Πελοπίδας ο Θηβαίος: ο ενάρετος ηγέτης της Θηβαϊκής ηγεμονίας (410 π. Χ. - 364 π. Χ)

γράφει ο Φιλίστωρ

Πρόλογος - Γέννηση, καταγωγή και φιλοσοφία ζωής και γνωριμία με τον Επαμεινώνδα

Ο Πελοπίδας γεννήθηκε το 410 π. Χ στην Θήβα καταγόμενος από ένδοξη οικογένεια της πόλης. Λόγω της καταγωγής του διέθετε μεγάλη περιουσία και χρηματικό πλούτο, τον οποίο διέθετε με σύνεση και φιλανθρωπία υπέρ των πιο αδύναμων συμπολιτών του. Ήδη από την νεότητα του επέδειξε έφεση προς την σωματική άσκηση και την χρήση των όπλων, ενώ απέφευγε συστηματικά να επιδεικνύει τον πλούτο του εμφανιζόμενος με φτωχικά ρούχα, αλλά και αποφεύγοντας τα συμπόσια και προτιμώντας τα λιτά και υγιεινά γεύματα. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο ο Πελοπίδας είχε παντρευτεί και είχε αποκτήσει παιδιά, όμως ποτέ δεν ελάττωσε την δημόσια δράση του προς χάριν αυτών, καθώς θεωρούσε ότι ευνοούνταν περισσότερο τα παιδιά του από την συνολική πρόοδο της πατρίδας του.

Η πρώτη εκστρατεία που έλαβε μέρος ο Πελοπίδας ήταν όταν η Θήβα ενίσχυσε την Σπάρτη στον πόλεμο κατά των Αρκάδων στην μάχη της Μαντίνειας. Εκεί διακρίθηκε καθώς σε μια φάση της μάχης που μια πτέρυγα των Λακεδαιμονίων υποχώρησε, βρέθηκε στην πρώτη γραμμή αλλά δεν υποχώρησε και αντιστάθηκε στα χτυπήματα των εχθρών. Δεχόμενος 7 χτυπήματα σωριάστηκε και ο θάνατος ήταν επικείμενος όταν ένας συμπατριώτης του τον προστάτευσε με την ασπίδα του
Επαμεινώνδας
πολεμώντας με τόλμη τους εχθρούς. Ήταν ο Επαμεινώνδας, ένας από τους πλέον ενάρετους Θηβαίους πολίτες, θαρραλέος με μεγάλη φιλοσοφική μόρφωση και πατριωτισμό. Το περιστατικό αυτό δημιούργησε μια ισχυρή φιλία μεταξύ των δύο ανδρών που δεν διασαλεύτηκε ποτέ από διχόνοια η αντιζηλία. Οι δύο άνδρες συνεργάστηκαν στενά με μοναδικό γνώμονα την προκοπή της πατρίδας τους χωρίς τον παραμικρό ανταγωνισμό μεταξύ τους. Και ομολογουμένως ήταν μεγάλη η τύχη της Θήβας δύο τόσο ισχυρές προσωπικότητες με τόσες αρετές να ομονοούν και να συνεργάζονται καθώς εκεί στηρίχθηκε η (εφήμερη) αλλά λαμπρή Θηβαϊκή ηγεμονία στα χρόνια που ακολούθησαν.

Η δολοφονία των ολιγαρχικών και η αποκατάσταση του Θηβαϊκού πολιτεύματος

Μετά το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου, η Σπαρτιατική ηγεμονία γινόταν συνεχώς πιεστικότερη για τις περισσότερες αυτόνομες πόλεις, καθώς η στρατιωτική και ναυτική της δύναμη εθεωρείτο ασυναγώνιστη. Σε μια τέτοια περίπτωση το 382 π. Χ. , ολιγαρχικοί της Θήβας, προσκάλεσαν Σπαρτιατικό στρατό στην πόλη τους και επέβαλλαν το ολιγαρχικό πολίτευμα εξορίζοντας και επικηρύσσοντας τους δημοκρατικούς ανάμεσα τους και τον Πελοπίδα. Οι εξόριστοι κατέφυγαν στην Αθήνα, ενώ στην Θήβα εγκαταστάθηκε μια μόνιμη ισχυρή Σπαρτιατική φρουρά 1500ων ενόπλων στην Καδμεία ενώ η ολιγαρχική εξουσία είχε συγκεντρωθεί στους Αρχία και Λεοντιάδη, εύπορους Θηβαίους που ζούσαν μέσα στην τρυφή και στις απολαύσεις.

Οι εξόριστοι βρίσκονταν σε συνεχή κρυφή επικοινωνία με σημαίνοντες Θηβαίους πολίτες όπως ο Χάρωντας και ο Επαμεινώνδας σχεδίαζαν να επανέλθουν στην πόλη τους και να αποτινάξουν τον Σπαρτιατικό ζυγό. Αυτή την παράτολμη προσπάθεια ανέλαβαν το 379 π. Χ. μόλις 12 εξόριστοι πολίτες υπό τον Πελοπίδα. Χάρις την βοήθεια συμπολιτών τους κατάφεραν να αιφνιδιάσουν και να σκοτώσουν τους επικεφαλής των ολιγαρχικών έθεσαν την πόλη σε συναγερμό. Μέσα στην αναστάτωση και τον αιφνιδιασμό δόθηκε σύνθημα συγκεντρώθηκαν στην αγορά οι υποστηρικτές των εξόριστων με αρχηγό τον Επαμεινώνδα, ενώ η Σπαρτιατική φρουρά της Καδμείας αδράνησε όταν με μια επέμβαση της θα μπορούσε σε εκείνο το πρώιμο στάδιο να καταπνίξει το κίνημα. Με το πρώτο φως η πόλη μαζεύτηκε σε συνέλευση όπου ο Επαμεινώνδας παρουσίασε τους εξόριστους πλαισιωμένους από τους ιερείς. Οι εξελίξεις έγιναν δεκτές με ενθουσιασμό από το κοινό που εξέλεξε Βοιωτάρχη τον Πελοπίδα ο οποίος με όλη την παρατακτή δύναμη της πόλης πολιόρκησε την Καδμεία και τελικώς κατάφερε με συμφωνία να απομακρύνει την φρουρά της ολοκληρώνοντας την απελευθέρωση της πατρίδας του.

Η μεγάλη νίκη στα Λευκτρά και η ανάδυση της Θηβαϊκής ηγεμονίας

Οι Σπαρτιάτες δεν άργησαν να αντιδράσουν και έστειλαν μια πολύ μεγάλη στρατιωτική δύναμη υπό τον Βασιλιά Κλεόμβροτο. Οι δυνάμεις αυτές έκαναν συνεχώς επιδρομές στην ευρύτερη περιοχή των Θηβών και συμπλέκονταν σε αψιμαχίες και συμπλοκές με τους Θηβαίους χωρίς ξεκάθαρο αποτέλεσμα. Αυτό όμως έδινε κουράγιο κι θάρρος στους Θηβαίους καθώς γκρεμιζόταν ο μύθος του ανίκητου της Σπαρτιατικής φάλαγγας. Στην πιο σημαντική μάχη από αυτές, στις Τέγυρες το 375 π.Χ., ο Πελοπίδας νίκησε κατά κράτος την υπερδιπλάσια Σπαρτιατική δύναμη έχοντας μόνο τον Ιερό Λόχο, μια επίλεκτη στρατιωτική δύναμη που στρατωνιζόταν και εκπαιδευόταν στη  Καδμεία με έξοδα της πόλης. Η νίκη αυτή αποτέλεσε το προοίμιο της μάχης των Λευκτρών που ενταφίασε για πάντα την ηγεμονία της Σπάρτης αλλάζοντας τις ισορροπίες δυνάμεων στον Αρχαίο κόσμο. 

Αφού η Σπάρτη εξασφάλισε ειρήνη με τις υπόλοιπες πόλεις, εισέβαλε το 371 π.Χ. στην Θήβα με δέκα χιλιάδες οπλίτες και χίλιους ιππείς υπό τον Κλεόμβροτο με σκοπό να καταστρέψει οριστικά την Θήβα. Οι Θηβαίοι αποφάσισαν να πολεμήσουν, ορίζοντας Βοιωτάρχη των Επαμεινώνδα ο οποίος για πρώτη φορά χρησιμοποίησε την "Λοξή φάλαγγα" και επικεφαλής του Ιερού Λόχου τον Πελοπίδα. Στην μάχη των Λευκτρών στην κρίσιμη στιγμή όταν ο Κλεόμβροτος μετακινούσε μονάδες για να κυκλώσει τον Επαμεινώνδα, επιτέθηκε εναντίον του ο Πελοπίδας με τον Ιερό Λόχο. Η σφιχτή Σπαρτιατική φάλαγγα βρισκόταν σε σύγχυση όταν δέχθηκε την ισχυρή επίθεση και λύγισε. Αμέσως
επιτέθηκε με όλη την δύναμη του ο Επαμεινώνδας ολοκληρώνοντας την συντριβή των Σπαρτιατών. Από τους πρώτους νεκρούς στο πεδίο της μάχης ήταν ο Κλεόμβροτος ενώ οι οπλίτες των Σπαρτιατών έχασαν τόσο το φρόνημα τους και πανικοβλήθηκαν τόσο πολύ, ώστε για πρώτη ως τότε φορά στην Σπαρτιατική στρατιωτική Ιστορία, να εγκαταλείψουν κατά την φυγή τους τις ασπίδες τους στο πεδίο της μάχης.

Ακολούθως ο Επαμεινώνδας το 369 π.Χ. , μαζί με τον Πελοπίδα που εν τω μεταξύ είχε εκλεγεί Βοιωτάρχης, εισέβαλε στην Πελοπόννησο καλώντας σε αποστασία όλες τις πόλεις που ως τότε βρίσκονταν υπό την αναγκαστική ηγεσία της Σπάρτης, καταφέρνοντας να επανιδρύσουν την Μεσσήνη στην περιοχή της Ιθώμης. Στην συνέχεια, εισέβαλαν στην Σπάρτη λεηλατώντας τις γύρω περιοχές, χωρίς όμως να τολμήσουν επίθεση κατά της ίδιας πόλης. Επιστρέφοντας νικητές στην Θήβα, οι δύο ηγέτες βρέθηκαν κατηγορούμενοι από δημαγωγούς επειδή δεν παρέδωσαν το αξίωμα τους μετά τη παρέλευση της θητείας τους και εισήχθησαν σε δίκη με απειλή να τους επιβληθεί η ποινή του θανάτου, αλλά φυσικά αθωώθηκαν.

Εκστρατεία στην Θεσσαλία και πρεσβεία στην Περσία

Κατά την σύντομη διάρκεια της Θηβαϊκής ηγεμονίας χάρις τον Επαμεινώνδα και τον Πελοπίδα, η Θήβα πολιτεύτηκε προς την κατεύθυνση του σεβασμού των πόλεων ασχέτως στρατιωτικής δύναμης και στην εξασφάλιση της ανεξαρτησίας τους, που αποτελούσε ζητούμενο εκείνη την εποχή μέχρι την οριστική υποδούλωση στους Ρωμαίους.

Έτσι, την επόμενη χρονιά από την αθώωση του, ο Επαμεινώνδας εισέβαλε εκ νέου στην Πελοπόννησο με ισχυρή στρατιωτική δύναμη, ενώ ο Πελοπίδας στράφηκε στην Θεσσαλία και εξεστράτευσε κατά του κτηνώδη Βασιλιά των Φερρών Αλέξανδρου, που καταπίεζε τις πόλεις της Θεσσαλίας και επιζητούσε να τις υποτάξει στην αυθαίρετη εξουσία του. Ο Πελοπίδας επενέβη στην περιοχή, εξασφάλισε την ανεξαρτησία των πόλεων περιορίζοντας τον Αλέξανδρο στα όρια του Βασιλείου του. Ακολούθως μετέβη στην Μακεδονία όπου επέλυσε τις διαφορές μεταξύ του Βασιλιά Πτολεμαίου και του Βασιλιά Αλέξανδρου.  Λίγα χρόνια μετά, ο Πελοπίδας επέστρεψε στην Θεσσαλία ως διαπραγματευτής μεταξύ των Θεσσαλικών πόλεων και του Αλέξανδρου, αλλά απρόσμενα αιχμαλωτίστηκε από αυτόν. Οι Θηβαίοι οργίστηκαν και έστειλαν στρατό υπό άλλους στρατηγούς και όχι τον Επαμεινώνδα, αλλά αυτοί απέτυχαν στην αποστολή τους και στον γυρισμό, η πόλη τους αφαίρεσε την διοίκηση και τους τιμώρησε με μεγάλο χρηματικό πρόστιμο. Ακολούθως εξεστράτευσε ο Επαμεινώνδας ο οποίος νίκησε εύκολα τον Αλέξανδρο εξαναγκάζοντας αυτόν να συνάψει ανακωχή και να απελευθερώσει τον Πελοπίδα.

Εκείνη την εποχή, διαιτητής των Ελληνικών πραγμάτων και των ανταγωνισμών των πόλων είχε αναγορευτεί ο Πέρσης Βασιλιάς Αρταξέρξης. Οι Θηβαίοι έκριναν ότι όφειλαν να στείλουν πρεσβευτή για να παρουσιάσει τις θέσεις τους και επέλεξαν τον Πελοπίδα. Αν και η αποστολή αυτή δεν είχε τίποτε το ένδοξο και το ενάρετο, ήταν πολύ σημαντική για την πατρίδα του, έτσι ο Πελοπίδας την έφερε εις πέρας όσο καλύτερα μπορούσε. Παρουσίασε τις θέσεις της Θήβας στον Πέρση Βασιλιά επιτυγχάνοντας οι αποφάσεις του να είναι ευνοϊκές για την Θήβα. Ο Πελοπίδας αρνήθηκε όλα τα πλούσια δώρα που του χάρισε ο Αρταξέρξης, ενώ οι Αθηναίοι αντίστοιχα τιμώρησαν αυστηρά τον δικό τους απεσταλμένο που τα αποδέχθηκε, καθώς η αποδοχή τους έμοιαζε με δωροδοκία.

Η τελευταία εκστρατεία στην Θεσσαλία - Θάνατος

Όσο ο Πελοπίδας βρισκόταν στην Ανατολή, ο Βασιλιάς Αλέξανδρος των Φερών ξεκίνησε εκ νέου να επιτίθεται κατά των Θεσσαλικών πόλεων που επειγόντως έστειλαν πρέσβεις στην Θήβα ζητώντας στρατιωτική βοήθεια υπό τον Πελοπίδα συγκεκριμένα. Η πόλη έδωσε την έγκριση της και ο Πελοπίδας ετοίμασε ισχυρό στρατό 7.000 αδρών για να εισβάλλει στην Θεσσαλία το 364 π.Χ. για να ξεπλύνει την ατίμωση της αιχμαλωσίας του και να λύσει μια και καλή τους λογαριασμούς του με τον Αλέξανδρο. Τη παραμονή της εκστρατείας έγινε έκλειψη ηλίου που θεωρήθηκε από όλους κακός οιωνός και υπήρξε γενική απροθυμία για εκκίνηση από την πόλη. Παρά τις εκκλήσεις του δήμου για αναβολή, ο Πελοπίδας συγκέντρωσε 300 εθελοντές ιππείς και βάδισε στα Φάρσαλα όπου συγκέντρωσε στρατεύματα από όλες τις Θεσσαλικές πόλεις. Ο Αλέξανδρος έμαθε ότι διέθετε μεγάλη αριθμητική υπεροχή και βάδισε εναντίον του αντιπάλου του προκαλώντας μάχη στην περιοχή "Κυνός Κεφαλαί".

Η μάχη εξελίχθηκε σε μεγάλη ήττα του Αλέξανδρου καθώς ο Πελοπίδας εκμεταλλεύτηκε τη εμπειρία των ιππέων του, αλλά και τη ευψυχία των Θεσσαλών που μάχονταν για την ελευθερία τους έναντι των μισθοφόρων του Βασιλιά. Ενώ η μάχη είχε κριθεί εις βάρος του Βασιλιά, ο Πελοπίδας διέκρινε στην αντίπαλη παράταξη τον Αλέξανδρο και χάνοντας την αυτοκυριαρχία του, επιτέθηκε μόνος του αλαλάζοντας. Ο Αλέξανδρος κρύφτηκε ανάμεσα στους σωματοφύλακες του, αλλά ο Πελοπίδας τυφλωμένος από το πολεμικό του μένος δεν υποχώρησε, σκοτώνοντας επί τόπου τους πρώτους εξ αυτών. Οι υπόλοιποι όμως χτύπησαν και σκότωσαν τον επελαύνοντα πολέμαρχο με τα δόρατα τους σκορπίζοντας οργή και λύπη στους αντιπάλους τους. Οι Θεσσαλοί συνέχισαν την μάχη με πάθος συντρίβοντας τον Αλέξανδρο και σκοτώνοντας τρεις χιλιάδες από τους στρατιώτες του. Η απώλεια του Πελοπίδα όμως δε μπορούσε να ισοσκελιστεί.

Ο Πελοπίδας τάφηκε στην Θεσσαλική γη για της οποίας την ελευθερία είχε θυσιαστεί μετά από επίμονες εκκλήσεις των Θεσσαλών στην πατρίδα του. Η κηδεία του είχε την μεγαλοπρέπεια που προσδίδει η ειλικρινής θλίψη των συμμετεχόντων, που είναι πολύ μεγαλύτερη από την αντίστοιχη των πολυτελών τελετών. Η τύχη του Αλέξανδρου δεν θα μπορούσε να είναι καλύτερη: οι Θηβαίοι στρατηγοί Μάλκιτος και Διογείτονας εκστράτευσα εναντίον του με ισχυρό στρατό και τον εξανάγκασαν να αποχωρίσει οριστικά από την Θεσσαλία. Ο Βασιλιάς των Φερών δολοφονήθηκε λίγους μήνες μετά από συνωμοσία της γυναίκας Θήβης του με τα αδέρφια της.

Επίλογος - μια αποτίμηση

Ο Πελοπίδας αποτέλεσε ένα γνήσιο δημιούργημα της λαμπρότερης εποχής του Ελληνικού Αρχαίου κόσμου: πολεμιστής με μια φιλοσοφική ενατένιση της ζωής, ενάρετος με πίστη σε ανώτερα ιδανικά της φιλίας και της ανιδιοτέλειας. Από τα προσωπικά επιτεύγματα του Πελοπίδα, πιστεύω ότι ξεχωρίζει η αποκατάσταση του πολιτεύματος στην Θήβα. Το επίτευγμα που ίσως δεν οφειλόταν αποκλειστικά στον Πελοπίδα αυτός όμως είχε πρωταγωνιστικό ρόλο, ομοιάζει με το επίτευγμα του Θρασύβουλου που επανέφερε την Δημοκρατία στην Αθήνα σκοτώνοντας τους τριάκοντα τυράννους. Είχε μεγάλη σημασία, γιατί μόλις 12 άνθρωποι με πίστη ξεκίνησαν να αντιταχθούν σε μια πανίσχυρη αυτοκρατορία παρακινημένοι από την φιλοπατρία και το φιλότιμο τους. Κατά την γνώμη μου, αποτελεί ένα Ιστορικό παράδειγμα πως μια χούφτα άνθρωποι μπορούν να αλλάξουν το ρου της Ιστορίας.        

Ι. Β. Δ.

Πηγές

Πλούταρχος, παράλληλοι βίοι (Πελοπίδας - Μάρκελλος), μετάφραση - περίληψη - σχόλια Γεώργιος Ράπτης, εκδόσεις Ζήτρος

Βιογραφία Πελοπίδα (όλο το Αρχαίο κείμενο)

http://www.sikyon.com/Thebes/pelopidas_gr.html

Πολύβιος, Ιστορίαι, τόμος ΙΙΙ

Σχόλια

  1. Ενδιαφέρον άρθρο. Συνήθως όλοι ασχολούνται με τον Επαμεινώνδα και ξεχνούν τον Πελοπίδα, ο οποίος υπήρξε εξ ίσου σημαντικός ηγέτης και στρατηγός.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αγαπητέ Κλέωνα έχεις δίκαιο. Στην συνηθισμένη αναζήτηση που έκανα στην google με το όνομα "Πελοπίδας" έβγαλε μόνο δύο η τρεις περιπτώσεις πολύ συνοπτικών αναφορών.

    Ως τώρα δεν υπήρχε κάτι πιο εκταταμμένο και λεπτομερές στο διαδίκτυο, οπότε μπορώ να υπερηαφανευτώ ότι έχω την "αποκλειστικότητα"!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Δεν αναφέρεις για την φράση "ες αύριον τα σπουδαία" που πλέον έχει καθιερωθεί.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

Αρχείο

Εμφάνιση περισσότερων

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

α1 Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος26 Αβράαμ Λίνκολν1 Άγγελος Έβερτ1 Άγγελος Σικελιανός1 Αγγλία12 Άγιο Όρος5 Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος3 Αδαμάντιος Κοραής9 Αθανάσιος Ευταξίας1 Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης2 Αθανάσιος Τσακάλωφ1 Αιγαίο17 Αιγαίο Ελληνική θάλασσα3 Αίγινα1 Αισχύλος1 Ακρόπολη12 Αλβανία13 Αλεξάνδρεια9 Αλέξανδρος Ζαϊμης6 Αλέξανδρος Κορυζής5 Αλέξανδρος Κουμουνδούρος7 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος14 Αλέξανδρος Οθωναίος7 Αλέξανδρος Παπάγος17 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης7 Αλέξανδρος Παπαναστασίου17 Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής1 Αλέξανδρος Σακελαρίου5 Αλέξανδρος Υψηλάντης8 Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος3 Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν5 Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Αναγέννηση3 Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος1 Αναστάσιος Παπούλας4 Ανατολική Ρωμυλία1 Ανδρέας Γ. Παπανδρέου16 Ανδρέας Καρκαβίτσας2 Ανδρέας Λόντος2 Ανδρέας Μεταξάς1 Ανδρέας Μιαούλης8 Ανδρέας Μιχαλακόπουλος13 Ανδρέας Τζίμας1 Άνθιμος Γαζής1 Αννα Κομνηνή1 Άννα Κομνηνή1 Αννίβας1 Αντάντ18 Αντιβενιζελισμός30 αντισημιτισμός5 Αντόνιο Γκράμσι1 Αντώνης Σαμαράς1 Απεργίες4 Αποικιοκρατία6 Άραβες3 Αρβανίτες1 Άρειος Πάγος3 Άρης Βελουχιώτης9 Αριστείδης ο Αθηναίος2 Αριστοτέλης7 Αριστοτέλης Ωνάσης1 Αρχαία Αθήνα28 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία10 Αρχαία Σπάρτη22 Αρχαιοκαπηλεία6 Αρχαιολογία26 Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός3 Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος3 Αρχιμίδης4 Αστρονομία4 Αστυνομία2 Αυστρία4 Αυτοκράτορας Ηράκλειος3 Αφρική4 Αχαϊκή Συμπολιτεία2 β1 Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος43 Βαλκάνια26 βασανιστήρια1 Βασίλειος Τσίχλης23 Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄1 Βασιλιάς Γεώργιος Α΄22 Βασιλιάς Γεώργιος Β΄26 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄34 Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄8 Βασιλιάς Όθων Α΄25 Βασιλιάς Παύλος Α΄7 Βασιλιάς Φίλιππος Β΄6 Βενιαμίν Λέσβιος1 Βιβλία και Βιβλιοθήκες37 Βιβλιοκρισίες87 Βιέννη5 Βιετνάμ2 Βιογραφίες79 Βλάσης Γαβριηλίδης1 Βουλγαρία14 γ1 Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης8 Γαλλία21 Γαλλική Επανάσταση6 Γαριβάλδι2 Γελιογραφίες4 Γενοκτονία των Αρμενίων3 Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου6 Γερμανία51 Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός2 Γεώργιος Α. Παπανδρέου19 Γεώργιος Βλάχος4 Γεώργιος Γρίβας (Διγενής)7 Γεώργιος Ζησιμόπουλος2 Γεώργιος Θεοτόκης10 Γεώργιος Κάνιγκ3 Γεώργιος Καραϊσκάκης4 Γεώργιος Καρτάλης2 Γεώργιος Καφαντάρης9 Γεώργιος Κονδύλης17 Γεώργιος Κουντουριώτης4 Γεώργιος Λεοναρδόπουλος2 Γεώργιος Παπαδόπουλος2 Γεώργιος Παπανδρέου (GAP)1 Γεώργιος Πωπ1 Γεώργιος Ράλλης6 Γεώργιος Σεφέρης2 Γεώργιος Σταύρου2 Γεώργιος Στρέιτ1 Γεώργιος Τσολάκογλου4 Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας)1 Γιάννης Ιωαννίδης3 Γιάννης Ψυχάρης2 Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο)8 Γιουγκοσλαβία12 Γιώργης Σιάντος4 Γιώργος Ρωμανός1 Γκουλάγκς4 Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά35 Γράμμος - Βίτσι2 Γρηγόρης Φαράκος2 Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας)7 Γρηγόριος Ξενόπουλος4 δ1 Δαρδανέλλια1 Δέσποινα Κούρτη1 Δημήτρης Παρτσαλίδης3 Δημήτριος Αναγνωστόπουλος1 Δημήτριος Βούλγαρης2 Δημήτριος Γούναρης24 Δημήτριος Ιωαννίδης1 Δημήτριος Καλλέργης1 Δημήτριος Μάξιμος1 Δημήτριος Ράλλης4 Δημήτριος Υψηλάντης10 Δημήτριος Ψαρρός4 Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ)19 Δημοσθένης4 Δημοψήφισμα2 δημοψήφισμα 19243 Διατροφή5 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.)3 Δικαιοσύνη7 Διονύσιος Σολωμός1 Διπλωματία24 δοσιλογισμός3 δουλεμπόριο3 Δύση2 Δωδεκάνησα13 Ε.Ρ.Ε.5 ΕΔΕΣ15 Εθνικά Δάνεια2 Εθνική αντίσταση13 Εθνική τράπεζα4 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.)8 Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ)6 Εθνικός Διχασμός (1914-1918)34 Εθνικός Συναγερμός3 Εθνοσυνέλευση5 ΕΚΚΑ4 Εκκλησιαστική Ιστορία10 ΕΛΑΣ29 Ελβετία4 ΕΛΔΥΚ1 Ελευθέριος Βενιζέλος71 Ελληνική λογοτεχνία5 Ελληνική Οικονομική Ιστορία34 Ελληνική Οικονομική κρίση33 Ελληνική Παιδεία23 Ελληνική Παράδοση2 Έλληνικό Έθνος33 Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος12 Ελληνικός στρατός43 Ελληνισμός27 Ελληνισμός της Αμερικής2 Ελληνοτουρκικές σχέσεις6 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 189711 Ελλήνων Πάσχα3 Εμμανουήλ Μπενάκης1 Εμμανουήλ Ξάνθος1 Εμμανουήλ Παπάς1 Εμμανουήλ Ρέπουλης5 Εμμανουήλ Ροϊδης4 Εμμανουήλ Τομπάζης2 Εμμανουήλ Τσουδερός5 Εμπόριο6 Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.)1 Ένωση Κέντρου5 ΕΟΚ1 ΕΟΚΑ Α΄10 ΕΟΚΑ Β΄3 Επανάσταση στο Γουδή10 Επέτειος2 Επίκουρος1 Επιτάφιος1 Ερατοσθένης1 Ερυθρός Σταυρός3 ΕΣΣΔ19 Ευάγγελος Αβέρωφ3 Ευάγγελος Λεμπέσης1 Ευεργέτες1 Ευρωπαϊκή Ένωση3 Ευρωπαικός Διαφωτισμός3 εφημερίδα "Καθημερινή"5 Η γυναίκα στην Ιστορία2 Η δίκη των "εξ"25 Ήθη και έθιμα3 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.)37 Ήπειρος14 Ηράκλειτος1 Ηρακλής Θεσσαλονίκης5 Ηρόδοτος13 Θαλής ο ΜΙλήσιος1 Θέατρο5 Θεμιστοκλής5 Θεμιστοκλής Σοφούλης9 Θεόδωρος Δηλιγιάννης6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης13 Θεόδωρος Πάγκαλος20 Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος)1 Θεόδωρος Τουρκοβασίλης3 Θεόφιλος Καΐρης1 Θερμοπύλες2 Θεσσαλονίκη28 Θουκυδίδης10 Θράκη11 Θρασύβουλος Τσακαλώτος3 Θρησκεία3 Θωρηκτό Αβέρωφ9 Ι.Β.Δ.104 Ιαπωνία3 Ιατρική8 Ιερή Συμμαχία8 Ιερός Λόχος6 Ιλιάδα11 Ίμια3 Ιουλιανή κρίση του ΄652 Ιούλιος Βέρν2 Ιπποκράτης ο Κώος3 Ισλάμ6 Ισοκράτης2 Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος5 Ιστορία622 Ιστορία της Αλβανίας12 Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας1 Ιστορία της Κρήτης16 Ιστορία του Αθλητισμού9 Ιταλία27 Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης2 Ιωάννης Γκούρας1 Ιωάννης Δεμέστιχας3 Ιωάννης Καποδίστριας24 Ιωάννης Κωλέττης6 Ιωάννης Μακρυγιάννης6 Ιωάννης Μεταξάς41 Ιωάννης Μιχαήλ5 Ιωάννης Παπακωνσταντίνου10 Ιωάννης Συκουτρής6 Ιωάννης Τσαγκαρίδης1 Ιωάννης Τσιμισκής1 Ιωάννινα5 Ίων Δραγούμης26 Ιωνική Επανάσταση1 Κ. Θ. Δημαράς2 Καλαμάτα1 Κανέλος Δεληγιάννης3 Καρλ Γιουνγκ1 Καρλ Μαρξ1 Κάρολος Παπούλιας2 Καρχηδόνα1 κατεχόμενα της Κύπρου1 Κατοχή13 Κατοχικά Δάνεια3 Κίμων ο Αθηναίος2 Κίνα7 Κίνημα του Ρομαντισμού2 κινηματογράφος3 Κινηματογράφος και Ιστορία4 Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.)3 Κολλυβάδες2 Κόμμα Φιλελευθέρων11 Κομμουνισμός29 Κομνηνός Πυρομάγλου2 Κοράνιο2 Κόρινθος6 Κύθηρα1 Κυπριακή Ιστορία46 Κυριάκος Κατσιμάνης14 Κύριλλος Λούκαρις2 Κωνσταντίνος Δεμερτζής1 Κωνσταντίνος Καβάφης3 Κωνσταντίνος Καναρης6 Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή1 Κωνσταντίνος Καραμανλής11 Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος)2 Κωνσταντίνος Λινάρδος18 Κωνσταντίνος Μανιαδάκης6 Κωνσταντίνος Μητσοτάκης4 Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄8 Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος8 Κωνσταντίνος Σημίτης4 Κωνσταντίνος Σμολένσκι2 Κωνσταντίνος Τσαλδάρης4 Κωνσταντίνος Φωτιάδης5 Κωνσταντινούπολη41 Κως4 Κώστας Βάρναλης1 Κώστας Περρίκος1 Κωστής Παλαμάς6 ΛΑ.Ο.Σ3 Λαθρομετανάστευση3 Λαικό Κόμμα7 Λαμία2 Λατινική Αμερική1 Λεονίντ Τρότσκι4 Λέσβος3 Λεωνίδας Παρασκευόπουλος1 Λόγιος Ερμής4 Λόρδος Βύρων8 Λουτράκι1 Λύσανδρος1 Μαζική πολιτική προπαγάνδα2 Μακάριος11 Μακεδονία48 Μακεδονικό Ζήτημα32 Μακεδονικός Αγώνας8 Μακεδονομάχοι5 Μάνη2 Μάο Τσε Τουνγκ2 Μαραθώνας3 Μάρκος Βαφειάδης9 Μάρκος Μπότσαρης1 Μάτζικερτ1 Μεγάλη Βρετανία37 Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia)1 Μέγαρο Μαξίμου1 Μέγας Αλέξανδρος8 Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών2 Μέγας Θεοδόσιος1 Μέγας Κωνσταντίνος1 Μελέτης Βασιλείου1 Μεσαίωνας5 Μέση Ανατολή2 Μεσόγειος2 Μεσολόγγι10 Μεσσήνη Μεσσηνίας12 Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974)43 Μέττερνιχ4 Μίκης Θεοδωράκης3 Μίκης Πρωτοπαπαδάκης8 Μικρά Ασία43 Μιλτιάδης ο Αθηναίος1 Μιλτιάδης Πορφυρογέννης1 Μιχαήλ Ψελλός3 Μνημείο14 Μοροζίνι2 Μουσολίνι12 Μπενιζέλος Ρούφος1 Μυστικές υπηρεσίες5 ναζισμός2 Νάξος2 Ναπολέων Βοναπάρτης2 Ναπολέων Ζέρβας10 Ναυαρίνο2 Ναύπακτος2 Ναύπλιο16 Ναυτική Ιστορία57 Νέα Δημοκρατία10 Νεοκλής Σαρρής1 Νεότουρκοι6 Νικήτας Σταματελόπουλος5 Νικηφόρος Φωκάς1 Νικίας2 Νικόλαος Δημητρακόπουλος1 Νικόλαος Λεωτσάκος3 Νικόλαος Πλαστήρας18 Νικόλαος Πολίτης1 Νικόλαος Στράτος5 Νίκος Ζαχαριάδης17 Νίκος Καζαντζάκης2 Νίκος Μπελογιάννης1 Νίκος Νικολούδης42 Νίτσε1 Ξάνθη1 Ξενοφών3 Οδυσσέας Ανδρούτσος2 Οδυσσέας Ελύτης4 Οδυσσέας Ιάλεμος2 Οδύσσεια7 Οθωμανική Αυτοκρατορία74 Οθωνική περίοδος (1832-1864)14 Οικουμενικό Πατριαρχείο8 Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά1 ομάδα των "Ιαπώνων"2 Όμηρος22 ομοφυλοφιλία1 Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.)3 Οργάνωση "Χ"2 Ορθοδοξία32 π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος13 ΠΑ. ΣΟ. Κ.25 Παγκόσμιος Ιστορία23 Παλαιών Πατρών Γερμανός2 Παναγής Τσαλδάρης16 Παναγιώτης Δαγκλής1 Παναγιώτης Δεμέστιχας1 Παναγιώτης Κανελλόπουλος15 Πάνος Κορωναίος2 Πάτρα3 Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄5 Παύλος Γύπαρης4 Παύλος Κουντουριώτης14 Παύλος Μελάς2 Παυσανίας1 Παυσανίας Κατσώτας1 Παυσανίας ο περιηγητής1 ΠΕΑΝ2 Πειραιάς6 πειρατεία1 Πεισίστρατος1 Πελοποννησιακός πόλεμος7 Περικλής1 Περικλής Αργυρόπουλος1 Περικλής Γιαννόπουλος5 Περικλής Δεληγιάννης1 Περιοδικά Ιστορίας3 Περσικοί πόλεμοι10 Πετρέλαια στο Αιγαίο2 Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης4 Πέτρος Γαρουφαλιάς1 Πέτρος Μακρής - Στάϊκος5 Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης13 Πλάτων9 Πλούταρχος7 Ποίηση και αισθητική18 Πόλεμος των Μπόερς1 Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι14 πολιτική δολοφονία18 Πολιτική Ιστορία17 Πολωνία2 Πόντος7 Πρίγκιπας Ανδρέας2 προπαγάνδα5 πρόσφυγες6 προσωκρατικοί φιλόσοφοι3 Προτεινόμενα3 Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές30 πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff1 Πύρρος της Ηπείρου1 Ρήγας Παλαμίδης1 Ρήγας Φερραίος3 ριζοσπάστης1 Ρόδος10 Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία15 Ρώμη8 Ρωμηοσύνη5 Ρωσία23 Ρωσικο κόμμα3 Σάββας Γκαλιμαρίδης2 Σάμος1 Σαντόρε Σανταρόζα2 Σαντορίνη1 ΣΚΑΪ2 Σκάκι1 Σκωτία4 Σόλων3 Σοφοκλής Βενιζέλος3 Σοφοκλής Δούσμανης1 Σπυρίδων Μαρκεζίνης5 Σπυρίδων Τρικούπης3 Σταλινισμός15 Σταυροφορίες6 Σταφιδικό Ζήτημα2 Στέφανος Δραγούμης3 Στέφανος Σαράφης2 Στέφανος Σκουλούδης5 Στέφανος Στεφανόπουλος1 Στράβων5 Στρατής Μυριβίλης2 Στρατιωτική Ιστορία57 Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη3 Στυλιανός Γονατάς7 Στυλιανός Χούτας1 Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ2 Συνθήκη της Λοζάννης9 Συνθήκη των Σεβρών6 συντάξεις1 ΣΥΡΙΖΑ4 Σωκράτης3 Σώματα Ασφαλείας1 Ταγίπ Ερντογάν1 Τάγματα ασφαλείας2 Τείχος του Βερολίνου1 τεκτονισμός1 Τέχνες11 Τεχνολογία8 το παιχνίδι στην Ιστορία6 Τοπική Ιστορία1 Τουρκία20 Τουρκοκρατία (1453-1821)35 Τράπεζα της Ελλάδος5 Τράπεζες1 Τριπολιτσά2 Τσαούς Αντών (Φωστερίδης)1 Ύδρα5 Υποβρύχιο Παπανικολής1 υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ3 Υφαλοκρυπίδα1 Φαίδων Γκιζίκης3 Φαλμεράγιερ6 Φανάρι2 Φασισμός1 Φιλελληνισμός9 Φιλία1 Φιλική Εταιρεία9 Φιλολογικά και άλλα δοκίμια44 Φιλοποίμην2 Φιλορθόδοξη Εταιρεία1 Φιλοσοφία9 Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας25 Φλωρεντία1 Φλώρινα4 Φραγκοκρατία8 Φωκίων1 Φωτογραφικό Οδοιπορικό26 Χαλκιδική2 Χαράλαμπος Κατσιμήτρος3 Χαράλαμπος Τσερούλης2 Χαράτσι1 Χαρίλαος Τρικούπης13 Χαρίλαος Φλωράκης2 Χάτι Χουμαγιούν1 Χίτλερ17 Χούντα6 Χρεοκοπία10 Χρηματιστήριο4 χριστιανικό ολοκαύτωμα3 Χριστόδουλος Τσιγάντες1 Χριστούγεννα10 Χρυσόστομος Σμύρνης1 Χωροφυλακή2 Ψαρά3 ψυχολογία2 Ψυχρός Πόλεμος12 CIA4 John Iatrides1 K.K.E.44 KGB4 Mεσσήνη4 Robert Bruce2 Slider3 William Wallas2 Winston Churchil1
Εμφάνιση περισσότερων
"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Αναγνώστες

Συνολικές προβολές σελίδας