Η εξάρθρωση του ΚΚΕ από το καθεστώς της 4ης Αυγούστου

ΠΡΟΛΟΓΟΣ - ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η επιβολή της δικτατορίας της 4ής Αυγούστου το 1936, ήρθε ως επιστέγασμα της παρατεταμένης αδυναμίας του κοινοβουλευτισμού να δώσει βιώσιμες κυβερνήσεις. Συνεχή ισόπαλα εκλογικά αποτελέσματα σε συνδυασμό με την πλήρη ασυνεννοησία μεταξύ των δύο βασικών πολιτικών σχηματισμών (Βενιζελικοί - Λαϊκοί), στρατιωτικά κινήματα (με κορυφαίο το Βενιζελικό του 1935), αλλά και η άνοδος του κομμουνισμού με την μικρή κοινοβουλευτική του εκπροσώπηση που ελήφθη ως παράγοντας αποσταθεροποίησης, οδήγησαν τον Βασιλιά Γεώργιο στην λύση ανάγκης που ήταν αρχικά μια υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον Κ. Δεμερτζή, μια δεύτερη υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον Ιωάννη Μεταξά που έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης στην βουλή (1) και τέλος η επιβολή της δικτατορίας από τον τελευταίο, υπό το πρόσχημα των εκτρόπων των αριστερών διαδηλώσεων των καπνεργατών, την κατάλυση της έννομης τάξεως στην Θεσσαλονίκη και την νέα πανεργατική απεργία που είχαν κηρύξει τα αριστερά κόμματα για τις 5 Αυγούστου.

Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Μια από τις προτεραιότητες του καθεστώτος της 4ής Αυγούστου (για λόγους που δεν άργησαν να φανούν), ήταν η καλύτερη οργάνωση των δομών και της λειτουργικότητας των σωμάτων ασφαλείας. Συγκεκριμένα αύξησε τον αριθμό των αστυφυλάκων σε 15.000 από 12.000, βελτίωσε την εκπαίδευση τους αναβαθμίζοντας τα προγράμματα σπουδών των σχολών εντάσσοντας μαθήματα ακόμα και για τον Μαρξισμό - Λενινισμό, ενώ βελτίωσε τους μισθούς και τις συντάξεις τους. Ταυτόχρονα ακολουθήθηκε ένα προσεκτικό σύστημα αξιοκρατίας στις προαγωγές των αστυνομικών αποδεσμευοντας τον κλάδο από τις παλαιές ολέθριες πολιτικές επιρροές. Αυτό ανύψωσε το ηθικό των αστυνομικών, βελτιώνοντας σημαντικά τις σχέσεις μεταξύ τους, παρακινώντας όλο το προσωπικό των σωμάτων ασφαλείας στην επίδειξη αυστηρού επαγγελματισμού και αποτελεσματικότητας (2).
Ο Ιωάννης Μεταξάς επανασχεδίασε την δομή των σωμάτων ασφαλείας αποσπώντας την αστυνομία και την πυροσβεστική από τον στρατό και υπάγοντας την απευθείας στο νεοϊδρυθέν υφυπουργείο Δημοσίας Τάξεως (ένα υπουργείο που υφίσταται μέχρι σήμερα), υπό την απόλυτη ηγεσία του Κωνσταντίνου Μανιαδάκη (3), που εξελίχθηκε σε κεντρική προσωπικότητα του καθεστώτος. Ο Μανιαδάκης αύξησε την Ομάδα Αντικομουνισμού της Ασφάλειας από 15 σε 80 επίλεκτους άνδρες, ενώ βρισκόταν και σε συνεργασία με την Ειδική Ασφάλεια που ίδρυσε αντικομουνιστικό γραφείο με 1600 αξιωματικούς και αστυφύλακες. Γενικά όλα τα μέλη των σωμάτων ασφαλείας σε όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας, ειδικά μετά τις ευεργετικές ανακατατάξεις αυτές, αντιμετώπισαν ευμενώς το νεοπαγές καθεστώς και το υπηρέτησαν πιστά (4).

Η ΠΛΗΡΗΣ ΕΞΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΚΚΕ

Από την επομένη της επιβολής της 4ης Αυγούστου ήδη το ΚΚΕ είχε τεθεί εκτός νόμου με την εφαρμογή του νόμου του περίφημου "ιδιώνυμου" που είχε διατυπωθεί επί Βενιζέλου το 1932, χωρίς όμως ποτέ να τεθεί σε πραγματική ισχύ παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις. Αυτός ο νόμος ουσιαστικά έθετα εκτός νόμου το κομμουνιστικό κόμμα, χωρίς να το κατονομάζει. Ο νόμος αυτός ήταν ιδιαίτερα αυστηρός στο πνεύμα του, προέβλεπε αυστηρές ποινές στους παραβάτες του, ενώ οι διατάξεις του ήταν τόσο ασαφείς και γενικόλογες ώστε να γίνει δυνατή η ποινική δίωξη κάθε πιθανής εκδήλωσης κατά του κράτους και των οργάνων του και να περιλάβει οποιονδήποτε αντιστρατεύεται το κράτος και τους σκοπούς του, χωρίς εξαίρεση .

Έτσι, αμέσως μετά την επιβολή της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, το καθεστώς προέβη σε μια σειρά συλλήψεων και εκτοπισμών σε νησιά όλων των πολιτικών του αντιπάλων, βουλευτών και πολιτικών αρχηγών όλων των κομμάτων, επιβάλλοντας λογοκρισία στον Τύπο και κλείνοντας όλες τις αντιπολιτευόμενες εφημερίδες. Ταυτόχρονα ως τις αρχές Σεπτεμβρίου είχαν συλληφθεί και φυλακιστεί κυρίως στην Ακροναυπλία όλοι οι γνωστοί ηγέτες και σημαντικά στελέχη του ΚΚΕ που ήταν γνωστά στις αρχές, όπως οι βουλευτές του ΚΚΕ Δ. Γληνός, Βερβέρης, Μιλτ. Παρτσαλίδης και Σκλάβαινας με κορυφαίο όλων τον γενικό γραμματέα του κόμματος Ν. Ζαχαριάδη, που συνελήφθη στις 16 Σεπτεμβρίου 1936 (5), μετά από κατάδοση συντρόφου του. Μαζί με αυτούς σχεδόν αμέσως συνελήφθησαν 1000 άλλα κορυφαία κομμουνιστικά στελέχη, που σημειωτέον πειθάρχησαν στην κομματική γραμμή, μένοντας πιστοί στις αρχές τους ως το τέλος υπό πολύ σκληρές συνθήκες.
Έτσι το ΚΚΕ είχε μείνει ουσιαστικά ακέφαλο, αυτό όμως δεν σήμαινε πολλά, γιατί οι μηχανισμοί του είχαν μείνει ανέπαφοι και ήταν συνηθισμένοι να δρουν υπό ανορθόδοξες συνθήκες. Η πρώτη προτεραιότητα του Μανιαδάκη ήταν να διαβρώσει τους μηχανισμούς αυτούς εκ των έσω, κάτι πολύ δύσκολο καθώς οι κομμουνιστές είχαν μεγάλη εμπειρία στην κομματική οργάνωση υπό καθεστώς παρανομίας. Οι μηχανισμοί του ΚΚΕ ήταν οργανωμένοι με μια μορφή κλειστών ομάδων μελών που δεν έρχονταν σε επαφή μεταξύ τους, παρά μόνο μέσω συγκεκριμένων προσώπων - συνδετικών κρίκων. Υπήρχε ένα ολόκληρο δίκτυο συνθηματικών και επαφών που έτεμναν κάθετα τις οργανώσεις αυτές, συντονίζοντας την δράση τους. Σύντομα, ειδικά μετά την εξάρθρωση της Κ.Ο.Α. στα τέλη του 1936, όλα αυτά τα συνθηματικά περιήλθαν στην Ασφάλεια ανοίγοντας μια σημαντική δίοδο στον "σκληρό" κομμουνιστικό κομματικό πυρήνα των Αθηνών

Ταυτόχρονα ο Μανιαδάκης κατάφερε να εντάξει ως κομματικό καθοδηγητή στο ΚΚΕ, τον πράκτορα της Ασφάλειας Κουτσογιάννη, που σύντομα εξελίχθηκε στον σημαντικότερο πληροφοριοδότη της Αστυνομίας, αφού απολάμβανε της πλήρους εμπιστοσύνης τόσο του Ζαχαριάδη, όσο και του Σιάντου, αλλά και γενικότερα όλων των σημαντικών στελεχών του ΚΚΕ. Ο Κουτσογιάννης είχε υπηρετήσει ως λοχίας στον κόκκινο στρατό, ήρθε στην Ελλάδα το 1927 από την Μόσχα και τα διαπιστευτήρια που τον συνόδευαν, τον καθιέρωσαν στην συνείδηση όλων ως άτομο απόλυτης εμπιστοσύνης, με μαρξιστικές γνώσεις και εμπειρίες στην έκδοση παράνομων εντύπων. Ο λόγος της μεταστροφής του (η οποία δεν έγινε μετά από σύλληψη η άσκηση βίας), παραμένει ανεξήγητος. Συνεργάστηκε με φανατισμό με την Ασφάλεια αναλαμβάνοντας και φέρνοντας εις πέρας πολύ επικίνδυνες αποστολές (6).

ΟΙ "ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ"
Ο Κωνσταντίνος Μανιαδάκης αποφάσισε να μην ακολουθήσει τις παλαιές ατελέσφορες μεθόδους απηνούς δίωξης μεσαίων και απλών στελεχών του κομμουνιστικού κόμματος. Εγκαινίασε έτσι την χρησιμοποίηση των δηλώσεων μετανοίας. Όλα τα κατώτερα στελέχη του ΚΚΕ είχαν την δυνατότητα να υποβάλλουν μια δήλωση μετανοίας που να περιγράφει όλη την κομμουνιστική τους δράση με λεπτομέρειες και να αποκηρύσσει την κομμουνιστική ιδεολογία (7). Μια περίληψη της δήλωσης δημοσιευόταν στον τύπο, και ο "δηλωσίας" αποκτούσε την ελευθερία του. Η αστυνομία αναλάμβανε να χρησιμοποιήσει κάθε χρήσιμο στοιχείο απο την δήλωση αυτή, στην καταπολέμηση του κομμουνισμού. Πολλοί γνωστοί κομμουνιστές υπέγραψαν τέτοιες δηλώσεις με κορυφαίο τον γνωστό για την μετέπειτα δράση του στην κατοχή Αθανάσιο Κλάρα (Άρη Βελουχιώτη), που οι κομματικοί σύντροφοι του αποκαλούσαν "δηλωσία" η "μιζέρια", σε ανάμνηση της συνθηκολόγησης του με την αστυνομία (8).
Ο εύκολος αυτός τρόπος απόκτησης της ελευθερίας που εξασφάλιζε αυτόματα και χωρίς χρονοτριβή η δήλωση μετάνοιας, δελέασε όλους τους συλληφθέντες και έτσι ακολούθησε ένα κύμα δηλώσεων που στο τέλος της τετραετίας της 4ης Αυγούστου είχε φτάσει τις 40.000, όταν τα στελέχη του ΚΚΕ προπολεμικά δεν υπολογίζονταν πάνω από 15.000. Αυτό συνέβη γιατί οι κατά τόπους αρχές του κράτους από υπερβάλλοντα ζήλο, υποχρέωναν σε δήλωση μετανοίας πολλές φορές και άτομα που απλά είχαν συμπάθειες στην Αριστερά, η είχαν συγγενείς αριστερούς. Ο ίδιος ο Μανιαδάκης στηλίτευε τις πρακτικές αυτές και με συνεχείς προσωπικές επεμβάσεις του προσπαθούσε να συνετίζει τους κρατικούς υπαλλήλους, χωρίς ομολογουμένως επιτυχία. Κατά τόπους σημειώθηκαν πολλές αυθαιρεσίες, με περιπτώσεις ακόμα και εθνικοφρόνων που υποχρεώθηκαν να υποβάλλουν "δήλωση μετάνοιας" (9).
Ταυτόχρονα ο Μανιαδάκης προσπαθούσε να μεριμνεί και για την όσο το δυνατόν ομαλότερη ένταξη των "δηλωσιών" στην κοινωνία. Καλούσε τις αρχές να μην διώκουν αυτούς που κάνουν "δήλωση μετάνοιας", αλλά αντιθέτως να τους βοηθούν να βρίσκουν δουλεία και να τους εντάσσουν ομαλά στο κοινωνικό σύνολο, αποφεύγοντας πάντως να τους προσλάβουν ως δημόσιους υπάλληλους. Αλλιώς ήταν εντελώς παράλογο που τους εξανάγκαζαν να υπογράφουν δηλώσεις, καθώς η ανέχεια και η κοινωνική κατακραυγή θα τους επανέντασε στις τάξεις των κομμουνιστών. Φυσικά τα ανώτερα κομμουνιστικά στελέχη που υπέγραφαν (και δεν ήταν λίγα αυτά), παρακολουθούνταν στενά από την Ασφάλεια.
Ο αντίκτυπος τον δηλώσεων αυτών ήταν τεράστιος στους κόλπους του κομμουνιστικού κόμματος γιατί το χτυπούσε στο πιο δυνατό του σημείο, στην ηθική αγωνιστική ακεραιότητα των στελεχών του. Υπονόμευσε την εσωτερική ενότητα του ΚΚΕ, απογυμνώνοντας αυτό από την στελεχιακή βάση του. Λόγω μονολιθικότητος, ήταν δύσκολο το κόμμα να δεχτεί πίσω τους "δηλωσίες", αλλά ταυτόχρονα ήταν αδύνατο και να τους απορρίψει όλους, γιατί σε τέτοια περίπτωση θα έμενε με ελάχιστους οπαδούς. Ακολουθήθηκε μια μέση οδός , όχι όμως χωρίς προβλήματα για την συνοχή του κόμματος. Ουσιαστικά δημιουργήθηκε ένα ψυχικό χάσμα ανάμεσα στους "δηλωσίες" και στους "πιστούς", το οποίο δεν γεφυρώθηκε αποτελεσματικά για χρόνια. Το χάσμα αυτό υπογραμμίζεται από όλα τα ανώτατα κομμουνιστικά στελέχη σε αναφορές τους στην περίοδο αυτή και διαφαίνεται ευθαρσώς στην περίφημη αναφορά του Μπαρτζώτα για την επίμαχη περίοδο, στην τρίτη Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ το 1950, αλλά και από αναφορές του Ζαχαριάδη στην ίδια κομματική εκδήλωση (10).
ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΥ
Γενικά οι αστυνομικές αρχές υπό την ηγεσία του Μανιαδάκη επέδειξαν μια ευρηματικότητα και μια εφευρετικότητα στην καταστολή του κομμουνισμού που συνήθως δεν επιδεικνύεται από στελέχη σωμάτων ασφαλείας. Έγινε μια προσεκτική χρησιμοποίηση των συλλήψεων, με εσκεμμένη μη σύλληψη γνωστών κομμουνιστών, κάτι που τους καθιστούσε υπόπτους στους συντρόφους τους, υποσκάπτοντας την συνοχή των μηχανισμών του κόμματος. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η κεντρική επιτροπή του κόμματος να στιγματίζει ως χαφιέδες της ασφάλειας
πιστά και έντιμα στελέχη του ΚΚΕ. Αποτέλεσμα ήταν πιστά κομμουνιστικά στελέχη που τελικά έδωσαν και την ζωή τους για το κόμμα, να κατηγορηθούν ως χαφιέδες (11). Συχνά η ασφάλεια συνελάμβανε και δήθεν βασάνιζε πράκτορες της, που έτσι αποκτούσαν την εμπιστοσύνη των κομμουνιστών και αποκτούσαν την δυνατότητα να παρεισφρίσουν στις οργανώσεις του παράνομου μηχανισμού του κόμματος. Κλασσική παραμένει η σκηνοθεσία της απόδρασης του κομμουνιστή Μύτλα, ο οποίος εντάχθηκε αμέσως στον παράνομο μηχανισμό του ΚΚΕ, προμηθεύοντας με πολύτιμες πληροφορίες την ασφάλεια.
Μέσα σε δύο χρόνια η διάβρωση των μηχανισμών του ΚΚΕ είχε φτάσει σε τέτοιο σημείο, ώστε η ασφάλεια να διαθέτει δικούς της αυτόνομους μηχανισμούς μέσα στο ΚΚΕ, με πολλά πρώην υψηλά ιστάμενα κομμουνιστικά στελέχη να συνεργάζονται και να μισθοδοτούνται απο την αστυνομία. Κλασσικά παραδείγματα είναι υψηλά κομματικά στελέχη του κκε όπως ο Μανωλέας, ο Τυρίμος (12), ο Μύτλας, ο Λάιος κτλ.
Σύντομα ο Μανιαδάκης εκμεταλευόμενος μια εσωτερική διαμάχη του ΚΚΕ, βρίσκει την ευκαιρία να "στήσει" μια δική του κεντρική επιτροπή του ΚΚΕ ("Προσωρινή Διοίκηση"), η οποία με επικεφαλής τον συνεργάτη της Ασφάλειας Μιχαηλίδη, στην διετία 1938-1940 ανέπτυξε δραστηριότητα κατηγορώντας ως χαφιέδικη και ασφαλίτικη την παλαία κεντρική επιτροπή και εκδίδοντας δικό της "ριζοσπάστη", ο οποίος επίσης κατηγορούσε τον κανονικό "ριζοσπάστη" ως "προδοτικό του ταξικού αγώνα" και ως "διαβρωμένο απο τους χαφιέδες του Μεταξά". Για να δημιουργηθεί η εντύπωση της γνησιώτητος, ο πλάστος ριζοσπάστης γνώριζε την ίδια δίωξη απο μέρους της αστυνομίας όπως και ο αυθεντικός. Η διμιουργία της ασφαλίτικης κεντρικής επιτροπής είχε ως πρωταγωνιστή τον πράκτορα Κουτσογιάννη, ο οποίος χρησιμοποιησε ένα γνήσιο γράμμα του Ζαχαριάδη που γράφτηκε στην φυλακή και κατηγορούσε την παλαιά κομματική Διοίκηση ως "διαβρωμένη" για να παρασύρει σε συμμετοχή στην "προσωρινή Διοίκηση" μια ομάδα ανώτατων κομμουνιστικών στελεχών που ήρθαν το 1939 στην Ελλάδα απο την Μόσχα, όλοι απόφοιτοι της περίφημης ΚΟΥΤΒ, για να αναδιοργανώσουν το παραπαίον ΚΚΕ (13).

Αξίζει να αναφερθεί οτι η δημιουργία της Ασφαλίτικης "προσωρινής Διοίκησης" απο τον Μανιαδάκη, δεν ήταν ένα τερτίπι η ένα κακόγουστο αστείο. Είχε ως αντικειμενικό στόχο να ματαιώσει την επικράτηση της γραμμής της Γ Διεθνούς στους κόλπους των οπαδών του ΚΚΕ, που τότε λόγω των διεθνών συγκηριών ευνοούσε την Γερμανία και συγκεκριμένα προέβλεπε μια ουδέτερη στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο Βαλκανική, εχθρική προς τους Αγγλογάλλους, υπό την σφαίρα πολιτικής και οικονομικής επιρροής της ΕΣΣΔ. Την γραμμή αυτή υιοθέτησε η παλαιά κεντρική επιτροπή υπό τους Σιάντο και Πλουμπίδη. Η δοτή νέα "προσωρινή διοίκηση" απέρριπτε την γραμμή αυτή, κάνοντας λόγο για "ανένδοτο αντιφασιστικό αγώνα όλων των λαών". Την νέα προσωρινή διοίκηση στήριξε με πείσμα ο Ζαχαριάδης μέσα απο την φυλακή, καθώς δεν γνώριζε την επίσημη γραμμή της Γ Διεθνούς, αλλά την ήξερε διαστρεβλωμένη μέσω του πράκτωρα της Ασφάλειας Μιχαηλίδη (14).
Οι δύο κεντρικές επιτροπές, οι δύο κομματικές γραμμές, αποπροσανατόλισαν και ουσιαστικά διέλυσαν το ΚΚΕ. Κανείς μέσα στο κομμα δεν γνώριζε τι πραγματικά συμβαίνει, ενώ κάποιες προσπάθειες ανασύνταξης έπεσαν στο κενό, αφού γίνονταν αμέσως γνωστές στην ασφάλεια. Μέσα στις τάξεις των κομμουνιστών αναπτύχθηκε μια χαφιεδοφοβία, η οποία ενισχύθηκε απο τις φοβίες του Ζαχαριάδη και τελικά παρέλυσε κάθε δραστηριότητα στο κόμμα (15). Ηταν τόσο πλήρης η πανελλαδική εξάρθρωση του κκε, ωστε να είναι πανθομολογούμενο οτι δεν συνετέλεσσε καθόλου στην αντικαθεστωτική εξέγερση των κρητικών το 1938. Η σύγχιση στις γραμμές του ΚΚΕ είχε φτάσει σε τέτοιο σημείο, ώστε το ΚΚΣΕ να αναγνωρίζει ως γνήσια κεντρική επιτροπή την ασφαλίτικη, ζητώντας της να αποστείλει εκπρόσωπο στην παγκόσμια κομμουνιστική συνδιάσκεψη της Γ Διεθνούς. Τα μέλη της τελευταίας υπό τις ευλογίες του Μανιαδάκη είχαν απαντήσει θετικά για να στείλουν εκπρόσωπο, μια εξέλιξη που τελικά απέτρεψε το ξέσπασμα του πολέμου.

Σύχνά πάντως οι αρχές χρησιμοποίησαν την βία και τα βασανιστήρια στην αντιμετώπιση των συλληφθέντων. Τα δύο πιο συχνά βασανιστήρια που χρησιμοποιήθηκαν, σύμφωνα με μαρτυρίες βασανισθέντων, ήταν το ρετσινόλαδο και ο πάγος. Συγκεκριμένα υποχρέωναν τους συλληφθέντες να πίνουν ρετσινόλαδο, είτε τους τοποθετούσαν με γυμνά πόδια πάνω σε πάγο, μέχρι να χάσουν τις αισθήσεις τους. Ο Μανιαδάκης αρνήθηκε κατηγορηματικά οτι χρησιμοποίησε τέτοιες μεθόδους, τόσο εκείνη την εποχή, όσο και αργότερα ως βουλευτής στο ελληνικό κοινοβουλιο το 1951 (16). Ο ίδιος υποστήριξε οτι επέτρεπε να διασπείρονται τέτοιες φήμες, ώστε να διευκολύνεται το έργο του. Είναι γεγονός οτι δεν βρέθηκαν τέτοιες διαταγές στα αρχεία της ασφάλειας, αλλά θα ήταν και εντελώς παράλογο να βρίσκονταν γραπτά τεκμήρια για τέτοιες δραστηριότητες. Αλλωστε ο ίδιος ο Μανιαδάκης κατα κανόνα απέφευγε τις γραπτές διαταγές και προτιμούσε την προσωπική επαφή με τους υφισταμένους του. Οι μαρτυρίες των βασανισθέντων είναι πολλές και κατα κανόνα συμπίπτουν, ώστε δεν πρέπει να υπάρχει αμφιβολία για την χρησιμοποίηση βασανιστηρίων(17). Αυτό που δεν μπορεί ευκολα να ανιχνευτεί είναι πόσο ευρεία ήταν η χρησιμοποίηση τους και μέχρι ποιό βαθμό αυτά καθοδηγούνταν απο την ηγεσία της Ασφάλειας και τον ίδιο τον Μεταξά .
Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Η σκληρή και προτόγνωρα επιτυχημένη καταστολή των δραστηριοτήτων όλων των κομμάτων, και ιδιαιτέρως του ΚΚΕ, δεν είχε θετικό αντίκτυπο στην συνείδηση της πλειοψηφίας του ελληνών πολιτών, οι οποίοι κουρασμένοι απο την ασυννενοησία και τα πολιτικά πάθη των αστικών κομμάτων, τουλαχιστον αρχικά ίσως είχαν μια θέληση να επιδείξουν ανοχή στην νέα διακυβέρνηση της χώρας, που τουλάχιστον εμοιαζε να υπόσχεται σταθερότητα. Ο κομμουνιστικός κίνδυνος δεν φαινόταν τόσο σοβαρός ώστε να δικαιολογεί μια τόσο αυστηρή καταστολή. Αυτή η αντίληψη διαψευστηκε σκληρά στην κατοχή, όταν το κκε εκμεταλευόμενο το πολιτικό κενό που υπήρχε στην χώρα, καθώς και την ολοφάνερη αδράνεια του αστικου κόσμου, επικράτησε στην υπαιθρο, απέκτησε κοινωνικά ερείσματα στα αστικά κέντρα και τελικά κινήθηκε να ανατρεψει το υφιστάμενο καθεστώς.
Τα αναμφιβόλως πολύ σημαντικά επιτευγματα της 4ης Αυγούστου σε όλες τις βαθμίδες της διοίκησης και σε όλες τις εκφάνσεις του βίου των πολιτών της χώρας (ίδρυση Ι.Κ.Α , κοινωνική ασφάλιση γυναικών, καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας, ίδρυση της κρατικής ραδιοφωνίας, αναδιοργάνωση και επανεξοπλισμός του στρατού, επαναδιαπραγμάτευση των εξωτερικών δανείων, χαρισμα αγροτικών χρεών, καθιέρωση οχταώρου, ίδρυση της ΓΣΕΕ κτλ) επισκιάστηκαν απο την επίδειξη ενός πολιτικού αυταρχισμού που πάντα αποστρέφονταν οι Ελληνες απο όπου και αν αυτός εκπορευόταν. Πολλοί ιστορικοί αναλυτές (18) υποστηρίζουν οτι η μαζική ένταξη πολλών Ελλήνων σε αριστερές οργανώσεις κατα την διάρκεια της κατοχής, είχε τις ρίζες του στην σκληρότητα που είχε επιδείξει η 4η Αυγούστου εις βάροςτων αριστερών στην τετραετία της διακυβέρνησης της. Αλλοι δε, υποστηρίζουν οτι η ελληνική κοινωνία "εμπνευστηκε" απο τον ιδεαλιστικό αγώνα των κομμουνιστών-εγκλειστων στην Ακροναυπλία. Προσωπικά θεωρώ οτι η ένταξη μιας μεγάλης πλειοψηφίας Ελλήνων σε αριστερά σχήματα στην κατοχή, είχε τις ρίζες της περισσότερο στις ειδικές συνθήκες που είχαν διαμορφωθεί, παρά στην ιδεολογική τους προσχώρηση στον Μαρξισμό - Λενινισμό η στον παραδειγματισμό τους απο τον αριστερό ηθικό ιδεαλισμό (19).
ΤΕΛΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε οτι η καταστολή των δραστηριοτήτων του ΚΚε ήταν τελέσφορη και έλαβε έναν απόλυτο χαρακτήρα, χάρις τα πρωτόγνωρα προσόντα που επέδειξε ο Κώνσταντίνος Μανιαδάκης, ο οποίος σημειωτέον εξουδετέρωσε πολλούς μυστικούς πράκτωρες της Ιταλίας και της Γερμανίας. Θεωρούμε όμως μέγιστο λάθος του καθεστώτος, την μή ιδεολογική αντιπαράθεση κατά του κομμουνισμού, που μακροπρόθεσμα θα έφερνε πιο σταθερά αποτελέσματα. Η 4η Αυγούστου όφειλε να θέση το κομμουνιστικό ιδεολόγημα υπό το φως της απλής λογικής και του δημόσιου διαλόγου. Αυτό, (κατά την άποψη μας),θα ήταν αρκετό, ωστε όλοι οι απλοί κομμουνιστές να ανανήψουν στον εθνικόφρονα χώρο, εγκαταλείποντας τα αφελή αντεθνικά και απάνθρωπα μαρξιστικά κυρήγματα.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
(1) Εγκυρες πληροφορίες για το πολιτικό παρασκήνιο της εποχής, για την ακυβερνησία, το σύμφωνο Σοφούλη-Σκλάβαινα, τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης και τους χειρισμούς του Βασιλιά Γεώργιου στους Δαφνή (η ελλάς μεταξύ δύο πολέμων σελ 400-421) και Hering (Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα σελ 1267-1286)
(2) Πρακτικά α διεθνούς ιστορικού συνεδρίου, σελ 77-89
(3)Κωνσταντίνος Μανιαδάκης, Γεννήθηκε στο Σοφικό Κορινθίας το 1893. Εξήλθε ανθυπολοχαγός απο την Σχολή Ευελπίδων το 1916, καταταγείς στο Μηχανικό. Φιλοβασιλικών πολιτικών φρονιμάτων, έλαβε μέρος στον Μικρασιατικό πόλεμο, αποστρατευθείς το 1927 με τον βαθμό του Αντισυνταγματάρχη. Για 5 έτη (1936-1941) διετέλεσε υφηπουργός Δημοσίας Ταξεως. Απέδρασε στην Αίγυπτο το 1941 ακολουθώντας την υπόλοιπη εξόριστη Ελληνική Κυβέρνηση. Οταν εκεί δημιουργήθηκε αρνητικό κλίμα για τους αξιωματούχους της 4ης Αυγούστου, κατέφυγε στην Αργεντινή. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1945. Ιδρυσε πολιτικό κόμμα υπό το όνομα "Ελληνική Αναγεννήσις" που συμμετείχε αυτόνομα στις εθνικές εκλογές το 1946. Σε αυτές, πέτυχε να εκλέξει μια μικρή ομάδα 5 βουλευτών, η οποία άσκησε δριμύτατη κριτική στους τότε κυβερνώντες για την αδράνεια τους στην καταπολέμηση του κομμουνισμού. Το 1951 εκλέχθηκε εκ νέου βουλευτής, συνεργαζόμενος με το Λαικό κόμμα.
(4) Πρακτικά, ο.π.
(5) Ενα πιστό χρονικό της περιπετειώδους σύλληψης του, απο τον Χαραλαμπίδη στον "Εθνικό Κύρηκα" φύλλα 13 και 14 Οκτωβρίου 1949.
(6) Ροδάκης, σελ 123, 12
(7)για λεπτομέρειες, Κούσουλας, σελ 16
(8) όλο το ποινικό μητρώο του Αθανάσιου Κλάρα (Αρη Βελουχιώτη) εκτός απο την κομμουνιστική του δράση, περιείχε κλοπές, πλαστογραφίες, ψευδορκίες κτλ
(9)ο.π.
(10)ο.π
(11) Ροδάκης, σελ 130
(12)Η μεταστροφή του Τυρίμου δεν είχε ταπεινά ελατήρια. Ο ίδιος ήταν απο τα πλέον μορφωμένα και πιστά στελεχη του κόμματος. Αποφάσισε να ενταχθεί στους εθνικιστές όταν έμαθε οτι ο αδερφός του που ήταν ανώτατο κομμουνιστικό στέλεχος στην Μόσχα, εκτελέστηκε απο τον Στάλιν στις μεγάλες εκκαθαρίσεις της υπόθεσης "Τουχασέφσκι".
(13)Συγκεκριμένα ο διπλός αυτός πράκτορας (Κουτσογιάννης), εμφανίστηκε στους νεοαφιχθέντες ως Διαμαντίδης, μέλος της.....κ.ε. του κόμματος, και τους "εκρυψε" σε διάφορες γιάφκες...
(14) Ο τρόπος επικοινωνίας Μιχαηλίδη-Ζαχαριάδη μέσα στα....γραφεία της Ασφάλειας, μας κάνει να αμφισβητούμε τον δείκτη νοημοσύνης του Ζαχαριάδη. Επικοινωνούσαν δήθεν με σημειώματα που άφηνε ο ένας στον άλλον στην τουαλέτα και με συνθηματικά μέσω των τείχων...Ολα αυτά κάτω απο την μύτη του Μανιαδάκη...Φυσικά ολα ήταν σκηνοθετημένα και ο Μιχαηλίδης, ένας ακόμη καταδότης..
(15) Περίφημες οι δηλώσεις του κομμουνιστή Γιάννη Ιωαννίδη για την εποχή αυτή στις "Αναμνήσεις" του, που φιλοξενούνται σε όλες τις σχετικές πηγές δεξιάς κατευθυνσης (Κούσουλας, Αντωνακέας κτλ)
(16)πρακτικά Βουλής
(17)Για τα βασανιστήρια, Λιναρδάτος σελ.62-72. Παρά τις εύλογες ιδεολογικές στρεβλώσεις και υπερβολές, δειχνει πειστικός.
(18) Γιατρίδης, Μαθιόπουλος, Γρηγοριάδης κτλ
(19) Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα ίδια τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης, στα οποία ο πληθυσμός παρά την συμμετοχή του στις διαδηλώσεις, έδειχνε φανερή αδιαφορία στα ταξικά κυρήγματα των κομμουνιστών.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ


"ΚΚΕ, τα πρώτα τριάντα χρόνια", Δημήτριος Κούσουλας, εκδ. ελληνική ευρωεκδοτική

"η 4η Αυγούστου", Σπύρος Λιναρδάτος, εκδ. Διάλογος

"Η Ελλάδα 1936-1944", πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, Μορφωτικό Ινστιτούτο ΑΤΕ
"Ιωάννης Μεταξάς", Νικόλαος Καρράς, εκδ. Πελασγός
"Ο Φασισμός και η 4η Αυγούστου", Νίκος Ψυρούκης, εκδ. Επικαιρότητα


"πολιτική ιστορία της Ελλάδος 1821-1954", Νικόλαος Αντωνακέας, εκδ. Νέα θέσις

"Ιστορία των Ελλήνων", συλλογικό έργο, εκδ Δομή

"Δυο επαναστάσεις και αντεπαναστάσεις στην Ελλάδα 1936-1944", Χάιντς Ρίχτερ, εκδόσεις Εξάντας

"Νίκος Ζαχαριάδης", Περικλής Ροδάκης, εκδ Επικαιρότητα

Σχόλια

  1. Αυτό το κείμενο είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον.

    Για την περίπτωση Τυρίμου γράφετε ότι "Αποφάσισε να ενταχθεί στους εθνικιστές όταν έμαθε οτι ο αδερφός του που ήταν ανώτατο κομμουνιστικό στέλεχος στην Μόσχα, εκτελέστηκε απο τον Στάλιν στις μεγάλες εκκαθαρίσεις της υπόθεσης "Τουχασέφσκι".

    Υπάρχει κάποια πηγή γι αυτό; Είναι γνωστές κάποιες λεπτομέρειες;

    Έχει γραφτεί κάτι περισσότερο για το παρελθόν του Κουτσογιάννη (τοπική καταγωγή, περιοχές δράσης στη Ρωσία, σε ποιό επαναστατικό ρεύμα εντάχθηκε, πότε και πως έφτασε στην Ελλάδα, πότε ακριβώς άρχισε να συνεργάζεται με την Ασφάλεια);

    Ποιοί ήταν οι "κούτβηδες" που ήρθαν το 1939 και εντάχθηκαν στην "προσωρινή Διοίκηση";

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αγαπητέ κ. Αγτζίδη,

    Ο αδερφός του Τυρίμου ήταν ανάμεσα σε αυτούς που είχε καλέσει η Μόσχα κατά την λεγόμενη "φραξιονιστική πάλη χωρίς αρχές" το 1929-1931. Εκτελέστηκε όντως το 1936 σε συνάρτηση με τις εκτελέσεις και τις μεγάλες σταλινικές εκκαθαρίσεις (Ζηνόβιεφ, Καμένεφ, Τουχατσέφσκι κτλ). Σύμφωνα με τον Περικλή Ροδάκη τον αδερφό του Τυρίμου φακέλωσε ο Γιάννης Ιωαννίδης και έδψσε σήμα να κρατηθεί στην Ρωσία ο ίδιος ο Ζαχαριάδης.

    Ο Τυρίμος ήταν στις φυλακές της Αίγινας με το Αθανάσιο Κλάρα και εκεί ο Μανιαδάκης "φρόντισε" ώστε να μάθει το νέο της δολοφονίας του αδερφού του.

    Οι "κούτβηδες" που στάλθηκαν τον Οκτώβριο του 1939 από την Μόσχα για να αναδιοργανώσουν το κόμμα ήταν οι: Τιμογιαννάκης, Καροφύλας, Χρονόπουλος, Τζωρτζάκης, Μπακόλας και Κουτσίδης (πηγή Δ. Μιχελίδη, "ο σκληρός δρόμος"). Από αυτούς κάποιοι συνελλήφθησαν λόγω του Κουτσογιάννη, κάποιοι άλλοι χρησιμοποιήθηκαν στην "προσωρινή διοίκηση" από την Ασφάλεια.

    Για τον Κουτσογιάννη δεν βρήκα κάτι άλλο, πέραν όσων αναφέρω στο άρθρο, το οποίο έχω γράψει πριν 10 ολόκληρα χρόνια! Η βασική μου πηγή για όλα αυτά είναι ο Περικλής Ροδάκης, γνώστης του μεσοπολεμικού ΚΚΕ. Ελπίζω να βοήθησα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ενδιαφέρον άρθρο αλλά περιλαμβάνει και προφανή λάθη που θέτουν εν αμφιβόλω την ουσία των ζητημάτων που πραγματεύεται. Λχ Πώς το ΙΚΑ ιδρύθηκε επί Μεταξά και πρώτος πρόεδρος του ήταν ο Π. Κανελλόπουλος το... 1934; Και πώς ιδρύθηκε επί 4ης Αυγούστου η ΓΣΕΕ που υπήρχε από το... 1918; ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΔΕΛΗΠΕΤΡΟΣ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αγαπητέ κ. Δεληπέτρο καλησπέρα,

      Έχετε μάλλον δίκαιο στις αιτιάσεις σας. Επί της ουσίας: ο νόμος για το ΙΚΑ ψηφίστηκε επί Βενιζέλου και ανακαινίστηκε επί Τσαλδάρη το 1934, ποτέ όμως δεν εφαρμόστηκε. Ο πρώτος πρόεδρος Π. Κανελλόπουλος ηγήθηκε της πρώτης επιτροπής που έθεσε το πλαίσιο λειτουργίας του ΙΚΑ, το οποίο ούτε τότε λειτούργησε καθώς τον Μάρτιο του 1935 αποσταθεροποιήθηκε η πολιτική κατάσταση με το Βενιζελικό κίνημα.

      Η πρώτη ημέρα λειτουργίας του ΙΚΑ ήταν η 1η Δεκεμβρίου 1937. Οι νόμοι λοιπόν είχαν ψηφιστεί νωρίτερα, αλλά ο Μεταξάς τους έθεσε σε εφαρμογή.
      Άρα η διατύπωση του άρθρου λέει την μισή αλήθεια...

      Για τη ΓΣΕΕ υπάρχει μια παρανόηση από τον συγγραφέα που ήταν πολύ νέος όταν έγραψε το συγκεκριμένο άρθρο, και επιτρέψτε μου, λίγο άπειρος. Εννοεί (εννοώ) την ΕΣΕΕ, καθώς η 4η Αυγούστου κατάργησε την ΓΣΕΕ ως οργάνωση που ελεγχόταν πλήρως από το ΚΚΕ (όντως ελεγχόταν). Η ίδρυση της ΕΣΕΕ (εθνικό σωματείο εργατών Ελλάδος) λοιπόν, είχε ως πρώτο πρόεδρο τον πρώην κομμουνιστή Αριστείδη Δημητράτο και κατέγραψε ένα ενδιαφέρον φιλεργατικό έργο που πάντως δεν ξέρω αν όντως εφαρμόστηκε επαρκώς.
      Καλό βράδυ και καλή συνέχεια....

      Διαγραφή
  4. Ο αδερφός του Μιχάλη Τυρίμου ήταν ο Γιώργος Τυρίμος και όχι ο Βασίλης όπως γράφεται σε μερικές ιστοσελίδες, ο οποίος πήγε στην ΕΣΣΔ την περίοδο 1933-34 για κομματικές σπουδές με σύσταση του αδελφού του. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για το αν βρέθηκε στην ΕΣΣΔ για να λογοδοτήσει για την φραξιονιστική πάλη χωρίς αρχές, ούτε ότι ο Ιωαννίδης έδωσε εντολή για την κατακράτησή του εκεί. Ο Γιώργος Τυρίμος όντως βρέθηκε στην ΕΣΣΔ στον κυκλώνα των σταλινικών εκκαθαρίσεων της περιόδου 1936-38, αλλά ΔΕΝ εκτελέστηκε, αφού επέστρεψε στην Ελλάδα το 1964 και εγκαταστάθηκε στην πατρίδα του τη Μυτιλήνη.
    Η Ασφάλεια με επικεφαλής τον Σπύρο Παξινό διοχέτευσε στις φυλακές της Αίγινας την ψευδή πληροφορία μερί της εκτέλεσης του Γιώργου ως τροτσκιστή για να καταφέρει να "σπάσει" τον Μιχάλη Τυρίμο που εκρατείτο εκεί από το 1938 και το επέτυχε πλήρως. Ο Τυρίμος πίστεψε αυτή την πλαστή είδηση και έπεσε στα δίχτυα της Ασφάλειας. Από εκεί και πέρα έγινε ο ιθύνων νους στον αντικομμουνιστικό αγώνα και ο καθοδηγητής της ασφαλίτικης Προσωρινής Διοίκησης του ΚΚΕ.
    Τον Γενάρη του 1944 η Λαϊκή Πολιτοφυλακή του ΕΛΑΣ τον συνέλαβε στη Χαλκίδα, έγραψε έκθεση προς την ΚΕ του ΚΚΕ για τη δράση του την περίοδο 1939-1941 και κατόπιν εκτελέστηκε σαν προδότης του ΚΚΕ.
    Τον Σεπτέμβιο του 1943 η ΟΠΛΑ είχε κάνει απόπειρα δολοφονίας κατά του Μιχάλη Τυρίμου στο Σύνταγμα, αλλά ο Τυρίμος γλύτωσε με βαριά τραύματα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

"υγρό πυρ" 1821 19η Μαίου 25η Μαρτίου 28η Οκτωβρίου 1940 4η Αυγούστου α Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος Αβράαμ Λίνκολν Άγγελος Έβερτ Άγγελος Σικελιανός Αγγλία Άγιο Όρος Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος Αδαμάντιος Κοραής Αθανάσιος Ευταξίας Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης Αθανάσιος Τσακάλωφ Αιγαίο Αιγαίο Ελληνική θάλασσα Αίγινα Αισχύλος Ακρόπολη Αλβανία Αλεξάνδρεια Αλέξανδρος Ζαϊμης Αλέξανδρος Κορυζής Αλέξανδρος Κουμουνδούρος Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος Οθωναίος Αλέξανδρος Παπάγος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Παπαναστασίου Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής Αλέξανδρος Σακελαρίου Αλέξανδρος Υψηλάντης Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος Αναγέννηση Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος Αναστάσιος Παπούλας Ανατολική Ρωμυλία Ανδρέας Γ. Παπανδρέου Ανδρέας Καρκαβίτσας Ανδρέας Λόντος Ανδρέας Μεταξάς Ανδρέας Μιαούλης Ανδρέας Μιχαλακόπουλος Ανδρέας Τζίμας Άνθιμος Γαζής Αννα Κομνηνή Άννα Κομνηνή Αννίβας Αντάντ Αντιβενιζελισμός αντισημιτισμός Αντόνιο Γκράμσι Αντώνης Σαμαράς Απεργίες Αποικιοκρατία Άραβες Αρβανίτες Άρειος Πάγος Άρης Βελουχιώτης Αριστείδης ο Αθηναίος Αριστοτέλης Αριστοτέλης Ωνάσης Αρχαία Αθήνα Αρχαία Ελληνική Ιστορία - Ρωμαιοκρατία Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Αρχαία Σπάρτη Αρχαιοκαπηλεία Αρχαιολογία Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος Αρχιμίδης Αστρονομία Αστυνομία Αυστρία Αυτοκράτορας Ηράκλειος Αφρική Αχαϊκή Συμπολιτεία β Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος Βαλκάνια βασανιστήρια Βασίλειος Τσίχλης Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Β΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ Βασιλιάς Όθων Α΄ Βασιλιάς Παύλος Α΄ Βασιλιάς Φίλιππος Β΄ Βενιαμίν Λέσβιος Βιβλία και Βιβλιοθήκες Βιβλιοκρισίες Βιέννη Βιετνάμ Βιογραφίες Βλάσης Γαβριηλίδης Βουλγαρία Βυζαντινή Ιστορία γ Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης Γαλλία Γαλλική Επανάσταση Γαριβάλδι Γελιογραφίες Γενοκτονία των Αρμενίων Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου Γερμανία Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός Γεώργιος Α. Παπανδρέου Γεώργιος Βλάχος Γεώργιος Γρίβας (Διγενής) Γεώργιος Ζησιμόπουλος Γεώργιος Θεοτόκης Γεώργιος Κάνιγκ Γεώργιος Καραϊσκάκης Γεώργιος Καρτάλης Γεώργιος Καφαντάρης Γεώργιος Κονδύλης Γεώργιος Κουντουριώτης Γεώργιος Λεοναρδόπουλος Γεώργιος Παπαδόπουλος Γεώργιος Παπανδρέου (GAP) Γεώργιος Πωπ Γεώργιος Ράλλης Γεώργιος Σεφέρης Γεώργιος Σταύρου Γεώργιος Στρέιτ Γεώργιος Τσολάκογλου Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας) Γιάννης Ιωαννίδης Γιάννης Ψυχάρης Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο) Γιουγκοσλαβία Γιώργης Σιάντος Γιώργος Ρωμανός Γκουλάγκς Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά Γράμμος - Βίτσι Γρηγόρης Φαράκος Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας) Γρηγόριος Ξενόπουλος δ Δαρδανέλλια Δεκεμβριανά - Εμφύλιος πόλεμος (1944-1949) Δέσποινα Κούρτη Δημήτρης Παρτσαλίδης Δημήτριος Αναγνωστόπουλος Δημήτριος Βούλγαρης Δημήτριος Γούναρης Δημήτριος Ιωαννίδης Δημήτριος Καλλέργης Δημήτριος Μάξιμος Δημήτριος Ράλλης Δημήτριος Υψηλάντης Δημήτριος Ψαρρός Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ) Δημοσθένης Δημοψήφισμα δημοψήφισμα 1924 Διατροφή Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.) Δικαιοσύνη Διονύσιος Σολωμός Διπλωματία δοσιλογισμός δουλεμπόριο Δύση Δωδεκάνησα Ε.Ρ.Ε. ΕΔΕΣ Εθνικά Δάνεια Εθνική αντίσταση Εθνική τράπεζα Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.) Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) Εθνικός Διχασμός (1914-1918) Εθνικός Συναγερμός Εθνοσυνέλευση ΕΚΚΑ Εκκλησιαστική Ιστορία ΕΛΑΣ Ελβετία ΕΛΔΥΚ Ελευθέριος Βενιζέλος Ελληνική λογοτεχνία Ελληνική Οικονομική Ιστορία Ελληνική Οικονομική κρίση Ελληνική Παιδεία Ελληνική Παλιγγενεσία (1821 - 1832) Ελληνική Παράδοση Έλληνικό Έθνος Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος Ελληνικός στρατός Ελληνισμός Ελληνισμός της Αμερικής Ελληνοτουρκικές σχέσεις Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1897 Ελλήνων Πάσχα Εμμανουήλ Μπενάκης Εμμανουήλ Ξάνθος Εμμανουήλ Παπάς Εμμανουήλ Ρέπουλης Εμμανουήλ Ροϊδης Εμμανουήλ Τομπάζης Εμμανουήλ Τσουδερός Εμπόριο Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.) Ένωση Κέντρου ΕΟΚ ΕΟΚΑ Α΄ ΕΟΚΑ Β΄ Επανάσταση στο Γουδή Επανάσταση στο Γουδί Α΄ και Β΄ Βαλκανικός πόλεμος (1909-1914) Επέτειος Επίκουρος Επιτάφιος Ερατοσθένης Ερυθρός Σταυρός ΕΣΣΔ Ευάγγελος Αβέρωφ Ευάγγελος Λεμπέσης Ευεργέτες Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαικός Διαφωτισμός εφημερίδα "Καθημερινή" Η γυναίκα στην Ιστορία Η δίκη των "εξ" Ήθη και έθιμα Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.) Ήπειρος Ηράκλειτος Ηρακλής Θεσσαλονίκης Ηρόδοτος Θαλής ο ΜΙλήσιος Θέατρο Θεμιστοκλής Θεμιστοκλής Σοφούλης Θεόδωρος Δηλιγιάννης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Θεόδωρος Πάγκαλος Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος) Θεόδωρος Τουρκοβασίλης Θεόφιλος Καΐρης Θερμοπύλες Θεσσαλονίκη Θουκυδίδης Θράκη Θρασύβουλος Τσακαλώτος Θρησκεία Θωρηκτό Αβέρωφ Ι.Β.Δ. Ιαπωνία Ιατρική Ιερή Συμμαχία Ιερός Λόχος Ιλιάδα Ίμια Ιουλιανή κρίση του ΄65 Ιούλιος Βέρν Ιπποκράτης ο Κώος Ισλάμ Ισοκράτης Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος Ιστορία Ιστορία της Αλβανίας Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας Ιστορία της Κρήτης Ιστορία του Αθλητισμού Ιταλία Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης Ιωάννης Γκούρας Ιωάννης Δεμέστιχας Ιωάννης Καποδίστριας Ιωάννης Κωλέττης Ιωάννης Μακρυγιάννης Ιωάννης Μεταξάς Ιωάννης Μιχαήλ Ιωάννης Παπακωνσταντίνου Ιωάννης Συκουτρής Ιωάννης Τσαγκαρίδης Ιωάννης Τσιμισκής Ιωάννινα Ίων Δραγούμης Ιωνική Επανάσταση Κ. Θ. Δημαράς Καλαμάτα Κανέλος Δεληγιάννης Καρλ Γιουνγκ Καρλ Μαρξ Κάρολος Παπούλιας Καρχηδόνα κατεχόμενα της Κύπρου Κατοχή Κατοχικά Δάνεια Κίμων ο Αθηναίος Κίνα Κίνημα του Ρομαντισμού κινηματογράφος Κινηματογράφος και Ιστορία Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.) Κολλυβάδες Κόμμα Φιλελευθέρων Κομμουνισμός Κομνηνός Πυρομάγλου Κοράνιο Κόρινθος Κουμουνδούρος - Τρικούπης - Θεοτόκης (1865-1909) Κύθηρα Κυπριακή Ιστορία Κυριάκος Κατσιμάνης Κύριλλος Λούκαρις Κωνσταντίνος Δεμερτζής Κωνσταντίνος Καβάφης Κωνσταντίνος Καναρης Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος) Κωνσταντίνος Λινάρδος Κωνσταντίνος Μανιαδάκης Κωνσταντίνος Μητσοτάκης Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄ Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος Κωνσταντίνος Σημίτης Κωνσταντίνος Σμολένσκι Κωνσταντίνος Τσαλδάρης Κωνσταντίνος Φωτιάδης Κωνσταντινούπολη Κως Κώστας Βάρναλης Κώστας Περρίκος Κωστής Παλαμάς ΛΑ.Ο.Σ Λαθρομετανάστευση Λαικό Κόμμα Λαμία Λατινική Αμερική Λεονίντ Τρότσκι Λέσβος Λεωνίδας Παρασκευόπουλος Λόγιος Ερμής Λόρδος Βύρων Λουτράκι Λύσανδρος Μαζική πολιτική προπαγάνδα Μακάριος Μακεδονία Μακεδονικό Ζήτημα Μακεδονικός Αγώνας Μακεδονομάχοι Μάνη Μάο Τσε Τουνγκ Μαραθώνας Μάρκος Βαφειάδης Μάρκος Μπότσαρης Μάτζικερτ Μεγάλη Βρετανία Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia) Μέγαρο Μαξίμου Μέγας Αλέξανδρος Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών Μέγας Θεοδόσιος Μέγας Κωνσταντίνος Μελέτης Βασιλείου Μεσαίωνας Μέση Ανατολή Μεσόγειος Μεσολόγγι Μεσοπόλεμος (1922-1941) Μεσσήνη Μεσσηνίας Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974) Μέττερνιχ Μίκης Θεοδωράκης Μίκης Πρωτοπαπαδάκης Μικρά Ασία μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή παρωδία δίκης και εκτέλεση των έξι (1918-1922) Μιλτιάδης ο Αθηναίος Μιλτιάδης Πορφυρογέννης Μιχαήλ Ψελλός Μνημείο Μοροζίνι Μουσολίνι Μπενιζέλος Ρούφος Μυστικές υπηρεσίες ναζισμός Νάξος Ναπολέων Βοναπάρτης Ναπολέων Ζέρβας Ναυαρίνο Ναύπακτος Ναύπλιο Ναυτική Ιστορία Νέα Δημοκρατία Νεοκλής Σαρρής Νεότουρκοι Νικήτας Σταματελόπουλος Νικηφόρος Φωκάς Νικίας Νικόλαος Δημητρακόπουλος Νικόλαος Λεωτσάκος Νικόλαος Πλαστήρας Νικόλαος Πολίτης Νικόλαος Στράτος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καζαντζάκης Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Νικολούδης Νίτσε Ξάνθη Ξενοφών Οδυσσέας Ανδρούτσος Οδυσσέας Ελύτης Οδυσσέας Ιάλεμος Οδύσσεια Οθωμανική Αυτοκρατορία Οθωνική περίοδος (1832-1864) Οικουμενικό Πατριαρχείο Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά ομάδα των "Ιαπώνων" Όμηρος ομοφυλοφιλία Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) Οργάνωση "Χ" Ορθοδοξία π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος ΠΑ. ΣΟ. Κ. Παγκόσμιος Ιστορία Παλαιών Πατρών Γερμανός Παναγής Τσαλδάρης Παναγιώτης Δαγκλής Παναγιώτης Δεμέστιχας Παναγιώτης Κανελλόπουλος Πάνος Κορωναίος Πάτρα Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ Παύλος Γύπαρης Παύλος Κουντουριώτης Παύλος Μελάς Παυσανίας Παυσανίας Κατσώτας Παυσανίας ο περιηγητής ΠΕΑΝ Πειραιάς πειρατεία Πεισίστρατος Πελοποννησιακός πόλεμος Περικλής Περικλής Αργυρόπουλος Περικλής Γιαννόπουλος Περικλής Δεληγιάννης Περιοδικά Ιστορίας Περσικοί πόλεμοι Πετρέλαια στο Αιγαίο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης Πέτρος Γαρουφαλιάς Πέτρος Μακρής - Στάϊκος Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης Πλάτων Πλούταρχος Ποίηση και αισθητική Πόλεμος των Μπόερς Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι πολιτική δολοφονία Πολιτική Ιστορία Πολωνία Πόντος Πρίγκιπας Ανδρέας προπαγάνδα πρόσφυγες προσωκρατικοί φιλόσοφοι Προτεινόμενα Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff Πύρρος της Ηπείρου Ρήγας Παλαμίδης Ρήγας Φερραίος ριζοσπάστης Ρόδος Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Ρώμη Ρωμηοσύνη Ρωσία Ρωσικο κόμμα Σάββας Γκαλιμαρίδης Σάμος Σαντόρε Σανταρόζα Σαντορίνη ΣΚΑΪ Σκάκι Σκωτία Σόλων Σοφοκλής Βενιζέλος Σοφοκλής Δούσμανης Σπυρίδων Μαρκεζίνης Σπυρίδων Τρικούπης Σταλινισμός Σταυροφορίες Σταφιδικό Ζήτημα Στέφανος Δραγούμης Στέφανος Σαράφης Στέφανος Σκουλούδης Στέφανος Στεφανόπουλος Στράβων Στρατής Μυριβίλης Στρατιωτικά κινήματα Στρατιωτική Ιστορία Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη Στυλιανός Γονατάς Στυλιανός Χούτας Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ Συνθήκη της Λοζάννης Συνθήκη των Σεβρών συντάξεις ΣΥΡΙΖΑ Σύχρονη Ελληνική Ιστορία - Μεταπολίτευση (1974- ) Σωκράτης Σώματα Ασφαλείας Τα κείμενα του "φιλίστωρος" (Ι. Β. Δ.) Ταγίπ Ερντογάν Τάγματα ασφαλείας Τείχος του Βερολίνου τεκτονισμός Τέχνες Τεχνολογία το παιχνίδι στην Ιστορία Τοπική Ιστορία Τουρκία Τουρκοκρατία (1453-1821) Τράπεζα της Ελλάδος Τράπεζες Τριπλή Κατοχή της Ελλαδος και Αντίσταση (1941-1944) Τριπολιτσά Τσαούς Αντών (Φωστερίδης) Ύδρα Υποβρύχιο Παπανικολής υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ Υφαλοκρυπίδα Φαίδων Γκιζίκης Φαλμεράγιερ Φανάρι Φασισμός Φιλελληνισμός Φιλία Φιλική Εταιρεία Φιλολογικά και άλλα δοκίμια Φιλοποίμην Φιλορθόδοξη Εταιρεία Φιλοσοφία Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας Φλωρεντία Φλώρινα Φραγκοκρατία Φωκίων Φωτογραφικό Οδοιπορικό Χαλκιδική Χαράλαμπος Κατσιμήτρος Χαράλαμπος Τσερούλης Χαράτσι Χαρίλαος Τρικούπης Χαρίλαος Φλωράκης Χάτι Χουμαγιούν Χίτλερ Χούντα Χρεοκοπία Χρηματιστήριο χριστιανικό ολοκαύτωμα Χριστόδουλος Τσιγάντες Χριστούγεννα Χρυσόστομος Σμύρνης Χωροφυλακή Ψαρά ψυχολογία Ψυχρός Πόλεμος Articles in English CIA http://www.istorikathemata.com/ John Iatrides K.K.E. KGB Mεσσήνη Robert Bruce Slider William Wallas Winston Churchil
Εμφάνιση περισσότερων