Το κίνημα των Χανίων κατά της 4ης Αυγούστου και η αυτοδιάλυση του (28 - 29 Ιουλίου 1938)

γράφει ο Φιλίστωρ (αφιερωμένο στην μνήμη του αδικοχαμένου φίλου μου Ζώρα Αφ.)

Ήδη από τις αρχές του 1937 ξεκίνησαν οι πρώτες συνωμοσίες σε Αθήνα και Κρήτη για την οργάνωση μιας εξέγερσης που θα ανέτρεπε το καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Ένας πρώτος αντιδικτατορικός πυρήνας είχε σχηματιστεί στην Κρήτη από Βενιζελικούς πολιτευτές και στελέχη, όπως ο Μανούσος Βολουδάκης, ο Ιωάννης Μουντάκης (δήμαρχος Χανίων), ο Σήφης Σπαντιδάκης, ο Μανώλης Γερογιάνης, ο Εμμανουήλ Μπακλατζής και ο Ιωάννης Παΐζης. Ο πυρήνας αυτός βρισκόταν σε επαφή με τον Αριστομένη Μητσοτάκη, παλαιό υπουργό και στέλεχος των "Φιλελευθέρων", που διεξήγαγε στην Αθήνα συνεννοήσεις με εξέχουσες βενιζελικές προσωπικότητες όπως ο Περικλής Αργυρόπουλος αλλά κυρίως με τους απότακτους Βενιζελικούς στρατηγούς Αχιλλέα Πρωτοσύγγελο, Ηλία Διάμεση, Κωνσταντίνο και Θεόδωρο Μανέττα, οι οποίοι υποτίθεται ότι θα εξασφάλιζαν την συμμετοχή μονάδων του στρατού μέσω κατώτερων αξιωματικών εν ενεργεία που επηρέαζαν.

Ο υποστράτηγος Αχ. Πρωτοσύγγελος, φανατικός απόστρατος Βενιζελικός αξιωματικός εκ των πρωταγωνιστών της "επανάστασης του 1922", σημαντικό μέλος του "στρατιωτικού συνδέσμου" και συμμετέχων στο κίνημα του 1935, κατέστρωσε ένα σχέδιο που προέβλεπε εξέγερση στα Χανιά που θα εξελισσόταν σε επανάσταση ολόκληρης της Κρήτης και των φρουρών της που θα προσχωρούσαν στο κίνημα κατά το προηγούμενο του κινήματος του 1935. Αν ο Μεταξάς αποφάσιζε να χτυπήσει στρατιωτικά την εξέγερση, οι Κρητικοί όφειλαν να αντέξουν τρεις η τέσσερις ημέρες, ώστε να κινητοποιηθούν όλες οι αντιδικτατορικές δυνάμεις στην Ηπειρωτική Ελλάδα. Το φιλόδοξο σχέδιο προέβλεπε την ανατίναξη του εργοστάσιου ηλεκτρικής ενέργειας από σαμποτέρ, την κατάληψη του ραδιοφωνικού σταθμού Αθηνών και την εκπομπή επαναστατικών μηνυμάτων, την προσχώρηση λόχων στο κίνημα από τις μονάδες των Αθηνών καθώς εννέα Λοχαγοί φέρονταν ως μυημένοι στην κίνηση, τέλος την σύλληψη του Μανιαδάκη από μυημένους αξιωματικούς της Χωροφυλακής και της Αστυνομίας Πόλεων.
Το κύριο βάρος της προσπάθειας όμως θα αναλάμβανε η Κρήτη, που ήταν και η σημαντικότερη νησίδα αντίστασης κατά του Μεταξά ως παλαιό Βενιζελικό προπύργιο. Σοβαρή οικονομική βοήθεια πρόσφερε μυστικά στους κινηματίες και ο διευθυντής της τράπεζας της Ελλάδος Εμμανουήλ Τσουδερός, που επιθυμούσε την πτώση του Μεταξά (αργότερα ο Μεταξάς θα ανακαλύψει την δράση του Τσουδερού και θα τον θέσει σε κατ΄οίκον περιορισμό). Αρχικώς το κίνημα ήταν να εκδηλωθεί τον Μάρτιο του 1938, αλλά οι συνωμότες αποφάσισαν να το αναβάλλουν για το καλοκαίρι. Τον Ιούνιο του 1938 έγιναν αθρόες συλλήψεις στην Αθήνα αντιφρονούντων απόστρατων και εν ενεργεία αξιωματικών που οδήγησαν στην εξάρθρωση της "μυστικής οργάνωσης των υπαξιωματικών" και υπονόμευσαν αποφασιστικά την πιθανότητα επιτυχίας του κυοφορούμενου κινήματος στον στρατό.

Ο Αριστομένης Μητσοτάκης ταξίδεψε στην Κρήτη στα μέσα Ιουλίου του 1938 αποφασισμένος να ηγηθεί της εξέγερσης και να μην φύγει από το νησί χωρίς να έχει γίνει η κίνηση. Στις συνεννοήσεις που προηγήθηκαν, προσχώρησε και το ΚΚΕ στην εξέγερση με κύριους εκφραστές τον Βαγγέλη
Βαγγέλης Κτιστάκης
Κτιστάκη και τον Μάρκο Βαφειάδη που είχε σταλεί από την Αθήνα για τον λόγο αυτό. Το πρωί της 28ης Ιουλίου ο Μητσοτάκης ενημέρωσε τους μυημένους ότι την νύχτα θα ξεκινούσε η εξέγερση χωρίς άλλη αναβολή. Οι συνεννοήσεις στα Χανιά γίνονταν πλέον δημοσίως χωρίς καμία μυστικότητα και οι αρχές ήδη είχαν ενημερωθεί ότι κάτι ετοιμαζόταν. Ο Μανιαδάκης διέταξε την σύλληψη του Μητσοτάκη και άλλων Βενιζελικών, αλλά ήταν πλέον αργά. 

Το μεσημέρι της 28ης Ιουλίου εκπρόσωποι των ενόπλων ομάδων που θα κινούνταν συναντήθηκαν στο δημαρχείο των Χανίων φανερά χωρίς καμία συνωμοτικότητα και εντελώς πρόχειρα μοίρασαν τους χώρους και τα κρατικά κτήρια εναντίον των οποίων θα δρούσαν. Ακολούθως, την νύχτα της 28ης προς 29ης Ιουλίου ένοπλες ομάδες επαναστατών κατέλαβαν τους σταθμούς χωροφυλακής, το δημαρχείο και με μια τολμηρή κίνηση το στρατόπεδο του 14ου Συτάγματος που είχε έδρα τα Χανιά, χωρίς να συναντήσουν την παραμικρή αντίσταση. Η στρατιωτική και πολιτική ηγεσία του νησιού συνελήφθη στα γραφεία του συντάγματος (ανάμεσα τους ο Γενικός διοικητής Σφακιανάκης), ενώ αποσπάσματα των εξεγερμένων κατέλαβαν τα γραφεία της Γενικής Διοίκησης και το τηλεγραφείο. Από εκεί εξέπεμψαν διάγγελμα απευθυνόμενο στον Βασιλιά και τις ένοπλες δυνάμεις με το οποίο ζητούσαν την αποπομπή της κυβέρνησης Μεταξά και τον σχηματισμό Οικουμενικής κυβέρνησης. Κάποιοι υποστήριξαν ότι το διάγγελμα έμοιαζε ηητοπαθές και δεν έπρεπε να απευθύνεται στον Βασιλιά καθώς στήριζε την 4η Αυγούστου, ο Μητσοτάκης όμως επέμεινε για το αντίθετο ως το τέλος και επέβαλλε την θέληση του. Στρατιωτικός διοικητής των εξεγερμένων υπέγραφε ο απόστρατος Εμμανουήλ Μάντακας, που είχε αναγνωριστεί ομόφωνα ως ο στρατιωτικός ηγέτης των εξεγερμένων.

Η αυτόβουλη διάλυση των εξεγερμένων

Η κυβέρνηση ενημερώθηκε για το κίνημα από το διάγγελμα και αναμφίβολα αιφνιδιάστηκε παρά τις πληροφορίες που είχε ο Μανιαδάκης ότι κάτι ετοιμαζόταν. Αφού συνήλθε από την αρχική έκπληξη του, ο Μεταξάς αποφάσισε να χτυπήσει σκληρά τους εξεγερμένους και για τον λόγο αυτό εξασφάλισε την τηλεφωνική έγκριση του Βασιλιά που παραθέριζε στην Κέρκυρα. Αμέσως μετά απέστειλε στην Κρήτη ένα στολίσκο αντιτορπιλικών, ενώ μετέφερε στην Μήλο δύο λόχους πεζικού και δύναμη χωροφυλακής υπό την ηγεσία του στρατηγού Τσολάκογλου με
οι ηγέτες του κινήματος των Χανίων αριστερά ο Αριστ. Μητσοτακης
σκοπό αυτές οι δυνάμεις να μεταφερθούν στο νησί και να καταπνίξουν την εξέγερση. Τελικώς όμως τίποτε από όλα αυτά δεν χρειάστηκε καθώς η εξέγερση στην κυριολεξία αυτοδιαλύθηκε μέσα σε λίγες ώρες με έναν εντελώς αλλόκοτο και απρόσμενο τρόπο.

Το πρώτο χτύπημα στο ηθικό των εξεγερμένων επιτεύχθηκε όταν κυβερνητικά αεροπλάνα έριξαν προκηρύξεις με σκληρές δηλώσεις του Μεταξά που προειδοποιούσαν τους στασιαστές με άμεση επέμβαση και τιμωρία. Ακολούθησε το συλλαλητήριο των εξεγερμένων μπροστά στο δημαρχείο όπου ο Μητσοτάκης αποκάλυψε στο πλήθος ότι κανείς άλλος δεν είχε κινηθεί σε όλη την Κρήτη, τους ζήτησε να επιστρέψουν στα σπίτια τους για να φάνε (!) και μετά να γίνει επιστράτευση για να κατευθυνθούν στο Ηράκλειο και να το καταλάβουν. Οι λόγοι αυτοί ήταν εντελώς ακατάλληλοι για την περίσταση, πάγωσαν εντελώς τους προσχωρήσαντες που κατάλαβαν ότι ήταν εντελώς απομονωμένοι από την υπόλοιπη Ελλάδα και ουσιαστικά χωρίς ελπίδα. Σιγά - σιγά ο κόσμος αραίωνε και όλοι κατευθύνονταν στα σπίτια τους και στα χωριά τους για να μην επιστρέψουν εκ νέου. Την ίδια στιγμή εκτός του Μάντακα που σχεδίαζε επιστρατεύσεις επί χάρτου στο στρατόπεδο που είχε καταληφθεί, κάθε οργάνωση των επαναστατών είχε παραλύσει και ακόμη και ο ίδιος ο Μητσοτάκης σκεφτόταν πως να αναστείλει την ενέργεια.

Οι χωροφύλακες δεν αφοπλίστηκαν από τους κινηματίες, αλλά περιέργως θεωρήθηκαν ως εν δυνάμει σύμμαχοι. Ακόμα και οι μονάδες του συντάγματος δεν αφοπλίστηκαν εντελώς, ενώ η αποθέωση της ανικανότητας ήταν όταν επετράπη στον Γενικό διοικητή του νησιού Σφακιανάκη να επιστρέψει σπίτι του χωρίς να του διακόψουν το...τηλέφωνο. ο Σφακιανάκης έδωσε συναγερμό στις κυβερνητικές δυνάμεις που σε λίγες ώρες είχαν επανακαταλάβει όλα τα κρατικά κτήρια σχεδόν χωρίς
Ιωσήφ Κούνδουρος
να συναντήσουν αντίσταση, εκτός από μια μικρή ανταλλαγή πυρών στο στρατώνα του συντάγματος με έναν νεκρό πολίτη (Κουρινάκη) και τον τραυματισμό τριών χωροφυλάκων. Ο Σφακιανάκης τηλεγράφησε ο ίδιος στην κυβέρνηση από την έδρα του συντάγματος ότι η εξέγερση είχε καταπνιγεί και δεν χρειαζόταν άλλη κινητοποίηση. Οι ένοπλες ομάδες των επαναστατών διέφυγαν στην ύπαιθρο των Χανίων όπου συντηρούνταν επί μήνες από τους χωρικούς, εν γνώσει της κυβέρνησης.

Ακολούθησε ένα κύμα συλλήψεων πολιτικών και στρατιωτικών προσωπικοτήτων στην Αθήνα που ήταν αντίπαλοι της 4ης Αυγούστου (Στυλιανός Γονατάς, Πρωτοσύγγελος, οι απότακτοι ναύαρχοι Κολιαλέξης και Δεμέστιχας, ο Ιωσήφ Κούνδουρος, ο Κ. Ρέντης κ.α) και είχαν συμμετάσχει στην συνωμοσία η γνώριζαν για αυτή, αλλά και στα Χανιά όπου συνελήφθησαν εκατοντάδες ιδιώτες που είχαν λάβει τα όπλα, αλλά όχι οι πρωταίτιοι που είχαν καταφύγει στην ύπαιθρο μάλλον με την ανοχή της κυβέρνησης που δεν ήθελε μια βίαιη λύση του ζητήματος τους. Μετά από μια εξαήμερη τυπική διαδικασία, το έκτακτο στρατοδικείο των Χανίων καταδίκασε ερήμην σε θάνατο τους πρωταίτιους Μητσοτάκη, Βολουδάκη, Μουντάκη και Μπακλατζή και σε ισόβια τον Μάντακα και τρεις ακόμη. Δεκάδες επαγγελματικοί σύλλογοι και σωματεία της Κρήτης εξέδωσαν ψηφίσματα κατά των στασιαστών, ενώ δοξολογίες έλαβαν χώρα στις εκκλησίες όλης της Ελλάδας, υπέρ της κυβέρνησης και της 4ης Αυγούστου του Μεταξά.     

Οι ένοπλοι (γύρω στους 400ους) που είχαν ξεφύγει, περιπλανήθηκαν στην ύπαιθρο της Κρήτης ζώντας στην παρανομία και σχεδιάζοντας μια πιθανή επίθεση κατά των Χανίων. Εκτός του ότι το σχέδιο αυτό ήταν εντελώς ανεδαφικό καθώς οι κυβερνητικές δυνάμεις ήταν πολλαπλάσιες και οι
Εμμανουήλ Μάντακας
εξεγερμένοι δεν είχαν καθόλου πυρομαχικά, υπήρχαν έριδες μεταξύ των ομαδαρχών με αποτέλεσμα να έχουν παραλύσει πλήρως και να μην αναπτύσσουν την παραμικρή δραστηριότητα. Σύντομα συμβιβάστηκαν με την τύχη τους και με την ανοχή των Αρχών, οι πρωταίτιοι επιβιβάστηκαν σε ένα πλοίο που τους μετέφερε στην Κύπρο. Ανάμεσα στους επιβαίνοντες ήταν οι Αριστομένης Μητσοτάκης, Μανούσος Βολουδάκης και Εμμανουήλ Μπακλατζής, ο Ιωάννης Μουντάκης. Μαζί τους ήταν και οι Εμμανουήλ Κοτζάμπασης, Ηρακλής Μπριλλάκης, Σταύρος Παπαδοκωνσταντάκης, ο απότακτος λοχαγός Ιωάννης Σιμιτόπουλος, και οι Ρούσος Τσιγγουνάκης και Βαγγέλης Χατζηαγγελής (οι δύο τελευταίοι, στελέχη του ΚΚΕ).

Αιτίες της αποτυχίας του κινήματος

Το κίνημα της 28ης-29ης Ιουλίου ήταν το μοναδικό ένοπλο κατά της 4ης Αυγούστου και διήρκεσε μόλις 7 ώρες. Ήταν τόσο άσχημα οργανωμένο, ώστε οι μυημένες φρουρές στην Ηπειρωτική Ελλάδα δεν κινήθηκαν, καθώς το νέο της αποσύνθεσης των εξεγερμένων πρόλαβε το νέο του ξεκινήματος της εξέγερσης. Οι υπόλοιπες επαρχίες της Κρήτης δεν ήταν ενημερωμένες, ούτε είχαν αναπτυχθεί επαναστατικοί πυρήνες σε αυτές. Οι ηγέτες της εξέγερσης και κυρίως ο Μητσοτάκης, ήταν εντελώς ακατάλληλοι για αυτό που ανέλαβαν, δεν είχαν κανένα σχέδιο και δεν επέδειξαν την παραμικρή τόλμη κι ενθουσιασμό στοιχεία απαραίτητα σε τέτοιου είδους επιχειρήσεις. Ουσιαστικά εξέθεσαν κάποιες εκατοντάδες αντιφρονούντες στην 4η Αυγούστου, οδηγώντας αυτούς είτε στην φυλακή είτε στην αυτοεξορία και την παρανομία. Ουσιαστικά θα λέγαμε επί το λαϊκότερον "τους πήραν στον λαιμό τους".

Επίσης είναι γεγονός ότι οι Βενιζελικοί δεν επεδίωκαν μια ένοπλη αναμέτρηση κατά το υπόδειγμα του κινήματος του 1935, αλλά μάλλον ένα ένοπλο κατά το δυνατό ειρηνικό εξαναγκασμό του Γεωργίου σε κάποιου είδους συμβιβασμό και αυτό κατά την γνώμη μας συνέβαινε γιατί γνώριζαν ότι ο Γεώργιος είχε την ανεπιφύλακτη υποστήριξη των Άγγλων. Αυτή η εφεκτική στάση απογοήτευσε
Κρατούμενοι που συμμετείχαν στο κίνημα των Χανίων
τους πιο δυναμικούς και ενίσχυσε τους μετριοπαθείς. Και το ΚΚΕ φάνηκε εντελώς ανέτοιμο να βοηθήσει, καθώς ήταν άστοχη η τοποθέτηση του Βαφειάδη στο νησί, καθώς αυτός δεν γνώριζε την νοοτροπία των κατοίκων και τις ιδιαιτερότητες της περιοχής. Στο συλλαλητήριο των Χανίων άλλωστε, δεν εμφανίστηκε εκπρόσωπος του ΚΚΕ, καθώς το κόμμα δεν ήταν αρεστό σε πολλούς Βενιζελικούς.

Είναι επίσης αναμφίβολο πως ο Βασιλιάς και κατ΄ επέκταση και ο Μεταξάς, είχαν τον απόλυτο έλεγχο του στρατού λόγω της μαζικής αποστρατείας των Βενιζελικών αξιωματικών μετά το κίνημα του 1935 και οι σχεδιασμοί των Βενιζελικών αποστράτων με κάποιους διάσπαρτους ασήμαντους Λοχαγούς δεν είχαν σοβαρές πιθανότητες επιτυχίας. Το καθεστώς της 4ης Αυγούστου μέσω του Μανιαδάκη και της ευνοϊκής πολιτικής που ακολούθησε έναντι των σωμάτων ασφαλείας, ήλεγχε πλήρως την αστυνομία και την χωροφυλακή, είχε διαλύσει τους συνωμοτικούς ιστούς του ΚΚΕ, είχε εξορίσει όλους τους βασικούς του πολιτικούς αντιπάλους ενώ είχε δημιουργήσει ένα ευρύ δίκτυο πληροφοριοδοτών που βοηθούσε αποτελεσματικά στην διαχείριση κάθε πιθανής εσωτερικής αντίδρασης. Υπό αυτές τις συνθήκες και αναλογιζόμενοι τις προσωπικές  ικανότητες και την αποφασιστικότητα του Ιωάννη Μεταξά (που ομολογούνταν ακόμη και από τους εχθρούς του), κάθε τέτοιου είδους κίνημα δεν είχε πιθανότητες επιτυχίας, ενώ σημαντικό ήταν το γεγονός ότι η είδηση της εξέγερσης δεν βρήκε μιμητές στην υπόλοιπη Κρήτη.  

I. B. Δ.

Πηγές

Λιναρδάτου, το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, εκδόσεις Επικαιρότητα

Ιωάννης Κολιόπουλος, Ο Ιωάννης Μεταξάς και ο πόλεμος του 1940, εκδόσεις

Γρηγόρης Δαφνής, Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων (τόμος Β΄), εκδόσεις Κάκτος

Διαβάστε επίσης:

Ημερίδα για το 70 χρόνια από το κίνημα του 1938

Κρήτες φυγάδες στην Κύπρο (1938), του κ. Πέτρου Παπαπολυβίου 

Βιογραφικά στοιχεία Μανόλη Μπακλατζη

Σχόλια

  1. Εξαιρετικό άρθρο για ένα ελάχιστα γνωστό γεγονός.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Η παρουσία του άγγλου πράκτωρα με το κωδικό ονομα Sphinx o οποίος και συνελλήφθη δεν θα πρέπει να περνάει απαρτήρητη..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Συγχαρητήρια για το εξαιρετικό σας άρθρο.

    Το κακό με τους ανθρώπους αυτούς, τους κινηματίες, είναι ότι δεν τους ενοχλούσε τόσο η δικτατορία, όσον ότι δικτάτωρ ήταν ο Μεταξάς. Ένας βασιλικός, δηλαδή.

    Αν στην θέση του Μεταξά ήταν ο Βενιζέλος, αμφιβάλλω αν ξεσηκώνονταν. Το αντίθετο, μάλλον.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Α, εκεί το κίνημα είναι " δημοκρατικό" , οπότε συγχωρείται. Το ίδιο κακοποιούν την λογικοί και οι σημερινοί βενιζελολάγνοι όταν προσπαθούν να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα. Το συγκεκριμένο βέβαια κίνημα δεν το πολυαναφέρουν, καθώς δεν τους συμφέρει να τους θυμίζουν την ( για ακόμα μια φορά) συμμαχία τους με κομμουνιστές

      Διαγραφή
  4. Κοίτα να δεις. Πάλι συμμαχία βενιζελικών και κομμουνιστών. 2 χρόνια μετά το σύμφωνο Σοφούλη -Σκλάβαινα και 5-6 πριν τα θλιβερά κινήματα της Μέσης ανατολής. Σύμπτωση που επαναλαμβάνεται...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ένα δημοκρατικό βενιζελικό κίνημα με λίγο από κομμουνισμό. Σαρηγιάννης, Μάντακας, Λαγγουράνης, Μπακιρτζής , Νεόκοσμος Γρηγοριάδης, Σαράφης, Καλαμπαλίκης, Οθωναίος.... σαν πολλοί " δημοκρατικοί " δε τα βρήκαν μετά με το ΕΑΜ; Σύμπτωση άραγε;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Κανένα σχόλιο για το κίνημα NF; συμμαχία βενιζελικών και ΚΚΕ; τι γίνεται; :)))))

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

"υγρό πυρ" 1821 19η Μαίου 25η Μαρτίου 28η Οκτωβρίου 1940 4η Αυγούστου α Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος Αβράαμ Λίνκολν Άγγελος Έβερτ Άγγελος Σικελιανός Αγγλία Άγιο Όρος Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος Αδαμάντιος Κοραής Αθανάσιος Ευταξίας Αθανάσιος Τσακάλωφ Αιγαίο Αιγαίο Ελληνική θάλασσα Αίγινα Αισχύλος Ακρόπολη Αλβανία Αλεξάνδρεια Αλέξανδρος Ζαϊμης Αλέξανδρος Κορυζής Αλέξανδρος Κουμουνδούρος Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος Οθωναίος Αλέξανδρος Παπάγος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Παπαναστασίου Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής Αλέξανδρος Σακελαρίου Αλέξανδρος Υψηλάντης Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος Αναγέννηση Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος Αναστάσιος Παπούλας Ανατολική Ρωμυλία Ανδρέας Γ. Παπανδρέου Ανδρέας Καρκαβίτσας Ανδρέας Λόντος Ανδρέας Μεταξάς Ανδρέας Μιαούλης Ανδρέας Μιχαλακόπουλος Ανδρέας Τζίμας Άνθιμος Γαζής Αννα Κομνηνή Άννα Κομνηνή Αννίβας Αντάντ Αντιβενιζελισμός αντισημιτισμός Αντόνιο Γκράμσι Αντώνης Σαμαράς Απεργίες Αποικιοκρατία Άραβες Αρβανίτες Άρειος Πάγος Άρης Βελουχιώτης Αριστείδης ο Αθηναίος Αριστοτέλης Αριστοτέλης Ωνάσης Αρχαία Αθήνα Αρχαία Ελληνική Ιστορία - Ρωμαιοκρατία Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Αρχαία Σπάρτη Αρχαιοκαπηλεία Αρχαιολογία Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος Αρχιμίδης Αστρονομία Αστυνομία Αυστρία Αυτοκράτορας Ηράκλειος Αφρική Αχαϊκή Συμπολιτεία β Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος Βαλκάνια βασανιστήρια Βασίλειος Τσίχλης Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Β΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ Βασιλιάς Όθων Α΄ Βασιλιάς Παύλος Α΄ Βασιλιάς Φίλιππος Β΄ Βενιαμίν Λέσβιος Βιβλία και Βιβλιοθήκες Βιβλιοκρισίες Βιέννη Βιετνάμ Βιογραφίες Βλάσης Γαβριηλίδης Βουλγαρία Βυζαντινή Ιστορία γ Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης Γαλλία Γαλλική Επανάσταση Γαριβάλδι Γελιογραφίες Γενοκτονία των Αρμενίων Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου Γερμανία Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός Γεώργιος Α. Παπανδρέου Γεώργιος Βλάχος Γεώργιος Γρίβας (Διγενής) Γεώργιος Ζησιμόπουλος Γεώργιος Θεοτόκης Γεώργιος Κάνιγκ Γεώργιος Καραϊσκάκης Γεώργιος Καρτάλης Γεώργιος Καφαντάρης Γεώργιος Κονδύλης Γεώργιος Κουντουριώτης Γεώργιος Λεοναρδόπουλος Γεώργιος Παπαδόπουλος Γεώργιος Παπανδρέου (GAP) Γεώργιος Πωπ Γεώργιος Ράλλης Γεώργιος Σεφέρης Γεώργιος Σταύρου Γεώργιος Στρέιτ Γεώργιος Τσολάκογλου Γιάννης Ιωαννίδης Γιάννης Ψυχάρης Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο) Γιουγκοσλαβία Γιώργης Σιάντος Γιώργος Ρωμανός Γκουλάγκς Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά Γράμμος - Βίτσι Γρηγόρης Φαράκος Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας) Γρηγόριος Ξενόπουλος δ Δαρδανέλλια Δεκεμβριανά - Εμφύλιος πόλεμος (1944-1949) Δέσποινα Κούρτη Δημήτρης Παρτσαλίδης Δημήτριος Αναγνωστόπουλος Δημήτριος Βούλγαρης Δημήτριος Γούναρης Δημήτριος Ιωαννίδης Δημήτριος Καλλέργης Δημήτριος Μάξιμος Δημήτριος Ράλλης Δημήτριος Υψηλάντης Δημήτριος Ψαρρός Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ) Δημοσθένης Δημοψήφισμα δημοψήφισμα 1924 Διατροφή Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.) Δικαιοσύνη Διονύσιος Σολωμός Διπλωματία δοσιλογισμός δουλεμπόριο Δύση Δωδεκάνησα Ε.Ρ.Ε. ΕΔΕΣ Εθνικά Δάνεια Εθνική αντίσταση Εθνική τράπεζα Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.) Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) Εθνικός Διχασμός (1914-1918) Εθνικός Συναγερμός Εθνοσυνέλευση ΕΚΚΑ Εκκλησιαστική Ιστορία ΕΛΑΣ Ελβετία ΕΛΔΥΚ Ελευθέριος Βενιζέλος Ελληνική λογοτεχνία Ελληνική Οικονομική Ιστορία Ελληνική Οικονομική κρίση Ελληνική Παιδεία Ελληνική Παλιγγενεσία (1821 - 1832) Ελληνική Παράδοση Έλληνικό Έθνος Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος Ελληνικός στρατός Ελληνισμός Ελληνισμός της Αμερικής Ελληνοτουρκικές σχέσεις Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1897 Ελλήνων Πάσχα Εμμανουήλ Μπενάκης Εμμανουήλ Ξάνθος Εμμανουήλ Παπάς Εμμανουήλ Ρέπουλης Εμμανουήλ Ροϊδης Εμμανουήλ Τομπάζης Εμμανουήλ Τσουδερός Εμπόριο Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.) Ένωση Κέντρου ΕΟΚ ΕΟΚΑ Α΄ ΕΟΚΑ Β΄ Επανάσταση στο Γουδή Επανάσταση στο Γουδί Α΄ και Β΄ Βαλκανικός πόλεμος (1909-1914) Επέτειος Επίκουρος Επιτάφιος Ερατοσθένης Ερυθρός Σταυρός ΕΣΣΔ Ευάγγελος Αβέρωφ Ευάγγελος Λεμπέσης Ευεργέτες Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαικός Διαφωτισμός εφημερίδα "Καθημερινή" Η γυναίκα στην Ιστορία Η δίκη των "εξ" Ήθη και έθιμα Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.) Ήπειρος Ηράκλειτος Ηρακλής Θεσσαλονίκης Ηρόδοτος Θαλής ο ΜΙλήσιος Θέατρο Θεμιστοκλής Θεμιστοκλής Σοφούλης Θεόδωρος Δηλιγιάννης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Θεόδωρος Πάγκαλος Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος) Θεόδωρος Τουρκοβασίλης Θεόφιλος Καΐρης Θερμοπύλες Θεσσαλονίκη Θουκυδίδης Θράκη Θρασύβουλος Τσακαλώτος Θρησκεία Θωρηκτό Αβέρωφ Ι.Β.Δ. Ιαπωνία Ιατρική Ιερή Συμμαχία Ιερός Λόχος Ιλιάδα Ίμια Ιουλιανή κρίση του ΄65 Ιούλιος Βέρν Ιπποκράτης ο Κώος Ισλάμ Ισοκράτης Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος Ιστορία Ιστορία της Αλβανίας Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας Ιστορία της Κρήτης Ιστορία του Αθλητισμού Ιταλία Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης Ιωάννης Γκούρας Ιωάννης Δεμέστιχας Ιωάννης Καποδίστριας Ιωάννης Κωλέττης Ιωάννης Μακρυγιάννης Ιωάννης Μεταξάς Ιωάννης Μιχαήλ Ιωάννης Παπακωνσταντίνου Ιωάννης Συκουτρής Ιωάννης Τσαγκαρίδης Ιωάννης Τσιμισκής Ιωάννινα Ίων Δραγούμης Ιωνική Επανάσταση Κ. Θ. Δημαράς Καλαμάτα Κανέλος Δεληγιάννης Καρλ Γιουνγκ Καρλ Μαρξ Κάρολος Παπούλιας Καρχηδόνα κατεχόμενα της Κύπρου Κατοχή Κατοχικά Δάνεια Κίμων ο Αθηναίος Κίνα Κίνημα του Ρομαντισμού κινηματογράφος Κινηματογράφος και Ιστορία Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.) Κολλυβάδες Κόμμα Φιλελευθέρων Κομμουνισμός Κομνηνός Πυρομάγλου Κοράνιο Κόρινθος Κουμουνδούρος - Τρικούπης - Θεοτόκης (1865-1909) Κύθηρα Κυπριακή Ιστορία Κυριάκος Κατσιμάνης Κύριλλος Λούκαρις Κωνσταντίνος Δεμερτζής Κωνσταντίνος Καβάφης Κωνσταντίνος Καναρης Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος) Κωνσταντίνος Λινάρδος Κωνσταντίνος Μανιαδάκης Κωνσταντίνος Μητσοτάκης Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄ Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος Κωνσταντίνος Σημίτης Κωνσταντίνος Σμολένσκι Κωνσταντίνος Τσαλδάρης Κωνσταντίνος Φωτιάδης Κωνσταντινούπολη Κως Κώστας Βάρναλης Κώστας Περρίκος Κωστής Παλαμάς ΛΑ.Ο.Σ Λαθρομετανάστευση Λαικό Κόμμα Λαμία Λατινική Αμερική Λεονίντ Τρότσκι Λέσβος Λεωνίδας Παρασκευόπουλος Λόγιος Ερμής Λόρδος Βύρων Λουτράκι Λύσανδρος Μαζική πολιτική προπαγάνδα Μακάριος Μακεδονία Μακεδονικό Ζήτημα Μακεδονικός Αγώνας Μακεδονομάχοι Μάνη Μάο Τσε Τουνγκ Μαραθώνας Μάρκος Βαφειάδης Μάρκος Μπότσαρης Μάτζικερτ Μεγάλη Βρετανία Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia) Μέγαρο Μαξίμου Μέγας Αλέξανδρος Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών Μέγας Θεοδόσιος Μέγας Κωνσταντίνος Μελέτης Βασιλείου Μεσαίωνας Μέση Ανατολή Μεσόγειος Μεσολόγγι Μεσοπόλεμος (1922-1941) Μεσσήνη Μεσσηνίας Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974) Μέττερνιχ Μίκης Θεοδωράκης Μίκης Πρωτοπαπαδάκης Μικρά Ασία μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή παρωδία δίκης και εκτέλεση των έξι (1918-1922) Μιλτιάδης ο Αθηναίος Μιλτιάδης Πορφυρογέννης Μιχαήλ Ψελλός Μνημείο Μοροζίνι Μουσολίνι Μπενιζέλος Ρούφος Μυστικές υπηρεσίες ναζισμός Νάξος Ναπολέων Βοναπάρτης Ναπολέων Ζέρβας Ναυαρίνο Ναύπακτος Ναύπλιο Ναυτική Ιστορία Νέα Δημοκρατία Νεοκλής Σαρρής Νεότουρκοι Νικήτας Σταματελόπουλος Νικηφόρος Φωκάς Νικίας Νικόλαος Δημητρακόπουλος Νικόλαος Λεωτσάκος Νικόλαος Πλαστήρας Νικόλαος Πολίτης Νικόλαος Στράτος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καζαντζάκης Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Νικολούδης Νίτσε Ξάνθη Ξενοφών Οδυσσέας Ανδρούτσος Οδυσσέας Ελύτης Οδυσσέας Ιάλεμος Οδύσσεια Οθωμανική Αυτοκρατορία Οθωνική περίοδος (1832-1864) Οικουμενικό Πατριαρχείο Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά ομάδα των "Ιαπώνων" Όμηρος ομοφυλοφιλία Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) Οργάνωση "Χ" Ορθοδοξία π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος ΠΑ. ΣΟ. Κ. Παγκόσμιος Ιστορία Παλαιών Πατρών Γερμανός Παναγής Τσαλδάρης Παναγιώτης Δαγκλής Παναγιώτης Δεμέστιχας Παναγιώτης Κανελλόπουλος Πάνος Κορωναίος Πάτρα Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ Παύλος Γύπαρης Παύλος Κουντουριώτης Παύλος Μελάς Παυσανίας Παυσανίας Κατσώτας Παυσανίας ο περιηγητής ΠΕΑΝ Πειραιάς πειρατεία Πεισίστρατος Πελοποννησιακός πόλεμος Περικλής Περικλής Αργυρόπουλος Περικλής Γιαννόπουλος Περικλής Δεληγιάννης Περιοδικά Ιστορίας Περσικοί πόλεμοι Πετρέλαια στο Αιγαίο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης Πέτρος Γαρουφαλιάς Πέτρος Μακρής - Στάϊκος Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης Πλάτων Πλούταρχος Ποίηση και αισθητική Πόλεμος των Μπόερς Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι πολιτική δολοφονία Πολιτική Ιστορία Πολωνία Πόντος Πρίγκιπας Ανδρέας προπαγάνδα πρόσφυγες προσωκρατικοί φιλόσοφοι Προτεινόμενα Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff Πύρρος της Ηπείρου Ρήγας Παλαμίδης Ρήγας Φερραίος ριζοσπάστης Ρόδος Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Ρώμη Ρωμηοσύνη Ρωσία Ρωσικο κόμμα Σάββας Γκαλιμαρίδης Σάμος Σαντόρε Σανταρόζα Σαντορίνη ΣΚΑΪ Σκάκι Σκωτία Σόλων Σοφοκλής Βενιζέλος Σοφοκλής Δούσμανης Σπυρίδων Μαρκεζίνης Σπυρίδων Τρικούπης Σταλινισμός Σταυροφορίες Σταφιδικό Ζήτημα Στέφανος Δραγούμης Στέφανος Σαράφης Στέφανος Σκουλούδης Στέφανος Στεφανόπουλος Στράβων Στρατής Μυριβίλης Στρατιωτικά κινήματα Στρατιωτική Ιστορία Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη Στυλιανός Γονατάς Στυλιανός Χούτας Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ Συνθήκη της Λοζάννης Συνθήκη των Σεβρών συντάξεις ΣΥΡΙΖΑ Σύχρονη Ελληνική Ιστορία - Μεταπολίτευση (1974- ) Σωκράτης Σώματα Ασφαλείας Τα κείμενα του "φιλίστωρος" (Ι. Β. Δ.) Ταγίπ Ερντογάν Τάγματα ασφαλείας Τείχος του Βερολίνου τεκτονισμός Τέχνες Τεχνολογία το παιχνίδι στην Ιστορία Τοπική Ιστορία Τουρκία Τουρκοκρατία (1453-1821) Τράπεζα της Ελλάδος Τράπεζες Τριπλή Κατοχή της Ελλαδος και Αντίσταση (1941-1944) Τριπολιτσά Τσαούς Αντών (Φωστερίδης) Ύδρα Υποβρύχιο Παπανικολής υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ Υφαλοκρυπίδα Φαίδων Γκιζίκης Φαλμεράγιερ Φανάρι Φασισμός Φιλελληνισμός Φιλία Φιλική Εταιρεία Φιλολογικά και άλλα δοκίμια Φιλοποίμην Φιλορθόδοξη Εταιρεία Φιλοσοφία Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας Φλωρεντία Φλώρινα Φραγκοκρατία Φωκίων Φωτογραφικό Οδοιπορικό Χαλκιδική Χαράλαμπος Κατσιμήτρος Χαράλαμπος Τσερούλης Χαράτσι Χαρίλαος Τρικούπης Χαρίλαος Φλωράκης Χάτι Χουμαγιούν Χίτλερ Χούντα Χρεοκοπία Χρηματιστήριο χριστιανικό ολοκαύτωμα Χριστόδουλος Τσιγάντες Χριστούγεννα Χρυσόστομος Σμύρνης Χωροφυλακή Ψαρά ψυχολογία Ψυχρός Πόλεμος Articles in English CIA http://www.istorikathemata.com/ John Iatrides K.K.E. KGB Mεσσήνη Robert Bruce Slider William Wallas Winston Churchil
Εμφάνιση περισσότερων