David A. Andelman Η συνθήκη των Βερσαλλιών. Η εύθραυστη ειρήνη που οδήγησε στην άνοδο του Χίτλερ, Εκδόσεις Γκοβόστη

γράφει ο Νίκος Νικολούδηςδιδάκτωρ Ιστορίας πανεπιστημίου Λονδίνου

Στον κόσμο της διπλωματίας αποτελεί κοινό μυστικό ότι η διάρκεια της ζωής ακόμη και της καλύτερης συνθήκης δύσκολα μπορεί να υπερβεί τα εκατό χρόνια. Φέτος συμπληρώνονται ακριβώς εκατό χρόνια από τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (11 Νοεμβρίου 1918), του «Μεγάλου Πολέμου» που υποτίθεται ότι θα έδινε οριστικές λύσεις στα σημαντικότερα παγκόσμια προβλήματα. Τις λύσεις αυτές προσπάθησαν να καθορίσουν οι ηγέτες των χωρών της Αντάντ στη Διάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων με μια σειρά διευθετήσεων που καταγράφηκαν σε επιμέρους συνθήκες με τις τέσσερεις ηττημένες δυνάμεις: την αυτοκρατορική Γερμανία (Συνθήκη των Βερσαλλιών, στις 28 Ιουνίου 1919), την Αυστροουγγαρία (Συνθήκες του Σαιν Ζερμαίν, με την Αυστρία - στις 20 Σεπτεμβρίου 1919, και του Τριανόν, με την Ουγγαρία - στις 4 Ιουνίου 1920), τη Βουλγαρία (Συνθήκη του Νεϊγύ, στις 27 Νοεμβρίου 1919) και την Οθωμανική Αυτοκρατορία (Συνθήκη των Σεβρών, στις 10 Αυγούστου 1930). 


Όπως είναι γνωστό, δύο από αυτές τις συνθήκες, των Σεβρών και των Βερσαλλιών, αναθεωρήθηκαν στην πράξη σε διάστημα μόλις λίγων ετών. Το 1923 η Συνθήκη της Λωζάννης ακύρωσε τις περισσότερες προβλέψεις της συνθήκης των Σεβρών, ενώ η κατάληψη της εξουσίας από τον Χίτλερ στη Γερμανία είχε ως αποτέλεσμα την ντε φάκτο αναθεώρηση της Συνθήκης των Βερσαλλιών ήδη από το 1936 (με την είσοδο του Γερμανικού Στρατού στην αποστρατικοποιημένη Ρηνανία), κυρίως όμως με τη γερμανική εισβολή στην Πολωνία και την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι άλλες τρεις συνθήκες αποδείχθηκαν μακροβιότερες (παρότι καταπατήθηκαν κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου), καθώς ουσιαστικά διευθετούσαν θέματα εδαφικών διεκδικήσεων και συνοριακών διαφορών (με βάση την αρχή της αυτοδιάθεσης των εθνοτήτων) μεταξύ πιο αδύναμων ευρωπαϊκών εθνών με μικρότερο ειδικό βάρος στις διεθνείς υποθέσεις. Παρά ταύτα, μια χαρακτηριστική εξαίρεση αποτελεί η διάσπαση κατά τη δεκαετία του 1990 της Γιουγκοσλαβίας, ενός κράτους που είχε γεννηθεί μέσα από τα συντρίμμια της Αυστροουγγαρίας. 

Το βιβλίο του Ντέηβιντ Άντελμαν, γνωστού Αμερικανού δημοσιογράφου με μακρά σταδιοδρομία ανταποκριτή μεγάλων εφημερίδων και τηλεοπτικών σταθμών, δεν αναφέρεται αποκλειστικά στη Συνθήκη των Βερσαλλιών, όπως αφήνει να εννοηθεί ο ελληνικός του τίτλος. Στην πραγματικότητα αφορά τις παρατεταμένες διαπραγματεύσεις του Συνεδρίου Ειρήνης στο Παρίσι, στη διάρκεια του 1919, δίνοντας έμφαση σε διεθνή προβλήματα που προέκυψαν από ατελείς διευθετήσεις και στον αντίκτυπό τους στη διάρκεια του 20ού αιώνα. Βάση της διαπραγμάτευσης του θέματος αποτέλεσε μια παλαιότερη πτυχιακή εργασία του συγγραφέα κατά τη διάρκεια των σπουδών του στο πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, η οποία εμπλουτίστηκε με τα πορίσματα της πολύχρονης δημοσιογραφικής του εμπειρίας. Υπ’ αυτή την έννοια, η έμφαση δίνεται σε ζητήματα που επηρέασαν (και εξακολουθούν να επηρεάζουν) την εξωτερική πολιτική κυρίως των ΗΠΑ, όπως εύγλωττα αποκαλύπτει ο πρωτότυπος αγγλικός τίτλος του έργου (“A Shattered Peace: Versaiiles 1919 and the Price We Pay Today”). 

Ο συγγραφέας περιγράφει αρχικά πώς συγκεντρώθηκαν στο Παρίσι οι κυριότερες διπλωματικές αντιπροσωπείες. Στη συνέχεια παρουσιάζει την εξέλιξη του ζητήματος της αραβικής αυτοδιάθεσης, του πιο σοβαρού από τα θέματα που απασχόλησαν το Συνέδριο, η εν πολλοίς στρεβλή αντιμετώπιση του οποίου εξακολουθεί να ταλανίζει την ανθρωπότητα μέχρι σήμερα. Περιγράφεται παραστατικά η δράση στο Συνέδριο όχι μόνο των σημαντικών πολιτικών και διπλωματών αλλά και άλλων, εξίσου γνωστών προσώπων με παρασκηνιακή παρουσία, όπως ο Λώρενς της Αραβίας, ο Κιμ Φίλμπυ, η Γερτρούδη Μπελ ή ακόμη και ο τότε άσημος Άλλεν Ντάλλες, ο μετέπειτα διάσημος επικεφαλής της CIA. Παράλληλα με το θέμα της αραβικής αυτοδιάθεσης αναλύεται το ακόμη πιο δυσεπίλυτο θέμα της εβραϊκής εγκατάστασης στην Παλαιστίνη, κυρίως μέσα από τις προσπάθειες του Χαϊμ Βάιτσμαν, του κυριότερου εκπροσώπου του σιωνιστικού κινήματος. Ένα άλλο τμήμα του έργου αφορά ένα εντελώς διαφορετικό και «αναπάντεχο» θέμα, την αναζήτηση υποστήριξης για την αυτοδιάθεση του Βιετνάμ από τον νεαρό και άσημο Χο Τσι Μινχ, μετανάστη τότε στο Παρίσι, η αποτυχία του οποίου να βρει οποιονδήποτε συνήγορο τον έσπρωξε τελικά στην αγκαλιά των έως τότε πολιτικά «άφθαρτων» Ρώσων μπολσεβίκων. Αντίθετα, πιο επιτυχημένες υπήρξαν οι συναφείς προσπάθειες του Τσέχου καθηγητή Τόμας Μάζαρυκ και του διάσημου Πολωνού πιανίστα Ιγνατίου Παντερέφσκυ για την εξασφάλιση της ανεξαρτησίας των χωρών τους, χάρη στις οποίες  κατέστησαν «πατέρες» της Τσεχοσλοβακίας και της Πολωνίας, αντίστοιχα. 

David A. Andelman
Αλλού ο συγγραφέας παρουσιάζει τις πολιτικά δαιδαλώδεις απόπειρες των επίδοξων ειρηνοποιών του Παρισιού (κυρίως των Αμερικανών) να εξασφαλίσουν κάποιον δίαυλο επικοινωνίας με τους Σοβιετικούς ηγέτες προκειμένου να επιλύσουν τα πολιτικά αδιέξοδα που είχε δημιουργήσει στην Κεντρική Ευρώπη ο επαναστατικός άνεμος που είχε προκαλέσει η επιτυχία της Οκτωβριανής Επανάστασης (με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το βραχύβιο κομμουνιστικό κίνημα του Μπέλα Κουν στην Ουγγαρία). Στο κεφάλαιο με τίτλο «Μέσα στη βαλκανική σούπα» ο συγγραφέας εξετάζει τα προβλήματα που προέκυψαν από τον καθορισμό των μεταπολεμικών συνόρων της Ρουμανίας και της Γιουγκοσλαβίας, κρατών που αποκόμισαν σημαντικά εδαφικά κέρδη από τη διάλυση της Αυστροουγγαρίας, αντιμετωπίζοντας όμως και σοβαρές πολιτικές προκλήσεις όπως, προκειμένου για τη Γιουγκοσλαβία, την επεκτατική διάθεση της Ιταλίας στα ανατολικά παράλια της Αδριατικής. Σε αυτό το τμήμα του έργου ο Έλληνας αναγνώστης θα ανέμενε κάποιες αναφορές και στις ελληνικές διεκδικήσεις έναντι της Βουλγαρίας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κάτι όμως που δεν συμβαίνει, αφού ο συγγραφέας δεν περιλαμβάνει καμία από τις τρεις αυτές χώρες στο πλαίσιο της μελέτης του. Αντίθετα, το τελευταίο τμήμα του έργου είναι αφιερωμένο στο δυσεπίλυτο πρόβλημα που αντιμετώπισαν οι ΗΠΑ στην ανατολική Ασία στην προσπάθειά τους να τηρήσουν λεπτές ισορροπίες στις σχέσεις τους με την Κίνα και την Ιαπωνία (όπως, τηρουμένων των αναλογιών συμβαίνει και σήμερα). 

Το τελευταίο κεφάλαιο του έργου φέρει τον εύγλωττο τίτλο, «Πού κατέληξαν όλοι αυτοί;». Σε αυτό ο συγγραφέας συνοψίζει όλες τις αντιφάσεις και της αποτυχίες των ειρηνοποιών του 1919-20, πολλές από τις οποίες έχουν αφήσει τη βαριά σκιά τους μέχρι σήμερα σε περιοχές όπως η Μέση Ανατολή ή η πρώην Γιουγκοσλαβία. Το θέμα του έργου θα μπορούσε να εξεταστεί κατά πολλούς τρόπους, λόγω των σύνθετων πτυχών του. Ως δημοσιογράφος, ο συγγραφέας παρουσιάζει αρκετές από αυτές κάπως επιδερμικά. Από την άλλη πλευρά, το κείμενό του περιλαμβάνει πολλές προσωπικές ιστορίες, γεγονός που επιτρέπει στον αναγνώστη να προσεγγίσει τον χώρο της διεθνούς διπλωματίας κάτω από ένα πιο ανθρώπινο πρίσμα, μέσα σε ένα περιβάλλον στο οποίο αστάθμητοι παράγοντες, όπως η ανθρώπινη προσωπικότητα, συχνά παίζουν καθοριστικό ρόλο. 

Σχόλια

  1. Ο Κιμ Φιλμπυ αποκλειεται.Ο πατερας του ηταν,σαν φιλοαραβικο λομπυ.Παντως ,για ισορροπια,καλο ειναι το βιβλιο τς Μαργκαρετ Μακμιλλαν,εγγονης του γνωστου πρωθυπουργου,με τιτλο The Peacemakers"

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. (Συνθήκες του Σαιν Ζερμαίν, με την Αυστρία - στις 20 Σεπτεμβρίου 1919, και του Τριανόν, με την Ουγγαρία - στις 4 Ιουνίου 1920), τη Βουλγαρία (Συνθήκη του Νεϊγύ, στις 27 Νοεμβρίου 1919) και την Οθωμανική Αυτοκρατορία (Συνθήκη των Σεβρών, στις 10 Αυγούστου 1930).
    Η συνθήκη των Σεβρών έγινε λίγο πιο πριν

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

"υγρό πυρ" 1821 19η Μαίου 25η Μαρτίου 28η Οκτωβρίου 1940 4η Αυγούστου α Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος Αβράαμ Λίνκολν Άγγελος Έβερτ Άγγελος Σικελιανός Αγγλία Άγιο Όρος Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος Αδαμάντιος Κοραής Αθανάσιος Ευταξίας Αθανάσιος Τσακάλωφ Αιγαίο Αιγαίο Ελληνική θάλασσα Αίγινα Αισχύλος Ακρόπολη Αλβανία Αλεξάνδρεια Αλέξανδρος Ζαϊμης Αλέξανδρος Κορυζής Αλέξανδρος Κουμουνδούρος Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος Οθωναίος Αλέξανδρος Παπάγος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Παπαναστασίου Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής Αλέξανδρος Σακελαρίου Αλέξανδρος Υψηλάντης Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος Αναγέννηση Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος Αναστάσιος Παπούλας Ανατολική Ρωμυλία Ανδρέας Γ. Παπανδρέου Ανδρέας Καρκαβίτσας Ανδρέας Λόντος Ανδρέας Μεταξάς Ανδρέας Μιαούλης Ανδρέας Μιχαλακόπουλος Ανδρέας Τζίμας Άνθιμος Γαζής Αννα Κομνηνή Άννα Κομνηνή Αννίβας Αντάντ Αντιβενιζελισμός αντισημιτισμός Αντόνιο Γκράμσι Αντώνης Σαμαράς Απεργίες Αποικιοκρατία Άραβες Αρβανίτες Άρειος Πάγος Άρης Βελουχιώτης Αριστείδης ο Αθηναίος Αριστοτέλης Αριστοτέλης Ωνάσης Αρχαία Αθήνα Αρχαία Ελληνική Ιστορία - Ρωμαιοκρατία Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Αρχαία Σπάρτη Αρχαιοκαπηλεία Αρχαιολογία Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος Αρχιμίδης Αστρονομία Αστυνομία Αυστρία Αυτοκράτορας Ηράκλειος Αφρική Αχαϊκή Συμπολιτεία β Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος Βαλκάνια βασανιστήρια Βασίλειος Τσίχλης Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Β΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ Βασιλιάς Όθων Α΄ Βασιλιάς Παύλος Α΄ Βασιλιάς Φίλιππος Β΄ Βενιαμίν Λέσβιος Βιβλία και Βιβλιοθήκες Βιβλιοκρισίες Βιέννη Βιετνάμ Βιογραφίες Βλάσης Γαβριηλίδης Βουλγαρία Βυζαντινή Ιστορία γ Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης Γαλλία Γαλλική Επανάσταση Γαριβάλδι Γελιογραφίες Γενοκτονία των Αρμενίων Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου Γερμανία Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός Γεώργιος Α. Παπανδρέου Γεώργιος Βλάχος Γεώργιος Γρίβας (Διγενής) Γεώργιος Ζησιμόπουλος Γεώργιος Θεοτόκης Γεώργιος Κάνιγκ Γεώργιος Καραϊσκάκης Γεώργιος Καρτάλης Γεώργιος Καφαντάρης Γεώργιος Κονδύλης Γεώργιος Κουντουριώτης Γεώργιος Λεοναρδόπουλος Γεώργιος Παπαδόπουλος Γεώργιος Παπανδρέου (GAP) Γεώργιος Πωπ Γεώργιος Ράλλης Γεώργιος Σεφέρης Γεώργιος Σταύρου Γεώργιος Στρέιτ Γεώργιος Τσολάκογλου Γιάννης Ιωαννίδης Γιάννης Ψυχάρης Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο) Γιουγκοσλαβία Γιώργης Σιάντος Γιώργος Ρωμανός Γκουλάγκς Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά Γράμμος - Βίτσι Γρηγόρης Φαράκος Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας) Γρηγόριος Ξενόπουλος δ Δαρδανέλλια Δεκεμβριανά - Εμφύλιος πόλεμος (1944-1949) Δέσποινα Κούρτη Δημήτρης Παρτσαλίδης Δημήτριος Αναγνωστόπουλος Δημήτριος Βούλγαρης Δημήτριος Γούναρης Δημήτριος Ιωαννίδης Δημήτριος Καλλέργης Δημήτριος Μάξιμος Δημήτριος Ράλλης Δημήτριος Υψηλάντης Δημήτριος Ψαρρός Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ) Δημοσθένης Δημοψήφισμα δημοψήφισμα 1924 Διατροφή Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.) Δικαιοσύνη Διονύσιος Σολωμός Διπλωματία δοσιλογισμός δουλεμπόριο Δύση Δωδεκάνησα Ε.Ρ.Ε. ΕΔΕΣ Εθνικά Δάνεια Εθνική αντίσταση Εθνική τράπεζα Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.) Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) Εθνικός Διχασμός (1914-1918) Εθνικός Συναγερμός Εθνοσυνέλευση ΕΚΚΑ Εκκλησιαστική Ιστορία ΕΛΑΣ Ελβετία ΕΛΔΥΚ Ελευθέριος Βενιζέλος Ελληνική λογοτεχνία Ελληνική Οικονομική Ιστορία Ελληνική Οικονομική κρίση Ελληνική Παιδεία Ελληνική Παλιγγενεσία (1821 - 1832) Ελληνική Παράδοση Έλληνικό Έθνος Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος Ελληνικός στρατός Ελληνισμός Ελληνισμός της Αμερικής Ελληνοτουρκικές σχέσεις Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1897 Ελλήνων Πάσχα Εμμανουήλ Μπενάκης Εμμανουήλ Ξάνθος Εμμανουήλ Παπάς Εμμανουήλ Ρέπουλης Εμμανουήλ Ροϊδης Εμμανουήλ Τομπάζης Εμμανουήλ Τσουδερός Εμπόριο Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.) Ένωση Κέντρου ΕΟΚ ΕΟΚΑ Α΄ ΕΟΚΑ Β΄ Επανάσταση στο Γουδή Επανάσταση στο Γουδί Α΄ και Β΄ Βαλκανικός πόλεμος (1909-1914) Επέτειος Επίκουρος Επιτάφιος Ερατοσθένης Ερυθρός Σταυρός ΕΣΣΔ Ευάγγελος Αβέρωφ Ευάγγελος Λεμπέσης Ευεργέτες Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαικός Διαφωτισμός εφημερίδα "Καθημερινή" Η γυναίκα στην Ιστορία Η δίκη των "εξ" Ήθη και έθιμα Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.) Ήπειρος Ηράκλειτος Ηρακλής Θεσσαλονίκης Ηρόδοτος Θαλής ο ΜΙλήσιος Θέατρο Θεμιστοκλής Θεμιστοκλής Σοφούλης Θεόδωρος Δηλιγιάννης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Θεόδωρος Πάγκαλος Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος) Θεόδωρος Τουρκοβασίλης Θεόφιλος Καΐρης Θερμοπύλες Θεσσαλονίκη Θουκυδίδης Θράκη Θρασύβουλος Τσακαλώτος Θρησκεία Θωρηκτό Αβέρωφ Ι.Β.Δ. Ιαπωνία Ιατρική Ιερή Συμμαχία Ιερός Λόχος Ιλιάδα Ίμια Ιουλιανή κρίση του ΄65 Ιούλιος Βέρν Ιπποκράτης ο Κώος Ισλάμ Ισοκράτης Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος Ιστορία Ιστορία της Αλβανίας Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας Ιστορία της Κρήτης Ιστορία του Αθλητισμού Ιταλία Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης Ιωάννης Γκούρας Ιωάννης Δεμέστιχας Ιωάννης Καποδίστριας Ιωάννης Κωλέττης Ιωάννης Μακρυγιάννης Ιωάννης Μεταξάς Ιωάννης Μιχαήλ Ιωάννης Παπακωνσταντίνου Ιωάννης Συκουτρής Ιωάννης Τσαγκαρίδης Ιωάννης Τσιμισκής Ιωάννινα Ίων Δραγούμης Ιωνική Επανάσταση Κ. Θ. Δημαράς Καλαμάτα Κανέλος Δεληγιάννης Καρλ Γιουνγκ Καρλ Μαρξ Κάρολος Παπούλιας Καρχηδόνα κατεχόμενα της Κύπρου Κατοχή Κατοχικά Δάνεια Κίμων ο Αθηναίος Κίνα Κίνημα του Ρομαντισμού κινηματογράφος Κινηματογράφος και Ιστορία Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.) Κολλυβάδες Κόμμα Φιλελευθέρων Κομμουνισμός Κομνηνός Πυρομάγλου Κοράνιο Κόρινθος Κουμουνδούρος - Τρικούπης - Θεοτόκης (1865-1909) Κύθηρα Κυπριακή Ιστορία Κυριάκος Κατσιμάνης Κύριλλος Λούκαρις Κωνσταντίνος Δεμερτζής Κωνσταντίνος Καβάφης Κωνσταντίνος Καναρης Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος) Κωνσταντίνος Λινάρδος Κωνσταντίνος Μανιαδάκης Κωνσταντίνος Μητσοτάκης Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄ Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος Κωνσταντίνος Σημίτης Κωνσταντίνος Σμολένσκι Κωνσταντίνος Τσαλδάρης Κωνσταντίνος Φωτιάδης Κωνσταντινούπολη Κως Κώστας Βάρναλης Κώστας Περρίκος Κωστής Παλαμάς ΛΑ.Ο.Σ Λαθρομετανάστευση Λαικό Κόμμα Λαμία Λατινική Αμερική Λεονίντ Τρότσκι Λέσβος Λεωνίδας Παρασκευόπουλος Λόγιος Ερμής Λόρδος Βύρων Λουτράκι Λύσανδρος Μαζική πολιτική προπαγάνδα Μακάριος Μακεδονία Μακεδονικό Ζήτημα Μακεδονικός Αγώνας Μακεδονομάχοι Μάνη Μάο Τσε Τουνγκ Μαραθώνας Μάρκος Βαφειάδης Μάρκος Μπότσαρης Μάτζικερτ Μεγάλη Βρετανία Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia) Μέγαρο Μαξίμου Μέγας Αλέξανδρος Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών Μέγας Θεοδόσιος Μέγας Κωνσταντίνος Μελέτης Βασιλείου Μεσαίωνας Μέση Ανατολή Μεσόγειος Μεσολόγγι Μεσοπόλεμος (1922-1941) Μεσσήνη Μεσσηνίας Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974) Μέττερνιχ Μίκης Θεοδωράκης Μίκης Πρωτοπαπαδάκης Μικρά Ασία μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή παρωδία δίκης και εκτέλεση των έξι (1918-1922) Μιλτιάδης ο Αθηναίος Μιλτιάδης Πορφυρογέννης Μιχαήλ Ψελλός Μνημείο Μοροζίνι Μουσολίνι Μπενιζέλος Ρούφος Μυστικές υπηρεσίες ναζισμός Νάξος Ναπολέων Βοναπάρτης Ναπολέων Ζέρβας Ναυαρίνο Ναύπακτος Ναύπλιο Ναυτική Ιστορία Νέα Δημοκρατία Νεοκλής Σαρρής Νεότουρκοι Νικήτας Σταματελόπουλος Νικηφόρος Φωκάς Νικίας Νικόλαος Δημητρακόπουλος Νικόλαος Λεωτσάκος Νικόλαος Πλαστήρας Νικόλαος Πολίτης Νικόλαος Στράτος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καζαντζάκης Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Νικολούδης Νίτσε Ξάνθη Ξενοφών Οδυσσέας Ανδρούτσος Οδυσσέας Ελύτης Οδυσσέας Ιάλεμος Οδύσσεια Οθωμανική Αυτοκρατορία Οθωνική περίοδος (1832-1864) Οικουμενικό Πατριαρχείο Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά ομάδα των "Ιαπώνων" Όμηρος ομοφυλοφιλία Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) Οργάνωση "Χ" Ορθοδοξία π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος ΠΑ. ΣΟ. Κ. Παγκόσμιος Ιστορία Παλαιών Πατρών Γερμανός Παναγής Τσαλδάρης Παναγιώτης Δαγκλής Παναγιώτης Δεμέστιχας Παναγιώτης Κανελλόπουλος Πάνος Κορωναίος Πάτρα Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ Παύλος Γύπαρης Παύλος Κουντουριώτης Παύλος Μελάς Παυσανίας Παυσανίας Κατσώτας Παυσανίας ο περιηγητής ΠΕΑΝ Πειραιάς πειρατεία Πεισίστρατος Πελοποννησιακός πόλεμος Περικλής Περικλής Αργυρόπουλος Περικλής Γιαννόπουλος Περικλής Δεληγιάννης Περιοδικά Ιστορίας Περσικοί πόλεμοι Πετρέλαια στο Αιγαίο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης Πέτρος Γαρουφαλιάς Πέτρος Μακρής - Στάϊκος Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης Πλάτων Πλούταρχος Ποίηση και αισθητική Πόλεμος των Μπόερς Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι πολιτική δολοφονία Πολιτική Ιστορία Πολωνία Πόντος Πρίγκιπας Ανδρέας προπαγάνδα πρόσφυγες προσωκρατικοί φιλόσοφοι Προτεινόμενα Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff Πύρρος της Ηπείρου Ρήγας Παλαμίδης Ρήγας Φερραίος ριζοσπάστης Ρόδος Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Ρώμη Ρωμηοσύνη Ρωσία Ρωσικο κόμμα Σάββας Γκαλιμαρίδης Σάμος Σαντόρε Σανταρόζα Σαντορίνη ΣΚΑΪ Σκάκι Σκωτία Σόλων Σοφοκλής Βενιζέλος Σοφοκλής Δούσμανης Σπυρίδων Μαρκεζίνης Σπυρίδων Τρικούπης Σταλινισμός Σταυροφορίες Σταφιδικό Ζήτημα Στέφανος Δραγούμης Στέφανος Σαράφης Στέφανος Σκουλούδης Στέφανος Στεφανόπουλος Στράβων Στρατής Μυριβίλης Στρατιωτικά κινήματα Στρατιωτική Ιστορία Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη Στυλιανός Γονατάς Στυλιανός Χούτας Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ Συνθήκη της Λοζάννης Συνθήκη των Σεβρών συντάξεις ΣΥΡΙΖΑ Σύχρονη Ελληνική Ιστορία - Μεταπολίτευση (1974- ) Σωκράτης Σώματα Ασφαλείας Τα κείμενα του "φιλίστωρος" (Ι. Β. Δ.) Ταγίπ Ερντογάν Τάγματα ασφαλείας Τείχος του Βερολίνου τεκτονισμός Τέχνες Τεχνολογία το παιχνίδι στην Ιστορία Τοπική Ιστορία Τουρκία Τουρκοκρατία (1453-1821) Τράπεζα της Ελλάδος Τράπεζες Τριπλή Κατοχή της Ελλαδος και Αντίσταση (1941-1944) Τριπολιτσά Τσαούς Αντών (Φωστερίδης) Ύδρα Υποβρύχιο Παπανικολής υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ Υφαλοκρυπίδα Φαίδων Γκιζίκης Φαλμεράγιερ Φανάρι Φασισμός Φιλελληνισμός Φιλία Φιλική Εταιρεία Φιλολογικά και άλλα δοκίμια Φιλοποίμην Φιλορθόδοξη Εταιρεία Φιλοσοφία Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας Φλωρεντία Φλώρινα Φραγκοκρατία Φωκίων Φωτογραφικό Οδοιπορικό Χαλκιδική Χαράλαμπος Κατσιμήτρος Χαράλαμπος Τσερούλης Χαράτσι Χαρίλαος Τρικούπης Χαρίλαος Φλωράκης Χάτι Χουμαγιούν Χίτλερ Χούντα Χρεοκοπία Χρηματιστήριο χριστιανικό ολοκαύτωμα Χριστόδουλος Τσιγάντες Χριστούγεννα Χρυσόστομος Σμύρνης Χωροφυλακή Ψαρά ψυχολογία Ψυχρός Πόλεμος Articles in English CIA http://www.istorikathemata.com/ John Iatrides K.K.E. KGB Mεσσήνη Robert Bruce Slider William Wallas Winston Churchil
Εμφάνιση περισσότερων