Αντίσταση και κλεφτοπόλεμος κατά του Ιμπραήμ από τον Γενναίο Κολοκοτρώνη και η οχύρωση του κάστρου της Καρύταινας (Αύγουστος 1825-Απρίλιος 1826)


 Γράφει ο Γιάννης Δασκαρόλης (δημοσίευση από το νέο βιβλίο του "Γενναίος Κολοκοτρώνης - ο έφηβος οπλαρχηγός του 1821 από τις εκδόσεις Παπαζήση

Μετά την πτώση του Μεσολογγίου, η επιστροφή του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο μέσω Πατρών στις 30 Απριλίου με αισθητά μειωμένο στρατό[1] σήμανε την επαναδραστηριοποίηση του εχθρού, με την ελληνική παράταξη να έχει σαφώς λιγότερες δυνάμεις για να τον αντιμετωπίσει. Ο Ιμπραήμ αρχικά εκστράτευσε ξανά στην Ηλεία και στην ορεινή Αρκαδία, τις οποίες κατέκαψε, καταδιώκοντας για να σκλαβώσει τους αμάχους κατοίκους τους. Ο Θ. Κολοκοτρώνης εξαπέλυσε μια σειρά από τοπικές επιθέσεις[2] προς όλα τα τμήματα του Ιμπραήμ που διεξήγαγαν τις δηώσεις, ενώ ο Γενναίος με το τμήμα του είχε οχυρώσει το Δερβένι, όπου νίκησε τους επιτιθέμενους Αιγυπτίους. Σύντομα όμως η ελλιπής οργάνωση των Ελλήνων, αλλά κυρίως η έλλειψη ανεφοδιασμού που είχε καταστεί βασανιστική, διέσπασε τους σχηματισμούς τους, καθώς πολλοί στρατιώτες τούς εγκατέλειπαν.[3]

Ο Ιμπραήμ ύστερα από μεγάλες ετοιμασίες εισέβαλε στη Μάνη με 8.000 άνδρες, ελπίζοντας να καθυποτάξει τη λακωνική χερσόνησο στηριζόμενος στη διχόνοια και των ανταγωνισμό των τοπικών φατριών της περιοχής. Στην επιστολή του, που ζητούσε την υποταγή τους, οι Μανιάτες τού απάντησαν ότι τον περιμένουν με όσες δυνάμεις θα ήθελε και συγκεντρώθηκαν όλοι οι επικεφαλής των φατριών τους μονιασμένοι στα σύνορα Μεσσηνίας - Λακωνίας στη θέση Βέργα, την οποία και οχύρωσαν. Στην ολοήμερη επίθεση που δέχθηκαν στις 22 Ιουνίου, οι 5.000 Μανιάτες νίκησαν και επέφεραν στους Αιγυπτίους μεγάλες απώλειες. Επιπροσθέτως και κατεξοχήν, στην επίθεση της 24ης Ιουνίου, όταν ένα τμήμα των Αιγυπτίων που αποβιβάστηκε αιφνιδιαστικά στα νώτα των αμυνόμενων στο Δηρό, αντιμετώπισε τον όλεθρο ακόμα και από αμάχους, γυναίκες, ηλικιωμένους και παιδιά, που τους επιτέθηκαν ένοπλοι.[4] Σε δεύτερη εκστρατεία του τον Ιούλιο στη Μάνη, ο Ιμπραήμ γνώρισε μια σειρά από ταπεινωτικές ήττες σε όλα τα σημεία της χερσονήσου από τους Μανιάτες, που τον έπεισαν να μην επαναλάβει το εγχείρημα.

Αφού ηττήθηκε από τους Μανιάτες, ο Ιμπραήμ συνέχισε τις επιθέσεις του στην Κορινθία, στο παράλιο Άστρος και εκ νέου στην ορεινή Αρκαδία, όπου οι κάτοικοι των περιοχών αυτών βίωσαν εκ νέου τον απόλυτο τρόμο.[5] Αποσπάσματα των Ελλήνων υπό τους Πλαπούτα, Γενναίο και Τσώκρη ακολουθούσαν κατά πόδας τα στρατεύματα του Ιμπραήμ, σκοτώνοντας και αιχμαλωτίζοντας όσους περισσότερους εχθρούς μπορούσαν με ενέδρες στα Βουρλιά και στα Βέργια, αλλά και με συνεχείς αιφνιδιαστικές επιθέσεις.[6]

Πάντως, παρά την τρομοκρατία, τις καταστροφές, τις δηώσεις, τις δολοφονίες και τον εξανδραποδισμό που είχε επιβάλει στο μεγαλύτερο μέρος της Πελοποννήσου, στα τέλη του 1826 ο Ιμπραήμ ήλεγχε στρατιωτικά μόνο την Τριπολιτσά και τα κάστρα της Μεσσηνίας. Πουθενά αλλού δεν ασκούσε απρόσκοπτη εξουσία, οι συγκοινωνίες και τα σταυροδρόμια κατέχονταν από τους Έλληνες, που αμφισβητούσαν επίμονα το έδαφος που κατείχε, σπιθαμή προς σπιθαμή, μέρα και νύχτα, ανά πάσα στιγμή.[7] 

Τα τμήματά του δεν μπορούσαν να κινηθούν πουθενά με σχετική ασφάλεια καθώς αντιμετώπιζαν ακροβολισμούς Ελλήνων ενόπλων, ενώ η ελληνική αντίσταση εναντίον του δεν έπαυσε ποτέ, είτε οργανωμένη και ισχυρή είτε όχι. Ο κλεφτοπόλεμος και η συνεχής παρενόχληση κατά των Αιγυπτίων έλαβε παλλαϊκό χαρακτήρα και ο Γενναίος μαζί με τον Νικηταρά πρωταγωνίστησαν σε αυτόν, ηγούμενοι ενός ανηλεούς κλεφτοπόλεμου σε δεκάδες ενέδρες και μικροσυμπλοκές στην Αρκαδία και στην Αργολίδα.[8] Οπλαρχηγοί όπως ο Αδάμ Κορέλας, ο Ηλίας Μπούναρος, ο Λάμπρος Ρηζιώτης και ο Νικολός Μπερτσοβίτης εκπαίδευσαν τους στρατιώτες τους ώστε να εισέρχονται τη νύχτα καταδρομικά στο στρατόπεδο του εχθρού και να αρπάζουν ανθρώπους, ζώα, προμήθειες και όπλα, ενώ πολλούς τους σκότωναν στον ύπνο τους.[9]

Από τους 24.000 στρατιώτες που είχαν συνολικά εκστρατεύσει στην Ελλάδα, την άνοιξη του 1827 είχαν απομείνει στον Ιμπραήμ μόλις 8.000 σε κακή κατάσταση, υποσιτισμένοι, αρκετοί εξ αυτών τραυματίες,[10] απλήρωτοι και με πολύ χαμηλό ηθικό.[11] Σύμφωνα με τον αυτόπτη μάρτυρα Γάλλο Lauvergne ο Ιμπραήμ είχε μπροστά του έναν λαό που πολεμούσε με το πάθος της απελπισίας. Άρα ήταν αναγκασμένος να συνεχίσει τον πόλεμο εξόντωσης ώσπου ένας από τους δύο αντιπάλους να παραδεχθεί ότι ηττήθηκε. Αλλά αυτός δεν θα μπορούσε να είναι οι Έλληνες, καθώς είχαν αποφασίσει να πολεμήσουν ως τον θάνατο. Η αρχική βάναυση και άνανδρη συμπεριφορά του επίσης είχε εξαναγκάσει τους Έλληνες σε έναν απελπισμένο αγώνα διαρκείας αργής αποδυνάμωσης των Αιγυπτίων, τους οποίους εξόντωναν σε χαράδρες, σε ενέδρες και σε νυκτερινές επιθέσεις. Θερίζοντας ο θάνατος τις μανάδες και τις συζύγους, όπλιζε το χέρι του γιου και του συζύγου.[12]

Πάντως και οι Έλληνες ήταν πολύ καταπονημένοι και εξαντλημένοι, αδυνατούσαν να σχηματίσουν ένα ενιαίο στρατόπεδο για να εκμεταλλευτούν την κόπωση των Αιγυπτίων και να τους συντρίψουν, είτε λόγω έλλειψης πόρων[13] είτε λόγω εσωτερικών ανταγωνισμών, που δεν έλειψαν ακόμη και σε εκείνη την τόσο κρίσιμη συγκυρία.[14] Η δυσκολία ανεφοδιασμού των Ελλήνων οπλοφόρων και οι παροτρύνσεις των αμάχων της Καρύταινας και των γύρω περιοχών, έπεισαν τον Γενναίο να πάρει την πρωτοβουλία για να οχυρώσει[15] και να εξοπλίσει με εννέα κανόνια το παλαιό[16] βυζαντινό κάστρο του Καρύταινας,[17] χρησιμοποιώντας τους ντόπιους[18] και τους αιχμαλώτους Αιγυπτίους[19] για αγγαρείες.

Το κάστρο αυτό χρησίμευσε ως καταφύγιο των αμάχων στις ληστρικές επιθέσεις του Ιμπραήμ που ακολούθησαν. Η πρωτοβουλία του Γενναίου έγινε δεκτή με ευμένεια από όλους τους κατοίκους των περιοχών αυτών, όπως φαίνεται από γραπτές αναφορές τους στην κυβέρνηση,[20] αλλά και από τους ηγούμενους των μοναστηριών της περιοχής.[21] Στα τέλη Ιανουαρίου 1827 το φρούριο ήταν πλέον έτοιμο να πολεμήσει καθώς διέθετε υδατοδεξαμενές, φούρνους, αποθήκες πυρομαχικών και τροφίμων, ενώ ο Γενναίος ζήτησε από την κυβέρνηση να το εφοδιάσει με όλα τα απαραίτητα για να καταστεί πιο αξιόμαχο. Το φρούριο πρόσφερε πολύτιμες υπηρεσίες καθώς βρισκόταν σε ύψωμα, είχε πολύ καλή ορατότητα προς όλες τις κατευθύνσεις και με συνθηματικά ενημέρωνε εγκαίρως όλη την Καρύταινα για τα κινήματα του τουρκικού στρατού.[22] Ακολούθως με συνθηματικά από βουνό σε βουνό, οι Έλληνες μάθαιναν για τα κινήματα των Τούρκων και κατέφευγαν στα όρη μετακομίζοντας όσα περισσότερα ζώα και τρόφιμα μπορούσαν.[23] Όλοι οι καταδιωκόμενοι των κοντινών περιοχών κατέφευγαν στο κάστρο, ενώ εκεί είχε την έδρα της η δημογεροντία της Καρύταινας, που λειτουργούσε ως πολιτική διοίκηση των μερών αυτών με αγαθά αποτελέσματα για τους πληθυσμούς, καθώς ο Ιμπραήμ δεν τόλμησε ποτέ να του επιτεθεί.[24] Φρούραρχος ορίστηκε ο άξιος οπλαρχηγός Βασίλειος Δημητρακόπουλος, που παρέμεινε στη θέση αυτή μέχρι τέλους, επονομαζόμενος και Τουρκοβασίλης για τη σκληρότητα που επιδείκνυε εναντίον όσων προσκυνούσαν και εγκατέλειπαν τον Αγώνα.[25]

Χάρις στην άοκνη δραστηριότητά του και τη συνεχή καταπολέμηση του Ιμπραήμ, ο Γενναίος είχε πλέον αναδειχθεί σε εκείνη τη συγκυρία ο τρίτος σημαντικότερος οπλαρχηγός της Πελοποννήσου πίσω από τους Νικηταρά και Πλαπούτα, και πολλοί θεωρούσαν ότι ο Θ. Κολοκοτρώνης, χωρίς την αρωγή του 20χρονου τότε γιου του, δεν θα μπορούσε να εκτελέσει κανένα στρατιωτικό σχέδιο. Ακόμη και ο Καραϊσκάκης είχε κάνει παρατήρηση στον Γενναίο να μη ριψοκινδυνεύει τόσο πολύ στη μάχη, καθώς ο θάνατός του θα αποδυνάμωνε αποφασιστικά τον πατέρα του Θεόδωρο και ίσως κατέστρεφε την ίδια την επανάσταση.[26] Το καλοκαίρι του 1826 η στρατιωτική φήμη του Γενναίου είχε φτάσει στο απόγειό της και όλοι οι στρατιώτες και αξιωματικοί της Τριπολιτσάς με επιστολή τους ζήτησαν να προσχωρήσουν στο Σώμα του και να λαμβάνουν διαταγές μόνο από αυτόν.[27] Επίσης ο Γενναίος είχε υιοθετήσει και τις νυχτερινές επιθέσεις εναντίον των Τουρκοαιγυπτίων, που προκαλούσαν πανικό και φόβο. Σε μια τέτοια νυχτερινή επίθεση στις 10 Ιανουαρίου 1827 εναντίον εφοδιοπομπής, οι Έλληνες σκότωσαν 40 στρατιώτες και τους έκλεψαν 200 ζώα.[28]

Για προπαραγγελία του βιβλίου στο τηλέφωνο 210-3808173



[1] Οι Αιγύπτιοι είχαν σοβαρές απώλειες τόσο κατά την πολιορκία όσο και την ηρωική έξοδο του Μεσολογγίου. Σύμφωνα με τον Gordon, ο Ιμπραήμ επέστρεψε με μόλις 3.500 στρατιώτες, αλλά έλαβε επικουρίες 2.500 στρατιώτες από τον Σουλεϊμάν Μπέη. Γόρδων Θωμάς, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως (τόμος Γ΄), σελ. 170.

[2] «Από το στρατόπεδον των Ελλήνων δεν έλειπον ποτέ να πηγαίνουν εις αποσπάσματα δι’ ενέδρας, όπου καθ’ ημέραν εσκότωναν Τούρκους και έφερναν ενδύματα, όπλα και ζώα Τουρκικά…» Κολοκοτρώνης Γενναίος, Απομνημονεύματα, σελ. 184.

[3] «Ο Γενναίος και ο Δ. Πλαπούτας είχον μεγάλην στέρησιν τροφών και δεν ηδύναντο να συνάξουν αρκετόν σώμα διά να υπάγουν εναντίον του Ιμπραήμπασά…» Κολοκοτρώνης Γενναίος, Απομνημονεύματα, σελ. 189.

[5] Χρυσανθόπουλος Φώτιος (Φωτάκος), Απομνημονεύματα (τόμος Β΄), σελ. 217-246.

[6] Κολοκοτρώνης Γενναίος, Απομνημονεύματα (Χειρόγραφον Δεύτερον 1821-1862), σελ. 40.

[7] Βακαλόπουλος Απόστολος, Ιστορία Νέου Ελληνισμού (τόμος Ζ΄), σελ. 559.

[8] Κολοκοτρώνης Γενναίος, Επιστολαί και διάφορα έγγραφα, σελ. 350-360.

[9] «… εβράδυαζαν αλλά δεν εξημερώνοντο…» Χρυσανθόπουλος Φώτιος (Φωτάκος), Απομνημονεύματα (τόμος Β΄), σελ. 141.

[10] Χέρτσμπεργκ Γουσταύος, Ιστορία της Ελληνικής επαναστάσεως (τόμος Γ΄), σελ. 95.

[11] Βακαλόπουλος Απόστολος, Ιστορία Νέου Ελληνισμού (τόμος Ζ΄), σελ. 581.

[12] Σιμόπουλος Κυριάκος, Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του ’21(τόμος Δ΄), σελ. 273.

[13] «Ο Γενναίος και ο Δ. Πλαπούτας είχον μεγάλην στέρησιν τροφών και δεν εδύναντο να συνάξουν αρκετό σώμα διά να υπάγουν εναντίον του Ιμπραήμπασά», Κολοκοτρώνης Γενναίος, Απομνημονεύματα, σελ. 144.

[14] Οι ανταγωνισμοί μεταξύ των Ελλήνων εντάθηκαν πάλι κυρίως στην Κορινθία και στη Βοστίτσα, και ήταν τόσο σοβαρές ώστε να υπονομεύουν τις διεθνείς ενέργειες για την αίσια λύση του ελληνικού ζητήματος. Επιστολή Δεριγνύ προς την Ελληνική κυβέρνηση, 22ης Οκτωβρίου 1826. Κόκκινος Διονύσιος, Η Ελληνική Επανάστασις (τόμος Ε΄), σελ. 463.

[15] «Ο Γενναίος εις Καρύταινα εσύναξε τους προκρίτους της Καρυταίνης και εσύστησαν δημογεροντίαν φέροντας και μαστόρους, ξυλικήν, καρφικήν ύλην και λοιπά και επροχώρει η επισκευή του φρουρίου…» Κολοκοτρώνης Γενναίος, Απομνημονεύματα, σελ. 191.

[16] «εις τας 16 του Οκτωβρίου, όπου επισκέφθη το σεσαθρωμένον φρούριον, όπου ήτον από τόσους αιώνας κατακρημνισμένον, αλλά είχε τας στέρνας γεράς, και αυτό τον έκαμε το περισσότερον να το επισκευάση…» Κολοκοτρώνης Γενναίος, Απομνημονεύματα, σελ. 190.

[17] «Έστειλεν ο Γενναίος εις Ζάκυνθον και του έφερον παξιμάδι, δύο κανόνια, πυρίτιδα, χαρτί και μολύβι διά εφόδια του φρουρίου. Έφερεν επίσης και δύο άλλα κανόνια, τα οποία ήτον εις του Λάλα…» Κολοκοτρώνης Γενναίος, Απομνημονεύματα, σελ. 191.

[18] Ο άσπονδος εχθρός του Κανέλλος Δεληγιάννης κατηγορεί τον Γενναίο ότι καταπίεζε τους ντόπιους, «γενόμενος σατράπης» για να χτίσει το φρούριο.  

[19] «Αλλά οι Έλληνες κάμνοντας καθημερινώς ενέδρας και πιάνοντας ζωντανούς Άραβας δεν τους εφόνευσαν αλλά τους έστελναν εις το φρούριον της Καρυταίνης, οι οποίοι χρησίμευσαν ως εργάται». Κολοκοτρώνης Γενναίος, Απομνημονεύματα, σελ. 144.

[20] Κολοκοτρώνης Γενναίος, Επιστολαί και διάφορα έγγραφα, σελ. 395. Φραντζής Αμβρόσιος, Επιτομή της Ιστορίας (τόμος Β΄), σελ. 477.

[21] Δημητρακόπουλος Βασίλειος, Συνοπτική έκθεσις περί των γερουσιαστικών προσόντων του στρατηγού Ι. Θ. Κολοκοτρώνου, σελ. 37.

[22] Ο Νίκος Καζαντζάκης, στο Ταξιδεύοντας στο Μοριά, είχε χαρακτηρίσει την Καρύταινα το «Τολέδο της Ελλάδας»:
«H Καρύταινα είναι αληθινά το Τολέδο της Ελλάδας… το κάστρο έρημο, σταχτόμαυρο σα γεράκι, σηκώνεται στην κορφή και βιγλίζει. … τα σύννεφα είχαν πληθύνει και περνούσαν γρήγορα, ρίχνοντας τεράστιους ίσκιους απάνω στα βουνά και κάτω στον κάμπο. Κι όταν αντικρίσαμε πάνω από το λόφο το ξακουστό κάστρο της Καρύταινας, νιώσαμε πως σήμερα, σε τέτοιο ανήσυχο φωτισμό και με τέτοιες σύγχρονες έγνοιες, το κάστρο τούτο το άγριο, το πολεμικό, το απότομο, διατυπώνει πιστότερα από κάθε ελληνικό ναό το τοπίο γύρα μας και μέσα μας».

[23] Χρυσανθόπουλος Φώτιος (Φωτάκος), Απομνημονεύματα (τόμος Β΄), σελ. 310.

[24] Κολοκοτρώνης Γενναίος, Απομνημονεύματα (Χειρόγραφον Δεύτερον 1821-1862), σελ. 40.

[25] Απόγονος του Βασίλειου Δημητρακόπουλου ήταν ο Θεόδωρος Τουρκοβασίλης,

[28] «… την αυτήν ημέραν εκοιμήθηκαν εις το Λεοντάρι από κάτω και επήγαν οι Έλληνες διά νυκτός κατ’ επάνω τους, και χωριστά όπου τους πήραν ένα πλήθος ζώων, τους έδωσαν και μιαν φωτιάν, ώστε κύριος οίδε τι έγινεν, εβάσταξαν ντουφέκι ολίγον και μετά έφυγαν…» Επιστολή Γενναίου Κολοκοτρώνη προς Θεόδωρο Κολοκοτρώνη 15ης Ιανουαρίου 1827.   Κολοκοτρώνης Γενναίος, Επιστολαί και διάφορα έγγραφα, σελ. 396-397.

Άμεση αγορά βιβλίου: https://www.politeianet.gr/books/9789600237252-daskarolis-b-ioannis-papazisis-gennaios-kolokotronis-320847

Σχόλια

  1. Γιώργος Γαλ.27 Μαρ 2021, 10:16:00 μ.μ.

    Εντύπωση μου κάνει το ότι σε όλες σχεδόν τις εργασίες αλλά και τα βιβλία που αφορούν γεγονότα της Επανάστασης του '21 απουσιάζει έστω και απλή αναφορά στους Τσάκωνες, είτε του Πραστού/Λεωνιδίου (εκτός από την πολιορκία της Μονεμβασιάς και την Άλωση της Τριπολιτσάς βέβαια) είτε της Καστάνιτσας & Σίταινας. Το ίδιο συμβαίνει και στην παραπάνω εργασία, όπου αναφέρεται μόνον ότι "Αφού ηττήθηκε από τους Μανιάτες, ο Ιμπραήμ συνέχισε τις επιθέσεις του στην Κορινθία, στο παράλιο Άστρος και εκ νέου στην ορεινή Αρκαδία, όπου οι κάτοικοι των περιοχών αυτών βίωσαν εκ νέου τον απόλυτο τρόμο." Τίποτα για τις επιδρομές στην Τσακωνιά, τίποτα για την πυρπόληση του Πραστού, τίποτα γιά τη μάχη της Καστάνιτσας, τίποτα γιά την επιδρομή κατά μήκος του Μαλεβού (Πάρνωνα) τον Ιούλιο του 1826 και τις μάχες και τα ολοκαυτώματα κοντά στην Κρεμαστή και στο Βρονταμά κλπ. Η κατάσταση αυτή του να αγνοούν τους Τσάκωνες σαν να μην υπήρξαν ή -το χειρότερο- να μην πολέμησαν, μας βάζει σε υποψίες.
    Σαν Τσάκωνας λοιπόν, έστω κι από μητέρα μόνο, ερωτώ τον συγγραφέα : Πουθενά στις 28 πηγές που αναφέρει δεν βρήκε κάποιο στοιχείο που να περιγράφει τα γεγονότα που λέω παραπάνω καθώς και πολλά άλλα ; Δεν μπορεί ! Κάτι θα υπάρχει. Και ο Φωτάκος και ο Γενναίος λένε πολλά για όλα τα παραπάνω, όπως και πολλοί άλλοι εκτός βέβαια από τον εμπαθή Σπυρ. Τρικούπη (που τον μέμφεται από τότε κι ο ίδιος ο Φωτάκος.
    Για την ιστορική αλήθεια και πληρότητα προτρέπω τον άξιο -κατά τά άλλα- συγγραφέα να ρίξη λίγες ματιές στην αξιόλογη ηλεκτρονική βιβλιοθήκη του Αρχείου Τσακωνιάς που θα την βρεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση :
    https://www.tsakonianarchives.gr/material/ergasies/e-library/
    όπου μπορεί να βρει όχι μόνον τους 23 τόμους "Χρονικά των Τσακώνων" αλλά και άλλες σχετικές εργασίας και δημοσιεύματα.
    Χρόνια Πολλά στην ένδοξη Πατρίδα μας, να τα χιλιάση !
    Γιώργος Γαλέος
    Πολιτ. Επιστήμων-
    Ιστορ. Ερευνητής

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αγαπητέ κ. Γαλέο καλησπέρα, Πριν από όλα να πω ότι ο υπερσύνδεσμος που μας υποδεικνύετε είναι ομολογουμένως πολύ χρήσιμος και εμπεριέχει πολύ σημαντικό υλικό. Τώρα στο ζήτημα που θίγετε.
      Η αποσιώπηση των Τσακώνων δεν έχει γίνει εσκεμμένα. Η μελέτη αφορά την δράση του Γενναίου Κολοκοτρώνη, έτσι η διήγηση μου για όλα τα υπόλοιπα ζητήματα είναι μοιραία συνοπτική. Θα φέρω ένα παράδειγμα που θυμάμαι πολύ καθαρά. Όταν ο Ιμπραήμ κατευθύνθηκε προς το Μεσολόγγι, προκάλεσε ανείπωτες σφαγές και καταστροφές στην Ηλεία. Τα συγκεκριμένα δραματικά γεγονότα που ομολογουμένως μου προκάλεσαν βαθιά εντύπωση, τα ανέφερα σε δύο σειρές. Αν επεκτεινόμουν περισσότερο θα ήμουν εκτός θέματος. Από την γενοκτονική δράση του Ιμπραήμ αναφέρω μόνο την ορεινή Αρκαδία με λεπτομέρειες γιατί είχε άμεση σχέση με την δράση του Γενναίου. Θα έλεγα ότι μια από τις σοβαρές δυσκολίες που αντιμετώπισα κατά την συγγραφή, ήταν η συνοπτική αναφορά της δραστηριότητας του Ιμπραήμ, καθώς από την στιγμή που αποβιβάστηκε στην Πύλο μέχρι τη ναυμαχία στο Ναυαρίνο δεν έμεινε αργός ούτε μέρα.

      Ίσως σε μια δεύτερη έκδοση του βιβλίου (αν γίνει) να είμαι πιο αναλυτικός στο ζήτημα αυτό.

      Διαγραφή
    2. Θέτετε ένα μείζονος σημασίας θέμα κ. Γαλέο. Πράγματι οι ("Καποδιστριακοί") Τσάκωνες της Αρκαδίας και οι (επίσης "Καποδιστριακοί") Ντρέδες της ορεινής Μεσσηνίας δεν επέχουν (σκοπίμως) την θέση που τους αρμόζει στην "επίσημη" νεοελληνική ιστοριογραφία, είτε την παραδοσιακή είτε την αναθεωρητική. Αλλά η πραγματική ιστορία του 1821 --δηλαδή ιστορία χωρίς σκοπιμότητες ή ιδεοληψίες-- δεν έχει γραφτεί ακόμη. Βλέπετε, ακόμη και ο ρόλος του Μαυροκορδάτου για τις επεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων στο πλευρό των Ελλήνων υπερτονίζεται στην ιστοριογραφία και τον πολιτικό ή καθηγητικό λόγο, ενώ ο αντίστοιχος του Καποδίστρια διαστρεβλούται ή παρασιωπάται για λόγους που ανάγονται στις σκοπιμότητες των ηθικών και φυσικών αυτουργών της δολοφονίας του.

      Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάδειξη τού τί πραγματικά συνέβη στην εικοσαετία 1813-1833, όπως προκύπτει από ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ πηγές, χρειάζεται υπομονή, μεγάλη επιμονή και πολύ χρόνο. Κάθε ανάρτηση και κάθε βιβλίο δεν μπορεί παρά να ρίχνει φως σε μία ή λίγες πτυχές από τις απίστευτα πολλές και συνυφαινόμενες πτυχές του ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ σημασίας φαινομένου του Αγώνα της Παλιγγενεσίας. Εξ ορισμού, κανένα άρθρο και κανένα βιβλίο δεν μπορεί και δεν πρόκειται να καλύψει όλο το ευρύτατο φάσμα παραγόντων εκείνου ΧΑΟΤΙΚΟΥ 20ετούς φαινομένου, τότε δηλαδή που οι Έλληνες δεν έλεγαν απλώς το επίγραμμα "ή ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ή ΘΑΝΑΤΟΣ", αλλά το εννοούσαν, και το εννοούσαν πραγματικά, ψυχή τε και σώματι. Προς αυτήν την κατεύθυνση κινείται και το νέο βιβλίο του κ. Δασκαρόλη, που προσπαθεί να ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΣΕΙ τον αναγνώστη (και ειδικά τον νεαράς ηλικίας αναγνώστη) στο φαινόμενο "Γενναίος Κολοκοτρώνης", που σε ηλικία των σημερινών μαθητών α΄ ή β΄ Λυκείου ήταν καταξιωμένος στρατιώτης ή οπλαρχηγός αντίστοιχα, στην πρώτη γραμμή του πυρός, ήτοι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ήρωας, και πρότυπο μαχητικότητος για την Νεολαία όχι μόνον της Ελλάδος αλλά όλου του Κόσμου.


      Διαγραφή
  2. Κατανοητό, άλλωστε και για τους ναυτικούς αγώνες της Επανάστασης, ουδεμία περιγραφή υπάρχει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Γιώργος Γαλ.29 Μαρ 2021, 10:00:00 μ.μ.

    Αγαπητέ κ. Δασκαρόλη

    Χαίρομαι για την γρήγορη απάντησή σας, γεγονός που σημαίνει ότι είστε αρκετά δραστήριος αλλά και άξιος ερευνητής.
    Φυσικά και δεν ισχυρίστηκα ότι αποσιωπήσατε τους Τσάκωνες εσκεμμένα.
    Κάτι τέτοιο δεν νομίζω ότι θα μπορούσε να συμβή στη σημερινή εποχή που οι αντιζηλίες της επαναστατικής αλλά και της μετεπαναστατικής περιόδου έχουν πιά κοπάσει.
    Προς πληρέστερη ενημέρωσή σας, το θέμα των τεσσάρων επιδρομών του Ιμπραήμ σ’ όλη την Κυνουρία (1825 & 1826) έχει αναπτύξει παλαιότερα ο κ. Κων/νος Λ. Κοτσώνης, με σχετική εισήγησή του στο Αρκαδικό Πνευματικό Συμπόσιο (Λεωνίδιο 21-23 Νοεμβρίου 1992). Η εισήγηση αυτή περιλαμβάνεται στα Πρακτικά του Αρκαδικού Πνευματικού Συμποσίου 1992 που δημοσιεύθηκαν στο Παράρτημα 20 των «Πελοποννησιακών», που εκδίδονται από την Εταιρεία Πελοποννησιακών Σπουδών, το 1994.
    Την εισήγηση αυτή μπορείτε να τη διαβάσετε μέσω της ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης του Αρχείου Τσακωνιάς, στην δνση :
    https://www.tsakonianarchives.gr/ibrahim-kynouria/
    και το σύνολο των Πρακτικών στην δνση :
    https://www.tsakonianarchives.gr/praktika-arkadikou-symposiou-1992/ .

    Το όνομα του Γενναίου δεν αναφέρεται βέβαια παρά μόνο δύο φορές, την πρώτη σαν ευρισκόμενου μαζί με άλλους οπλαρχηγούς στο στρατόπεδο των Βερβένων τον Ιούλιο του 1825 (2η επιδρομή), και την δεύτερη στο τέλος της 4ης επιδρομής όταν καταδιώκουν τις δυνάμεις του Ιμπραήμ τις οποίες και προσβάλλουν στις 19 Αυγούστου 1826 στην περιοχή του Βασσαρά, προξενώντας τους σημαντικές απώλειες (παραπομπή στα «Ελληνικά Υπομνήματα» του Γενναίου).

    Φυσικά τα παραπάνω δεν εξαντλούν το θέμα.
    Ευχαριστώ,
    Γιώργος Γαλέος


    [σημείωση : ο Κων.Λ. Κοτσώνης διετέλεσε πρόεδρος της Εταιρ. Πελοποννησιακών Σπουδών τα έτη 2008-2014]


    [ΑΝ ΕΣΤΕΙΛΑ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΑΥΤΟ 2 ΦΟΡΕΣ, ΔΙΑΓΡΑΨΤΕ ΤΗ ΜΙΑ]

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος17 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου17 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος13 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός30 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες79 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης17 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)34 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος1 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτική Ιστορία57 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας