ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

(θα παραθέσουμε σε τρεις συνέχειες την μελέτη του φίλου "Σταυραετού" που αποδεικνύει αρκετά ευστοχα γιατί το Βυζάντιο ήταν ο συνδετικός κρίκος μεταξύ αρχαίου και νεότερου Ελληνισμού. Πιστεύω ότι το κείμενο καλύπτει πολύ καλά μια κρίσιμη ιστορική περίοδο του Ελληνισμού, που ως τώρα δεν έχουμε θίξει επαρκώς λόγω της προσωπικής μου έλλειψης επαρκών γνώσεων. )

Το ένδοξο, Χιλιόχρονο Βυζάντιο, ή, άλλως όπως αποκαλείται το Ελληνικό Μεσαιωνικό κράτος, ξεκίνησε τυπικά με τη μεταφορά της πρωτευούσης του Ρωμαϊκού κράτους από τη Ρώμη στην αρχαία ελληνική αποικία του Βύζαντος του Μεγαρέα, το Βυζάντιο. Για το όνειρο του Κωνσταντίνου όπου του υπεδείχθη η ακριβής τοποθεσία Κτίσεως της Νέας Ρώμης, ή Νέας Ιερουσαλήμ, ή Νέας Επταλόφου ή Βασιλευούσης, ή Κωνσταντικουπόλεως, πιστεύω ότι δεν χρειάζεται να αναφερθώ` απλώς να επισημάνω ότι εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της απαραίτητης ενδύσεως της αυτοκρατορικής απόφασης με τον κατάλληλο μύθο. Όμως, ουσιαστικά η Βυζαντινή αυτοκρατορία εκκινά την χιλιόχρονη πορεία της στην Ιστορία και την αιωνιότητα το 395. Τη χρονιά εκείνη, λίγο πριν πεθάνει ο Θεοδόσιος, μοίρασε την ενιαία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στους δύο του γιους. Στον Ονώριο έδωσε το Δυτικό Ρωμαϊκό τμήμα και στον Αρκάδιο το Ανατολικό Ρωμαϊκό τμήμα. Το τελευταίο αποτέλεσε το Ανατολικό Ρωμαϊκό Κράτος, ενώ οι ίδιοι οι Βυζαντινοί αποκαλούσαν τους εαυτούς των Ρωμαίους και την αυτοκρατορία τους Ρωμαϊκή. Σε αυτό το σημείο να τονίσω ότι, ειδικά για τους κατοίκους της Βασιλευούσης υπήρχε και η ονομασία Βυζαντινός, εκ του αρχαίου Βυζαντίου.


Όμως, η ονομασία Ρωμαίος και Ρωμαϊκό κράτος εδόθη για καθαρά διοικητικούς λόγους, εξυπηρετούσε δε τον σκοπό της κατοχύρωσης της αυτοκρατορίας, ένα είδος πνευματικών δικαιωμάτων δηλαδή. Το Βυζάντιο ήταν πράγματι πολυεθνικό, εξαπλώνονταν, όμως, σε περιοχές, οι οποίες ανήκαν παλαιότερα στα Ελληνιστικά κράτη του Βασιλείου των Σελευκιδών, του Βασιλείου των Πτολεμαίων, αλλά και στην κυρίως Ελλάδα και στην Βαλκανική εν γένει. Στις περιοχές αυτές, εκτός των Ελλήνων, η συντριπτική πλειοψηφία των άλλων λαών είχαν ως γλώσσα συννενόησης την Ελληνιστική Κοινή, η οποία τότε ήταν παγκόσμια γλώσσα. Για να μην αναφερθούμε και σε πληθυσμούς, οι οποίοι αν και μη Ελληνικής καταγωγής ήταν Ελληνόφωνοι. Οι Έλληνες, λοιπόν, ως βασικό συστατικό στοιχείο της αυτοκρατορίας, ήταν ευνόητο να αναλάβουν τον κυρίαρχο ρόλο στην διοίκηση του κράτους, ως οι πλέον κατάλληλοι.

Παρέλαβαν επομένως την Ρωμαϊκή Δομή του κράτους, χρησιμοποίησαν τον Χριστιανισμό ως συνεκτικό ιστό και την Ελληνική παιδεία και δημιούργησαν το μοναδικό στην Ιστορία, για την μακρόχρονη διάρκειά του, φαινόμενο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Αυτά αναφέρονται και στο έργο του Σπυρίδωνος Ζαμπελίου "ΒΥΖΑΝΤΙΝΑΙ ΜΕΛΕΤΑΙ ΠΕΡΙ ΠΗΓΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΘΝΟΤΗΤΟΣ. ΑΠΟ Η' ΑΧΡΙ Ι' ΕΚΑΤΟΝΤΑΕΤΗΡΙΔΟΣ Μ.Χ" εκδοθέν το 1857. Λέγει συγκεκριμένα ο Ζαμπέλιος: "Τον μεσαιώνα τον ελληνικόν οικονομούσι τρεις κεφαλαιώδεις αρχαί. Α' η αρχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και πολιτικής ενότητος. Β' η αρχή της Οικουμενικής Συνόδου, ή της θρησκευτικής ενότητος. Γ' Η αρχή της Αττικής Παιδείας, ήγουν η της Εθνικής και ιστορικής ενότητος." Συγκεκριμένα, ο Ελληνικός πολιτισμός στο Βυζάντιο, διετηρήθη ανόθευτος και είναι αυτός που εκφράζει την "ζώσα ψυχή", το "πνεύμα" του Ελληνικού Έθνους. Το Ελληνικό Έθνος ορίζεται ως Υπεριστορική οντότητα που βιώνει διάφορες ιστορικές πραγματικότητες, κατά την διάρκεια των αιώνων, οι οποίες συνιστούν μετεξελίξεις του Ελληνικού πνεύματος.

Ο μεγάλος Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, τώρα, του οποίου το τρίσημο σχήμα της Ελληνικής Ιστορίας διδασκόμαστε μέχρι σήμερα, απαντά τεκμηριωμένα στις κακοήθειες του Φαλμεράϋερ και τονίζει την πολιτιστική αφομοίωση της καθόδου των Σλάβων από τους γηγενείς, με επακόλουθο τον Εξελληνισμό τους. Όσο για τους Αλβανούς, αυτοί μετακινήθηκαν επί Ισαύρων από τον Καύκασο στην σημερινή τους επικράτεια. Οι Αρβανίτες προϋπήρχαν και είναι Ελληνικό φύλο, χαρακτηρίζονται, μάλιστα, από τον βραβευθέντα Κ. Μπίρη ως ΟΙ ΔΩΡΙΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΩΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ στο ομότιτλο βιβλίο του. Αλλά και η ιστορία του άξιου Έλληνος χριστιανού ορθοδόξου Γεωργίου Καστριώτου από τον ΠΑΓΑΝΕΛ, είναι η ιστορία του νεωτέρου Πύρρου, ενάντια στους Τούρκους. Υπό την σκέπη του συνένωσε τους Ηπειρώτες, τους Αρβανίτες, αλλά και ένα μεγάλο μέρος των Αλβανών ενάντια στους κατακτητές, σκόπευε, μάλιστα, να ενώσει τις δυνάμεις του με αυτές του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου για την ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Αναφορικά δε με την σημαία του κατασκευασμένου Αλβανικού κρατιδίου, η ίδια αποτελεί παραποίηση του Πολεμικού Βυζαντινού Δικεφάλου Αετού.

Για να γυρίσουμε, όμως, στον Παπαρρηγόπουλο, ο ίδιος υιοθέτησε την Ηροδότεια άποψη για την γλώσσα και την θρησκεία, τα οποία είναι ενωτικά πολιτισμικά στοιχεία που αποδίδονται παράλληλα και ως πάγια Εθνικά χαρακτηριστικά.

Θα προχωρήσουμε, όμως και στην άποψη των ξένων για το Βυζάντιο. Ο MONTESQUIEU (ΜΟΝΤΕΣΚΙΕ) θεωρούσε το Βυζάντιο συνέχεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, την οποία μάλιστα ονομάζει Ελληνική από το τέλος του 6ου αιώνος. Ο M. Jones, πάλι, στο έργο του: "The Greek city from Alexander to Justinian" ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΟΞΦΟΡΔΗ γράφει: "Το 395 η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία διηρέθη και τυπικώς σε Δυτικό και Ανατολικό τμήμα. Οι Ρωμαίοι είχαν εποικίσει πολλές επαρχίες του Ανατολικού τμήματος, και είχαν δημιουργήσει civitates ή coloniae ή municipia, αλλά δεν είχαν κατορθώσει να εκτοπίσουν τους Έλληνες. Έτσι και μετά τον τυπικό διαχωρισμό, οι Έλληνες επικρατούσαν στις περισσότερες επαρχίες του Ανατολικού τμήματος, ιδιαιτέρως στις περιοχές που ωμιλείτο η Ελληνική γλώσσα και ίσχυεν η Ελληνική Παιδεία. Αντιθέτως, το Ρωμαϊκό στοιχείο εξηφανίσθη από τις επαρχίες αυτές, συνεπεία της πολιτιστικής υπεροχής των Ελλήνων."

Η μεγάλη κοσμοπολίτικη Ελλάς των Ελληνιστικών Βασιλείων της Ασίας και της Αφρικής, συνέχισε την ζωή της στο Βυζάντιο, έτσι και ο OSTROGORSKY ομολογεί: "Είχε διαφυλάξει την αρχαία Ελληνική κληρονομιά και αποτελούσε την πηγή, που θα μπορούσε να ικανοποιήσει την δίψα του δυτικού κόσμου για τον Ελληνικό πολιτισμό, στα χρόνια της Αναγεννήσεως." Αλλά και ο Steven Ranciman: "Ο Κωνσταντίνος γέμισε τους δρόμους, τις πλατείες και τα μουσεία της νέας πρωτεύουσας με αρχαίους Ελληνικούς καλλιτεχνικούς θησαυρούς για να δώσει έμφαση στον Ελληνισμό του. Οι κάτοικοι της Κωνσταντινούπολης που κυκλοφορούσαν κάθε μέρα μέσα στην πόλη δεν θα ήταν δυνατόν να ξεχάσουν ποτέ την δόξα της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΥΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ."

Σχετικά με την γλώσσα, τώρα, είναι αλήθεια πως αρχικά χρησιμοποιήθηκε η Λατινική ως επίσημη γλώσσα του κράτους. Όμως, από την εποχή του Ιουστινιανού, ήδη, οι Νεαρές, ως μέρος του ευρύτερου CORPUS IOURIS CIVILIS, γράφονται στα Ελληνικά. Για να φθάσουμε στον Ηράκλειο, όπου καθιερώνει τα Ελληνικά ως επίσημη γλώσσα του κράτους. Αυτό, δηλαδή που παρατηρούμε, είναι ένας γοργός Εξελληνισμός του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους, διαμορφώνοντας μία καθαρά Ελληνορθόδοξη Εθνική Συνείδηση. Η ουσία είναι ότι τον χαρακτηρισμό "Ρωμαίος", όπως ανέφερα και πιο πάνω, το διατηρούσαν μόνο για να θεμελιώσουν το δικαίωμα στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορική κληρονομιά. Μην ξεχνάμε, άλλωστε και την προσπάθεια οικειοποίησης της Ρωμαϊκής συνέχειας με την Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία του Γερμανικού Έθνους από τον Σφεταιριστή του δυτικού αυτοκρατορικού θρόνου, τον Καρλομάγνο.

πηγή http://lalei-kairia.blogspot.com/

Σχόλια

  1. Αλλά και ο Steven Ranciman: "Ο Κωνσταντίνος γέμισε τους δρόμους, τις πλατείες και τα μουσεία της νέας πρωτεύουσας με αρχαίους Ελληνικούς καλλιτεχνικούς θησαυρούς για να δώσει έμφαση στον Ελληνισμό του. Οι κάτοικοι της Κωνσταντινούπολης που κυκλοφορούσαν κάθε μέρα μέσα στην πόλη δεν θα ήταν δυνατόν να ξεχάσουν ποτέ την δόξα της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΥΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ."

    ΤΗΝ ΛΕΗΛΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΝΑΩΝ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΤΩΡΑ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ;
    ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΝΑ ΠΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ ΝΑ ΠΑΨΟΥΜΕ ΝΑ ΖΟΥΜΕ ΜΕ ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΤΟΥ "ΜΕΓΑ;" ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ;;;;;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Λινάρδος Κωνσταντίνος29 Ιαν 2012, 10:53:00 μ.μ.

    Βασικό μέλημα του Κωνσταντίνου τον 4ο αιώνα ήταν η συνέχιση της ύπαρξης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας . Μέσα στο πλαίσιο αυτό προχώρησε σε αλλαγή πρωτεύουσας με παράλληλη ενίσχυση των θεσμών που θα συγκρατούσαν την κρατική ενότητα.
    Για τις αιτίες αλλαγής της πρωτεύουσας από την στιγμή που δεν υπάρχουν πρωτογενείς πηγές που να αιτιολογούν την απόφαση , ο καθένας είναι ελεύθερος να λέει ότι θέλει.
    Σίγουρα πάντως από την στιγμή που ήθελε να κάνει ένα καινούργιο ξεκίνημα δεν μπορούσε να παραμείνει στην Ρώμη που συμβόλιζε την προτεραία κατάσταση .
    Η επιλογή της Κωνσταντινούπολης μάλλον ήταν εισήγηση άλλων που τελικά την αποδέχτηκε. Βασικό σημείο της πολιτικής του Κωνσταντίνου αλλά και των επόμενων αυτοκρατόρων ήταν η αρραγής σε όλα τα επίπεδα ενότητα που συνοψιζόταν στο δόγμα << ένας Θεός , ένα κράτος , μία εξουσία >>.
    Έτσι στην Α’ Οικουμενική σύνοδο αφού φρόντισαν να βγάλουν με … δημοκρατικές διαδικασίες από την μέση τον Άρειο και αφού εξαφάνισαν κάθε ευαγγέλιο που ανέφερε διαφορετικές εκδοχές , επέβαλαν, ένα θεόπνευστο ,αλάνθαστο και απόλυτο θεολογικό δόγμα το οποίο δεν μπορούσε να αμφισβητηθεί από κανένα.
    Παράλληλα για να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τις κεντρομόλες δυνάμεις φρόντισαν εκτός από την ιδιότητα του Ρωμαίου πολίτη να συνδέσουν τον Αυτοκράτορα με την νέα πανίσχυρη θρησκεία ως εκλεκτό του νέου Χριστιανού Θεού, αποδυναμώνοντας παράλληλα τον θεσμό της Συγκλήτου που παρέμενε μεν τίτλος τιμής αλλά με μειωμένη πολιτική δύναμη.
    Έτσι σε αυτό το νέο υπερεθνικό κράτος οι βασικές κεντρομόλες δυνάμεις ήταν η Χριστιανική εκκλησία και ο αυτοκράτορας ως ελέω Θεού ηγεμόνας.
    Από την πρώτη στιγμή ξεκίνησε μια τεράστια προσπάθεια επιβολής της νέας κοσμοθεωρίας και γρήγορα έγινε πασιφανές ότι ο βασικότερος εχθρός της ήταν ο ελληνισμός και το ανεξάρτητο πνεύμα του .
    Στο σημείο αυτό πρέπει να διευκρινιστούν και ορισμένα σημεία που αφορούν την υιοθέτηση της ελληνικής γλώσσας που υποτίθεται ότι αποδεικνύει την… ελληνικότητα της πλέον ανθελληνικής αυτοκρατορίας που υπήρξε ποτέ..
    Καταρχάς όπως σήμερα όποιος μιλάει Αγγλικά δεν σημαίνει ότι είναι και …Άγγλος , έτσι και τότε όσοι μιλούσαν την Ελληνική δεν σήμαινε ότι είναι και Έλληνες . Το κρατικό καθεστώς προσπάθησε να επιβάλει την Λατινική , όταν όμως είδε ότι αυτή είχε καταντήσει σχεδόν μια νεκρή γλώσσα (εξαιτίας και της γενικότερης απαιδευσιάς που κυριαρχούσε) αναγκάστηκε τελικά με βαριά καρδιά να υιοθετήσει ( την ήδη άλλωστε κυριαρχούσα) ελληνική γλώσσα κυρίως χάριν της ενότητας που έπρεπε να υπάρχει σε όλα τα επίπεδα.
    Μια γλώσσα όμως που αφενός μεν φρόντισαν να της αλλάξουν το νόημα πολλών επικίνδυνων λέξεων και που αφετέρου φρόντισαν η εκμάθηση της να μην εμβαθύνει και στις ουσιώδεις έννοιες που ως νοηματική γλώσσα εξέπεμπε.
    (Νομίζω ότι όλοι από τα σχολικά μας χρόνια , θυμόμαστε άλλωστε ότι το μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών εστιαζόταν βασικά στην εκμάθηση της γραμματικής και στην αποστήθιση ορισμένων λέξεων και όχι στην μελέτη των βαθύτερων νοημάτων του).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Λινάρδος Κωνσταντίνος29 Ιαν 2012, 10:54:00 μ.μ.

    (Συνέχεια)
    Έτσι από την μια επέτρεψαν την ύπαρξη μιας αλλοιωμένης και αποστεωμένης ελληνικής γλώσσας (και παιδείας) και από την άλλη προχώρησαν σε ένα ανηλεή διωγμό σε οτιδήποτε ελληνικό.
    Βασική αιτία αυτού του απύθμενου ανθελληνισμού ήταν ο φόβος ότι το ελληνικό πνεύμα με την κριτική του διάθεση θα ήταν ένας συνεχής κίνδυνος για την συνοχή του κράτους και φορέας δημιουργίας αμφισβήτησης και πολιτικής ή θρησκευτικής ανωμαλίας .
    Αυτός ήταν και ο βασικός λόγος που ο ανθελληνισμός ήταν ο μεγαλύτερος εχθρός μέχρι το τέλος της αυτοκρατορίας , αφού η ενίσχυση των ελληνικών ιδεών θα οδηγούσε σε αμφισβήτηση τόσο της ελέω Θεού απόλυτης μοναρχίας όσο και του θρησκευτικού πίστευε και μη ερεύνα .
    Και αυτός ήταν ο λόγος που οι … ελληνικοί αυτοί κύκλοι αυτοί προτίμησαν την εθελούσια υποταγή στον Τούρκο από την επικράτηση του ελληνικού πνεύματος και της ελληνικής εθνικής συνείδησης στο κράτος.
    Επειδή βλέπω επίσης ότι αναφέρονται τα ονόματα των Ζαμπέλιου και Παπαρρηγόπουλου , θα ήθελα να τονίσω ότι οι δύο αυτοί ιστορικοί (άξιοι καθ’όλα ) είναι και οι επίσημοι εφευρέτες του λεγόμενου ελληνοχριστιανικού πολιτισμού και της υιοθέτησης της άποψης ότι το Βυζάντιο είναι η φυσική συνέχεια και ο συνδετικός κρίκος μεταξύ της αρχαιότητας και του νεοελληνικού κράτους.
    Η ελληνικότητα του Βυζαντίου ήταν ένα ζήτημα που δεν υφίστατο καν μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα όταν και άρχισε να συζητιέται χάριν της Μεγάλης ιδέας που είχε ήδη αρχίσει να κυριαρχεί ως πολιτική ιδέα στο νεοσύστατο κράτος.
    Η άποψη ότι το Βυζάντιο και κυρίως η Κωνσταντινούπολη ήταν η μεσαιωνική πρωτεύουσα του ελληνισμού θα ήταν ένα ισχυρό υποβοηθητικό επιχείρημα για την ελληνική επέκταση προς ανατολάς και την όσο το δυνατό μεγαλύτερη εκπλήρωση των ελληνικών ονείρων και οι δύο αυτοί ιστορικοί ήταν οι θεμελιωτές της άποψης αυτής .
    Η Μεγάλη ιδέα ως ιδεολογία ήταν ένα καθολικό αίτημα και ένας ενοποιητικός παράγοντας του νεοσύστατου κράτους για αυτό και επικράτησε εύκολα , κυριαρχώντας τουλάχιστον μέχρι το 1922, όταν εξωγενείς παράγοντες αλλά και εσωτερικά λάθη θα επιφέρουν την οριστική εκρίζωση του ελληνισμού από τα εδάφη της Ιωνίας , του Πόντου και της Ανατολικής Θράκης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

Εμφάνιση περισσότερων