Το Πάσχα στα Μετέωρα και η μάχη της Καλαμπάκας (1859)

Πηγή: http://www.amen.gr/

Η Μεγάλη Παρασκευή

"Το πρωί άκουσα τον ήχο του ωρολογίου. Η θέα από εδώ ήταν συγκλονιστική. Στο βάθος του ορίζοντα, προς τα νότια του βράχου, απλώνεται η θεσσαλική πεδιάδα και διακρίνεται το κάστρο της Τρίκκης στο λόφο.

Αριστερά, περιχυμένο από τις ακτίνες του ήλιου, είναι το βλαχολιβαδικό ύψωμα. Στα δεξιά φαίνονται, σαν ζωγραφιά, τα βουνά των Αγράφων, οι κορυφογραμμές της Πίνδου, ο ελικοειδής Πηνειός και οι Σταγοί (Καλαμπάκα), με τις πολλές μουριές και πιο κοντά οι μαύρες πλαγιές των Μετεώρων".


Έτσι περιγράφει ο Ρώσος περιηγητής Porf. Yspenskij (σε μετάφραση του Δημήτρη Δημητρίου, που δημοσιεύεται στον τελευταίο, 57ο τόμο του "Θεσσαλικού Ημερολογίου") το πώς βίωσε ο ίδιος τη Μεγάλη Εβδομάδα σ' έναν τόπο με έντονη θρησκευτική "ταυτότητα". Ο περιηγητής αναφέρεται στη Μεγάλη Παρασκευή και συνεχίζει λέγοντας πως, πίσω από τη μονή, στη βορειοδυτική πλευρά της, όχι και τόσο μακριά από την είσοδο, στη χαράδρα, ανάμεσα σε δύο πλαγιές του λόφου Κουκουλάς, φαίνεται, στο άνοιγμα μιας σπηλιάς, ένα λιθάρι που μοιάζει με λιοντάρι καθισμένο στα πίσω πόδια του και με γερμένο το κεφάλι.

Το μέγεθός του είναι τόσο μεγάλο, ώστε, συγκρινόμενο με τα αθηναϊκά μαρμάρινα λιοντάρια, τα οποία μεταφέρθηκαν κάποτε στη Βενετία, τα τελευταία να φαίνονται σαν λιονταράκια. Ο συνοδός του, μάλιστα, περιέγραψε παραστατικά αυτό το ομοίωμα του βασιλιά των ζώων: "Από τη θέση που στέκεται σε κοιτάζει με τέτοιο βλέμμα και, ενώ θα ήθελες να το χαϊδέψεις, τρομάζεις κιόλας".

"Λίγο πιο πέρα από τη σπηλιά του "λιονταριού", στην πλαγιά του Κουκουλά που δεν ονοματίζεται, υπάρχει ένας στενός γκρεμός, ο οποίος σού προξενεί δέος. Όμως, αν κοιτάξεις με προσοχή, θα χαμογελάσεις παρατηρώντας στη βάση του γκρεμού μία σκάλα από βασάλτη που μοιάζει με ανεστραμμένο χωνί, πάνω στο οποίο κάθεται ένα πουλί. Στην απέναντι πλευρά του γκρεμού, υψώνεται, ξέχωρα, μία στενόμακρη πλαγιά του Κουκουλά, η οποία στέφεται από την Μονή της Αγίας Τριάδας", γράφει ο Ρώσος περιηγητής.

Και συνεχίζει: "Η πλαγιά αυτή μοιάζει με μπαταρισμένο πλοίο χωρίς κατάρτια. Από εκεί είδε ξανά τον 'πέτρινο μοναχό' σαν να προσκυνούσε, με λυγισμένα τα γόνατά του, μπροστά από τον λόφο των Αγίων Αποστόλων. Κάποια στιγμή τον είδαν οι μοναχοί της Αγίας Τριάδας και μετά από τους τυπικούς χαιρετισμούς, τον προσκάλεσαν να επισκεφθεί τη μοναστική πολιτεία τους. Τούς υποσχέθηκε ότι θα τούς επισκεφθεί. Οι μοναχοί της Αγίας Τριάδας τράβηξαν επάνω, με το σχοινί, το δίχτυ που ήταν κατεβασμένο στον γκρεμό, και την κρεμασμένη σκάλα και αποσύρθηκαν στα κελιά τους. Αυτός, όμως, παρέμεινε στην ίδια θέση θαυμάζοντας το θέαμα των μετεωρίτικων βράχων και τη χάρη των μονών. Με την πρώτη ματιά πρόβαλλαν, σε μικρή απόσταση, "πυραμίδες", "οβελίσκοι", "κίονες", πλαγιές, σπηλιές, βάραθρα, αιωρούμενα πράσινα δέντρα, "ασπροπέτρινοι άνθρωποι" στους θάμνους, ένας πέτρινος "μοναχός" στο "κενό", "ιεροί πολίτες" στις πλαγιές των βράχων, που ήταν καλυμμένοι μερικοί από βασάλτη".

Ο Ρώσος περιηγητής περιγράφει, επίσης, με γλαφυρά "χρώματα" τον τρόπο που βίωσε το Μεγάλο Σάββατο. "Χθες πέρασα πολύ όμορφα", γράφει. "Η φύση γαλήνευε την ψυχή του, με τις θαυμαστές εικόνες της, αλλά σήμερα τον στεναχώρησε κάποιος άνθρωπος.

Μετά τη μεσημβρινή λειτουργία, βγαίνοντας από το καθολικό, ζήτησε άδεια από τον ηγούμενο για να συλλειτουργήσει, με αυτόν και με τους αδελφούς μοναχούς, στην πρωινή και μεσημβρινή λειτουργία της επόμενης ημέρας. Αυτός, όμως, αρνήθηκε να τού δώσει την άδεια, λέγοντάς του, ψυχρά, ότι χωρίς την έγγραφη άδεια του Οικουμενικού Πατριάρχη δεν επιτρέπεται σε κανέναν να λειτουργήσει σε πατριαρχικό και σταυροπηγιακό μοναστήρι. Μάταια του είπε ότι στο Άγιο Όρος, όπου οι εκεί αδελφοί είναι αρκετά φιλόξενοι και ο γέροντάς τους, και τα μοναστήρια είναι επίσης σταυροπηγιακά, τού επέτρεψαν να λειτουργεί νύχτα και μέρα, κι ας μην είχε έγγραφη άδεια από τον Οικουμενικό Πατριάρχη.

Όμως, ο ηγούμενος ήταν αμετάπειστος. Στεναχωρήθηκε αρκετά, όχι τόσο για την αυστηρή τυπολατρία που αψηφούσε την αδελφική αγάπη, όσο για τη δική του παράλειψη στο θέμα της άδειας, την οποία θα μπορούσε να λάβει από τον οικουμενικό πατριάρχη Κύριλλο, όταν τον συνάντησε. Τελικά, δεν άφησε τον εαυτό του να παρασυρθεί από αυτήν την κατάσταση. Προσευχήθηκε στο Θεό και ζήτησε τη βοήθειά του για το ιερό έργο του. Ησύχασε και άρχισε να κρατά σημειώσεις από τον κώδικα τον οποίο του είχε δώσει ο επίσκοπος της Τρίκκης", αναφέρεται χαρακτηριστικά στο Θεσσαλικό Ημερολόγιο.

"Η θύρα στο αρχονταρίκι ήταν διάπλατα ανοιχτή για να βλέπουν οι μοναχοί που πηγαινοέρχονταν με τι ασχολούνταν. Πραγματικά, αυτοί κοιτούσαν συχνά μέσα και τον παρακολουθούσαν. Ενώ διάβαζε ή έγραφε, άρχισε να σκέφτεται μήπως οι αδελφοί στη μοναστική πολιτεία τον υποψιάζονταν ως μεταμφιεσμένο κατάσκοπο, επειδή έτυχε τότε να επισκέπτεται την ελεύθερη Ελλάδα ο Ρώσος πρίγκιπας Κωνσταντίνος Νικολάεβιτς και ίσως κι αυτή η αφορμή να έμπαινε ως εμπόδιο για να ιερουργήσει. Τις σκέψεις αυτές τις θεώρησε αστείες και δεν τις πήρε στα σοβαρά" προστίθεται.

Το πρωινό της Κυριακής της Ανάστασης τον Κυρίου

"Η νύχτα ήταν ήρεμη και ζεστή. Στις 11 η ώρα ακούστηκαν τα χτυπήματα και οι ήχοι από το τοκ, το μπίλο, το κλέπαλο και την καμπάνα, που καλούσαν τους μονάχους να ετοιμαστούν για τη λειτουργία. Το τοκ- αναφέρει ο περιηγητής- ήταν φτιαγμένο από ξεραμένο δέντρο, σε μορφή στενόμακρης σανίδας, με στρογγυλό περιτύλιγμα στο κέντρο. Αυτό χτυπούσαν πρώτα-πρώτα.

Κάποιος το κρατούσε από το κέντρο στο περιτύλιγμα με την παλάμη του αριστερού χεριού του και με το άλλο χέρι το χτυπούσε με το ξύλινο σφυράκι, στην αρχή αργά, βγάζοντας τρεις απαλούς ήχους: τακ, τακ, τακ. Μετά τα χτυπήματα αυτά συνέχιζαν πιο γρήγορα, μία φορά σιγά και μία δυνατά, με ρυθμό, και στο τέλος τα χτυπήματα γίνονταν με τόση συχνότητα και μαστοριά που του φαίνονταν σαν να ήταν μελωδικά χτυπήματα τύμπανου. Αυτός άκουγε, με μεγάλη ευχαρίστηση, τους ήχους αυτούς και, παίζοντας τη γλώσσα του, προσπαθούσε να μιμηθεί τους ήχους κάπως έτσι: τακ τακά, τακά τακ, τακά τακ, τάκα, τάκα τακ.

Οι ήχοι αυτοί του θύμισαν το γρήγορο και ρυθμικό τρέξιμο των ελαφιών, στους Ψαλμούς, τα οποία σπεύδουν να πάνε για να πιουν το νερό της ζωής- οι ψυχές, τα ελάφια, που περιμένουν τη σωτηρία στις πύλες του Θεού, δηλαδή στις εκκλησίες", αναφέρει το σχετικό απόσπασμα του Θεσσαλικού Ημερολογίου.

Και συνεχίζει: "Από αυτόν τον παραλληλισμό τού γεννήθηκε μία σκέψη. Το τοκ κατασκευάσθηκε για να καλεί τους πιστούς για προσκύνημα, ενώ τα γρήγορα χτυπήματα σ' αυτό σημαίνουν την προσπάθεια των πιστών να ακούσουν τα λόγια του Θεού και τις προσευχές. Μετά τα χτυπήματα του τοκ ακούστηκαν βαθείς και κομμένοι ήχοι του ταλάντου: του! του! του! τουτά, τουτά, τουτά, του! του! του!

Οι ήχοι αυτοί προέρχονταν από τα χτυπήματα ενός ξύλινου σφυριού πάνω σε μία ξερή και μακριά σανίδα, η οποία κρεμόταν με σχοινιά από το καμπαναριό. Αυτό το τάλαντο, όπως υπέθεσε, ήταν τοποθετημένο εκεί για να ξυπνά τους ράθυμους μονάχους τις νυχτερινές ώρες και να τους παρακινεί να πηγαίνουν στην εκκλησία, ακολουθώντας τα ίχνη των πιστών θεϊκών ελαφιών. Όταν σταμάτησε να χτυπά το τάλαντο, ακούστηκε το σήμαντρο, φτιαγμένο από σίδερο, όχι ιδιαίτερα χοντρό, σε μορφή ημικυκλίου. Κάποιος, χτυπώντας το με το σφυράκι του, έβγαζε λεπτούς και απαλούς "προτρεπτικούς" ήχους: ντιν, ντιν, ντιν, ντιν, ντιν... Τι νόημα είχαν αυτοί οι ήχοι; Μάλλον ότι όλοι στέκονταν στο ναό του Κυρίου και, με απόλυτη ησυχία και ανάταση της ψυχής τους, περιμένοντας την έναρξη της θείας Λειτουργίας".

Χριστόδουλος Χατζηπέτρος
Η μάχη της Καλαμπάκας το 1854

Πριν από το μεσημέρι, τον επισκέφθηκε ο ηγούμενος. Εξήλθαν από το αρχονταρίκι και πήγαν στο νότιο άκρο της πλαγιάς, πίσω από το καθολικό της μονής. Από εκεί φαίνονταν καλά οι Σταγοί (Καλαμπάκα) και ο Σαλαμπριάς (Πηνειός) με το λιγοστό νερό του. Ο ηγούμενος του έδειξε τη θέση όπου έγινε η μάχη των Ελλήνων με τις τουρκοαραβικές ορδές, τον Απρίλιο του 1854, και άρχισε να τού διηγείται τα γεγονότα ως αυτόπτης μάρτυρας, ως εξής:

"Εννιά χιλιάδες Έλληνες, κάτω από τις οδηγίες του καπετάνιου Χριστόδουλου Χατζηπέτρου, έλεγχαν τους Σταγούς με τους παρακείμενους κήπους και δύο νερόμυλους δίπλα στον Πηνειό. Οι Άραβες πήραν θέση απέναντι από την πόλη, στην αριστερή όχθη του ποταμού, σε τρία ξεχωριστά υψώματα, δίπλα από αυτά. Και οι δύο αντίπαλοι είχαν χαρακώματα. Οι Έλληνες δεν είχαν κανόνια, ενώ οι εχθροί τους, για τρεις συνεχόμενες μέρες, σφυροκοπούσαν με τα κανόνια τους Σταγούς, χωρίς όμως να προκαλούν σημαντικές ζημιές. Όλοι οι κάτοικοι των Σταγών εγκατέλειψαν την πόλη τους με τα υπάρχοντά τους και κρύφτηκαν, άλλοι στα μοναστήρια των Μετεώρων και άλλοι στις ευρύχωρες σπηλιές, ανάμεσα στις πλαγιές της Μονής του Βαρλαάμ και της Μονής του Ρουσάνου.

Μετά τον τριήμερο κανονιοβολισμό και κάποιους πυροβολισμούς από τον εχθρό, ο καπετάνιος Χριστόδουλος αποφάσισε να βγει σε μία ανοιχτή μάχη με τον εχθρό, ο οποίος ήταν διπλάσιος, σχεδόν, σε δύναμη. Αντιλαμβανόμενος ότι έπρεπε να χωρίσει τις δυνάμεις του, συγκέντρωσε πάνω από τον μισό στρατό του στο νερόμυλο που ήταν απέναντι από την λαξευτή πλαγιά της Πίνδου. Με τον τρόπο αυτό απέκοψε την επικοινωνία του εχθρού με τα Τρίκαλα, από τα οποία αυτός εφοδιαζόταν με έμψυχο υλικό. Ο αρχηγός των Τουρκοαράβων, βλέποντας αυτό, απεφάσισε να βγάλει τους Έλληνες από τις θέσεις τους, οι οποίοι καλύπτονταν από τις μουριές. Όλες, όμως, οι επιθέσεις του αποκρούσθηκαν από τους Έλληνες, με αποτέλεσμα ο εχθρός να μην μετράει στις γραμμές του πολλούς θαρραλέους μαχητές. Η αποτυχία και η πείνα ανάγκασαν τους Άραβες στρατιώτες να υποχωρήσουν πίσω από το ποτάμι, το οποίο εκείνη την περίοδο είχε πολύ νερό.

Η υποχώρησή τους, η οποία έμοιαζε με τρεχάλα, ενθουσίασε τους Έλληνες, οι οποίοι, βγάζοντας τα σπαθιά τους, άρχισαν να επιτίθενται, ενωμένοι και κραυγάζοντες, στους εχθρούς οι οποίοι, στον πανικό τους, εγκατέλειψαν έξι κανόνια και πολλούς νεκρούς και τραυματίες. Οι γραμμές των Μουσουλμάνων διασπάστηκαν. Μέσα στο φόβο και στον πανικό τους, έτρεχαν να βρουν προστασία και σωτηρία πίσω από το ποτάμι. Επειδή, όμως, οι Έλληνες τους ακολουθούσαν κατά πόδας, δεν σώθηκαν πολλοί από αυτούς. Πολλοί σκοτώθηκαν και άλλοι, οι περισσότεροι, πνίγηκαν στο ποτάμι. Όμως, στη συνέχεια, οι νικητές δεν κυνήγησαν τους ηττημένους και προτίμησαν να γλεντήσουν τη νίκη τους, αφού χωρίσθηκαν σε διάφορα τμήματα.

Ο επίσκοπος των Σταγών Κύριλλος, ο οποίος ευλόγησε νωρίτερα τα όπλα των Ελλήνων για τη μάχη και τέλεσε, αργότερα, δοξολογία για την ανάπαυση των ψυχών εκείνων που έχασαν τη ζωή τους στη μάχη, εξορίσθηκε από τους Τούρκους, αργότερα, στον Άθωνα όπου ζει μέχρι σήμερα [1859]. Όταν οι Έλληνες τελείωσαν τα επινίκια γλέντια τους, ξεκίνησαν για την Τρίκκη. Τους σταμάτησαν, όμως, οι Γάλλοι και οι Άγγλοι διαμεσολαβητές και μετά από λίγες ημέρες επέστρεψαν στην ελεύθερη Ελλάδα".

Σχόλια

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος18 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου18 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος14 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός31 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες80 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης18 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)35 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος1 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτικά κινήματα1 Στρατιωτική Ιστορία58 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας