H παύση συνεδριάσεων των αντιβενιζελικών τεκτονικών στοών την περίοδο 1917-1920

Κατά την προηγούμενη περίοδο μέχρι το καλοκαίρι του 1917, ο ελληνικός τεκτονισμός είχε τηρήσει μια στάση ουδετερότητας έναντι του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς το διαχρονικό κήρυγμά του ως οργανισμού «υπέρ της ειρήνης των λαών», εκτός από οικουμενικό πανανθρώπινο αίτημα, ευθυγραμμιζόταν αναπόφευκτα και με την βασιλική πολιτική της ουδετερότητας.

Στο πλαίσιο αυτό συμπόρευσης στα τέλη του 1916 μυήθηκαν στην τεκτονική στοά Ησίοδος οι πρίγκηπες Ανδρέας και Χριστόφορος λαμβάνοντας απευθείας τον 33ο βαθμό μύησης, ενώ τους ακολούθησαν οι διακεκριμένοι αντιβενιζελικοί Τζων Θεοτόκης, Λουκάς Κανακάρης–Ρούφος, Γεώργιος Πεσματζόγλου και ο Ιωάννης Μεταξάς που στην πρώτη ημέρα της μύησής του έλαβε τρεις βαθμούς. Με αυτόν τον τρόπο ο ελληνικός τεκτονισμός περιήλθε υπό τον απόλυτο έλεγχο των αντιβενιζελικών και έτσι, η Στοά της Μεγάλης Ανατολής απέστειλε υπόμνημα 19 σελίδων στην Μεγάλη Ανατολή της Γαλλίας με όλη την κυβερνητική επιχειρηματολογία για τις παραβιάσεις της ελληνικής ουδετερότητας από τους Συμμάχους. Η Στοά της Μεγάλης Ανατολής είχε ως Μεγάλο Διδάσκαλο τον αντιβενιζελικό Κωνσταντίνο Αγγελόπουλο, και Σεβάσμιο τον αντιβενιζελικό καθηγητή Πανεπιστημίου, Νικόλαο Γουναράκη.

Η άνοδος των βενιζελικών στην εξουσία το καλοκαίρι του 1917 οδήγησε σε διάσπαση τον ελληνικό τεκτονισμό. Ήδη στις 25 Ιουνίου ο βενιζελικός τέκτων Α. Καραπαναγιώτης ζήτησε με επιστολή του να διακοπούν οι εργασίες των αντιβενιζελικών στοών γιατί αυτές είχαν στηρίξει την πολιτική του αντιβενιζελισμού στο προηγούμενο διάστημα. Ούτως ή άλλως η στοά των βασιλοφρόνων Ησίοδος έπαψε να συνεδριάζει αφού πολλά μέλη της είτε εξορίστηκαν είτε βρίσκονταν σε κατ΄ οίκον περιορισμό. Ως εναλλακτική λύση ιδρύθηκε η νέα τεκτονική στοά του Φοίνικα που στέγασε όλους τους βενιζελικούς τέκτονες και ευθυγραμμίστηκε με την κρατική πολιτική υποστηρίζοντας την ελληνική πολεμική προσπάθεια, αλλά και παρέχοντας την σχετική άδεια για ίδρυση μιας νέας τεκτονικής στοάς βενιζελικής χροιάς στην Ανδριανούπολη μετά την απελευθέρωση της πόλης από τον ελληνικό Στρατό. Πρέπει να σημειωθεί εδώ, ότι αν και ο Βενιζέλος ήταν μυημένος τέκτων, δεν παρακολουθούσε τις συνεδριάσεις καμμίας αθηναϊκής στοάς σε όλη την διάρκεια της τριετίας 1917-1920.

Πηγές

Μαρίνος Πολλάτος, Διακόσια χρόνια του ελληνικού τεκτονισμού (1740-1940), τυπογραφείο Αλευρόπουλου, Αθήνα 1952, σ. 157.

Ελεύθερος Τύπος, 25 Ιουνίου 1917. Άρθρο: Ο Ελευθεροτεκτονισμός και οι Φιλελεύθεροι.

Μιχάλης Φυσεντζίδης, Επιφανείς και διάσημοι Έλληνες Ελευθεροτέκτονες, (τόμος Β΄), Βογιατζής, χ.χ., σελ. 59, 235.

Ιωάννης Λουκάς, Ιστορία της ελληνικής Μασονίας και ελληνική ιστορία, Παπαζήσης, Αθήνα 1991, σ. 229-230.

Ιωάννης Μεταξάς, Το προσωπικό του ημερολόγιο, τόμος Γ1, Γκοβόστης, χ.χ.