Η έφοδος και η κατάληψη του υψώματος 1425 (χελώνα) από τον Εθνικό στρατό κατά τον εμφύλιο πόλεμο (2 Αυγούστου 1949)

γράφει ο Φιλίστωρ Ι. Β. Δ.

Πρόλογος - η κατάσταση των εμπολέμων στις αρχές του 1949

Η κρίσιμη χρονιά του 1949 για το Ελληνικό εμφύλιο πόλεμο που μαινόταν ήδη δύο χρόνια, ξεκίνησε με τον διορισμό του Αλέξανδρου Παπάγου στην αρχιστρατηγία του Εθνικού στρατού. Το Γενικό Επιτελείο στρατού είχε αυξήσει την στρατολογία του δημιουργώντας ένα στρατό από 250.000 οπλίτες με την Αμερικάνικη στρατιωτική βοήθεια α βρίσκεται στην κορύφωση της.
Από την άλλη ο ΔΣΕ παρέμενε αξιόμαχος και με δυνατότητες για επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας στην Βόρεια Ελλάδα, ήδη όμως τον Φεβρουάριο του 1949 είχε επισημοποιηθεί το σχίσμα στην ηγεσία του: ο Μάρκος Βαφειάδης είχε υποστηρίξει τον Ιούλιο του προηγούμενου έτους ότι ο ΔΣΕ υπό τις υφιστάμενες προϋποθέσεις αδυνατούσε να νικήσει η να ελέγξει ένα μεγάλα αστικά κέντρα, ζητώντας να διατηρηθεί η λειτουργία των μικρών ευέλικτων μονάδων που προκαλούν συνεχείς δολιοφθορές και οικονομική αιμορραγία στον αντίπαλο. Ο Νίκος Ζαχαριάδης διαφωνούσε, επιζητούσε την οργάνωση του ΔΣΕ σε τακτικό στρατό, έτσι αφαίρεσε την αρχηγία από τον Βαφειάδη, ο οποίος απομακρύνθηκε για "λόγους υγείας" και αντικαταστάθηκε από τον άπειρο Γούσια (Βροντίσιο), σχηματίστηκε νέα προσωρινή κυβέρνηση υπό τον Γιάννη Ιωαννίδη που έκανε προτάσεις ειρήνευσης στην Ελληνική κυβέρνηση που προέβλεπαν αμνηστία και αποχώρηση των ξένων στρατιωτικών αποστολών.

Σοβαρή επίσης εξέλιξη υπήρξε η απόφαση της 5ης ολομέλειας του ΚΚΕ για ανακήρυξη αυτόνομης Μακεδονίας με αυτοδιάθεση και αποκατάσταση δικαιωμάτων για όλες τις μειονότητες της μετά το τέλος του πολέμου. Η απόφαση δεν ήταν τυχαία αλλά είχε να κάνει με την αντιμετώπιση του σοβαρότερου προβλήματος του ΔΣΕ που δεν ήταν άλλο από τις εφεδρείες. Οι Σλαβομακεδόνες από 11.000 άνδρες σε σύνολο 24.000 το 1948, είχαν αυξηθεί σε 14.000 στα μέσα του 1949 επί συνόλου 20.000. Σε δεύτερο ανασχηματισμό της "κυβέρνησης του Γράμμου" τον Απρίλιο του 1949, στην σύνθεση της συμπεριελήφθησαν (όχι τυχαία) και δύο Σλαβομακεδόνες: ο Κράστε Κότσεφ ως διευθυντής μειονοτήτων στο υπουργείο εσωτερικών, και ο Πασκάλ Μιτρόφσκι ως υπουργός επισιτισμού. Οι συνθήκες όμως για τον ΔΣΕ μέσα στο 1949 συνεχώς χειροτέρευαν, καθώς ο Στάλιν είχε αποφασίσει να σταματήσει την ενίσχυση των Ελλήνων κομμουνιστών που ως τότε παρείχε με φειδώ, αλλά κυριότερα η διαμάχη Τίτο - Στάλιν και η υποστήριξη του ΚΚΕ στον δεύτερο, στέρησε τον ΔΣΕ από το σοβαρότερο υποστηρικτή του στην περιοχή. Η ηγεσία του ΚΚΕ και ο Ζαχαριάδης τάχθηκαν ανοιχτά με το μέρος του Στάλιν, ενώ ο Τίτο εξαναγκάστηκε να έρθει σε συνεννόηση με τους Δυτικούς ώστε να στηριχθεί έναντι του Στάλιν και να μην χάσει την εξουσία. Το αντίτιμο ήταν να "πουλήσει" τους τέως συντρόφους του ΔΣΕ.... 

Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε Πελοπόννησο και Στερεά Ελλάδα 

Θρασύβουλος Τσακαλώτος
Στις τάξεις του Εθνικού στρατού επικρατούσε η θέληση για νίκη και η πίστη ότι αυτή ήταν πλέον εφικτή, καθώς από τις αρχές του 1949 είχαν παραληφθεί μεγάλες ποσότητες στρατιωτικού υλικού, νέες μονάδες είχαν σχηματιστεί και εκπαιδευθεί, ενώ είχε βελτιωθεί αισθητά η οργάνωση και η μαχητική του ικανότητα. Ο Ιανουάριος του 1949 ξεκίνησε με εκτεταμένες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην Πελοπόννησο ("επιχείρηση Περιστερά") με μια μεραρχία, μια ταξιαρχία και 13 τάγματα πεζικού υπό την ανώτατη διοίκηση του ικανότατου αξιωματικού υποστράτηγου Θρασύβουλου Τσακαλώτου. Μετά από δύο εβδομάδες εντατικών επιχειρήσεων ο ΔΣΕ είχε 679 νεκρούς και 1601 αιχμαλώτους, ενώ η κομμουνιστική αντίσταση στην Πελοπόννησο είχε ελαχιστοποιηθεί σε λίγες μικρές ένοπλες ομάδες που μπορούσε να αντιμετωπίσει ευχερώς ακόμη και η χωροφυλακή από μόνη της. 

Μετά την Πελοπόννησο, ο Εθνικός Στρατός έστρεψε τις δυνάμεις του στη Στερεά Ελλάδα και τη Θεσσαλία και οργάνωσε την επιχείρηση «Κυνηγός» (1 Μαΐου-21 Ιουνίου 1949) ενώ παράλληλα το Γ΄ Σώμα Στρατού διενεργούσε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία. Οι καταπονημένες δυνάμεις του ΔΣΕ δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τις αριθμητικά υπέρτερες δυνάμεις του στρατού, υποχωρούν, κατακερματίζονται και τελικά διαλύονται. Στις 21 Ιουνίου 1949 πέφτει νεκρός ο διοικητής της αποδεκατισμένης ΙΙ Μεραρχίας Γιάννης Αλεξάνδρου («Διαμαντής»). Ο Αρχιστράτηγος Παπάγος  συγκέντρωσε μια πανστρατιά 100.000 ανδρών υποστηριζόμενη από πυροβολικό αεροπορία και τεθωρακισμένα απέναντι στους δύο βασικούς θύλακες κομμουνιστικής αντίστασης: τους ορεινούς όγκους στον Γράμμο και στο Βίτσι. Οι περιοχές αυτές είχαν σοβαρές αμυντικές οργανώσεις σε βάθος, ενώ από μόνοι τους οι ορεινοί όγκοι αποτελούσαν την βέλτιστη τοποθεσία για άμυνα.

Το σχέδιο επίθεσης και οι δυνάμεις των εμπολέμων

Ο σχεδιασμός του επιτελείου προέβλεπε μια σειρά από παραπλανητικές επιθέσεις στον Γράμμο υπό την ονομασία "Πυρσός Α" ώστε να καθηλωθούν οι δυνάμεις του ΔΣΕ πριν την τελική επίθεση στο Βίτσι όπου και θα κρινόταν ο πόλεμος. Το 1949 ο Γράμμος ήταν μέτωπο αμυντικά πιο αδύνατο από το Βίτσι αλλά η επιχείρηση είχε και επιδιώξεις τακτικής σημασίας Η κατάληψη σημαντικών υψωμάτων της άμυνας του ΔΣΕ θα βελτίωνε τη θέση των κυβερνητικών στρατευμάτων για την επικείμενη επίθεσή τους στην τρίτη φάση του Πυρσός και θα σφυγμομετρούσε ταυτόχρονα την αμυντική ικανότητα των ανταρτών.

Οι επιθέσεις στην περιοχή του Γράμμου είχα την ιδιαιτερότητα ότι κινούνταν εφαπτόμενες στα Ελληνοαλβανικά σύνορα, με τις διμερείς σχέσεις των δύο χωρών να είναι χειρότερες από ποτέ και τον Hohxa να εκφράζει φόβους για εισβολή του Ελληνικού στρατού στην Βόρειο Ήπειρο. Οι διμερείς σχέσεις των δύο χωρών ήταν στο χειρότερο τους σημείο, ενώ απόρρητα έγγραφα του ΓΕΣ προέβλεπαν ακόμη και Ελληνική εισβολή στο Αλβανικό έδαφος αν οι συνθήκες αγώνα το επέβαλλαν.

Υποσύνολο του σχεδίου "Πυρσός Α" ήταν η "επιχείρηση Χαλκός" που προέβλεπε την κατάληψη του υψώματος 1425 (επονομαζόμενου από τους ντόπιους "χελώνα") δυτικά του Γράμμου. Το ύψωμα δέσποζε στην τοποθεσία, αποτελούσε αμυντικό κόμβο της άμυνας του ΔΣΕ στον Γράμμο, βρισκόταν ακριβώς πάνω στην Ελληνοαλβανική μεθόριο και με την κατάληψη του, η ηγεσία του Εθνικού στρατού επιζητούσε την αποκοπή της πιθανής υποχώρησης του ΔΣΕ στην Αλβανία. Οι δυνάμεις του ΔΣΕ που υπεράσπιζαν το ύψωμα ήταν σχετικά μικρές (μόλις 90 οπλίτες υπό τον Λοχαγό Νοβάτση Χρήστο), αλλά άριστα οργανωμένες με 22 πολυβολεία σκεπαστά με διπλές σειρές συρματοπλεγμάτων ενώ η περιοχή ήταν ζωσμένη με ναρκοπέδια. Στον οπλισμό των αμυνόμενων συμπεριλαμβάνονταν, πολυβόλα, μπαζούκας, αντιαρματικά , όλμοι και μυδράλια.

Η έφοδος και τα πυρά από την Αλβανία

οπλίτες του Εθνικού στρατού
Για την επιχείρηση η Ι μεραρχία διέθεσε το 603 τάγμα πεζικού υποστηριζόμενο από ισχυρές μονάδες πυροβολικού και όλη την αεροπορία και η ημερομηνία της επίθεσης ορίστηκε η 2α Αυγούστου 1949. Η μάχη ξεκίνησε με μια αληθινή κόλαση πυρός από πυροβολικό και αεροπορία εναντίον των αμυνόμενων που υπήρξε ιδιαίτερα αποτελεσματική. Στις 08.00 οι οπλίτες του Εθνικού στρατού επιτέθηκαν με σφοδρότητα και κατέλαβαν το ύψωμα 1309 με ευκολία και προετοιμάστηκαν για την τελική επίθεση στο ύψωμα 1425 που ήταν και ο αντικειμενικός σκοπός. Τότε συνέβη κάτι απρόσμενο καθώς οι σχηματισμοί του Εθνικού στρατού δέχθηκαν καταιγιστικά πυρά από την μεριά της Αλβανικής μεθορίου που τους καθήλωσαν. Από τα πυρά αυτά σκοτώθηκε ο υποδιοικητής του τάγματος ταγματάρχης Θεμιστοκλής Χριστιάς. Το πυρ συνεχιζόταν από την πλευρά της Αλβανίας με αποτέλεσμα να αιφνιδιαστούν και να καθηλωθούν οι επιτιθέμενοι που είχαν τραυματίες ανάμεσα τους.

μαχητές του ΔΣΕ
Στην κρίσιμη στιγμή καθώς τα επιτιθέμενα τμήματα έχαναν το ηθικό τους και η επίθεση έμοιαζε ότι εκφυλιζόταν, ο διοικητής του τάγματος ταγματάρχης Απόστολος Ζαλαχώρης εγκατέλειψε τον σταθμό διοίκησης  και τέθηκε ο ίδιος επικεφαλής των επιτιθέμενων στην πρώτη γραμμή πυρός σαλπίζοντας γενική επίθεση. Οι οπλίτες του Εθνικού στρατού με αναπτερωμένο ηθικό ανέλαβαν την πρωτοβουλία των κινήσεων καταλαμβάνοντας τα πρώτα οχυρά που υπεράσπιζαν την τοποθεσία. Ακολούθησε αγωνιώδης μάχη σώμα με σώμα που τελικώς έκαμψε την αντίσταση των αμυνώμενων. Τα χαρακώματα εκκαθαρίζονταν από τους επιτιθέμενους με εφ΄ όπλου λόγχη, ενώ πολύ σύντομα όλα τα πολυβολεία σίγησαν. Η αντίσταση των στρατιωτών του ΔΣΕ λύγισε και οι λίγοι εναπομείναντες υποχωρούσαν προς την Αλβανία καλυπτόμενοι από συνεχή φίλια Αλβανικά πυρά.

Οι οπλοφόροι του ΔΣΕ προσπάθησαν να ανασυνταχθούν επί του Αλβανικού εδάφους παρενοχλώντας συνεχώς τους αντιπάλους του που είχαν καταλάβει το ύψωμα. Τελικώς διοργανώθηκε και εκτελέστηκε νυχτερινή αντεπίθεση για την επανακατάληψη του υψώματος 1425 με 40 οπλίτες ορμώμενη από το Αλβανικό έδαφος, χωρίς όμως αποτέλεσμα καθώς οι ισχυρές δυνάμεις που κατείχαν το ύψωμα συνέτριψαν με ευκολία τους επιτιθέμενους που είχαν 7 νεκρούς. 

Απώλειες - Επίλογος

Οι απώλειες του Εθνικού στρατού ήταν 1 αξιωματικός και 15 στρατιώτες νεκροί, 90 τραυματίες, ανάμεσα τους και 5 αξιωματικοί. Από την πλευρά του ΔΣΕ 69 νεκροί και 11 τραυματίες, σχεδόν απόλυτη καταστροφή των δυνάμεων των αμυνόμενων. Όλο το στρατιωτικό τους υλικό έπεσε στα χέρια των αντιπάλων του, ενώ ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και ο Λοχαγός Βερβεράς, ο ανθυπολοχαγός Χρήστος Χριστοδούλου και ο λοχίας Δημήτρης Μπαγκούδης.

Σε μάχες που ακολούθησαν στην περιοχή, οι Αλβανοί συνέχισαν να παρενοχλούν την προέλαση του Εθνικού στρατού με πυρά πυροβολικού ενώ υποστήριζαν και περιέθαλπταν τους μαχητές του ΔΣΕ. Ο Εθνικός στρατός απάντησε βομβαρδίζοντας Αλβανικές θέσεις και χωριά ενώ σημειώθηκε ακόμη και μικρή προέλαση μονάδων του Εθνικού στρατού εντός του Αλβανικού εδάφους.

Αναμφίβολα η κατάληψη του υψώματος 1425 αποτέλεσε μια τοπική επιτυχία στην εξόρμηση του Εθνικού στρατού που δεν βάρυνε τόσο στις εξελίξεις του Αγώνα. Η επιτυχία στο ύψωμα 1425 θεωρήθηκε από όλους άριστος οιωνός για τον Εθνικό στρατό ενόψει των αποφασιστικών επιχειρήσεων που έμελλε να ακολουθήσουν. Ο Τσακαλώτος έστειλε συγχαρητήριο μήνυμα προσωπικά στον ταγματάρχη Ζαλαχώρη, ενώ το ίδιο έκανε και ο ταξίαρχος Θεμιστοκλής Κετσέας. 

Πηγές

-Νικόλαος Λαζόπουλος, τελικές επιχειρήσεις ΒΙΤΣΙ-ΓΡΑΜΜΟΣ (η μάχη των συνόρων), εκδόσεις Ελεύθερη σκέψις

-Νίκος Κουλούρης, Το τέλος του εμφύλιου πόλεμου τον Αύγουστο του 1949 στο Γράμμο

-Εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ, φύλλο 4ης Αυγούστου 1949, σελ 7


Σχόλια

"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

"υγρό πυρ" 1821 19η Μαίου 25η Μαρτίου 28η Οκτωβρίου 1940 4η Αυγούστου α Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος Αβράαμ Λίνκολν Άγγελος Έβερτ Άγγελος Σικελιανός Αγγλία Άγιο Όρος Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος Αδαμάντιος Κοραής Αθανάσιος Ευταξίας Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης Αθανάσιος Τσακάλωφ Αιγαίο Αιγαίο Ελληνική θάλασσα Αίγινα Αισχύλος Ακρόπολη Αλβανία Αλεξάνδρεια Αλέξανδρος Ζαϊμης Αλέξανδρος Κορυζής Αλέξανδρος Κουμουνδούρος Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος Οθωναίος Αλέξανδρος Παπάγος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Παπαναστασίου Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής Αλέξανδρος Σακελαρίου Αλέξανδρος Υψηλάντης Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος Αναγέννηση Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος Αναστάσιος Παπούλας Ανατολική Ρωμυλία Ανδρέας Γ. Παπανδρέου Ανδρέας Καρκαβίτσας Ανδρέας Λόντος Ανδρέας Μεταξάς Ανδρέας Μιαούλης Ανδρέας Μιχαλακόπουλος Ανδρέας Τζίμας Άνθιμος Γαζής Αννα Κομνηνή Άννα Κομνηνή Αννίβας Αντάντ Αντιβενιζελισμός αντισημιτισμός Αντόνιο Γκράμσι Αντώνης Σαμαράς Απεργίες Αποικιοκρατία Άραβες Αρβανίτες Άρειος Πάγος Άρης Βελουχιώτης Αριστείδης ο Αθηναίος Αριστοτέλης Αριστοτέλης Ωνάσης Αρχαία Αθήνα Αρχαία Ελληνική Ιστορία - Ρωμαιοκρατία Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Αρχαία Σπάρτη Αρχαιοκαπηλεία Αρχαιολογία Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος Αρχιμίδης Αστρονομία Αστυνομία Αυστρία Αυτοκράτορας Ηράκλειος Αφρική Αχαϊκή Συμπολιτεία β Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος Βαλκάνια βασανιστήρια Βασίλειος Τσίχλης Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Β΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ Βασιλιάς Όθων Α΄ Βασιλιάς Παύλος Α΄ Βασιλιάς Φίλιππος Β΄ Βενιαμίν Λέσβιος Βιβλία και Βιβλιοθήκες Βιβλιοκρισίες Βιέννη Βιετνάμ Βιογραφίες Βλάσης Γαβριηλίδης Βουλγαρία Βυζαντινή Ιστορία γ Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης Γαλλία Γαλλική Επανάσταση Γαριβάλδι Γελιογραφίες Γενοκτονία των Αρμενίων Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου Γερμανία Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός Γεώργιος Α. Παπανδρέου Γεώργιος Βλάχος Γεώργιος Γρίβας (Διγενής) Γεώργιος Ζησιμόπουλος Γεώργιος Θεοτόκης Γεώργιος Κάνιγκ Γεώργιος Καραϊσκάκης Γεώργιος Καρτάλης Γεώργιος Καφαντάρης Γεώργιος Κονδύλης Γεώργιος Κουντουριώτης Γεώργιος Λεοναρδόπουλος Γεώργιος Παπαδόπουλος Γεώργιος Παπανδρέου (GAP) Γεώργιος Πωπ Γεώργιος Ράλλης Γεώργιος Σεφέρης Γεώργιος Σταύρου Γεώργιος Στρέιτ Γεώργιος Τσολάκογλου Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας) Γιάννης Ιωαννίδης Γιάννης Ψυχάρης Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο) Γιουγκοσλαβία Γιώργης Σιάντος Γιώργος Ρωμανός Γκουλάγκς Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά Γράμμος - Βίτσι Γρηγόρης Φαράκος Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας) Γρηγόριος Ξενόπουλος δ Δαρδανέλλια Δεκεμβριανά - Εμφύλιος πόλεμος (1944-1949) Δέσποινα Κούρτη Δημήτρης Παρτσαλίδης Δημήτριος Αναγνωστόπουλος Δημήτριος Βούλγαρης Δημήτριος Γούναρης Δημήτριος Ιωαννίδης Δημήτριος Καλλέργης Δημήτριος Μάξιμος Δημήτριος Ράλλης Δημήτριος Υψηλάντης Δημήτριος Ψαρρός Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ) Δημοσθένης Δημοψήφισμα δημοψήφισμα 1924 Διατροφή Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.) Δικαιοσύνη Διονύσιος Σολωμός Διπλωματία δοσιλογισμός δουλεμπόριο Δύση Δωδεκάνησα Ε.Ρ.Ε. ΕΔΕΣ Εθνικά Δάνεια Εθνική αντίσταση Εθνική τράπεζα Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.) Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) Εθνικός Διχασμός (1914-1918) Εθνικός Συναγερμός Εθνοσυνέλευση ΕΚΚΑ Εκκλησιαστική Ιστορία ΕΛΑΣ Ελβετία ΕΛΔΥΚ Ελευθέριος Βενιζέλος Ελληνική λογοτεχνία Ελληνική Οικονομική Ιστορία Ελληνική Οικονομική κρίση Ελληνική Παιδεία Ελληνική Παλιγγενεσία (1821 - 1832) Ελληνική Παράδοση Έλληνικό Έθνος Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος Ελληνικός στρατός Ελληνισμός Ελληνισμός της Αμερικής Ελληνοτουρκικές σχέσεις Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1897 Ελλήνων Πάσχα Εμμανουήλ Μπενάκης Εμμανουήλ Ξάνθος Εμμανουήλ Παπάς Εμμανουήλ Ρέπουλης Εμμανουήλ Ροϊδης Εμμανουήλ Τομπάζης Εμμανουήλ Τσουδερός Εμπόριο Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.) Ένωση Κέντρου ΕΟΚ ΕΟΚΑ Α΄ ΕΟΚΑ Β΄ Επανάσταση στο Γουδή Επανάσταση στο Γουδί Α΄ και Β΄ Βαλκανικός πόλεμος (1909-1914) Επέτειος Επίκουρος Επιτάφιος Ερατοσθένης Ερυθρός Σταυρός ΕΣΣΔ Ευάγγελος Αβέρωφ Ευάγγελος Λεμπέσης Ευεργέτες Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαικός Διαφωτισμός εφημερίδα "Καθημερινή" Η γυναίκα στην Ιστορία Η δίκη των "εξ" Ήθη και έθιμα Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.) Ήπειρος Ηράκλειτος Ηρακλής Θεσσαλονίκης Ηρόδοτος Θαλής ο ΜΙλήσιος Θέατρο Θεμιστοκλής Θεμιστοκλής Σοφούλης Θεόδωρος Δηλιγιάννης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Θεόδωρος Πάγκαλος Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος) Θεόδωρος Τουρκοβασίλης Θεόφιλος Καΐρης Θερμοπύλες Θεσσαλονίκη Θουκυδίδης Θράκη Θρασύβουλος Τσακαλώτος Θρησκεία Θωρηκτό Αβέρωφ Ι.Β.Δ. Ιαπωνία Ιατρική Ιερή Συμμαχία Ιερός Λόχος Ιλιάδα Ίμια Ιουλιανή κρίση του ΄65 Ιούλιος Βέρν Ιπποκράτης ο Κώος Ισλάμ Ισοκράτης Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος Ιστορία Ιστορία της Αλβανίας Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας Ιστορία της Κρήτης Ιστορία του Αθλητισμού Ιταλία Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης Ιωάννης Γκούρας Ιωάννης Δεμέστιχας Ιωάννης Καποδίστριας Ιωάννης Κωλέττης Ιωάννης Μακρυγιάννης Ιωάννης Μεταξάς Ιωάννης Μιχαήλ Ιωάννης Παπακωνσταντίνου Ιωάννης Συκουτρής Ιωάννης Τσαγκαρίδης Ιωάννης Τσιμισκής Ιωάννινα Ίων Δραγούμης Ιωνική Επανάσταση Κ. Θ. Δημαράς Καλαμάτα Κανέλος Δεληγιάννης Καρλ Γιουνγκ Καρλ Μαρξ Κάρολος Παπούλιας Καρχηδόνα κατεχόμενα της Κύπρου Κατοχή Κατοχικά Δάνεια Κίμων ο Αθηναίος Κίνα Κίνημα του Ρομαντισμού κινηματογράφος Κινηματογράφος και Ιστορία Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.) Κολλυβάδες Κόμμα Φιλελευθέρων Κομμουνισμός Κομνηνός Πυρομάγλου Κοράνιο Κόρινθος Κουμουνδούρος - Τρικούπης - Θεοτόκης (1865-1909) Κύθηρα Κυπριακή Ιστορία Κυριάκος Κατσιμάνης Κύριλλος Λούκαρις Κωνσταντίνος Δεμερτζής Κωνσταντίνος Καβάφης Κωνσταντίνος Καναρης Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος) Κωνσταντίνος Λινάρδος Κωνσταντίνος Μανιαδάκης Κωνσταντίνος Μητσοτάκης Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄ Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος Κωνσταντίνος Σημίτης Κωνσταντίνος Σμολένσκι Κωνσταντίνος Τσαλδάρης Κωνσταντίνος Φωτιάδης Κωνσταντινούπολη Κως Κώστας Βάρναλης Κώστας Περρίκος Κωστής Παλαμάς ΛΑ.Ο.Σ Λαθρομετανάστευση Λαικό Κόμμα Λαμία Λατινική Αμερική Λεονίντ Τρότσκι Λέσβος Λεωνίδας Παρασκευόπουλος Λόγιος Ερμής Λόρδος Βύρων Λουτράκι Λύσανδρος Μαζική πολιτική προπαγάνδα Μακάριος Μακεδονία Μακεδονικό Ζήτημα Μακεδονικός Αγώνας Μακεδονομάχοι Μάνη Μάο Τσε Τουνγκ Μαραθώνας Μάρκος Βαφειάδης Μάρκος Μπότσαρης Μάτζικερτ Μεγάλη Βρετανία Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia) Μέγαρο Μαξίμου Μέγας Αλέξανδρος Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών Μέγας Θεοδόσιος Μέγας Κωνσταντίνος Μελέτης Βασιλείου Μεσαίωνας Μέση Ανατολή Μεσόγειος Μεσολόγγι Μεσοπόλεμος (1922-1941) Μεσσήνη Μεσσηνίας Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974) Μέττερνιχ Μίκης Θεοδωράκης Μίκης Πρωτοπαπαδάκης Μικρά Ασία μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή παρωδία δίκης και εκτέλεση των έξι (1918-1922) Μιλτιάδης ο Αθηναίος Μιλτιάδης Πορφυρογέννης Μιχαήλ Ψελλός Μνημείο Μοροζίνι Μουσολίνι Μπενιζέλος Ρούφος Μυστικές υπηρεσίες ναζισμός Νάξος Ναπολέων Βοναπάρτης Ναπολέων Ζέρβας Ναυαρίνο Ναύπακτος Ναύπλιο Ναυτική Ιστορία Νέα Δημοκρατία Νεοκλής Σαρρής Νεότουρκοι Νικήτας Σταματελόπουλος Νικηφόρος Φωκάς Νικίας Νικόλαος Δημητρακόπουλος Νικόλαος Λεωτσάκος Νικόλαος Πλαστήρας Νικόλαος Πολίτης Νικόλαος Στράτος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καζαντζάκης Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Νικολούδης Νίτσε Ξάνθη Ξενοφών Οδυσσέας Ανδρούτσος Οδυσσέας Ελύτης Οδυσσέας Ιάλεμος Οδύσσεια Οθωμανική Αυτοκρατορία Οθωνική περίοδος (1832-1864) Οικουμενικό Πατριαρχείο Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά ομάδα των "Ιαπώνων" Όμηρος ομοφυλοφιλία Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) Οργάνωση "Χ" Ορθοδοξία π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος ΠΑ. ΣΟ. Κ. Παγκόσμιος Ιστορία Παλαιών Πατρών Γερμανός Παναγής Τσαλδάρης Παναγιώτης Δαγκλής Παναγιώτης Δεμέστιχας Παναγιώτης Κανελλόπουλος Πάνος Κορωναίος Πάτρα Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ Παύλος Γύπαρης Παύλος Κουντουριώτης Παύλος Μελάς Παυσανίας Παυσανίας Κατσώτας Παυσανίας ο περιηγητής ΠΕΑΝ Πειραιάς πειρατεία Πεισίστρατος Πελοποννησιακός πόλεμος Περικλής Περικλής Αργυρόπουλος Περικλής Γιαννόπουλος Περικλής Δεληγιάννης Περιοδικά Ιστορίας Περσικοί πόλεμοι Πετρέλαια στο Αιγαίο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης Πέτρος Γαρουφαλιάς Πέτρος Μακρής - Στάϊκος Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης Πλάτων Πλούταρχος Ποίηση και αισθητική Πόλεμος των Μπόερς Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι πολιτική δολοφονία Πολιτική Ιστορία Πολωνία Πόντος Πρίγκιπας Ανδρέας προπαγάνδα πρόσφυγες προσωκρατικοί φιλόσοφοι Προτεινόμενα Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff Πύρρος της Ηπείρου Ρήγας Παλαμίδης Ρήγας Φερραίος ριζοσπάστης Ρόδος Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Ρώμη Ρωμηοσύνη Ρωσία Ρωσικο κόμμα Σάββας Γκαλιμαρίδης Σάμος Σαντόρε Σανταρόζα Σαντορίνη ΣΚΑΪ Σκάκι Σκωτία Σόλων Σοφοκλής Βενιζέλος Σοφοκλής Δούσμανης Σπυρίδων Μαρκεζίνης Σπυρίδων Τρικούπης Σταλινισμός Σταυροφορίες Σταφιδικό Ζήτημα Στέφανος Δραγούμης Στέφανος Σαράφης Στέφανος Σκουλούδης Στέφανος Στεφανόπουλος Στράβων Στρατής Μυριβίλης Στρατιωτικά κινήματα Στρατιωτική Ιστορία Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη Στυλιανός Γονατάς Στυλιανός Χούτας Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ Συνθήκη της Λοζάννης Συνθήκη των Σεβρών συντάξεις ΣΥΡΙΖΑ Σύχρονη Ελληνική Ιστορία - Μεταπολίτευση (1974- ) Σωκράτης Σώματα Ασφαλείας Τα κείμενα του "φιλίστωρος" (Ι. Β. Δ.) Ταγίπ Ερντογάν Τάγματα ασφαλείας Τείχος του Βερολίνου τεκτονισμός Τέχνες Τεχνολογία το παιχνίδι στην Ιστορία Τοπική Ιστορία Τουρκία Τουρκοκρατία (1453-1821) Τράπεζα της Ελλάδος Τράπεζες Τριπλή Κατοχή της Ελλαδος και Αντίσταση (1941-1944) Τριπολιτσά Τσαούς Αντών (Φωστερίδης) Ύδρα Υποβρύχιο Παπανικολής υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ Υφαλοκρυπίδα Φαίδων Γκιζίκης Φαλμεράγιερ Φανάρι Φασισμός Φιλελληνισμός Φιλία Φιλική Εταιρεία Φιλολογικά και άλλα δοκίμια Φιλοποίμην Φιλορθόδοξη Εταιρεία Φιλοσοφία Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας Φλωρεντία Φλώρινα Φραγκοκρατία Φωκίων Φωτογραφικό Οδοιπορικό Χαλκιδική Χαράλαμπος Κατσιμήτρος Χαράλαμπος Τσερούλης Χαράτσι Χαρίλαος Τρικούπης Χαρίλαος Φλωράκης Χάτι Χουμαγιούν Χίτλερ Χούντα Χρεοκοπία Χρηματιστήριο χριστιανικό ολοκαύτωμα Χριστόδουλος Τσιγάντες Χριστούγεννα Χρυσόστομος Σμύρνης Χωροφυλακή Ψαρά ψυχολογία Ψυχρός Πόλεμος Articles in English CIA http://www.istorikathemata.com/ John Iatrides K.K.E. KGB Mεσσήνη Robert Bruce Slider William Wallas Winston Churchil
Εμφάνιση περισσότερων