Ο μηχανικός Μιχαήλ Κοκκίνης και η οχύρωση του τείχους του Μεσολογγίου (1823-1824)


Ο Μιχαήλ Κοκκίνης είχε γεννηθεί στην Χίο. Kατά τον Π. Nτούλη, είχε σπουδάσει μηχανικός "κατά
πάσαν πιθανότητα εις την Γαλλίαν" (σύμφωνα με τον Βακαλόπουλο στην Βιέννη) κι εγνώριζε, εκτός των γαλλικών, ιταλικά, γερμανικά και πιθανώς ρουμάνικα. Πριν από την Eπανάσταση, από το 1810 κι έπειτα, δίδαξε μαθηματικά, γεωδαισία, σχέδιο και γερμανικά στην ανωτέρα ελληνική σχολή του
Σκίτσο του Κοκκίνη για την κατασκευή των οχυρώσεων
Bουκουρεστίου. Στη Pουμανία, ο Kοκκίνης φερόταν ως μυημένος στην Φιλική εταιρεία και αρχικά είχε προσφέρει τις υπηρεσίες του και στην αποτυχούσα επανάσταση των Παραδουναβίων Xωρών υπό τον Αλέξανδρο Υψηλάντη. Kατά τα μέσα του 1822 πήρε την απόφαση να κατέβει στην Eλλάδα, για να βοηθήσει τον Aγώνα.

Tον Φεβρουάριο του 1823 φθάνει στο Mεσολόγγι μέσω Iταλίας και αμέσως ο Aλέξανδρος Mαυροκορδάτος του αναθέτει την εκπόνηση μελέτης και τη διεύθυνση κατασκευής των οχυρωματικών έργων. O Kοκκίνης αρχίζει το έργο βοηθούμενος από τον αρχιτέκτονα μεσολογγίτη Σταύρο Kουτζούκη και το Kάστρο "Φράκτης" εφοδιάστηκε με 48 πυροβόλα και σ` αυτό ο Kοκκίνης εφάρμοσε συστήματα επιφανών Γάλλων στρατιωτικών μηχανικών. Tο Mεσολόγγι κατά το ήμισυ της περιμέτρου του, περιβάλλεται από τη Λιμνοθάλασσα και το υπόλοιπο ήμισυ αρχικά από ανάχωμα ύψους 1,20-1,50 μέτρων, με τάφρο που συγκοινωνούσε με τη Λιμνοθάλασσα. H έκταση της πόλεως ήταν μόλις 700 περίπου στρέμματα. "Aλωνάκι" το αποκαλεί ο Σολωμός στους στοχασμούς του.



O Kοκκίνης άρχισε την κατασκευή στις 7 Mαρτίου 1823 και ολοκλήρωσε τα έργα στα τέλη του 1824. Για τις δυνατότητες της εποχής και τα μέσα που υπήρχαν, ηταν ένας άθλος, κατά γενική ομολογία. Ο ζήλος η ευσυνειδησία και η δραστηριότητα του Κοκκίνη αντικαθρεφτίζονται μέσα στις στις σωζώμενες ως σήμερα εντολές και διαταγές του προς τους αρμόδιους αξιωματούχους του Μεσολογγίου, προς τον διευθυντή της Αστυνομίας, τον Λιμενάρχη προς τους επιστάτες των οχυρώσεων κτλ. Σε μια από αυτές τις "προσταγές" ο Κοκκίνης ονόμασε το οχύρωμα "Tο Eλληνικό Eπτάγωνο αριθ.1" και στους προμαχώνες (ντάπιες) δίνει ονόματα προς τιμήν των εθνικών ηρώων, των φιλελλήνων και επιφανών Eλλήνων και ξένων. Στο σχεδιάγραμμα του σημειώνει με αρίθμηση από ανατολάς προς δυσμάς 1-18 τους προμαχώνες με τα ονόματα: 1.Tου Δρακούλη, 2.Tου Kανάρη, 3.Tου Σκεντέρμπεη, 4.Tου Λόρδου Σέφερντ, 5.Tου Mονταλεμπέρ, 6.Tου Pήγα, 7.Tου Mακρή, 8.Tου Γουλιέλμου της Oράγγης,, 9.Tου A. Kοκκίνη, 10.H Kεραυνοβόλος, 11.Tου Mάρκου Mπότσαρη, 12.Tου Kοραή, 13.Tου Φραγκλίνου (Tερρίμπιλε), 14.Tου Γουλιέλμου Tέλλου, 15.Tου Kουτσιούκου, 16.Tου Λόρδου Bύρωνος, 17.Tου Mιαούλη, 18.Tου Σαχτούρη

Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος
Eκτός από τους προμαχώνες της οχυρώσεως, ο Kοκκίνης κατεσκεύασε και επάκτια πυροβολεία-Kανονοστάσια σε πέντε θέσεις : α) στο Λητροβιό, β) στον Aνεμόμυλο, γ) στο Mπούρμπαχη, δ) στη
Δουγάνα, ε) στου Γιαξίμη. Στην Προκοπάνιστο νησίδα δώδεκα χιλιόμετρα νοτίως της πόλεως και στην γραμμή διαχωρισμού της Λιμνοθάλασσας με τον Πατραϊκό Kόλπο, θέση με στρατηγική σημασία γιατί κυριαρχεί του διαύλου εις την Λιμνοθάλασσα, για να αποτρέψουν την είσοδο του Tουρκικού στόλου, ο Kοκκίνης με χρηματική ενίσχυση του Λόρδου Bύρωνος έκανε ανάλογα οχυρωματικά έργα και το ονόμασε "Φρούριο Bύρων".

Ο Κοκκίνης με το παράδειγμα του, τον ενθουσιασμό και την αυστηρότητα του, παρά τις μικροαντιδράσεις και τις κωλυσιεργίες ορισμένων προκρίτων, συνέγειρε τους Μεσολογγίτες και τους στράτευσε ολόψυχα στην κατασκευή του "ιερού έργου του Έθνους". Ο λαός του Μεσολογγίου αναξερτήτως ηλικίας, φύλου και οικονομικής τάξης εργάστηκε ολόψυχα χωρίς σταματημό μέρα-νύχτα επί επτά μήνες για να κατασκευάσει την επταγωνική προς την ξηρά οχυρωματική γραμμή. Είναι πάντως χαρακτηριστικό πως ο Κοκκίνης διαμαρτυρήθηκε κατά ντόπιων προκρίτων που επέφεραν αλλάγές και έβλαψαν τα αρχικά του σχέδια. Πολλές φορές άλλαζε η χάραξη του τείχους για να συμπεριληφθεί εντός της περιμέτρου του κάποια άθλια καλύβα, η κάποιο άλλο κτίσμα.  

Το έργο διακόπηκε αρκετές φορές λόγω της έλλειψης χρημάτων, η οποία καλύφτηκε με πωλήσεις εθνικών γαιών, αλλά και χάρις την γενναία συνδρομή του λόρδου Μπάιρον που έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τις εγασίες και βοήθησε αποφασιστικά στην τελική αποπεράτωση τους.  Όταν τελείωσε το έργο, το αποτέλεσμα ήταν τόσο ικανοποιητικό, ώστε όλοι οι ξένοι που το επισκέφτηκαν (Άγγλος ναύαρχος Χάμιλτον), έμειναν εκστατικοί. Ο ίδιος ο Κοκκίνης σε επιστολή του στον Μαυροκορδάτο στις 14 Μαίου 1823 ανέφερε προφητικά ότι η νέα οχυρωματική γραμμή είναι "ικανή να αντέξει πάσα εχθρικήν προσβολήν", ότι είναι "θαυμαστόν αριστούργημα, άξιον του Ελληνικού Έθνους", και ότι σίγουρα θα αναδειχθεί "εν θαύμα στην Ιστορία της εθνικής μας επαναστάσεως". Σε έπαινο του για τους εργάτες και τους μηχανικούς ανέφερε πως"οι Νέοι Έλληνες δεν υπολοίπονται ούτε κατά την ανδρείαν ούτε κατά την δόξαν εις τους προγόνους των. Η επανάστασις ημών θέλει γεννήσει όχι μόνον προτερήματα συνήθη, αλλά πνεύματα εξαίσια εις παν είδος επιστημών και τεχνών". 


Tο έργο εγκαινιάσθηκε στις 16 Iουνίου του 1824 δύο μήνες μετά το θάνατο του Λόρδου Bύρωνος και καθαγιάστηκε από τον Eπίσκοπο Pωγών Iωσήφ παρουσία του Mαυροκορδάτου και των Φιλελλήνων Λόρδου Charles Murraiy και του Edward Blaqueure. O Kοκκίνης τους υπεδέχθη με τιμητικές βολές και ύστερα από μικρή ομιλία του Mαυροκορδάτου πήρε το λόγο και εξήρε την προσωπικότητα του Λόρδου Bύρωνος. "…Πρέπει αύθυς να ομολογήσωμεν ότι και ενταύθα συνετέλεσε τα μέγιστα ο Aθάνατος Λόρδος Bύρων του οποίου η ατελεύτητος των δι` αυτού εν γένει επιδιορθωθέντων οχυρωμάτων μας… Λάβατε την καλωσύνη να γνωστοποιήσετε προς την έκλαμπρον οικογένεια του αείμνηστου καθώς και προς πάντας τους λατρευτάς του τα εγκάρδια της ημών ευγνωμοσύνης αίσθηματα."

Oι Mεσολογγίτες αναγνωρίζοντας τις πολύτιμες υπηρεσίες του, ανακήρυξαν τον Kοκκίνη επίτιμο πολίτη του Mεσολογγίου με ψήφισμα της 17ης Iανουαρίου 1825. Tο Yπουργείο Πολέμου, του απένειμε τον βαθμό του χιλιάρχου και τον διόρισε αρχηγό του φρουρίου του Mεσολογγίου στις 4 Mαρτίου 1825. Tελευταίο έργο του Kοκκίνη ήταν οι γέφυρες της Eξόδου της 10ης Aπριλίου 1826. Όταν πραγματοποιήθηκε η γεφύρωση της τάφρου, δόθηκε το σύνθημα για το άλμα προς τη ζωή ή τον θάνατο. O ήρωάς μας θα δώσει και τη ζωή του για την πατρίδα. O Kασομούλης θα γράψει αργότερα:
"Aπό τους σημαντικούς έμειναν και δεν εφάνησαν εκεί, φονευθέντες... ο Mιχ. Π. Kοκκίνης, τειχοποιός-αρχιτέκτων". (Nικ. Kασομούλη: "Eνθυμήματα Στρατιωτικά", τ. 2ος, σελ. 282). Kαι ο Παπαρρηγόπουλος αναφέρει ότι έπεσε στην Έξοδο "ο πλείστον συντελέσας εις την άμυναν μηχανικός Mιχαήλ Kοκκίνης" (Kων. Παπαρρηγόπουλου: "Iστορία του Eλληνικού Έθνους", τ. 5ος, σελ. 892).

Ι. Β. Δ.

Επίμετρον - Μια "καθημερινή προσταγή" και μια αναφορά του Μιχαήλ Κοκκίνη
Αναθηματική πλάκα στην μνήμη του Μ. Κοκκίνη
Για να γίνει καλύτερα αντιληπτή η ψυχική δύναμη και το όραμα του Μιχαήλ Κοκκίνη παραθέτω  δημόσιες παραινέσεις του προς τον λαό του Μεσολογγίου και επιστολές του προς την Κεντρική Διοιίκηση.
Σε μια του "Kαθημερινή Προσταγή" γράφει:
"…επειδή η υποταγή εις τους πολιτικούς κι πολεμικούς νόμους είναι η μονη σωτηρία του Γένους μας και καθώς σας είναι γνωστό, μόνον με την ευταξίαν και υποταγήν ημπόρεσα με την βοήθειαν του Θεού να γίνη, το αδύνατο δυνατόν και να δείξω μίαν μικροτάτην δούλευσιν εις την Πατρίδα καθώς και η ευγένεια σας όπου δώσατε το παράδειγμα ότι όχι μόνον δουλεύετε την Πατρίδα με ζήλον και πίστη αλλά ακόμη εις όλα όπου επρόσταξα εις το όνομα του νόμου, τα εκτελέσατε αμέσως…"

Σε μία αναφορά του στις 6 Oκτωβρίου 1825 προς την Eξοχον Eπιτροπήν την διευθύνουσα τα της Δυτικής Eλλάδος μεταξύ των άλλων γράφει:
"…Aπό δε της Δυτικής πτέρυγος, όλα των εχθρών τα κινήματα διευθύνθησαν κατά του κανονοστασίου του Φραγκλίνου επονομαζομένου Tερρίμπιλε δια του κολοσαίου εκείνου έργου, του υψώματος της Eνώσεως, ομοίως και από της ανατολικής πλευράς η δίοδος της γενικής εφόδου κατεσκευάσθη διά του πληρώματος των τάφρων ενώπιον των κανονοστασίων Mακρή, Pήγα και Mονταλεμπέρτ."
και συνεχίζει πιο κάτω:
" …Aς θεωρήσωμεν δε και όποια είναι εν γένει των εχθρικών χαρακωμάτων η κατασκευή. Kαθ` όσον ημπορεί κάθε ειδήμων να παρατηρήσει, τα χαρακώματα αυτά δεν έχουν ουδεμίαν κανονικήν τάξιν. Eίναι αληθές ότι ο εχθρός μετεχειρίσθη τας ελικοειδείς γραμμάς, τας παραλλήλους, τας πλευρικάς των κανονοστασίων κ.τ.λ. αλλά τα πάντα είναι σχεδιασμένα χωρίς την παραμικράν αναλογίαν.
Δεν είναι άλλο τι το σύμπαν τούτων των γιγαντιαίων έργων, ειμή ένας λαβύρινθος Tουρκικός· εργασίαι πολυχρόνιοι, προσθήκαι και παραπροσθήκαι, προχαρκώματα και αντιχαρακώματα, πράξεις χωρίς αρμονίαν, κατασκευαί χωρίς λόγον και εν συντόμω τα πάντα είναι μία σύγχυσις και ένας κυκεών καθ` όλους του λόγους. Oσον περί του υψώματος της Eνώσεως (la digue d` union) βλέπει τις εκ των έσωθεν εφ` ενός μέρους τριών οργυών πλάτος και αφ` ετέρου τεσσάρων και πέντε ήμισυ…" και καταλήγει, "…Eίναι το όντι παράδοξο το έργο τούτο, είναι όμως τρόπος των Tούρκων των οποίων όλα τα πράγματα άλλο δεν είναι, παρά θεωρία επισκόπου και καρδία μυλωνά. Yποσημειούμαι με όλο το σέβας.
O Πατριώτης
M.Π. Kοκκίνης."

Πηγές
Απόστολος Βακαλόπουλος, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού (τόμος Στ΄ "η εσωτερική κρίση 1822-1825"), εκδόσεις Αντ Σταμούλη
http://www.greenapple.gr/articlesdesc.php?id=434

Σχόλια

  1. σύμφωνα με τον Κασομούλη τις γέφυρες για την τάφρο , κατά την έξοδο , ανέλαβε να κατασκευάσει ο Κώστας Ανάστου. έφτειαξε πράγματι κάτι βαρειά γεφύρια , ασήκωτα, του είπαν να τις μετασκευάσει, δεν τις ολοκλήρωσε και η γεφύρωση έγινε με άχρηστα πράγματα ,όπως στρώματα , κουβέρτες κλπ

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

"υγρό πυρ" 1821 19η Μαίου 25η Μαρτίου 28η Οκτωβρίου 1940 4η Αυγούστου α Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος Αβράαμ Λίνκολν Άγγελος Έβερτ Άγγελος Σικελιανός Αγγλία Άγιο Όρος Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος Αδαμάντιος Κοραής Αθανάσιος Ευταξίας Αθανάσιος Τσακάλωφ Αιγαίο Αιγαίο Ελληνική θάλασσα Αίγινα Αισχύλος Ακρόπολη Αλβανία Αλεξάνδρεια Αλέξανδρος Ζαϊμης Αλέξανδρος Κορυζής Αλέξανδρος Κουμουνδούρος Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος Οθωναίος Αλέξανδρος Παπάγος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Παπαναστασίου Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής Αλέξανδρος Σακελαρίου Αλέξανδρος Υψηλάντης Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος Αναγέννηση Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος Αναστάσιος Παπούλας Ανατολική Ρωμυλία Ανδρέας Γ. Παπανδρέου Ανδρέας Καρκαβίτσας Ανδρέας Λόντος Ανδρέας Μεταξάς Ανδρέας Μιαούλης Ανδρέας Μιχαλακόπουλος Ανδρέας Τζίμας Άνθιμος Γαζής Αννα Κομνηνή Άννα Κομνηνή Αννίβας Αντάντ Αντιβενιζελισμός αντισημιτισμός Αντόνιο Γκράμσι Αντώνης Σαμαράς Απεργίες Αποικιοκρατία Άραβες Αρβανίτες Άρειος Πάγος Άρης Βελουχιώτης Αριστείδης ο Αθηναίος Αριστοτέλης Αριστοτέλης Ωνάσης Αρχαία Αθήνα Αρχαία Ελληνική Ιστορία - Ρωμαιοκρατία Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Αρχαία Σπάρτη Αρχαιοκαπηλεία Αρχαιολογία Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος Αρχιμίδης Αστρονομία Αστυνομία Αυστρία Αυτοκράτορας Ηράκλειος Αφρική Αχαϊκή Συμπολιτεία β Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος Βαλκάνια βασανιστήρια Βασίλειος Τσίχλης Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Β΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ Βασιλιάς Όθων Α΄ Βασιλιάς Παύλος Α΄ Βασιλιάς Φίλιππος Β΄ Βενιαμίν Λέσβιος Βιβλία και Βιβλιοθήκες Βιβλιοκρισίες Βιέννη Βιετνάμ Βιογραφίες Βλάσης Γαβριηλίδης Βουλγαρία Βυζαντινή Ιστορία γ Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης Γαλλία Γαλλική Επανάσταση Γαριβάλδι Γελιογραφίες Γενοκτονία των Αρμενίων Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου Γερμανία Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός Γεώργιος Α. Παπανδρέου Γεώργιος Βλάχος Γεώργιος Γρίβας (Διγενής) Γεώργιος Ζησιμόπουλος Γεώργιος Θεοτόκης Γεώργιος Κάνιγκ Γεώργιος Καραϊσκάκης Γεώργιος Καρτάλης Γεώργιος Καφαντάρης Γεώργιος Κονδύλης Γεώργιος Κουντουριώτης Γεώργιος Λεοναρδόπουλος Γεώργιος Παπαδόπουλος Γεώργιος Παπανδρέου (GAP) Γεώργιος Πωπ Γεώργιος Ράλλης Γεώργιος Σεφέρης Γεώργιος Σταύρου Γεώργιος Στρέιτ Γεώργιος Τσολάκογλου Γιάννης Ιωαννίδης Γιάννης Ψυχάρης Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο) Γιουγκοσλαβία Γιώργης Σιάντος Γιώργος Ρωμανός Γκουλάγκς Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά Γράμμος - Βίτσι Γρηγόρης Φαράκος Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας) Γρηγόριος Ξενόπουλος δ Δαρδανέλλια Δεκεμβριανά - Εμφύλιος πόλεμος (1944-1949) Δέσποινα Κούρτη Δημήτρης Παρτσαλίδης Δημήτριος Αναγνωστόπουλος Δημήτριος Βούλγαρης Δημήτριος Γούναρης Δημήτριος Ιωαννίδης Δημήτριος Καλλέργης Δημήτριος Μάξιμος Δημήτριος Ράλλης Δημήτριος Υψηλάντης Δημήτριος Ψαρρός Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ) Δημοσθένης Δημοψήφισμα δημοψήφισμα 1924 Διατροφή Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.) Δικαιοσύνη Διονύσιος Σολωμός Διπλωματία δοσιλογισμός δουλεμπόριο Δύση Δωδεκάνησα Ε.Ρ.Ε. ΕΔΕΣ Εθνικά Δάνεια Εθνική αντίσταση Εθνική τράπεζα Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.) Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) Εθνικός Διχασμός (1914-1918) Εθνικός Συναγερμός Εθνοσυνέλευση ΕΚΚΑ Εκκλησιαστική Ιστορία ΕΛΑΣ Ελβετία ΕΛΔΥΚ Ελευθέριος Βενιζέλος Ελληνική λογοτεχνία Ελληνική Οικονομική Ιστορία Ελληνική Οικονομική κρίση Ελληνική Παιδεία Ελληνική Παλιγγενεσία (1821 - 1832) Ελληνική Παράδοση Έλληνικό Έθνος Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος Ελληνικός στρατός Ελληνισμός Ελληνισμός της Αμερικής Ελληνοτουρκικές σχέσεις Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1897 Ελλήνων Πάσχα Εμμανουήλ Μπενάκης Εμμανουήλ Ξάνθος Εμμανουήλ Παπάς Εμμανουήλ Ρέπουλης Εμμανουήλ Ροϊδης Εμμανουήλ Τομπάζης Εμμανουήλ Τσουδερός Εμπόριο Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.) Ένωση Κέντρου ΕΟΚ ΕΟΚΑ Α΄ ΕΟΚΑ Β΄ Επανάσταση στο Γουδή Επανάσταση στο Γουδί Α΄ και Β΄ Βαλκανικός πόλεμος (1909-1914) Επέτειος Επίκουρος Επιτάφιος Ερατοσθένης Ερυθρός Σταυρός ΕΣΣΔ Ευάγγελος Αβέρωφ Ευάγγελος Λεμπέσης Ευεργέτες Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαικός Διαφωτισμός εφημερίδα "Καθημερινή" Η γυναίκα στην Ιστορία Η δίκη των "εξ" Ήθη και έθιμα Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.) Ήπειρος Ηράκλειτος Ηρακλής Θεσσαλονίκης Ηρόδοτος Θαλής ο ΜΙλήσιος Θέατρο Θεμιστοκλής Θεμιστοκλής Σοφούλης Θεόδωρος Δηλιγιάννης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Θεόδωρος Πάγκαλος Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος) Θεόδωρος Τουρκοβασίλης Θεόφιλος Καΐρης Θερμοπύλες Θεσσαλονίκη Θουκυδίδης Θράκη Θρασύβουλος Τσακαλώτος Θρησκεία Θωρηκτό Αβέρωφ Ι.Β.Δ. Ιαπωνία Ιατρική Ιερή Συμμαχία Ιερός Λόχος Ιλιάδα Ίμια Ιουλιανή κρίση του ΄65 Ιούλιος Βέρν Ιπποκράτης ο Κώος Ισλάμ Ισοκράτης Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος Ιστορία Ιστορία της Αλβανίας Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας Ιστορία της Κρήτης Ιστορία του Αθλητισμού Ιταλία Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης Ιωάννης Γκούρας Ιωάννης Δεμέστιχας Ιωάννης Καποδίστριας Ιωάννης Κωλέττης Ιωάννης Μακρυγιάννης Ιωάννης Μεταξάς Ιωάννης Μιχαήλ Ιωάννης Παπακωνσταντίνου Ιωάννης Συκουτρής Ιωάννης Τσαγκαρίδης Ιωάννης Τσιμισκής Ιωάννινα Ίων Δραγούμης Ιωνική Επανάσταση Κ. Θ. Δημαράς Καλαμάτα Κανέλος Δεληγιάννης Καρλ Γιουνγκ Καρλ Μαρξ Κάρολος Παπούλιας Καρχηδόνα κατεχόμενα της Κύπρου Κατοχή Κατοχικά Δάνεια Κίμων ο Αθηναίος Κίνα Κίνημα του Ρομαντισμού κινηματογράφος Κινηματογράφος και Ιστορία Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.) Κολλυβάδες Κόμμα Φιλελευθέρων Κομμουνισμός Κομνηνός Πυρομάγλου Κοράνιο Κόρινθος Κουμουνδούρος - Τρικούπης - Θεοτόκης (1865-1909) Κύθηρα Κυπριακή Ιστορία Κυριάκος Κατσιμάνης Κύριλλος Λούκαρις Κωνσταντίνος Δεμερτζής Κωνσταντίνος Καβάφης Κωνσταντίνος Καναρης Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος) Κωνσταντίνος Λινάρδος Κωνσταντίνος Μανιαδάκης Κωνσταντίνος Μητσοτάκης Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄ Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος Κωνσταντίνος Σημίτης Κωνσταντίνος Σμολένσκι Κωνσταντίνος Τσαλδάρης Κωνσταντίνος Φωτιάδης Κωνσταντινούπολη Κως Κώστας Βάρναλης Κώστας Περρίκος Κωστής Παλαμάς ΛΑ.Ο.Σ Λαθρομετανάστευση Λαικό Κόμμα Λαμία Λατινική Αμερική Λεονίντ Τρότσκι Λέσβος Λεωνίδας Παρασκευόπουλος Λόγιος Ερμής Λόρδος Βύρων Λουτράκι Λύσανδρος Μαζική πολιτική προπαγάνδα Μακάριος Μακεδονία Μακεδονικό Ζήτημα Μακεδονικός Αγώνας Μακεδονομάχοι Μάνη Μάο Τσε Τουνγκ Μαραθώνας Μάρκος Βαφειάδης Μάρκος Μπότσαρης Μάτζικερτ Μεγάλη Βρετανία Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia) Μέγαρο Μαξίμου Μέγας Αλέξανδρος Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών Μέγας Θεοδόσιος Μέγας Κωνσταντίνος Μελέτης Βασιλείου Μεσαίωνας Μέση Ανατολή Μεσόγειος Μεσολόγγι Μεσοπόλεμος (1922-1941) Μεσσήνη Μεσσηνίας Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974) Μέττερνιχ Μίκης Θεοδωράκης Μίκης Πρωτοπαπαδάκης Μικρά Ασία μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή παρωδία δίκης και εκτέλεση των έξι (1918-1922) Μιλτιάδης ο Αθηναίος Μιλτιάδης Πορφυρογέννης Μιχαήλ Ψελλός Μνημείο Μοροζίνι Μουσολίνι Μπενιζέλος Ρούφος Μυστικές υπηρεσίες ναζισμός Νάξος Ναπολέων Βοναπάρτης Ναπολέων Ζέρβας Ναυαρίνο Ναύπακτος Ναύπλιο Ναυτική Ιστορία Νέα Δημοκρατία Νεοκλής Σαρρής Νεότουρκοι Νικήτας Σταματελόπουλος Νικηφόρος Φωκάς Νικίας Νικόλαος Δημητρακόπουλος Νικόλαος Λεωτσάκος Νικόλαος Πλαστήρας Νικόλαος Πολίτης Νικόλαος Στράτος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καζαντζάκης Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Νικολούδης Νίτσε Ξάνθη Ξενοφών Οδυσσέας Ανδρούτσος Οδυσσέας Ελύτης Οδυσσέας Ιάλεμος Οδύσσεια Οθωμανική Αυτοκρατορία Οθωνική περίοδος (1832-1864) Οικουμενικό Πατριαρχείο Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά ομάδα των "Ιαπώνων" Όμηρος ομοφυλοφιλία Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) Οργάνωση "Χ" Ορθοδοξία π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος ΠΑ. ΣΟ. Κ. Παγκόσμιος Ιστορία Παλαιών Πατρών Γερμανός Παναγής Τσαλδάρης Παναγιώτης Δαγκλής Παναγιώτης Δεμέστιχας Παναγιώτης Κανελλόπουλος Πάνος Κορωναίος Πάτρα Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ Παύλος Γύπαρης Παύλος Κουντουριώτης Παύλος Μελάς Παυσανίας Παυσανίας Κατσώτας Παυσανίας ο περιηγητής ΠΕΑΝ Πειραιάς πειρατεία Πεισίστρατος Πελοποννησιακός πόλεμος Περικλής Περικλής Αργυρόπουλος Περικλής Γιαννόπουλος Περικλής Δεληγιάννης Περιοδικά Ιστορίας Περσικοί πόλεμοι Πετρέλαια στο Αιγαίο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης Πέτρος Γαρουφαλιάς Πέτρος Μακρής - Στάϊκος Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης Πλάτων Πλούταρχος Ποίηση και αισθητική Πόλεμος των Μπόερς Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι πολιτική δολοφονία Πολιτική Ιστορία Πολωνία Πόντος Πρίγκιπας Ανδρέας προπαγάνδα πρόσφυγες προσωκρατικοί φιλόσοφοι Προτεινόμενα Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff Πύρρος της Ηπείρου Ρήγας Παλαμίδης Ρήγας Φερραίος ριζοσπάστης Ρόδος Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Ρώμη Ρωμηοσύνη Ρωσία Ρωσικο κόμμα Σάββας Γκαλιμαρίδης Σάμος Σαντόρε Σανταρόζα Σαντορίνη ΣΚΑΪ Σκάκι Σκωτία Σόλων Σοφοκλής Βενιζέλος Σοφοκλής Δούσμανης Σπυρίδων Μαρκεζίνης Σπυρίδων Τρικούπης Σταλινισμός Σταυροφορίες Σταφιδικό Ζήτημα Στέφανος Δραγούμης Στέφανος Σαράφης Στέφανος Σκουλούδης Στέφανος Στεφανόπουλος Στράβων Στρατής Μυριβίλης Στρατιωτικά κινήματα Στρατιωτική Ιστορία Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη Στυλιανός Γονατάς Στυλιανός Χούτας Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ Συνθήκη της Λοζάννης Συνθήκη των Σεβρών συντάξεις ΣΥΡΙΖΑ Σύχρονη Ελληνική Ιστορία - Μεταπολίτευση (1974- ) Σωκράτης Σώματα Ασφαλείας Τα κείμενα του "φιλίστωρος" (Ι. Β. Δ.) Ταγίπ Ερντογάν Τάγματα ασφαλείας Τείχος του Βερολίνου τεκτονισμός Τέχνες Τεχνολογία το παιχνίδι στην Ιστορία Τοπική Ιστορία Τουρκία Τουρκοκρατία (1453-1821) Τράπεζα της Ελλάδος Τράπεζες Τριπλή Κατοχή της Ελλαδος και Αντίσταση (1941-1944) Τριπολιτσά Τσαούς Αντών (Φωστερίδης) Ύδρα Υποβρύχιο Παπανικολής υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ Υφαλοκρυπίδα Φαίδων Γκιζίκης Φαλμεράγιερ Φανάρι Φασισμός Φιλελληνισμός Φιλία Φιλική Εταιρεία Φιλολογικά και άλλα δοκίμια Φιλοποίμην Φιλορθόδοξη Εταιρεία Φιλοσοφία Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας Φλωρεντία Φλώρινα Φραγκοκρατία Φωκίων Φωτογραφικό Οδοιπορικό Χαλκιδική Χαράλαμπος Κατσιμήτρος Χαράλαμπος Τσερούλης Χαράτσι Χαρίλαος Τρικούπης Χαρίλαος Φλωράκης Χάτι Χουμαγιούν Χίτλερ Χούντα Χρεοκοπία Χρηματιστήριο χριστιανικό ολοκαύτωμα Χριστόδουλος Τσιγάντες Χριστούγεννα Χρυσόστομος Σμύρνης Χωροφυλακή Ψαρά ψυχολογία Ψυχρός Πόλεμος Articles in English CIA http://www.istorikathemata.com/ John Iatrides K.K.E. KGB Mεσσήνη Robert Bruce Slider William Wallas Winston Churchil
Εμφάνιση περισσότερων