Τα Κυπριακά "Οκτωβριανά" (17 Οκτωβρίου 1931)


Πρόλογος

Η αχτίδα φωτός στην νεώτερη ιστορία της Κύπρου αποτέλεσε η εκχώρηση της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στην Μεγάλη Βρετανία το 1878. Η απροσδόκητη αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού και η προσεκτική Βρετανική διοίκηση έδωσε την ευκαιρία στους Έλληνες της Κύπρου να ανελιχθούν πολιτιστικά και οικονομικά, αλλά και να αναπτύξουν ομαλά τα χαρακτηριστικά του ελληνικού εθνισμού τους. Το 1928 ορίστηκε νέος Κυβερνήτης της Κύπρου ο sir Ronald Storrs, Αξιωματικός καριέρας που είχε διακριθεί στον Α Παγκόσμιο Πόλεμο στο μέτωπο της Μ. Ανατολής. Με την ανάληψη των καθηκόντων του ο Storrs κατάφερε να κερδίσει την συναίνεση όλων των Κυπρίων με τον σεβασμό των ελευθεριών τους, με την ίδρυση κοινωφελών ιδρυμάτων και με ένα μεγάλο δάνειο που εξασφάλισε για την τέλεση μεγάλων δημόσιων έργων που τόσο ανάγκη είχε το Νησί.

Σύντομα όμως ο νέος Κυβερνήτης έδειξε τις πραγματικές διαθέσεις του, όταν αποφάσισε να τελέσει λαμπρούς εορτασμούς για τα 50 χρόνια από την εγκατάσταση των Βρετανών στο Νησί. Η αντίληψη του Storrs ήταν πως αν οι Έλληνες της Κύπρου ευνοούνταν από την χρηστή Βρετανική Διοίκηση, θα κόπαζε ο ενωτικός τους πόθος για την φτωχή Ελλάδα. Οι εορτασμοί απέτυχαν[1] και οι κάτοικοι αποδοκίμασαν έντονα την πρωτοβουλία του Storrs. Η μεγάλη χρηματιστηριακή κρίση (κραχ) του 1929 εξανέμισε όλα τα θετικά οικονομικά αποτελέσματα της Διοίκησης Storrs και έφερε το Νησί στο χείλος της χρεοκοπίας. Παράλληλα εξάντλησε και την ευνοϊκή διάθεση των Ελλήνων της Κύπρου που πλέον ζητούσαν επιτακτικότερα την Εθνική τους χειραφέτηση. Ο Storrs εξόργισε περαιτέρω τους Κύπριους επιβάλλοντας ένα νέο ποινικό κώδικα στα τέλη του 1928 που προέβλεπε το μαστίγωμα ως είδος ποινής, ενώ αναγόρευε τις μαθητικές παρελάσεις σε ποινικό αδίκημα που οδηγούσε σε 7 χρόνια φυλάκιση[2]!

Τα βασικότερα αίτια της εξέγερσης

Έτσι, η αυθόρμητη παλλαϊκή εξέγερση του Κυπριακού λαού τον Οκτώβριο του 1931, δεν ήταν ένα επιπόλαιο εθνικιστικό ξέσπασμα όπως έχει παρουσιαστεί σε μεγάλο τμήμα της Ελληνικής βιβλιογραφίας. Τα βαθύτερα κίνητρα του ανιχνεύονται στην στυγνή οικονομική και πολιτική καταπίεση των Βρετανών εις βάρος του συνόλου του πληθυσμού της Νήσου πού είχε ενταθεί ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1930. Αναλυτικότερα:

-Το "δήθεν" νομοθετικό συμβούλιο που διοικούσε την Κύπρο το αποτελούσαν 13 μέλη από τα οποία τα 6 αντιπροσώπευαν την Ελληνοκυπριακή κοινότητα του 88% του συνολικού πληθυσμού. Τα υπόλοιπα 6 μέλη ήταν διορισμένοι Βρετανοί κρατικοί υπάλληλοι και Τουρκοκύπριοι. Όταν σε ένα ζήτημα οι δύο παρατάξεις βρίσκονταν αντίθετες και ισόπαλες, η βαρύνουσα ψήφος του Βρετανού Αρμοστή, που ήταν και ο πρόεδρος του "νομοθετικού συμβουλίου", εξασφάλιζε την πλειοψηφία για την Αγγλική πλευρά.

Στην περίπτωση που οι Τουρκοκύπριοι συμφωνούσαν με τους Έλληνες σε κάποιο θέμα (περίπτωση σπάνια), ο "πρόεδρος" είχε το δικαίωμα να αναπέμψει το ζήτημα για "επανεξέταση" σε "ειδικό συμβούλιο" αμιγώς Βρετανικής σύνθεσης. Εκεί στραγγαλίζονταν τα τελευταία απομεινάρια των πολιτικών ελευθεριών του συνόλου του Κυπριακού λαού.
-Όλοι οι ανώτεροι και ανώτατοι Διοικητικοί υπάλληλοι του Κυπριακού κρατικού μηχανισμού ήταν Βρετανοί, με αμοιβές πολλαπλάσιες από αυτές που δίνονταν στις υπόλοιπες Βρετανικές αποικίες που βάρυναν αποκλειστικά τον φτωχό Κυπριακό λαό. Συγκεκριμένα ένας ανώτερος Βρετανός κρατικός υπάλληλος λάμβανε ημερομίσθιο 4 λίρες όταν το ημερομίσθιο του Κύπριου εργάτη ήταν 2 σελίνια!!!!
-Ο Κυπριακός λαός όφειλε να καταβάλλει εξ ιδίων τον Σουλτανικό φόρο υποτέλειας (τον λεγόμενο και «φόρο αίματος») που άγγιζε το ιλιγγιώδες ποσό των 90.000 λιρών ετησίως. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του ποσού, τα συνολικά έσοδα της Κύπρου το 1931 ήταν 739.000 λίρες. Το ποσό αυτό η εκάστοτε Βρετανική Κυβέρνηση από το 1878 δεν το κατέβαλλε ποτέ στον Σουλτάνο αλλά αντιθέτως το παρακρατούσε αφού η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν εκπλήρωνε τις δανειακές υποχρεώσεις της[3]. Το συσωρευθέν ποσό την εξιστορούμενη εποχή από τον Σουλτανικό φόρο αλλά και από άλλους φόρους που επέβαλλε η Βρετανία, στην Νήσο άγγιζε τις 2.600.000 λίρες. Σύμφωνα με δήλωση του Βρετανού Υπουργού Οικονομικών τον Ιούλιο του 1931 στην βουλή των κοινοτήτων, τα ποσά αυτά είχαν διατεθεί μυστικά από τους Βρετανούς για να εξυπηρετήσουν τα χρεολύσια των αιωνίως χρεοκοπημένων Οθωμανών.
-Από τις 5 Δεκεμβρίου 1929 με απόφαση του "νομοθετικού συμβουλίου" ο Κυβερνήτης της Νήσου sir Ronald Storrs, απέκτησε τον πλήρη έλεγχο στα ελληνικά σχολεία στην Κύπρο αφαιρώντας την διοίκηση τους από τις Ελληνικές κοινότητες, προνόμιο που απολάμβαναν κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Η κίνηση αυτή είχε ως στόχο τον έλεγχο των διορισμών τα Ελληνικά σχολεία όσων δασκάλων υποστήριζαν την Εθνική αφύπνιση. Παράλληλα ο Κυβερνήτης Storrs επέβαλλε την επικράτηση της διδασκαλίας της Βρετανικής γλώσσας εις βάρος των Ελληνικών.
-Στα βασικά αίτια που συντέλεσαν στην Κυπριακή εξέγερση οφείλουμε να αναφέρουμε την προσωπικότητα και την νοοτροπία του Βρετανού Αρμοστή Storrs. Στρατιωτικός με λαμπρή σταδιοδρομία στον Ά Παγκόσμιο Πόλεμο, μετά από ένα αρχικό σύντομο χρονικό διάστημα που σεβάστηκε πρόσωπα και θεσμούς, διοίκησε την Κύπρο περιφρονώντας ανοιχτά τον Κυπριακό λαό και τους αντιπροσώπους του, με περίσσια αυτοπεποίθηση που πήγαζε από την τυπική Βρετανική αποικιοκρατική νοοτροπία.
-Να σημειωθεί ότι μετά την άνοδο στην εξουσία των «Εργατικών»[4] στην Αγγλία, μια Ελληνική Αντιπροσωπεία είχε ταξιδέψει στο Λονδίνο τον Οκτώβριο του 1929 για να παρουσιάσει τις Ελληνικές θέσεις στον Υφυπουργό Αποικιών Λόρδο Passfield, με δίκαια αιτήματα για αληθινή αυτοδιοίκηση και οικονομική χειραφέτηση της Νήσου. Το περιεχόμενο της λεπτομερούς απάντησης του Λόρδου Passfield που απέστειλε ο ίδιος εγγράφως τον Νοέμβριο του 1929 στην Κύπρο δεν θα το σχολιάσουμε. Μας προκάλεσαν τόση οργή τα υποτιμητικά και χλευαστικά αποικιοκρατικά επιχειρήματα της, που αδυνατούμε να την παρουσιάσουμε σε ένα ευπρεπές λεκτικό πλαίσιο. Απλώς θα αναφέρουμε ότι ο Κυπριακός λαός ενημερώθηκε λεπτομερώς για το περιεχόμενο της.
-Έχει υποστηριχθεί έντονα στην Ελληνική βιβλιογραφία για το θέμα, ότι σημαντικό ρόλο στην κλιμάκωση των γεγονότων διαδραμάτισε ο διορισμός του Αλέξη Κύρου στην θέση του Γενικού έλληνα Πρόξενου. Ο Κύρου, Κυπριακής καταγωγής ο ίδιος, ομολογουμένως ανέπτυξε δράση που ξεπερνούσε αρκετά τα τυπικά καθήκοντα ενός διπλωμάτη, υποδαυλίζοντας τον κυπριακό πόθο για ΕΝΩΣΗ. Πάντως στα «Οκτωβριανά» δεν φαίνεται ότι είχε ενεργό συμμετοχή με αξιοσημείωτη εξαίρεση την επιρροή που άσκησε στον ηγέτη της εξέγερσης μητροπολίτη Κιτίου Νικόδημο Μυλωνά να μην συμβιβαστεί με την Βρετανική Διοίκηση.
Πάντως ο καταλύτης της Κυπριακής Οκτωβριανής εξέγερσης, ήταν ο παλλαϊκός πόθος για ΕΝΩΣΗ με την Ελλάδα, που οι Κύπριοι εξέφραζαν σε όλους τους τόνους σε κάθε ευκαιρία. 

Η σημαντική αφορμή

Από όσα έχουμε περιγράψει εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι στις αρχές του 1931 επικρατούσε μεγάλος αναβρασμός στο Νησί. Τα συνεχή ραπίσματα της Βρετανικής Αποικιοκρατίας παρόξυναν τους Κύπριους που συσπειρώνονταν γύρω από τους Εκκλησιαστικούς και πολιτικούς αντιπροσώπους τους. Αδιαφιλονίκητος ηγέτης των Κυπρίων αναδείχθηκε ο μητροπολίτης Κιτίου Νικόδημος Μυλωνάς, συνεχιστής της μακράς παράδοσης της πεφωτισμένης Κυπριακής θρησκευτικής ηγεσίας. Σημαντικές πολιτικές προσωπικότητες των Κυπρίων, ήταν ο Μιχάλης Νικολαίδης από την Λάρνακα, ο Νικόλαος Λανίτης από την Λεμεσό, ο Μιλτιάδης Σιακαλής από την Αμμόχωστο, οι Θεοφάνης Θεοδότου και Γ. Χατζηπαυλου από την Λευκωσία, όλοι βουλευτές στο "νομοθετικό συμβούλιο". Για να γίνει αντιληπτή η ομοθυμία και η ψυχική ενότητα των Ελλήνων, αναφέρουμε ότι ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου Βατυλιώτης, κεντρική πολιτική μορφή της Κύπρου τότε, φίλησε το χέρι του αρχιεπισκόπου Κύριλλου[5] και υποσχέθηκε την απόλυτη υποστήριξη του κόμματος του.
Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η οικονομική κρίση που ξέσπασε τον Σεπτέμβριο του 1931, λόγω του ελλείμματος του Κυπριακού προϋπολογισμού. Συγκεκριμένα υπήρχε ένα έλλειμμα 11.000 λιρών στον προϋπολογισμό, το οποίο η Βρετανική πλευρά ήθελε να καλύψει από ένα ισχνό αποθεματικό που υπήρχε στο Νησί για αντιμετωπιστεί κάποια έκτακτη ανάγκη από θεομηνίες (ξηρασία, σεισμός κτλ). Η Ελληνική πλευρά αντιστάθηκε σε αυτή την παράλογη κίνηση παρουσιάζοντας ένα πλήρες και μετριοπαθές πρόγραμμα περικοπών στους μισθούς των Κρατικών υπαλλήλων. Ο Κυβερνήτης Storrs τελικά αποφάσισε να μαζέψει το ποσό φορολογώντας εκ νέου τον Κυπριακό λαό.
Στην σχετική συνεδρίαση του "νομοθετικού συμβουλίου" οι Έλληνες βουλευτές, με την ανοχή των Τουρκοκυπρίων, πέτυχαν να καταψηφιστεί το νομοσχέδιο αυτό. Ο Storrs όμως με την φασιστική αποικιοκρατική διαδικασία που περιγράψαμε, επέβαλλε το νομοσχέδιο τον Οκτώβριο του 1931, αδιαφορώντας για τις αντιδράσεις των Κυπρίων. 

Τα γεγονότα στο Κυβερνείο

Η ωμή αυτή πρωτοβουλία του Storrs πυροδότησε μια σειρά από τραγικά γεγονότα που σημάδεψαν την ιστορία της Νήσου. Ο μητροπολίτης Κιτίου Νικόδημος Μυλωνάς παραιτείται από το νομοθετικό συμβούλιο[6] μαζί με άλλους Έλληνες Βουλευτές στις 17 Οκτωβρίου 1931. Τρεις μέρες μετά, με βαρυσήμαντο διάγγελμά του από την Λεμεσό, καλούσε τον Κυπριακό λαό σε αντίσταση και ανυπακοή. Στις 21 Οκτωβρίου πραγματοποιείται μεγάλη συγκέντρωση[7] στην εμπορική λέσχη στην Λευκωσία με ομιλητές πολλούς Έλληνες Βουλευτές και κοινωνικούς παράγοντες. Ο Αρχιμανδρίτης Διονύσιος Κυκκώτης, Πρωθιερέας της Φανερωμένης, μετά από σύντομη ομιλία, όρκισε το πλήθος στην Ελληνική σημαία.
Ακολούθως, εντελώς αυθόρμητα σχηματίστηκε ένα πλήθος που πορεύθηκε προς το κυβερνείο. για να επιδώσει ψήφισμα διαμαρτυρίας στον Κυβερνήτη. Πολλοί οπλίστηκαν με ξύλα και πέτρες. Το κύμα των διαδηλωτών ήταν τόσο ορμητικό που ο αστυνομικός κλοιός που σχηματίστηκε γύρω από το κτίριο ήταν αδύνατο να το συγκρατήσει. Βλέποντας τα γεγονότα να παίρνουν ανεπιθύμητες διαστάσεις, ο κυβερνήτης Storrs διεμήνυσε προς τους διαδηλωτές ότι είναι έτοιμος να δεχτεί επιτροπή εκ των μελών του Κυπριακού νομοθετικού συμβουλίου αλλά προηγουμένως θα πρέπει ν’ απομακρυνθούν τα πλήθη από το κυβερνείο. Το αίτημα αυτό ήταν εντελώς παράλογο, λόγω των υφιστάμενων συνθηκών και πολύ σύντομα οι διαδηλωτές άρχισαν να πετούν πέτρες προς το κτίριο του Κυβερνείου. Ένας νεαρός μαθητής σκαρφάλωσε και κατέβασε την Αγγλική σημαία από τον ιστό που βρισκόταν στην είσοδο του Κυβερνείου, αντικαθιστώντας την με την Γαλανόλευκη.
Η τολμηρή αυτή ενέργεια ενθουσίασε το πλήθος που δεν υπάκουε στις εκκλήσεις των αντιπροσώπων του για αυτοσυγκράτηση. Σε λίγο κατέφθασαν αστυνομικά αυτοκίνητα για να ενισχύσουν την ασφάλεια του κτηρίου. Ένα από τα αυτοκίνητα ανατράπηκε και κάηκε μεταδίδοντας τη φωτιά και στα υπόλοιπα. Οι αστυνομικοί αρχικά αρνήθηκαν, αλλά μετά από προσωπική πίεση του Storrs, άνοιξαν πυρ κατά των άοπλων διαδηλωτών. Τα επεισόδια εντάθηκαν και πήραν έκταση σε όλη την περίμετρο του Κυβερνείου, ενώ σε κάποια δωμάτια του ξέσπασε πυρκαγιά. Μετά το πυρ των αστυνομικών το πλήθος διαλύθηκε. Ένας νεκρός (ο 17χρονος Ονούφριος Κληρίδης) και δεκαπέντε τραυματίες ήταν ο απολογισμός των επεισοδίων. Στην πάνδημη κηδεία του Ονούφριου Κληρίδη που ακολούθησε την επόμενη ημέρα με τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου Κύριλλο να χοροστατεί, έλαβαν χώρα μικρής έκτασης επεισόδια, αλλά όλη η νήσος βρισκόταν σε έναν επαναστατικό αναβρασμό..
Εκτεταμένα επεισόδια σημειώθηκαν στην Αμμόχωστο όπου Εξεγερμένοι πολίτες κατέστρεψαν σταθμούς της Αποικιακής Αστυνομίας και λιθοβόλησαν Άγγλους αξιωματούχους. Οι Αρχές άνοιξαν πυρ, με αποτέλεσμα να χάσει την ζωή του ο 18χρονος Χαράλαμπος Φιλίππου. Τα ίδια έγιναν και στην Λάρνακα, ενώ στην Κερύνεια ο λαός της επαρχίας βάδισε με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Μακάριο ως το γραφείο του άγγλου Έπαρχου. Εκεί αφού κατέβασαν και έσκισαν την Αγγλική σημαία ανεβάζοντας την Ελληνική, συγκρούστηκαν με την Αγγλική Αστυνομία λιθοβολώντας τα δημόσια κτίρια. Ο Storrs ενίσχυσε αμέσως την Επαρχία με έναν ουλαμό Βρετανών στρατιωτών. Στην Πάφο, ο υπεύθυνος άγγλος Διοικητής για να αντιμετωπίσει τον αναβρασμό και τις Κυπριακές διαμαρτυρίες απαγόρευσε κάθε δραστηριότητα στην πόλη περιορίζοντας τους κατοίκους στα σπίτια τους. Στην Λεμεσό λίγο έλλειψε οι κάτοικοι να κάψουν ζωντανό τον Άγγλο διοικητή με την γυναίκα του και την κόρη του.
Ο φόρος αίματος που πλήρωσε ο Κυπριακός λαός στα γεγονότα αυτά ήταν βαρύτατος. Εννέα Kύπριοι έχασαν την ζωή τους από πυροβολισμούς των Αρχών (Oνούφριο Kληρίδης, Παναγιώτης Δημητρίου, Kυριάκος Παπαδόπουλος, Σάββας Mασούρης, Γεώργιος Mούτσος, Xαράλαμπος Φιλής, Mιχαήλ Iωάννου, Λοΐζος Λοΐζίδης, Iωάννης Σαλουμής), τριάντα τραυματίστηκαν σοβαρά, ενώ δεκάδες άλλοι ανώνυμοι δέχτηκαν μικρότερους τραυματισμούς.
Υπήρχε ένας κοινός παρανομαστής σε όλες αυτές τις αυθόρμητες εκδηλώσεις στα μεγάλα αστικά κέντρα. Το νέο του θανάτου του νεαρού Ονούφριου Κληρίδη μαθαινόταν από στόμα σε στόμα. Δυνατές κωδωνοκρουσίες καλούσαν τον λαό σε συλλαλητήριο στην αγορά της πόλης. Από εκεί μετά από πύρινες ομιλίες αυτοσχέδιων αγορητών και μέσα σε μια ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα οι Κύπριοι διαδήλωναν κατά των Άγγλων λιθοβολώντας τα δημόσια κτίρια. Σε κάθε Κυπριακό σπίτι υπήρχε Ελληνική σημαία ενώ πρωταγωνιστές των επεισοδίων ήταν κυρίως μαθητές και μαχητικά μέλη του ΑΚΕΛ. Οι Βρετανικές Αρχές διέθεταν δεκάδες χαφιέδες που κατέγραφαν τα γεγονότα με λεπτομέρειες και επεσήμαναν τα πρόσωπα που πρωτοστατούσαν στα επεισόδια. Οι αναφορές αυτές χρησιμοποιούνταν από τις Αρχές για τις δεκάδες συλλήψεις που ακολούθησαν.
Η Βρετανική καταστολή της εξέγερσης
Ο Storrs λαμβάνοντας ανησυχητικά μηνύματα από όλα τα βασικά αστικά κέντρα του Νησιού αποφάσισε να συλλάβει αμέσως και να εξορίσει στην Αγγλία τους 10 βασικούς ηγέτες των εξεγερμένων (Τσαγγαρίδης, Λοιζίδης, Κυκκώτης, Βατυλιώτης, Σκελέας, Μητροπολίτης Κυρήνειας Μακάριος, Χατζηπαυλου, Θεοδότου, Κολοκασίδης και φυσικά ο μητροπολίτης Κιτίου Νικόδημος). Ο Άγγλος γενικός Εισαγγελέας που ανέλαβε τις ποινικές διώξεις εις βάρος των εξορισθέντων με μυστική έκθεση του στον Storrs στις 31/1/1932, αναφέρει ότι δεν βρίσκει ικανά στοιχεία που να μπορούν να στηρίξουν την δίωξη τους.
Αλλά οι Βρετανοί δεν αρκέστηκαν μόνο στον «αποκεφαλισμό» των εξεγερμένων. Έλαβαν μια σειρά από βάρβαρα και απάνθρωπα αποικιοκρατικά μέτρα καταπατώντας και τα πλέον στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Το πρώτο ήταν ο κατ΄ οίκον περιορισμός που επέβαλλαν οι Βρετανοί στους κατοίκους όλων των μεγάλων πόλεων. Σύμφωνα με το μέτρο αυτό όλοι οι Ελληνοκύπριοι όφειλαν να παραμένουν αναγκαστικά στα σπίτια τους στις νυχτερινές ώρες, χωρίς φωτισμό, χωρίς θόρυβο η μουσική ενώ όλες οι πόρτες και τα παράθυρα όφειλαν να είναι ερμητικά κλειστά. Επίσης στις αρχές Νοεμβρίου απαγόρευσαν αυστηρά την ανάρτηση όλων οποιασδήποτε σημαίας –πλην της Αγγλικής- στο Νησί ενώ απαγορεύτηκαν και οι συναθροίσεις άνω των πέντε ατόμων.
Ο Storrs επέβαλλε αυστηρότατη λογοκρισία σε όλες τις Κυπριακές εφημερίδες, επέβαλλε περιορισμούς ακόμα και στις επισκέψεις σε κρατούμενους για τα γεγονότα, των οποίων τα δικαιώματα καταπατούνταν βάναυσα. Τριακόσια σαράντα έξι άτομα είχαν συλληφθεί με βαρύτατες κατηγορίες. Τα κατηγορητήρια αυτά ήταν τόσο σαθρά που 143 αθωώθηκαν πανηγυρικά. Οι υπόλοιποι καταδικάστηκαν σε βαρύτατες ποινές από 4 ως 10 χρόνια φυλάκιση σε φυλακές – κολαστήρια. Πάνω από 2200 Έλληνες δικάστηκαν για μικρότερα αδικήματα και καταδικάστηκαν σε μικρότερες ποινές.
Αυτό όμως που εξόργισε ακόμη και μετριοπαθείς Κύπριους που τηρούσαν εφεκτική στάση απέναντι στην Βρετανική Διοίκηση ήταν οι αποζημιώσεις που επέβαλλε ο Storrs σε όλους τους Χριστιανούς πολίτες του Νησιού. Συγκεκριμένα ζητήθηκε το ιλιγγιώδες ποσό των 34.000 λιρών για την «επανόρθωση της κυβερνητικής περιουσίας».
Σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα από την κρίση του Οκτωβρίου η Κύπρος αλλάζει κυβερνήτη αφού η πολιτική του Storrs κρίθηκε αποτυχημένη. Η περίοδος της διακυβέρνησης του νέου κυβερνήτη, σερ Χέρμπερτ Ρίτσμοντ Πάλμερ, ονομάστηκε ‘’Παλμεροκρατία’’ και χαρακτηρίστηκε ως μια από τις σκληρότερες λόγω των δικτατορικών μέτρων που πήρε κατά των Κυπρίων που άγγιζαν τα όρια της γελοιότητας. Εκτός από την κατάπνιξη κάθε προσωπικής ελευθερίας που απολάμβαναν οι πολίτες ως τότε, ο Πάλμερ έβγαλε ειδική εγκύκλιο με την οποία απαγόρευε στους νεαρούς έλληνες μαθητές να χρησιμοποιούν τετράδια με Ελληνικά σημαιάκια!!!

Απολογισμός των Οκτωβριανών

Το κίνημα του Οκτώβρη του 1931 δεν ήταν μεμονωμένο επεισόδιο και μια στιγμιαία αντίδραση του κυπριακού λαού. Ήταν η κορύφωση μιας σειράς γεγονότων και αντιδράσεων του λαού στα δυναστικά, καταπιεστικά και απάνθρωπα μέτρα που πήρε η βρετανική αποικιοκρατική κυβέρνηση για να καθυποτάξει την Ελληνική ψυχή των Κυπρίων και να ευνουχίσει κάθε ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ελεύθερη έκφραση. Το αξιοσημείωτο είναι πως οι ανοργάνωτοι και άοπλοι Κύπριοι δεν δίστασαν να προτάξουν την αντίστασή τους μπροστά στην παντοδυναμία μιας αυτοκρατορίας. Ξεπέρασαν τις μικρότητες και τις μικροπολιτικές διαφορές τους και ενωμένοι διεκδίκησαν το δίκαιό τους. Το Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου συμμετείχε με ενθουσιασμό στην εξέγερση, έχοντας τους δύο ηγέτες του ανάμεσα σε αυτούς που εξορίστηκαν.
Ο ρόλος των θρησκευτικών ηγετών των Κυπρίων στα γεγονότα ήταν καίριος επιβεβαιώνοντας τον Εθναρχικό ρόλο της Εκκλησίας στην Κύπρο. Χαρακτηριστικό είναι ότι μετά τις εξορίες που είχαν επιβληθεί από τους Άγγλους στους θρησκευτικούς ηγέτες των Ελλήνων της Κύπρου, στο νησί βρισκόταν μόνο ο Μητροπολίτης Πάφου Λεόντιος, ο οποίος υπέστη αναρίθμητες προσωπικές διώξεις για όλη την περίοδο ως το 1939.
Είναι γεγονός ότι η εξέγερση του Οκτωβρίου ήταν καταδικασμένη να αποτύχει, αφού οι εξεγερθέντες ήταν ανοργάνωτοι και άοπλοι. Η εξέγερση αυτή όμως, προετοίμασε τον μεγαλειώδη ενωτικό αγώνα της Ε. Ο. Κ. Α. το 1955-1959 αφού δίδαξε στους Κύπριους την αρετή της αυταπάρνησης και το πνεύμα αντίστασης κατά του βρετανικού αυταρχισμού. 

ΠΗΓΕΣ

-Παυλίδης Άντρος, Ιστορία της Νήσου Κύπρου, εκδόσεις «Φιλόκυπρος»
-Πέτρου Στυλιανός, «Τα Οκτωβριανά», εκδόσεις «Επιφανιου»
-Πρωτόπαπας Βασίλειος, «Αγγλοκρατία», από το συλλογικό έργο «Ιστορία των Ελλήνων», εκδόσεις «Δομή»



[1] Ο Βενιζέλος είχε συστήσει στους Κύπριους να λάβουν μέρος στους πανηγυρισμούς
[2] Παυλίδης, Ιστορία της Νήσου Κύπρου, σελ 292
[3] Να σημειώσουμε τα λόγια του ίδιου του Winston Churchil που επισκέφθηκε το Νησί το 1907 ως Υφυπουργός Αποικιών: “…δεν υπάρχει θέαμα πιο μισητό από την καταπίεση μιας μικρής κοινότητας από μια μεγάλη δύναμη με σκοπό το χρηματικό κέρδος. Και αυτό είναι το θέαμα που παρουσιάζει αυτή την στιγμή η μεταχείριση της Κύπρου από εμάς…»
[4] Είχαν φήμη προοδευτικού πολιτικού κόμματος που στηρίζει τις ελευθερίες των λαών.
[5] Η θερμή συμμετοχή του Κ. Κ. Κ. στον αντι – αποικιακό αγώνα έδωσε την ευκαιρία σε Άγγλους Αξιωματούχους να στιγματίσουν τον Κυπριακό Αγώνα για αυτοδιάθεση και ελευθερία ως «κοινωνικο - ανατρεπτικό»
[6] Στην απόφαση του αυτή παρακινήθηκε από τον Έλληνα Πρόξενο Αλέξη Κύρου
[7] Πάνω από 5.000 άτομα

Σχόλια

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος17 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου17 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος13 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός30 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες79 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης17 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)34 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος1 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτική Ιστορία57 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας