Ο Αθανάσιος Ευταξίας και οι προσπάθειες του για την περιστολή της διασπάθισης του δημόσιου χρήματος (1909-1926)

Αθανάσιος Ευταξίας
γράφει ο Φιλίστωρ Ι.Β.Δ.

Πρόλογος 

Ο Αθανάσιος Ευταξίας ήταν Έλληνας Θεολόγος, δημοσιογράφος, οικονομολόγος, συγγραφέας και πολιτικός που διατέλεσε βουλευτής, υπουργός, πρωθυπουργός για μικρό χρονικό διάστημα κατά τη δικτατορία του 1926, και γερουσιαστής έως την ημέρα του θανάτου του.

Ο Αθανάσιος Παπαλουκάς, όπως ήταν το πραγματικό του επώνυμο, γεννήθηκε στο Δαδί (νυν Αμφίκλεια) Φθιώτιδας στις 16 Φεβρουαρίου 1849. Αργότερα άλλαξε το επίθετό του σε Ευταξίας, ορμώμενος από το εκκλησιαστικό αξίωμα του ιερέα πατέρα του. Το 1859 αποφοίτησε από το Δημοτικό Σχολείο του χωριού του και συνέχισε τις σπουδές του στην Αθήνα, πρώτα στο Βαρβάκειο (1859-1863) και κατόπιν στη Ριζάρειο Εκκλησιαστική Σχολή (1863-1867). Το 1867 γράφτηκε στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας, από την οποία έλαβε πτυχίο το 1871. Στη συνέχεια μετέβη στη Λειψία για μεταπτυχιακές σπουδές στη θεολογία με βασιλική υποτροφία, αλλά δεν κατάφερε να ολοκληρώσει τις σπουδές του, με αποτέλεσμα να διακοπή η υποτροφία του. Παρέμεινε στη Γερμανία και παρακολούθησε μαθήματα εκκλησιαστικού δικαίου, πολιτικών και οικονομικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Βόννης.

Το 1877 επέστρεψε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία, όπου με ζήλο και αυταπάρνηση εργάσθηκε κατά της βουλγαρικής προπαγάνδας. Η εκεί παρουσία του προδόθηκε στις τουρκικές αρχές και αντιμετωπίζοντας τον κίνδυνο να συλληφθεί, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το μακεδονικό έδαφος και να επιστρέψει στην ελεύθερη Ελλάδα. Το 1883 άρχισε να εργάζεται ως δημοσιογράφος στην εφημερίδα "Αιών" και στη συνέχεια στις εφημερίδες "Ακρόπολις" και "Εφημερίς", αρθρογραφώντας για εκκλησιαστικά, πολιτικά και οικονομικά θέματα. Παράλληλα, ήταν ανταποκριτής της γερμανικής εφημερίδας Kölnische Zeitung (Εφημερίδα της Κολωνίας). 

Έναρξη της πολιτικής του σταδιοδρομίας

Στις εκλογές της 7ης Απριλίου 1885 εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Λοκρίδας ως ανεξάρτητος, σπουδαίο κατόρθωμα, όχι μόνο για την εποχή του. Το όφειλε, όπως έλεγε ο ίδιος, όχι τόσο στο εκλογικό του πρόγραμμα, όσο σ’ ένα γερό μουλάρι, με το οποίο «όργωσε» κάθε σπιθαμή της εκλογικής του περιφέρειας. Στη συνέχεια προσχώρησε στο «Τρίτο Κόμμα» του Δημητρίου Ράλλη. Επανεξελέγη βουλευτής Λοκρίδος ή Φθιωτοφωκίδος σε όλες σχεδόν τις εκλογικές αναμετρήσεις μέχρι το 1920 (1890, 1892, 1895, 1899, 1905, 1906, 1910, 1912, 1915 και 1920).

Διετέλεσε κατ’ επανάληψη υπουργός Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως, το 1893 στην κυβέρνηση του Σωτηρίου Σωτηρόπουλου, το 1897 στην κυβέρνηση του Δημητρίου Ράλλη και το 1899 στην κυβέρνηση του Γεωργίου Θεοτόκη. Στις 14 Ιανουαρίου 1900 απέτυχε να περάσει την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση και παραιτήθηκε. Τον Δεκέμβριο του 1893, μετά το «Δυστυχώς Επτωχεύσαμεν» του Τρικούπη, ο Ευταξίας μιλώντας στη Βουλή τόνισε: «Το χάος το οικονομικόν θα μας αναγάγη αναγκαίως εις τον διεθνή έλεγχον. Είναι αδύνατον πλέον να αποφύγωμεν αυτόν». Δικαιώθηκε τέσσερα χρόνια αργότερα γι' αυτή την πρόβλεψή του. Το 1894 νυμφεύθηκε την Αγλαΐα Γεωργακοπούλου, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, τον Γεώργιο, την Ασημίνα, και τη Θάλεια.

εξέγερση στο Γουδή
Μετά την επανάσταση στου Γουδή ανέλαβε το Υπουργείο Οικονομικών επί κυβερνήσεως Κυριακούλη Μαυρομιχάλη (1909-1910) και κατόρθωσε όχι μόνο να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό του 1910 που παρουσίαζε έλλειμμα 20 εκατομμυρίων δραχμών, αλλά να παρουσιάσει και πλεόνασμα, σπανιότατο γεγονός στη δημοσιονομική ιστορία του νεοελληνικού κράτους. Το επίτευγμα αυτό επιτεύχθηκε κυρίως με την περιστολή περιττών κρατικών δαπανών, όπως στο υπουργείο Εξωτερικών όπου ο Ευταξίας ανακάλυψε και περιέκοψε 2 εκατομμύρια δρχ περιττές δαπάνες. Με την ίδια τακτική έψαξε εξονυχιστικά τους προϋπολογισμούς όλων των υπουργείων και κατάφερε να εξοικονομήσει άλλα 10 εκατομμύρια δρχ χωρίς να επηρεάσει την απρόσκοπτη λειτουργία τους. Ένα μέρος του ελλείμματος καλύφθηκε και με νέους φόρους στα μεσαία και μεγάλα εισοδήματα και στην μεγάλη ακίνητη περιουσία, κάτι που έγινε δεκτό ασμενώς από τα φτωχότερα λαϊκά στρώματα. Η επιτυχία του Ευταξία επέτρεψε στο Ελληνικό δημόσιο να μην περιστείλει τις στρατιωτικές δαπάνες που αποδείχτηκαν πολύτιμες μόλις τρία χρόνια μετά. Σε αυτό του το κατόρθωμα ο Ευταξίας όφειλε και τη φήμη που τον ακολουθούσε έκτοτε, ως αυθεντία στα οικονομικά την οποία συμμερίζονταν και οι πολιτικοί του αντίπαλοι.

Πολύ σημαντική ήταν η μεταρρύθμιση που θέσπιζε για πρώτη φορά δημοπρασίες για τις προμήθειες του δημοσίου αλλά και για τις μισθώσεις ιδιωτικών ακινήτων, που εξοικονόμησε σημαντικούς πόρους για το Ελληνικό δημόσιο στο προσεχές διάστημα. Εξίσου σημαντική ήταν η πρωτοβουλία του να μειώσει το οικονομικό έτος του κρατικού προϋπολογισμού από 22 μήνες σε 18, να απαγορεύσει την υποδιαίρεση των άρθρων του ώστε να μην καταστρατηγούνται στην εφαρμογή τους όπως συνηθιζόταν εκείνη την εποχή, να απαγορεύσει την πληρωμή ενταλμάτων που δεν θα είχαν θεώρηση από το ελεγκτικό συνέδριο, τέλος να αφαιρέσει το δικαίωμα από υπουργούς να αυξάνουν τα έξοδα του υπουργείου τους χωρίς να έχουν εξασφαλίσει πριν την κάλυψη τους από τα διαθέσιμα κρατικά έσοδα. Στην σύντομη θητεία του ο Ευταξίας έθεσε μια σειρά από κανόνες που έβαλαν (προσωρινή) τάξη στα δημόσια οικονομικά του κράτους, εκσυγχρονίζοντας το υπουργείο Οικονομικών και τις λειτουργίες του.

Πρόεδρος της "επιτροπής των αιματηρών οικονομιών"


Στο επόμενο διάστημα μετά το 1910 και την δυναμική είσοδο του Ελευθέριου Βενιζέλου στην κεντρική πολιτική σκηνή, ως "παλαιοκομματικός" εντάχθηκε πολιτικά στον αντιβενιζελισμό  και έτσι το 1915 ανέλαβε το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας στην κυβέρνηση του Δημητρίου Γούναρη και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, το Υπουργείο Οικονομικών στη βραχύβια κυβέρνηση του Νικολάου Τριανταφυλλάκου.

Παρά το γεγονός ότι ήταν αντιβενιζελικός και βασιλόφρων, ο ακραίος δημοκρατικός Αλέξανδρος Παπαναστασίου τού ανέθεσε την προεδρία της περίφημης «Επιτροπής των αιματηρών οικονομιών», όπως ονομάστηκε το 12μελές συμβουλευτικό όργανο της Δ΄ Εθοσυνέλευσης, που συστάθηκε για την εξυγίανση των οικονομικών του κράτους (24 Μαΐου 1924). Η θητεία του οργάνου αυτού επικάλυψε την θητεία τριών διαδοχικών κυβερνήσεων (Παπαναστασίου, Σοφούλη, Μιχαλακοπούλου) περατώνοντας το έργο της τον Φεβρουάριο του 1925 και οι προτάσεις της έθιξαν οργανωμένα οικονομικά και κομματικά συμφέροντα στην οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας. 

Ανάμεσα στα άλλα, η επιτροπή πρότεινε τον Σεπτέμβριο του 1924 επί κυβερνήσεως Σοφούλη, να καταργηθούν πολλά αυτοκίνητα κρατικών αξιωματούχων, να συγχωνευτεί το υπουργείο δημοσίας τάξης με αυτό των Εσωτερικών, να πουληθούν πολεμικά πλοία παλαιάς τεχνολογίας που απαιτούσαν υψηλές δαπάνες συντήρησης, να συγχωνευθούν δημόσιες λειτουργίες και όλες οι λειτουργίες της δημόσιας υγείας, να εκποιηθούν πολλά κτήρια και οικόπεδα που ανήκαν στο κράτος και δεν χρησιμοποιούνταν, να μην γίνουν νέες προσλήψεις λιμενικών κτλ (1). Ευθύς εξ αρχής και οι τρεις κυβερνήσεις είχαν φέρει εμπόδια στο έργο της επιτροπής προσπαθώντας να υποβαθμίσουν (2) το «ενοχλητικό» έργο της μερικής χαλιναγώγησης της ακατάσχετης διασπάθισης του δημόσιου χρήματος. Είναι φανερό ότι οι προτάσεις αυτές της επιτροπής δυσαρέστησαν πολλούς, έτσι ο βίος της τερματίστηκε επί Μιχαλακόπουλου, όταν κατηγορήθηκε ο πρόεδρος της Αθανάσιος Ευταξίας ότι «ενσυνειδήτως η ασυνειδήτως υπέσκαπτε το πολίτευμα!(3)».

Η συνεργασία με τον Πάγκαλο

Ακολούθως ο Ευταξίας αξιοποιήθηκε από τον Πάγκαλο ως πρόεδρος της σύνταξης του Καταστατικού Χάρτη του Αγίου Όρους, του Εκκλησιαστικού Ταμείου και της «Αεροπορικής Αμύνης», από τον Ιούνιο του 1925 έως τον Ιούνιο του 1926. Η επαφή αυτή δεν ήταν τυχαία, αλλά εντασσόταν στην γενικότερη προσπάθεια του Παγκάλου να συνδιαλλαγεί με τον αντιβενιζελισμό, τακτική που δυσαρέστησε πολλούς Βενιζελικούς υποστηρικτές του και αποτέλεσε μια από τις αιτίες της τελικής πτώσης του καθεστώτος του. Στις 19 Ιουλίου 1926 αποδέχθηκε πρόταση του δικτάτορα στρατηγού Πάγκαλου και ανέλαβε την πρωθυπουργία της χώρας, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων του δικτάτορα με τους Λεωνίδα Παρασκευόπουλο και Κωνσταντίνο Ζαβιτσάνο. Η κυβέρνηση Ευταξία, εκτός από τον Τσερούλη, είχε στην σύνθεση της μόνο αντιβενιζελικούς πολιτευτές και ανέλαβε την διακυβέρνηση υπό ασφυκτικές συνθήκες δημοσιονομικού εκτροχιασμού, αλλά και εσωτερικού αναβρασμού. Στο βραχύ χρονικό διάστημα που έμεινε Πρωθυπουργός, ο Ευταξίας προσπάθησε να αμβλύνει τον αυταρχισμό του Παγκαλισμού απελευθερώνοντας άμεσα όλους τους εξόριστους πολιτικούς αρχηγούς, αλλά και να έρθει σε συνεννόηση με τον ημερήσιο τύπο  των Αθηνών καθώς η λογοκρισία  είχε αγγίξει τα όρια της συνολικής απαγόρευσης της ενημέρωσης. Ο Ευταξίας δεν αποτέλεσε έναν Πρωθυπουργό - ανδρείκελο αλλά έλαβε σοβαρές πρωτοβουλίες αντίθετες με την φιλοσοφία και τις πρακτικές του Παγκάλου.

Επί των ημερών της κυβέρνησης Ευταξία υπεγράφησαν οι τελικές συμφωνίες με την Σερβία που υπονόμευαν τα Ελληνικά οικονομικά συμφέροντα στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης(4) αλλά και στην οικονομική ζώνη που εξασφάλιζε η Σερβία στην Β. Ελλάδα(5). Οι συμφωνίες επέβαλλαν υποχρεώσεις στην Ελλάδα έναντι της Σερβικής μειονότητας στην Μακεδονία, ενώ η Γιουγκοσλαβική κυβέρνηση αποκτούσε δικαιώματα ελέγχου σε μια μονή του Αγίου Όρους. Οι διαπραγματεύσεις για την υπογραφή των συμφωνιών είχε ξεκινήσει με την ανάρρηση του Παγκάλου στην εξουσία και οι περισσότερες είχαν διενεργηθεί από τον ίδιο προσωπικά. Στο πακέτο των συμφωνιών περιλαμβανόταν ένας μυστικός όρος ο οποίος προέβλεπε την βοήθεια και την συμμαχία της Σερβίας σε περίπτωση επανάληψης του Ελληνοτουρκικού πολέμου στην Θράκη(6). Οι συμφωνίες αυτές ξεσήκωσαν θύελλα αντιδράσεων στον εμπορικό κόσμο της Θεσσαλονίκης, στην ευρύτερη κοινή γνώμη και στον στρατό, αλλά και από πολλούς διπλωμάτες(7) που παραιτήθηκαν διαχωρίζοντας την θέση τους.

 Ο Ευταξίας δεν παρέμεινε για πολύ στην πρωθυπουργία, καθώς στις 26 Αυγούστου 1926 ο Πάγκαλος ανετράπη από τον στρατηγό Κονδύλη και τους επικεφαλής των δημοκρατικών ταγμάτων Ναπολέοντα Ζέρβα και Βασίλειο Ντερτιλή. Ο Ευταξίας συνελήφθη, αλλά αφέθηκε ελεύθερος την επομένη. Στο ακόλουθο διάστημα αρθρογράφησε με ζωηρότητα στον τύπο υπέρ πολλών στοχευμένων περικοπών στις δημόσιες δαπάνες, ενώ έθεσε υποψηφιότητα ως ανεξάρτητος βουλευτής στις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 1926.

Η απαγόρευση υποψηφιότητας στις εκλογές του 1926

Γεώργιος Κονδύλης
Αναμφίβολα αποτέλεσε στίγμα για την νομιμότητα των εκλογών η απόφαση του Κονδύλη να μην επιτρέψει την κάθοδο σε αυτές όλων όσοι είχαν διατελέσει υπουργοί κατά την Παγκαλική περίοδο, ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο Ευταξίας. Η απόφαση αυτή υποστηρίχθηκε ενεργά από όλους τους αρχηγούς των Βενιζελικών κομμάτων που ορθά προέβλεπαν ότι ένα Παγκαλικό κόμμα θα μείωνε την εκλογική τους επιρροή και θα έδινε ίσως και απόλυτη πλειοψηφία στον Αντιβενιζελισμό. Ομοίως οι αντιβενιζελικοί πολιτικοί αρχηγοί, πλην Τσαλδάρη, που παρουσιάζονταν εκείνη την εποχή ως αμύντορες της νομιμότητας και των πολιτικών ελευθεριών, στην περίπτωση αυτή σιώπησαν φοβούμενοι μια πολιτική αναμέτρηση με τα υπολείμματα του προηγούμενου καθεστώτος που φάνηκε ότι δεν στερούταν εντελώς δημοτικότητας ακόμη και ανάμεσα στους αντιβενιζελικούς ψηφοφόρους. Απρόσμενα πολλά δικαστήρια σε όλη την Ελλάδα αρνήθηκαν να εφαρμόσουν τον νέο νόμο ανακηρύσσοντας υποψηφίους τους περισσότερους από τους αποκλεισθέντες που έθεσαν κανονικά την υποψηφιότητα τους.

Η αντίδραση του Κονδύλη υπήρξε άμεση και εκτός των ορίων της συνταγματικής και νομικής νομιμότητας: με νέα συντακτική πράξη ακύρωσε εκ νέου τις υποψηφιότητες των πρώην Παγκαλικών, κατήργησε την ισοβιότητα των δικαστών και απέλυσε απευθείας όλους όσοι δεν είχαν πειθαρχήσει στον πρώτο (αντισυνταγματικό) νόμο. Στην νέα αυτή αμφιλεγόμενη τουλάχιστον, πρωτοβουλία βρήκε αρωγούς εκτός του «πατέρα της Α΄ Ελληνικής δημοκρατίας" Αλέξανδρο Παπαναστασίου και τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Κουντουριώτη που υπέγραψε χωρίς αντιρρήσεις όλα τα σχετικά φύλλα εφημερίδας κυβερνήσεως. Ο Τσαλδάρης με δηλώσεις του στον Τύπο διαμαρτυρήθηκε έντονα τόσο για την αντισυνταγματική παύση των δικαστών, όσο και για την πρωτοφανή κατάργηση των αποφάσεων τους που δικονομικά δεν έστεκε. Το επιστέγασμα του εξευτελισμού της νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας ολοκληρώθηκε με νέα συντακτική πράξη του Κονδύλη που καταργούσε την προηγούμενη που απέλυε τους δικαστικούς, καθώς είχαν εγερθεί μεγάλες αντιδράσεις. Τελικώς στις εκλογές έναντι των αποκλεισθέντων Παγκαλικών κατέβηκαν στενοί συγγενείς τους οι οποίοι εξελέγησαν όλοι πανηγυρικώς(4) και στην περίπτωση του Ευταξία εκλέχθηκε ο γιος του Ιωάννης Ευταξίας.

Το τελευταίο στάδιο του βίου του -συγγραφικό έργο και αποτίμηση

Στις 20 Μαΐου 1929 εξελέγη αριστίνδην γερουσιαστής, με πρόταση του Ελευθερίου Βενιζέλου, ο οποίος εκτιμούσε ιδιαίτερα το ήθος και τις ικανότητές του και παρά τις αντιδράσεις που σημειώθηκαν στο εσωτερικό του κόμματος του. Ο Αθανάσιος Ευταξίας πέθανε στις 5 Φεβρουαρίου 1931 από «οξεία γρίπη», σε ηλικία 82 ετών. Ο "Ριζοσπάστης" με δημοσίευμα του "πανηγύρισε" για τον θάνατο του παλαιού πολιτικού. Η κηδεία του έγινε την επομένη στην Αθήνα και του απονεμήθηκαν τιμές αντιστρατήγου. Ανεψιός του ήταν ο βουλευτής και υπουργός επί κυβερνήσεων Παπάγου και Καραμανλή Λάμπρος Ευταξίας. 

Ενδεικτική του ήθους του και της θέλησης του Ευταξία για δημόσια προσφορά ήταν η σύνταξη της διαθήκης του τον Ιούνιο του 1930 στην οποία όριζε τα παρακάτω:

1. Να δοθούν 100.000 δρχ προς ανέγερση του κτιρίου του Γυμνασίου Αμφίκλειας
2. Να δοθεί στο Γυμνάσιο η Βιβλιοθήκη  και το αρχείο του
3. Να παραδοθεί στο Γυμνάσιο η Οπλοθήκη και η  πινακοθήκη
Η οπλοθήκη του περιελάμβανε πολλά παλιά αλλά και νέα (της εποχής του) όπλα. Η βιβλιοθήκη του περιελάμβανε πολλά βιβλία γραμμένα στην Ελληνική, Αγγλική, Γαλλική και Γερμανική γλώσσα. Το ιδιωτικό  του αρχείο περιελάμβανε έγγραφα επιτροπών, σχέδια νόμων, επιστολές κ.λ.π.

Ο Αθανάσιος Ευταξίας υπήρξε ένας μετριοπαθής πολιτικός σε μια εποχή ακροτήτων και μεγάλης πολιτικής οξύτητας. Ήταν οπαδός του νοικοκυρέματος του κράτους του εξορθολογισμού των λειτουργιών του και εχθρός της σπατάλης του δημόσιου χρήματος που δυστυχώς αποτελεί διαχρονική πληγή του Ελληνικού κράτους από την ίδρυση του. Κατά την γνώμη μου, το παράδειγμα του οφείλει να αποτελεί υπόδειγμα για τους σημερινούς και μελλοντικούς πολιτικούς, αν θέλουμε κάποτε ν μπει μια τάξη στα δημόσια οικονομικά μας... 

Στο συγγραφικό έργο του Αθανάσιου Ευταξία περιλαμβάνονται τα βιβλία:

Το έργον του Ελληνισμού εν Μακεδονία (1880)
Τα Οικονομικά της Ελλάδος (1893)
Η Ελλάς εν χρεωκοπία (1894)
Η Ελλάς εν τω μεταιχμίω ζωής και θανάτου (1898)
Μεταρρύθμισις και ανόρθωσις (1899)
Το εκκλησιαστικόν ζήτημα της Κύπρου (1901)
Περί εκκλησιαστικής μουσικής (1902)
Η γεωργική εκπαίδευσις (1902)
Προσοχή εις το Άγιον Όρος (1906)
Η διαβάθμισις της γενικής παιδείας και η μέση εκπαίδευσις εν Ελλάδι (1907)
Η εθνική μας μουσική (1907)
Η αναθεώρησις του Συντάγματος (1911)

Σημειώσεις

1. Η επιτροπή Ευταξία κατέθεσε λεπτομερές υπόμνημα με 20 σημεία για την περικοπή της σπατάλης του δημόσιου χρήματος και την εξοικονόμηση πόρων. Οι προτάσεις αυτές αποδεικνύουν ότι υφίσταται η συνέχεια  του κράτους από το 1924 ως σήμερα τουλάχιστον όσον αφορά την σπατάλη…. (εφημερίδα Μακεδονία, φύλλο 4ης Σεπτεμβρίου 1924, σελ 4)
2. Εφημερίδα ΕΣΤΙΑ, φύλλο 19ης Ιουνίου 1924, σελ 1
3. Μαρκεζίνης, τόμος 3 σελ 39
4. Εκλέχθηκαν ο Θαλής Τσιριμώκος αντί του Ιωάννη Τσιριμώκου, Ο Ρούσος Κούνδουρος αντί του Ιωσήφ, Ο Βασίλειος Κανακάρης Ρούφος αντί του Λουκά 
4. Ουσιαστικά η νέα συμφωνία δημιουργούσε ένα μικρό σερβικό λιμάνι εντός του λιμανιού της Θεσσαλονίκης, αλλά καθιέρωνε και μια ευρεία Σερβική εμπορική ζώνη διακίνησης των προϊόντων της (συμπεριλαμβανομένων και υλικού πολέμου) υπό διεθνή έλεγχο με Σερβική συμμετοχή (Αρετή Τούντα –Φεργάδη, σελ 230)
5. Σύμφωνα με τον Πάγκαλο η Ελληνική πλευρά με τις συμβάσεις αυτές αποκτούσε διευκολύνσεις στις μετακινήσεις των Ελληνικών προϊόντων μέσω της σιδηροδρομικής γραμμής που περνούσε από την Σερβία (Αρχείο Θ. Πάγκαλου, τόμος Β΄ σελ 153)
6. Αρχείο Θ. Πάγκαλου, τόμος Β΄ σελ 151. Η λογική της Παγκαλικής εξωτερικής πολιτικής άλλωστε ήταν συμμαχία με Αλβανία και Σερβία, τιμωρία της Βουλγαρίας και επανάληψη του πολέμου στην Ανατολική Θράκη με την βοήθεια της Αγγλίας και της Ιταλίας που είχαν εκείνη την εποχή σοβαρές προστριβές με την Κεμαλική Τουρκία. 
7. Όπως ο γενικός διευθυντής του υπουργείου Εξωτερικών Τσαμαδός

Πηγές


http://el.metapedia.org/Αθανάσιος Ευταξίας

https://lykeioamfikleias.blogspot.gr/2012/06/1849-1931-81.html

Όλα τα ψηφιοποιημένα αρχεία με τα έργα του Αθανασίου Ευταξία

Σχόλια

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος18 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου18 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος14 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός31 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες80 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης18 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)35 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος1 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτικά κινήματα1 Στρατιωτική Ιστορία58 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας