Οι κρίσιμες ώρες πριν ξεκινήσουν οι αιματηρές μάχες στο κέντρο των Αθηνών για την τελική συντριβή των Δημοκρατικών Ταγμάτων (9 Σεπτεμβρίου 1926) (1)


Μετακίνηση τμήματος κυβερνητικών στρατευμάτων
για να ολοκληρωθεί η περικύκλωση
των Δημοκρατικών Ταγμάτων
Ήδη από τις πρώτες πρωινές ώρες της 9ης Σεπτεμβρίου πυκνές στρατιωτικές περίπολοι κινούνταν στο κέντρο της Αθήνας και ιδιαίτερα στους δρόμους γύρω από την πλατεία Συντάγματος. Η κίνηση γύρω από το Φρουραρχείο και τα γραφεία του Α΄ Σώματος Στρατού είχε απαγορευτεί, ενώ εκατοντάδες αξιωματικοί βρίσκονταν μπροστά στο Υπουργείο Στρατιωτικών λαμβάνοντας συνεχώς οδηγίες και αποστολές. Ο εκνευρισμός ήταν παντού έκδηλος και φαινόταν ότι κάτι σοβαρό έμελλε να συμβεί. Στις 6.00 το πρωί εμφανίστηκαν τμήματα του Στρατού που κατέλαβαν την πλατεία Κολωνακίου και τους γύρω δρόμους, οχυρώνοντας πρόχειρα την περιοχή.[2]

Το ίδιο πρωί, ο Ζέρβας ξύπνησε στην οικία του από τον δημοσιογράφο Παπαλουκά, ενημερώθηκε για τις κινήσεις μονάδων στην ευρύτερη περιοχή και φάνηκε να αιφνιδιάζεται από τις εξελίξεις. Έσπευσε στο στρατόπεδο της μονάδας του, όπου αντιλήφθηκε ότι το Β΄ Δημοκρατικό Τάγμα ήταν περικυκλωμένο από όλες τις υπόλοιπες μονάδες Στρατού που βρίσκονταν στο λεκανοπέδιο. Η αρχική εντύπωση των δύο διοικητών των Ταγμάτων ήταν ότι είχε εκδηλωθεί κίνημα πλαστηρικών αξιωματικών εναντίον του Κονδύλη. Ο Ζέρβας προσπάθησε να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον Κονδύλη, αλλά αυτό στάθηκε αδύνατο. Και οι δύο διοικητές έστειλαν αγγελιαφόρους στις μονάδες που τους είχαν κυκλώσει ρωτώντας τι συμβαίνει, αλλά οι απαντήσεις που πήραν ήταν αόριστες.[3] Υποψιαζόμενος ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει, ο Ζέρβας έστειλε μια περίπολο η οποία επιβεβαίωσε την περικύκλωση, οπότε έθεσε αμέσως τη μονάδα του σε επιφυλακή. Ως πρώτο αμυντικό μέτρο εγκατέστησε φρουρές στη διασταύρωση των λεωφόρων Κηφισίας και Αλεξάνδρας με διαταγή να συλλαμβάνουν οποιονδήποτε διερχόμενο αξιωματικό.[4]  
Στις 8.30 το πρωί είχε ολοκληρωθεί η κύκλωση των στρατώνων των δύο Δημοκρατικών Ταγμάτων. Ως εκείνη τη στιγμή οι διοικητές των κυβερνητικών μονάδων απαντούσαν στους αγγελιαφόρους των Δημοκρατικών Ταγμάτων ότι βρίσκονταν σε ασκήσεις. Τρία τέταρτα μετά, στις 9.15, τους κοινοποιήθηκε από τον συνταγματάρχη Ματσούκα η διαταγή του Κονδύλη που προέβλεπε τη διάλυση των δύο Ταγμάτων εκτός του λόχου τεθωρακισμένων. Σύμφωνα με τη διαταγή, οι στρατιώτες των Ταγμάτων είχαν την επιλογή είτε να ενταχθούν στη Χωροφυλακή με ακριβώς τις ίδιες υψηλές αποδοχές είτε να απολυθούν λαμβάνοντας ως αποζημίωση μισθούς δύο μηνών. Η ίδια διαταγή έθετε τους Ζέρβα και Ντερτιλή σε αποστρατεία με σύνταξη που αντιστοιχούσε σε εικοσαετή υπηρεσία.[5] Τη στιγμή της κοινοποίησης αεροπλάνα έριπταν φυλλάδια στους στρατώνες των Ταγμάτων τα οποία καλούσαν τους στρατιώτες τους να μην προβάλλουν αντίσταση καθώς τα παραπήγματα ήταν περικυκλωμένα από τις φρουρές των Αθηνών, Χαλκίδας και  Λαμίας, ο Στόλος βρισκόταν στο πλευρό της κυβέρνησης, ενώ τους προειδοποιούσαν για επερχόμενο λουτρό αίματος. Το μήνυμα στο φυλλάδιο έφερε την υπογραφή του ίδιου του Κονδύλη και προσπαθούσε να ενημερώσει τους οπλίτες των Ταγμάτων για τη διαταγή διάλυσης σε περίπτωση που ο Ζέρβας και ο Ντερτιλής απέκρυπταν το περιεχόμενό της, αλλά και να επηρεάσει το ηθικό τους. Παράλληλα καθησύχαζε τους στρατιώτες διαβεβαιώνοντάς τους ότι θα μετατάσσονταν στη Χωροφυλακή χωρίς να μειωθούν οι αποδοχές τους. Οι αντιδράσεις των διοικητών των Δημοκρατικών Ταγμάτων ήταν εξαρχής αρνητικές: ο Ζέρβας ζήτησε από τον κυβερνητικό απεσταλμένο υποστράτηγο Παλαιολόγου να αποσυρθούν τα κυβερνητικά στρατεύματα για να αποφευχθεί η αιματοχυσία και για να «το σκεφθεί», ενώ ο Ντερτιλής σε έξαλλη κατάσταση φώναζε ότι δεν αναγνώριζε τίποτα.[6]
Ως τις 9.30, οι φρουρές των Δημοκρατικών Ταγμάτων που είχαν εγκατασταθεί στην Κηφισίας συνέλαβαν αρκετούς αξιωματικούς, όπως τον ταγματάρχη Καρακατσάνη, τον αντισυνταγματάρχη Ματσούκα, ακόμη και τον λοχαγό Γερακάρη που ήταν υπασπιστής του Κονδύλη. Η ένταση και τα νεύρα όλων ήταν τεντωμένα, έτσι οι στρατιώτες ξυλοκόπησαν τους συλληφθέντες,[7] ενώ στην κακοποίησή τους πρωτοστάτησε ο λοχαγός Παπαδόπουλος, διοικητής του λόχου με τα τεθωρακισμένα αυτοκίνητα, και ο κουνιάδος του Ζέρβα λοχαγός Ποιητίδης, οι οποίοι φώναζαν ότι «δεν θα παραδίδονταν σαν γυναίκες». Λίγο αργότερα, στις 9.30, κατέφθασαν στα παραπήγματα ο διοικητής της ΙΙ Μεραρχίας υποστράτηγος Παλαιολόγου και ο συνταγματάρχης Φλούλης, ζητώντας από τον Ζέρβα να συμμορφωθεί με τις διαταγές τις οποίες έχει λάβει για να μη γίνει αιματοκύλισμα. Ο Ζέρβας διαμαρτυρήθηκε έντονα λέγοντας ότι αν ήταν αληθινή η διαταγή διάλυσης θα την εφάρμοζε μόνο αν αποσύρονταν τα στρατεύματα που τον είχαν κυκλώσει. Εκείνη την ώρα στον περίβολο του Β΄ Δημοκρατικού Τάγματος οι στρατιώτες ήταν συγκεντρωμένοι και επευφημούσαν τους κατώτερους αξιωματικούς τους που τους παρακινούσαν σε αντίσταση κατά των κυβερνητικών εντολών.[8] Οι μεσαίοι και κατώτεροι αξιωματικοί των Ταγμάτων ένιωθαν προσβεβλημένοι και ταπεινωμένοι από τις αποφάσεις της κυβέρνησης και είχαν διάθεση να μην υπακούσουν.
Ο Παλαιολόγου μετέφερε την πρόταση του Ζέρβα στον Κονδύλη για απόσυρση
Γεώργιος Κονδύλης
των κυβερνητικών και (πιθανή) παράδοση των Ταγμάτων. Ο Κονδύλης αρχικά αρνήθηκε με επιμονή, αλλά τελικά δέχθηκε επιφορτίζοντας τον συνταγματάρχη Δημήτριο Ψιάρρη να μεταφέρει τη σχετική διαταγή στις μονάδες που βρίσκονταν μπροστά στα παραπήγματα του Β΄ Δημοκρατικού Τάγματος με την ελπίδα ότι δεν θα επερχόταν η σύγκρουση. Ήδη, με διαταγή του Κονδύλη είχαν συλληφθεί και κρατούνταν όλοι οι παλαιοί παγκαλικοί αξιωματικοί που συμπαθούσαν τα Τάγματα (Κατσώτας, Ζουμπουλάκης, Μάταλας, Πετρόπουλος, Τσίγκανος). Τα παραπήγματα των Δημοκρατικών Ταγμάτων «έβραζαν» κυριολεκτικά, ενώ τα νεύρα όλων των στρατιωτών ήταν τόσο τεντωμένα ώστε, όταν ένας λοχίας αποπειράθηκε να προτείνει συνθηκολόγηση,[9] όλοι στράφηκαν να τον λιντσάρουν και γλίτωσε μόνο χάρη στην επέμβαση του Παλαιολόγου και του ίδιου του Ζέρβα. Λίγο πριν από τις 10.00 ο Ζέρβας κατάφερε να συνδεθεί τηλεφωνικά αρχικά με τον Μανέτα και μετά με τον Κονδύλη. Στην πρώτη συνομιλία ο Ζέρβας απείλησε τον Μανέτα ότι αν δεν απέσυρε τις δυνάμεις του γύρω από τα παραπήγματα θα κατέβαινε στην πόλη και θα συνελάμβανε τον Κονδύλη.[10] Στη δραματική συνομιλία που ακολούθησε, ο Ζέρβας διαμαρτυρήθηκε για την ατιμωτική απόφαση και τα μέτρα ασφαλείας εις βάρος του, ενώ απείλησε με αιματοχυσία σε περίπτωση που δεν αποσύρονταν οι κυβερνητικοί. Ο Κονδύλης δέχθηκε να μετακινηθεί μόνο το 1ο Σύνταγμα από τη Ριζάρειο Σχολή, καλώντας τον Ζέρβα να υπακούσει στην απόφασή του[11] και σε καμία περίπτωση να μην κινηθεί προς το κέντρο.
 Τυχαία στις 10.00 το πρωί βρέθηκε στη λεωφόρο Αλεξάνδρας ο ναύαρχος Δεμέστιχας, αρχηγός του ναυτικού επιτελείου, γνωστός του Ζέρβα από τη συνεργασία τους για την ανατροπή του Πάγκαλου. Όταν πληροφορήθηκε ότι υπήρχε διαταγή διάλυσης των Δημοκρατικών Ταγμάτων, προσήλθε στα παραπήγματα όπου από την ένταση των αξιωματικών και των στρατιωτών κατάλαβε ότι η σύγκρουση ήταν πολύ πιθανή. Στον δρόμο του για το γραφείο του Ζέρβα τον σταμάτησε ο λοχαγός Παπακυριαζής και με κοφτό τρόπο τού είπε ότι περίττευε να συνεχίσει. Μέσα στη σκόνη του στρατοπέδου που χρύσιζε από τον φθινοπωρινό ήλιο, ο Δεμέστιχας διέκρινε τον Ζέρβα περιστοιχισμένο από αξιωματικούς να δίνει διαταγές για τη μετακίνηση του Τάγματος με κατεύθυνση προς την Κηφισίας. Ο Δεμέστιχας του φώναξε εξορκίζοντάς τον να μην προχωρήσει με στρατεύματα έξω από τα παραπήγματα και κινήθηκε προς το μέρος του. Ο Ζέρβας τού απάντησε ότι έπρεπε να φύγει ο Κονδύλης και να σχηματιστεί άλλη κυβέρνηση, ενώ κάποιοι υπαξιωματικοί παρεμπόδισαν τον Δεμέστιχα να πλησιάσει περισσότερο.  
Η ώρα ήταν 10.05. Ο Ζέρβας ήταν ιδιαίτερα εκνευρισμένος με την εξέλιξη των πραγμάτων, που τη θεωρούσε μειωτική και ατιμωτική, και ήταν αποφασισμένος να κινηθεί επηρεαζόμενος και από τους υπόλοιπους αξιωματικούς που τον προέτρεπαν να αντιδράσει. Σύμφωνα με τη μεταγενέστερη κατάθεση του Παλαιολόγου, όλοι οι αξιωματικοί των Δημοκρατικών Ταγμάτων είχαν εξοργιστεί μέχρι παραφοράς για τη διάλυση των μονάδων τους και εξωθούσαν επίμονα τους διοικητές σε αποφάσεις ανυπακοής που αποδείχθηκαν μοιραίες.[12] Σύμφωνα με το κατηγορητήριο της δίκης, ο λοχαγός Παπαδόπουλος απείλησε ακόμη και τον ίδιο τον Ζέρβα ότι θα τον έδενε αν υποχωρούσε στην κυβερνητική διαταγή διάλυσης.[13] Λίγο πριν από την έξοδο του Β΄ Δημοκρατικού Τάγματος από τον στρατώνα του, ο Ζέρβας συναντήθηκε με δημοσιογράφους τους οποίους διαβεβαίωσε ότι τόσο ο ίδιος όσο και ο Ντερτιλής θα πολεμούσαν μέχρις εσχάτων,[14] ενώ έριξε την ευθύνη όσων θα γίνονταν στους κυβερνητικούς και στον Κονδύλη. Οι προετοιμασίες για τη μετακίνηση του Τάγματος συνεχίζονταν πυρετωδώς και οι στρατιώτες με τις χαρακτηριστικές γαλάζιες στολές τους στοιχίζονταν πίσω από τους αξιωματικούς τους γι’ αυτή που έμελλε να είναι η τελευταία τους παρέλαση κάτω υπό τον αττικό ουρανό, ενώ κατέφθαναν τα τρία τεθωρακισμένα που είχε στείλει προς ενίσχυσή τους ο Ντερτιλής.
Ο Ζέρβας είχε αποφασίσει να βαδίσει με το Τάγμα του ως το Υπουργείο
Η ενέδρα των κυβερνητικών στρατευμάτων
Στρατιωτικών, προκειμένου να συζητήσει ο ίδιος με τον Κονδύλη, σύμφωνα με τη μεταγενέστερη απολογία του στο στρατοδικείο. Αυτό όμως πιθανότατα αποτελούσε εκ των υστέρων αφελή δικαιολογία ως γραμμή υπεράσπισης γιατί αν ήθελε απλά να συζητήσει δεν θα πήγαινε με πολυβόλα και τεθωρακισμένα. Το πιθανότερο είναι ότι ο Ζέρβας επιθυμούσε να καταλάβει το Υπουργείο Στρατιωτικών και να συλλάβει τον Κονδύλη σκεπτόμενος ότι συνήθως στα στρατιωτικά κινήματα επικρατεί ο τολμηρότερος και ότι οι στρατιώτες σπάνια πυροβολούν. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα γινόταν κύριος της κατάστασης, διότι το Υπουργείο Στρατιωτικών ήταν εκείνη την εποχή το κέντρο των εξελίξεων. Από εκεί θα μπορούσε να τηλεγραφήσει στις μονάδες της επαρχίας και να εξασφαλίσει τη στήριξή τους ή να επιδιώξει κάποιου είδους συμβιβασμό.
Τα κυβερνητικά στρατεύματα βρίσκονταν στην κυριολεξία με το δάχτυλο στη σκανδάλη και αναμφίβολα όλοι οι διοικητές των κυβερνητικών μονάδων δεν θα δίσταζαν να διατάξουν  πυρ. Άλλωστε οι κυβερνητικοί γνώριζαν επακριβώς τις στασιαστικές προθέσεις του Ζέρβα, καθώς ο ανθυπολοχαγός Δουφλίδης είχε υποκλέψει μια τηλεφωνική συνομιλία των αρχηγών των Δημοκρατικών Ταγμάτων, στην οποία ο Ζέρβας απειλούσε ότι ο Κονδύλης θα πλήρωνε ακριβά την ατιμία του, και καλούσε τον Ντερτιλή να τον ακολουθήσει στην κάθοδό του στην πόλη.[15] Σε κάθε περίπτωση ο Ζέρβας δεν περίμενε ότι οι αντίπαλοί του θα χρησιμοποιούσαν ορειβατικό πυροβολικό στο κέντρο της Αθήνας ή ότι θα πυροβολούσαν χωρίς έλεος «στο ψαχνό».
Το πλέον σημαντικό εκείνη τη στιγμή για τον Ζέρβα ήταν να εξασφαλίσει την αφοσίωση των ανδρών του τους οποίους θα οδηγούσε κατά της κυβέρνησης. Έτσι, μίλησε στους άνδρες του Tάγματός του και προσπάθησε να τους φανατίσει λέγοντας: «Τα Γιαννάκια (σ.σ. οι κληρωτοί) ζητούν να πάρουν τα όπλα μας. Ρίξτε τους στο ψαχνό, παιδιά».[16] Περί τις 10.10 διέταξε τις δυνάμεις του να κινηθούν. Τα τεθωρακισμένα οχήματα ξεκίνησαν πρώτα με χαμηλή ταχύτητα και υπερέβησαν εύκολα τα οδοφράγματα που είχαν ανεγείρει οι κυβερνητικοί στο ύψος του Ευαγγελισμού. Ακολουθούσαν οι οπλίτες του Β΄ Δημοκρατικού Τάγματος με επικεφαλής τον Ζέρβα έφιππο, και ο σχηματισμός κατευθυνόταν αργά προς το υπουργείο από την Κηφισίας. Κατά τη μοιραία πορεία του σχηματισμού, εμφανίστηκε ο Παλαιολόγου με τον Πρωτοσύγγελο, οι οποίοι προσπάθησαν απεγνωσμένα να αποτρέψουν το μοιραίο. Ο Παλαιολόγου ενημέρωσε τον Ζέρβα για τη διαταγή που είχε εκδώσει το Σώμα και κομιζόταν από τον Ψιάρρη εκείνη την ώρα για υποχώρηση των κυβερνητικών στρατευμάτων, παρακαλώντας τον την ύστατη στιγμή να μην προχωρήσει και να επιστρέψει στους στρατώνες.[17] Οι αξιωματικοί του Τάγματος όμως με πρωτοστατούντα τον λοχαγό Παπαδόπουλο φώναζαν στον Ζέρβα να μην υποχωρήσει και έτσι ο σχηματισμός συνέχισε τη μοιραία πορεία του.
Όταν οι μονάδες έφτασαν στο ύψος της οικίας Πρεζάνη και της Ριζαρείου Σχολής στις 10.20, ο Ζέρβας τέθηκε αντιμέτωπος με διμοιρίες του 2ου Συντάγματος πίσω από οδοφράγματα στο αλσύλλιο του Ευαγγελισμού και στο παρακείμενο κτίριο της Εφορείας στρατιωτικού υλικού, αλλά και με στοιχεία πυροβολικού που ήταν παρατεταγμένα στην πλατεία Ρηγίλλης υπό τις διαταγές του υπολοχαγού Χατζηαθανασίου. Ο Ζέρβας είδε τον αντισυνταγματάρχη Ταμπάκη που διοικούσε τις δυνάμεις στην περιοχή και βρισκόταν στην οικία Πρεζάνη και του ζήτησε να του ανοίξει τον δρόμο γιατί αλλιώς «δεν ήξερε και αυτός τι θα γίνει». Ο Ταμπάκης τον πλησίασε και προσπάθησε να τον ηρεμήσει, αρνούμενος όμως να υποχωρήσει χωρίς σχετική διαταγή από το Σώμα.[18] Ο Ζέρβας όμως ήταν εκνευρισμένος, του φώναξε ότι είχε εκδοθεί η σχετική διαταγή από τον Κονδύλη, οπότε η στάση του αποτελούσε ανυπακοή. Οι δύο άνδρες λογόφεραν, ο Ζέρβας τον έπιασε από το χέρι απειλώντας τον με σύλληψη αν δεν έδινε διαταγή να ανοιχτεί ο δρόμος, ενώ τον απείλησε ότι θα «περνούσε από πάνω του». Εναντίον του Ταμπάκη φώναζε και ο λοχαγός Παπαδόπουλος που με δύο στρατιώτες κινήθηκε να τον συλλάβει.



[1] Η μοναδική αναλυτική περιγραφή της δραματικής αυτής ημέρας βρίσκεται στον Δαφνή, αλλά η έρευνά μου με οδήγησε σε μια κάπως διαφορετική εκδοχή από τη δική του. Προσπάθησα να συναρμολογήσω την αλληλουχία των γεγονότων στηριζόμενος στα δημοσιεύματα του Τύπου, διασταυρώνοντας τις πληροφορίες τους με τις καταθέσεις των σημαντικότερων πρωταγωνιστών στη δίκη των Ταγμάτων που ακολούθησε. Κατά κανόνα δεν υπήρχαν αντιφάσεις ή σοβαρές διαφορές στο πρωτογενές υλικό που επεξεργάστηκα, οπότε φρονώ ότι η διήγηση που παραθέτω προσεγγίζει σε μεγάλο βαθμό ακριβείας τις εξελίξεις εκείνης της αιματηρής ημέρας.
[2] Ελληνική, 10.9.1926.
[3] Ότι έχουν βγει για ασκήσεις κ.λπ.
[4] Παραπεμπτικό των κατηγορουμένων στη δίκη των Δημοκρατικών Ταγμάτων, Εμπρός, 21.9.1926.
[5] ΣΚΡΙΠ, 10.9.1926.
[6] Κατάθεση του Ματσούκα στη δίκη των Δημοκρατικών Ταγμάτων, Πολιτεία, 22.9.1926.
[7] Εμπρός, 21.9.1926.
[8] Κατάθεση του ταγματάρχη Τσίκνη, Ελεύθερος Τύπος, 24.9.1926.
[9] Από τις ανακρίσεις μετά την αιματοχυσία, Εμπρός, 12.9.1926.
[10] Κατάθεση του ταγματάρχη Κανδύλη στη δίκη των Δημοκρατικών Ταγμάτων, ΣΚΡΙΠ, 26.9.1926.
[11] Κατάθεση του ταγματάρχη Παπαθανασόπουλου, Πολιτεία, 23.9.1926.
[12] Βραδυνή, 21.9.1926.
[13] Βραδυνή, 20.9.1926.
[14] Αθηναϊκή, 9.9.1926.
[15] Κατάθεση του ταγματάρχη Παπαθανασόπουλου, Βραδυνή, 23.9.1926.
[16] Ελληνική, 10.9.1926.
[17] Κατάθεση του υποστράτηγου Παλαιολόγου, Πολιτεία, 22.9.1926.
[18] Κατάθεση του Ταμπάκη στη δίκη των Δημοκρατικών Ταγμάτων, Ελεύθερος Τύπος, 23.9.1926.

Σχόλια

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος17 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου17 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος13 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός30 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες79 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης17 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)34 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος2 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτική Ιστορία57 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας