Δημήτριο Καλλέργη, ο οποίος έτσι αποκλήθηκε και «υπουργός της Κατοχής».
    Αυτός έγινε αιτία, η Ελλάδα να υποστεί εξευτελισμό, όταν 200 περίπου ΄Αγγλοι καί Γάλλοι αξιωματικοί των κατοχικών δυνάμεων, με τη συμμετοχή του ίδιου του υπουργού και της συνοδείας του, πραγματοποίησαν «επί του εμβαδού του ναού του Παρθενώνος κραιπαλώδες συμπόσιον»,κατά το οποίο, επρόκειτο, παρά λίγο, όπως ζητούσαν επιτακτικά οι εν ΄Αθήναις πρέσβεις των δύο αυτών χωρών, «να εγερθούν προπόσεις» και γίνουν ισάριθμες επευφημίες απ΄όλους-και από τους Έλληνες-η πρώτη υπέρ του Αυτοκράτορος των Γάλλων,η δεύτερη υπέρ της Βασίλισσας της Αγγλίας, η τρίτη «υπέρ της Άγγλο-Γαλλο-Τουρκικής συμμαχίας» και η τέταρτη «υπέρ του έξευγενισμού της Ανατολής»!(νοώντας την Ελλάδα…).
    Το συμπόσιο παρατέθηκε επί «εκτεταμένης τραπέζης,υπό
    σκηνήν και δαπάναις του Ελληνικού Δημοσίου» την 10η Ιουνίου 1854 απ΄την 4η μεταμεσημβρινή μέχρι τη 10η βραδυνή ώρα, «της Ελληνικής στρατιωτικής μουσικής παιανιζούσης».
    Η οργή των Ελλήνων για την προσβολή εκδηλώθηκε μέσα απ΄τις Αθηναϊκές εφημερίδες, όσο τούτο ήταν μπορετό, αλλά και απ΄τη φοιτητική νεολαία και από μερικούς αντιπολιτευόμενους τον Όθωνα. Γράφτηκε, τότε: «...Έπρεπεν, επί ξενικής κατοχής,να προσγίνη, μεθ'όσων άλλων ύβρεων της εθνικής τιμής και η βεβήλωσις αύτη των λειψάνων των προγόνων ημών.΄Επρεπεν, ώστε τινές εξ ημών να δειχθώσι και των Τούρκων χειρότεροι, κραιπαλούντες και μεθύοντες εν τόπω, όπου άλλοτε οι πρόγονοι ημών ελάτρευον τον Θεόν των, εν ώ τόπω, όστις εισέτι φέρει τας αρχάς του Χριστιανισμού μετεσχηματίσθη ο Παρθενών εις ναόν της Αγίας Σοφίας καί σώζονται αι εικόνες.'Έπρεπεν ώστε ΄Ελ ληνες λεγόμενοι να συμποσιάσωσιν εν τόπω τον οποίον αυτοί οι Τούρκοι εσεβάσθησαν,διότι και αυτοί τόπον προσκυνήσεως του Θεού των τον εξέλεξαν» (εφημ. «Αιών», φύλ.1467 καί 1468 της 9ης καί 12ης Ίουνίου 1854).Και πρόσθετε καταλήγοντας με σημασία η ίδια εφημερίδα: «Ο εν Παρισίοις ανταποκριτής του Βελγικού Τύπου μεταδίδει, ότι αναμένεται όπως ο στρατηγός Καλλέργης καταστή αφορμή της ενώσεως των δύο θρησκειών,της "Καττόλικης" και της Ορθοδόξου αίτινες διαιρούσιν την πατρίδα των Ελλήνων»(!)-

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

Εμφάνιση περισσότερων