Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ ΚΑΙ ΤΟ "ΟΧΙ" ΤΗΣ 28ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ ΚΑΙ ΤΟ "ΟΧΙ" ΤΗΣ 28ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

Πρόλογος- Η Ελληνική Εξωτερική πολιτική τα χρόνια της κρίσης (1936-1939)

Όταν ο Ιωάννης Μεταξάς ανέλαβε δικτατορικά την διακυβέρνηση της Ελλάδος το 1936 αναστέλλοντας θεμελιώδη άρθρα του Συντάγματος , ήδη τα πρώτα ανησυχητικά σημάδια για την παγκόσμια ειρήνη είχαν αναφανεί με τον επανεξοπλισμό της Γερμανίας, την αποχώρηση της από την Κοινωνία Των Εθνών, τις επεκτατικές τις βλέψεις αλλά και την ιμπεριαλιστική επίθεση της Ιταλίας στην Αβησσυνία. H παγκόσμια κρίση έβρισκε την Ελλάδα στην κυριολεξία άοπλη, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα όταν ο Κονδύλης για να πατάξει το Βενιζελικό στρατιωτικό κίνημα του 1935 δανείστηκε βομβαρδιστικά αεροπλάνα από την Βουλγαρία(1)!!!!

Η βασική προτεραιότητα του Μεταξά στο τομέα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, πάντα σε συνεννόηση με τον Βασιλιά Γεώργιο Β (αν όχι υπό της διαταγές του όπως πολλοί υποστηρίζουν), ήταν μια πολιτική άψογης ουδετερότητας απέναντι στις Μεγάλες δυνάμεις, ειδικά απέναντι στην Ιταλία και στην Γερμανία, με μια σαφή όμως προτίμηση προς την Μεγάλη Βρετανία και με τελική πρόθεση να συνδεθεί η τύχη της Ελλάδος με την τότε Βρετανική υπερδύναμη(2).

Έτσι ο Μεταξάς δείχνοντας ένα μεγάλο ενδιαφέρον για να τηρήσει τις ισορροπίες ειδικά απέναντι στην Γερμανία, τριπλασίασε τις εξαγωγές σε πρώτες ύλες σε αυτήν, διευθέτησε με θετικό για τους Γερμανούς αποτέλεσμα όλα τα διμερή θέματα που ανέκυπταν, ενώ μέχρι το 1939 έγιναν και αρκετές επισκέψεις ναζιστών επισήμων στην Ελλάδα, ενώ συζητήθηκε και πιθανή επίσκεψη του ίδιου του Χίτλερ στην Ελλάδα(3).

Βέβαια οι Γερμανοί δεν είχαν αμφιβολίες η επιφυλάξεις για τον προσανατολισμό του Μεταξά και ιδιαίτερα του Βασιλιά Γεώργιου. Δεν πίεζαν όμως την κατάσταση που είχε διαμορφωθεί στην Ελλάδα καθώς η φαινομενική έστω Ελληνική ουδετερότητα βόλευε τα Γερμανικά σχέδια για ειρηνικά Βαλκάνια και αποτροπή "ανοίγματος" μετώπου εκεί. Συνάμα υπήρχε ο Γερμανικός φόβος μήπως η πίεση στην Αθήνα οδηγούσε την Ελλάδα να ταχθεί ανοιχτά και απροκάλυπτα στο στρατόπεδο των Άγγλων


Οι προθέσεις του Ιωάννη Μεταξά μπροστά στην διαφαινόμενη Ιταλική απειλή

Η κατάκτηση της Αλβανίας από τους Ιταλούς τον Απρίλιο του 1939, καθώς και η επιθετική τους συμπεριφορά με την σημαντική μεταφορά στρατιωτικών μονάδων από την Ιταλία καθώς και με την συνεχή δημιουργία συνοριακών προστριβών στην Ήπειρο, δεν πέρασαν απαρατήρητες από την Ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία. Ο Αρχιστράτηγος Παπάγος αναδιάταξε όλες τις μονάδες του Ελληνικού στρατού με κύρια αποστολή την άμυνα στην επικείμενη Ιταλική επίθεση (ως τότε δεν είχε εκπονηθεί καν επιτελικό σχέδιο αφού ο κύριος πιθανός αντίπαλος εθεωρείτο η Βουλγαρία), ενώ σε συνεννόηση με τον Μεταξά στις αρχές του 1940 έγινε η αθόρυβη επιστράτευση ενός σώματος στρατού (4).

Η πρόθεση του Μεταξά και του Βασιλιά Γεώργιου ήταν η Ελλάς, σε περίπτωση Ιταλικής επίθεσης, να αμυνθεί μέχρις εσχάτων. Ήδη από τον Απρίλιο του 1939, κατά την διάρκεια της πρώτης κρίσης στις Ελληνο-Ιταλικές σχέσεις, ο Ιωάννης Μεταξάς σε μυστικές συνομιλίες με τον Βρετανό πρεσβευτή Ουότερλόου είχε ανακοινώσει την απόφαση του σε περίπτωση Ιταλικής εισβολής να αντισταθεί "μέχρις εσχάτων" και ότι "προτιμούσε την πλήρη καταστροφή της χώρας του από την ατίμωσιν". Και μάλιστα αυτή την δήλωση την έκανε την εποχή που η Αγγλία απέφευγε επιμελώς να δώσει εγγυήσεις στην Ελλάδα για να μην δυσαρεστήσει την Ιταλία(5).

Ίσως η εντυπωσιακότερη σχετική δήλωση του Μεταξά για το θέμα αυτό, να έγινε στις 21 Αυγούστου του 1939 στον Ιταλό πρέσβη Εμμανουέλε Γκράτσι, σε αυτόν τον ίδιο άνθρωπο που επέδωσε το άνανδρο και μη τηρηθέν Ιταλικό τελεσίγραφο το ιστορικό βράδυ της 28ης Οκτωβρίου. Με αφορμή μια δεύτερη κρίση στις τότε Ελληνο-Ιταλικές σχέσεις λόγω της μη ανανέωσης Ελληνοϊταλικού Συμφώνου μη επιθέσεως, ο Ιωάννης Μεταξάς ζήτησε από τον Ιταλό πρεσβευτή να τηλεγραφήσει στον Μουσολίνι ότι "εάν η Ιταλία ήθελε θίξει ζωτικά συμφέροντα της Ελλάδος και προπαντώς την ακεραιότητα του εδάφους της, Αυτή θα αμυνθεί μέχρις εσχάτων"(6).

Από τον Απρίλιο του 1939 και μετά, η Ελλάδα εντάσσεται με αργά αλλά σταθερά βήματα στο πλευρό των Συμμάχων. Η Αγγλική κυβέρνηση με ανακοίνωση του Τσάμπερλαιν στην Βουλή των Κοινοτήτων έδωσε εγγύηση για την ακεραιότητα της Ελλάδος, ενώ μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις με την συμμετοχή και βοήθεια του Μεταξά, υπογράφηκε νέα μεγάλη εμπορική συμφωνία μεταξύ Ελλάδος-Αγγλίας (7). Να σημειωθεί ότι ο Μεταξάς σε συνέχεια της πολιτικής προσέγγισης με την Αγγλία, ήρθε σε συμβιβασμό με τους Άγγλους κεφαλαιούχους που είχαν τις μετοχές του Ελληνικού δανείου (είχε πάψει να εξυπηρετείται αυτό από το 1931), λύνοντας άλλο ένα ακανθώδες διμερές ελληνο-Αγγλικό θέμα(8).

Αλλά και στις 21 Μαΐου του 1940 σε μια σύσκεψη Αντιστράτηγων στην οποία προήδρευε, ο Μεταξάς ξεκαθάρισε την στάση που θα τηρούσε η Ελλάδα. " Η Ελλάς δεν έχει επιθετικές βλέψεις" είπε "αλλά εάν δεχθεί την επίθεση οιουδήποτε είναι αποφασισμένη να αντιταχθεί μετά της οφειλόμενης πεισμοσύνης"(9). Την ίδια ακριβώς δήλωση επανέλαβε ο Μεταξάς στον Γιουγκοσλάβο πρέσβη σύμφωνα με τηλεγράφημα του Γερμανού πρεσβευτή Ερμπαχ(10).

Τον Αύγουστο του 1940 μετά την κατάρρευση της γραμμής Μαζινό και την συνθηκολόγηση της Γαλλίας σε 20 μέρες, η Ιταλία εισέρχεται στον πόλεμο στο πλευρό του Χίτλερ. Ενώ όλη η Ευρώπη έχει καταληφθεί από τους Γερμανούς και το παν δείχνει να έχει απολεσθεί, ο Ιωάννης Μεταξάς σε νέα του συνομιλία με τον νέο πρέσβη της Αγγλίας στην Ελλάδα Πάλαιρετ, διατρανώνει την θέληση του "να αντισταθεί σε κάθε ενέργεια του ΄Άξονος κατά της Ελλάδος", και ότι "προτιμά την καταστροφή από την ταπείνωση" (11).

Το ίδιο περιεχόμενο είχε και η δήλωση του Ιωάννη Μεταξά στον Αμερικάνο πρεσβευτή Λίνκολν Μακ Βή στις 29 Αυγούστου του 1940. Σύμφωνα με τηλεγράφημα του τελευταίου στον Ρούζβελτ, ο Ιωάννης Μεταξάς σε ιδιωτική συζήτηση του δήλωσε ότι "Αν η χώρα μου υποστεί επίθεση από οποιονδήποτε θα πολεμήσει ως τον τελευταίο άνδρα, την τελευταία γυναίκα το τελευταίο παιδί" (12). δηλώσεις του Μεταξά γίνονταν και υπό την επήρεια του άνανδρου τορπιλισμού του ευδρόμου "Έλλη" στο λιμάνι της Τήνου ανήμερα της γιορτής της Παναγίας, από Ιταλικό Υποβρύχιο εν καιρώ ειρήνης. Το πλήρωμα του πλοίου είχε εννέα νεκρούς. Η εθνικότητα του υποβρυχίου έγινε αμέσως γνωστή στην ελληνική κυβέρνηση από τα θραύσματα της τορπίλης που βρέθηκαν, αλλά δεν δημοσιοποιήθηκε έτσι ώστε να αποφευχθεί η τελική ρήξη με την Ιταλία και να κερδηθεί χρόνος(13). Η ελληνική κοινή γνώμη εξαγριώθηκε από τον ύπουλο αυτό τορπιλισμό, αλλά συνάμα προετοιμάστηκε ψυχολογικά για την επικείμενη αναμέτρηση.




Η υπεύθυνη στάση της Ελληνικής Ηγεσίας την κρίσιμη εκείνη στιγμή αλλά και η αποφασιστική της στάση απέναντι σε 2 σκηνοθετημένα μεθοριακά επεισόδια από τους Αλβανούς και στις Ιταλο-Αλβανικές αξιώσεις για το θέμα της Τσαμουριάς, εδραίωσε την διεθνή θέση της Ελλάδος και είχε σχολιαστεί με θετικό τρόπο από όλες τις εφημερίδες μεγάλης κυκλοφορίας στην Μ. Βρετανία(13), αλλά και από τον ίδιο τον Τσόρτσιλ που σε προσωπικό του μήνυμα στον Μεταξά του είχε εκφράσει τον θαυμασμό του για την γενναία Ελληνική στάση.

Υπάρχουν όμως και άλλα τεκμήρια που αποδεικνύουν την πρόθεση του Μεταξά να πολεμήσει και να αντισταθεί στους Ιταλούς. Πολλές αναφορές στο λεπτομερές ημερολόγιο του Μεταξά καταδεικνύουν την πρόθεση του αυτή, αν και επίσης δείχνουν και την απαισιοδοξία του Μεταξά για την τελική έκβαση της Ελληνικής προσπάθειας(14).

Ταυτόχρονα σε συνεργασία με την ηγεσία του στρατεύματος προσπάθησε (στο μέτρο που το επέτρεπε η άθλια οικονομική κατάσταση της χώρας) να επανεξοπλίσει την χώρα, αγοράζοντας πυρομαχικά, ρουχισμό, κάνοντας (πρόχειρα ομολογουμένως) οχυρωματικά έργα στην ελληνο-αλβανική μεθόριο και αγοράζοντας 70 σύγχρονα πολεμικά αεροπλάνα(15). Η αλήθεια είναι ότι η πάγια Ελληνική στρατηγική θέση ήταν η άμυνα κατά της Βουλγαρίας, στρατηγική που οδήγησε στην δημιουργία της "γραμμής Μεταξά" στα ελληνο-βουλγαρικά σύνορα, αλλά που απορρόφησε όλους τους διαθέσιμους οικονομικούς πόρους. Η αιτία του "λάθους" αυτού βρίσκεται εύκολα: To ΓΕΣ δεν μπορούσε να προβλέψει την κατάληψη της Αλβανίας από τους Ιταλούς, που συνέβη το 1939 (16). Για να γίνει αντιληπτός ο βαθμός ετοιμότητος της Ελληνικής κυβέρνησης, ήδη από το καλοκαίρι του 1940 είχαν συνταχθεί όλα τα επίσημα κείμενα που αφορούσαν την επιστράτευση και βρίσκονταν σε φακέλλους που ανοίχτηκαν το ιστορικό πρωινό της 28ης Οκτωβρίου....

Τέλος προσπάθησε να προετοιμάσει τον Ελληνικό πληθυσμό και να εξυψώσει το ηθικό του μπροστά στις επικείμενες δυσκολίες με συνεχείς ομιλίες του, τόσο στην επαρχία όσο και στα αστικά κέντρα(17). Παντού τόνιζε τους κινδύνους που έρχονται και προέτρεπε όλους να είναι έτοιμοι για την αναμέτρηση που έρχεται και κυρίως ενωμένοι.

Συμπέρασμα

Όλες οι παραπάνω δηλώσεις του Ιωάννη Μεταξά (που δεν επιδέχονται αμφισβήτησης αφού περιέχονται στα επίσημα διπλωματικά έγγραφα τεσσάρων χωρών (Ελλάδος - Αγγλίας - Ιταλίας - Ηνωμένων Πολιτειών)) αν και έγιναν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και υπό διαφορετικές ιστορικές συγκυρίες, περιγράφουν ανάγλυφα την σχηματισμένη θέληση του Έλληνα Πρωθυπουργού για Ελληνική αντίσταση μέχρις εσχάτων. Όλες οι ορθολογικές ερμηνείες που προτάθηκαν για να εξηγήσουν την σθεναρή αυτή θέση είναι τμηματικές και ανεπαρκείς εάν δεν εμπεριέχουν την συνιστώσα του ηθικού και πατριωτικού ιδεαλισμού του Ιωάννη Μεταξά, που τον καθοδήγησε να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και τελικά να εκφράσει σε μια ανεπανάληπτη ιστορική στιγμή, την συντριπτική πλειοψηφία του Ελληνικού λαού.

Ας θυμηθούμε ότι η Ελλάς και η ηγεσία της αντιστάθηκε στον Αξονα την εποχή της παντοδυναμίας του, όταν η υπερδύναμη της εποχής Γαλλία είχε συντριβεί σε 20 ημέρες, η Αμερική ήταν ουδέτερη και υπήρχε το σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ που εξασφάλιζε (έτσι φαινόταν τότε) τα Ανατολικά σύνορα της Γερμανίας. Χρειαζόταν λοιπόν μεγάλο ψυχικό και ηθικό σθένος (κάτι που περιέργως σήμερα θεωρείται εύκολο και αυτονόητο για τότε) από την τότε πολιτική ηγεσία για να συνταχθεί με την Μεγάλη Βρετανία που έδειχνε απομονωμένη και ανίσχυρη.

Οι προσπάθειες υποτίμησης της εξωτερικής πολιτικής του Μεταξά απο τους αριστερόστροφους ιστορικούς βασίζονται σε δύο άξονες. Ο πρώτος ουσιαστικά παρουσιάζει τον Μεταξά ως Αγγλόδουλο, ως άθυρμα του Βασιλιά, ως ξενοκίνητο. Ο δευτερος Αξονας κατηγορεί τον Μεταξά ως ηττοπαθή και τελικά παρουσιάζει το Μεταξικό "ΟΧΙ" ως αποτέλεσμα της λαικής πίεσης και του φόβου του Μεταξά οτι αν συνθηκολογούσε με τους Ιταλούς θα έχανε την εξουσία.

Όπως αναφέραμε και αλλού, η Αγγλική επιρροή στα Ελληνικά πράγματα μέσω του Βασιλιά Γεώργιου είναι αδιαμφισβήτητος. Ο Μεταξάς δεν απομακρύνθηκε απο την γραμμή αυτή, αλλά και τουλάχιστον σε δύο περιπτώσεις όρθωσε το ανάστημα του. Η πρώτη ήταν στην διαπραγμάτευση για την αποπληρωμή των τοκοχρεωλυσίων στους χρηματιστές του Σίτι και η δευτερη όταν αρνήθηκε πεισματικά να επιτρέψει την αποβίβαση συμβολικών Βρεττανικών δυνάμεων στην Θεσσαλονίκη, κάτι που θα ανάγκαζε τον Χίτλερ να επέμβει.

Για την δευτερη αιτίαση, αλήθεια ποιός θα ήταν αισιόδοξος στις αρχές του Οκτωβρίου του 1940 συγκρίνοντας με αντικειμενικά κριτήρια τους δύο αντιπάλους? Και αν ο Μεταξάς ήταν σίγουρος οτι θα έχανε τον πόλεμο (άρα και την εξουσία) τότε γιατί τελικά, σύμφωνα με την Αριστερά, έκανε ακριβώς τον πόλεμο αυτό για να μην χάσει την εξουσία? Οι ιστοριογραφικοί ακροβατισμοί της Αριστεράς είναι αρκετά φανεροί πιστεύω....

Αλλά ας τελειώσουμε με τις εκμυστηρευσεις του ίδιου του Μεταξά στο ημερολόγιο τουτον Ιούνιο του 1940: " Ολα θα καταρρεύσουν; Τότε θα πάω και εγώ με τον στρατό και θα επιζητήσω να σκοτωθώ...."

Σημειώσεις

1. η στρατιωτική αδυναμία της Ελλάδος πριν το 1935 είναι πανθομολογούμενη και είχε αιτίες την κακή οικονομική κατάσταση της χώρας, και την διεθνή συγκυρία Για λεπτομερέστερα σχόλια, Παπάγος , Μαζαράκης-Αινιάν (που μάλιστα σε μια εντυπωσιακή σχετική αναφορά του υποστηρίζει ότι η στρατιωτική ικανότητα της Ελλάδος είναι εφάμιλλη των Σκανδιναβικών χωρών!!!).

2. για λεπτομερέστερα Σβολόπουλος "η ελληνική εξωτερική πολιτική", Ι.Ε.Ε. τ. ΙΕ

3. για μια λεπτομερή ανάλυση των ελληνο-γερμανικών σχέσεων βλέπε Α. Βελιάδη, Ελληνο-γερμανικές σχέσεις στην Μεταξική Δικτατορία

4. Στρατιωτική Ιστορία του ΓΕΣ, Η Ιταλική εισβολή, σελ 11

5.Κολιόπουλος σελ 162

6. Σβολόπουλος σελ 278

7. Κολιόπουλος σελ 92

8. Κολιόπουλος σελ 99

9. Βελιάδης ο.π.

10. Βελιάδης ο.π.

11. Γιάννη Λάμψα Πολιτικά αινίγματα 1940-1941, σελ 22

12. ο.π. σελ 26


13. Για λεπτομέρειες στο δημοσίευμα

14. Ολα τα δημοσιευματα των Βρεττανικών εφημερίδων στην πολύτιμη πηγή " Ιστορικό λευκωμα 28η Οκτωβρίου 1940" σελ 32

15. Ημερολόγιο Μεταξα

16. Είχε διεξαχθεί απο την 4η Αυγούστου ένας μεγάλος πανελλαδικός έρανος "Υπέρ Αεροπορίας" που απέδωσε σημαντικά ποσά. Τα αεροπλάνα παραγγέλθηκαν στην Μ. Βρετανία, η οποία όμως τα δέσμευσε λίγες μέρες πριν τα παραδώσει λόγω του πολέμου. Έτσι έμεινε και η έκφραση "πήγαν υπέρ αεροπορίας", δηλαδή πήγαν στον βρόντο.

17. λάμψας, σελ 42

18.Όλοι οι σχετικοί λόγοι του μεταξά στο "λόγοι και σκέψεις του Ιωάννη Μεταξά" τ.Β. Συγκεκριμένα "λόγος στο βιομηχανικό επιμελητήριο" σελ189, "λόγος στα εγκαίνια της πρώτης χειρουργικής κλινικής" σελ 237, "λόγος στην πανεργατική συγκέντρωση Πειραιώς" σελ283, "λόγοι είς Φιλιατρά, Κυπαρισσία, Καλαμάτα, Πυργο" κτλ

19. Για συνοπτική παρουσίαση των θέσεων της Αριστερής ιστοριογραφίας για το θέμα μας, προκρίνω τα σχετικά δημοσιευματα του "Ριζοσπάστη" (ένα το παραθέτω με υπερσύνδεσμο), το έργο του Λιναρδάτου και φυσικά τα σχετικά βιβλία του Άλκη Ρήγου.

Βιβλιογραφία

1)ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, συλλογικό έργο, εκδόσεις Εκδοτική Αθηνών

2) Η Ελληνική εξωτερική πολιτική, Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, εκδ. Εστία (συνοπτικό αλλά αρκετά έγκυρο)

3)Η δικτατορία του Μεταξά και ο πόλεμος του '40, Ιωάννης Κολιόπουλος, εκδ. Βανιας (κορυφαίο για την εποχή αυτή)

4)Πολιτικά αινίγματα 1940-1941, Γιάννης Λάμψας, εκδ. ελληνική ευρωεκδοτική (αποσπασματικό αλλά με πολλά πρωτότυπα έγγραφα)

5) Ελληνο-Γερμανικές σχέσεις στην Μεταξική Δικτατορία, Αννίβας Βελλιάδης, εκδ. Ενάλιος (εξαιρετικό, λεπτομερές και εγκυρότατο)

6)Ελληνική εξωτερική πολιτική, Αλέξης Κύρου, εκδ Εστία

7) Λόγοι και Σκέψεις, Ιωάννης Μεταξάς, εκδ. Γκοβόστης

8) Γεώργιος Β', Κώστας Μπαρμπής, εκδ. Λόγος

9)28η Οκτωβρίου 1940, ιστορικό λευκωμα, εκδόσεις Μέτρον

10) Ημερολόγιον, Ιωάννης Μεταξάς

11) Ο Ελληνο-Ιταλικός πόλεμος, η Ιταλική εισβολή, επίσημη στρατιωτική ιστορία του ΓΕΣ, εκδ. Διευθύνσεως Ιστορίας Στρατού

12) Δύο επαναστάσεις και αντεπαναστάσεις στην Ελλάδα 1936-1946, Heinz Richter, εκδόσεις Εξάντας







16)http://www.antibaro.gr/national/kekaumenos_oxi.php (εξαιρετικό κείμενο απο τον κ. Κεκαυμένο)

17)Ιωάννης Μεταξάς, Νικόλαος Καρράς, εκδόσεις Πελασγός

18) Η 4η Αυγούστου, Σπύρος Λιναρδάτος, εκδόσεις "Διάλογος"


ΕΠΙΜΕΤΡΟΝ - ΠΟΙΟΣ ΕΙΠΕ ΤΟ "ΟΧΙ", Ο ΜΕΤΑΞΑΣ Η Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ?


Το ερώτημα αυτό, το οποίο έχει τεθεί αρκετές φορές τα τελευταία 30 χρόνια, τόσο απο αριστερούς ιστορικούς, όσο και απο ιδιώτες, μέσα μαζικής ενημέρωσης και δημοφιλείς σατυρικές εκπομπές της εποχής μας, είναι προβληματικό απο μόνο του. Είναι προβληματικό γιατί απλούστατα δεν έχει τεθεί για κανένα άλλο ιστορικό γεγονός στην Ελληνική ιστορία. Δεν έχει τεθεί ποτέ το ερώτημα αν στην μάχη του Μαραθώνα νίκησαν οι Αθηναίοι και όχι η στρατηγική του Μιλτιάδη, αν την Μ. Ασία την κατέκτησαν οι Μακεδόνες και όχι ο Αλέξανδρος, αν στα Δερβενάκια θριάμβευσαν οι Ελληνες και όχι ο Κολοκοτρώνης, αν στους Βαλκανικούς θριάμβευσαν τα Ελληνικά όπλα και όχι η διπλωματική ευστροφία του Βενιζέλου, αν στην οργάνωση του ΕΛΑΣ στην Ρούμελη, πρωτοστάτησαν οι Ελασίτες η ο Αρης Βελουχιώτης.


Δεν έχουν τεθεί ποτέ αυτά τα ερωτήματα γιατί απλά δεν υφίστανται. Σε όλα τα σημαντικά γεγονότα στην ιστορία, οι δύο βασικές συνιστώσες είναι το πλήθος και η ηγεσία. Αυτοι οι δύο παράγοντες αλληλοσυμπληρώνονται και έχουν την ίδια βαρύτητα στο τελικό αποτέλεσμα. Οσο άξια ηγεσία και αν έχεις αν ο λαός είναι αδιάφορος, αλλά και όσο άξιος είναι ο λαός αν η ηγεσία του είναι ανάξια, θα έρθει το ίδιο καταστροφικό αποτέλεσμα. Τα ιστορικά παραδείγματα είναι αναρίθμητα και γνωστά σε όλους μας. Αρα ο σκοπός του συγκεκριμένου ερωτήματος δεν είναι να αναζητήσει μια ιστορική αλήθεια, αλλά είναι να απλώσει σκιά στην πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Ελλάδας εκείνη την εποχή, που κατάφερε να οδηγήσει τον Ελληνικό λαό στην μεγαλύτερη στρατιωτική και πολιτική του νίκη απο την εποχή της παλιγγενεσίας του.

Αλλά και όπως ευστοχα παρατηρεί και ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, εκτοπισθείς μάλιστα απο τον Μεταξά ως πολέμιος του καθεστώτος του και μελλοντικός πρωθυπουργός της χώρας, πρακτικά θα ήταν αδύνατο για τον ελληνικό λαό να εκδηλώσει το φρονημα του αν ο Ιωάννης Μεταξάς τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου δεν στεκόταν στο ύψος των περιστάσεων και τελικά συνθηκολογούσε με τους Ιταλούς.

Αυτή η προσπάθεια απαξίωσης έχει ολοφάνερα πολιτικά κίνητρα και δεν βασίζεται στην έντιμη και ψύχραιμη ενατένιση των ιστορικών γεγονότων. Ακόμη και αν η δικτατορία της 4ης Αυγούστου υπήρξε επαχθής και ο βασιλικός θεσμός αντιδημοτικός (και οι 2 θέσεις μπορούν να αμφισβητηθούν αρκετά βάσιμα πιστεύω), είναι παράλογο να μην τους αποδωθούν τα ευσημα για την τολμηρή αλλά ηθικά σωστή αντιμετώπιση των ιστορικών προκλήσεων της εποχής εκείνης, την ίδια στιγμή που άλλοι πολιτικοί υποστήριζαν ανοιχτά την υποταγή (βλέπε επιστολή Πλαστήρα απο το Παρίσι, δευτερη και τρίτη επιστολή Ζαχαριάδη από την φυλακή).


Αλήθεια αν κρατούμε τόσο αρνητική στάση απέναντι στον Μεταξά και τον Βασιλιά Γεώργιο που ηγήθηκαν της πολεμικής προσπάθειας του 1940-1941 και ένωσαν τον ελληνικό λαό, τι γνώμη οφείλουμε να έχουμε για τον Ελευθέριο Βενιζέλο που συμμετείχε σε 2 τουλάχιστον διχαστικές κυβερνήσεις, για τον Πλαστήρα που έλαβε μέρος σε σειρά στρατιωτικών κινημάτων (κάποια τα διοργάνωσε ο ίδιος), η για τον Ζαχαριάδη που οδήγησε το ΚΚΕ στην αποχή στις εκλογές του 1946 και τελικά στον ανοιχτό εμφύλιο?

Η απάντηση είναι, πιστευω, φανερή......





Ι. Β. Δ.




Σχόλια

  1. Πολὺ καλό, εὖγε. Ἔχω γράψει σχετικῶς καὶ ἐγὼ στὸ ἀφιέρωμα «Ἡ Ἑλλὰς τοῦ ΟΧΙ» (π.χ. «Ἡ πολεμικὴ προπαρασκευὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ»), ἐνῷ ἐξαιρετικὸ εἶναι καὶ τὸ ἄρθρον τοῦ Γ. Κεκαυμένου, «Ὁ Μεταξᾶς, τὸ ΟΧΙ καὶ ἡ Δημοκρατικὴ Παράταξη». Συγχαρητήρια καὶ γιὰ τὰ ἄλλα ἐνδιαφέροντα ἄρθρα σας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Συγχαρητήρια εξαιρετική δουλειά.Μόνον μία διευκρίνισις.Ο Μεταξάς δεν ανέβηκε εις την εξουσία με παράνομον και αντισυνταγματικόν τρόπον.Αφού λαϊκό κόμμα και φιλελεύθεροι αδυνατούσαν να σχηματίσουν κυβέρνισιν ο Γεώργιος έδωσε εντολή σχηματισμού κυβερνήσεως εις τον Μεταξάν οστις έλαβε ψήφον εμπιστοσύνης από την βουλήν και συγκεκριμένα 263 ψήφους εκ των 295 ψηφοφορησάντων βουλευτών.Βεβαίως υστερότερα ακολούθησε τό κλείσιμο της βουλής την 4η Αυγούστου του 1936.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος17 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου17 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος13 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός30 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες79 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης17 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)34 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος2 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτική Ιστορία57 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας