10 Δεκεμβρίου 1893: "Δυστυχώς επτωχεύσαμεν!!"

Η ιστορική παραδοχή του Χαρίλαου Τρικούπη «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» στις 10 Δεκεμβρίου 1893 σηματοδοτεί ανάγλυφα τη θλιβερή κατάληξη μιας οικονομικής πολιτικής μεγάλων φιλοδοξιών και αγαθών προαιρέσεων, τα διδάγματα της οποίας δεν έχουν ακόμα, έναν αιώνα αργότερα, συζητηθεί ευρέως. Η πολιτική αυτή ανάγκασε το 1898 την Ελλάδα στην αποδοχή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (ΔΟΕ) ο οποίος υποχρέωσε τη χώρα σε πολιτική αυστηρότατης λιτότητας, ως το 1910 τουλάχιστον, για να καταργηθεί τυπικά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο...

Οι πολιτικές των δύο ανδρών διέφεραν ώς την πτώχευση του 1893 στη ρητορεία, αλλά συνέκλιναν στην πράξη. Ο Τρικούπης τασσόταν υπέρ της οικονομικής ανάπτυξης. Εκπροσωπούσε γαιοκτημονικά συμφέροντα καθώς και το ελληνικό κεφάλαιο της Διασποράς και ήταν οπαδός της στρατιωτικής ετοιμότητας της χώρας να αντιμετωπίσει προκλήσεις της εξωτερικής πολιτικής που θα οδηγούσαν στη γεωγραφική της επέκταση. Ο Δηλιγιάννης ήταν κι αυτός πρόμαχος της Μεγάλης Ιδέας. Τασσόταν υπέρ του «νοικοκυρέματος» των δημόσιων οικονομικών της χώρας και εκπροσωπούσε πολιτικά τους «νοικοκυραίους» της πόλης και του χωριού. Παρά τα δημοφιλή «ο προϋπολογισμός αφήνει μικρό πλεόνασμα», «κάτω οι φόροι» και άλλες δημαγωγικές κορώνες, αμφότεροι οι πολιτικοί συσσώρευσαν μεγάλα ελλείμματα όσο κυβέρνησαν, δικαιολογώντας την απόκλιση μεταξύ προεκλογικών τους δεσμεύσεων και κυβερνητικών πεπραγμένων με επείγουσες τρέχουσες ανάγκες που πάντα θεωρούσαν ότι αντιμετώπιζαν.

Ιωάννης Δ. Παπαδιαμαντόπουλος

Ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα και ήταν γιος του Δημητρίου Παπαδιαμαντόπουλου, του γνωστού "Στρατόλαου", ονομασία που έλαβε λόγω του ρόλου του στην

Από επιστολικό δελτάριο της εποχής

έξωση του βασιλιά Όθωνα. Ο πατέρας του είχε αναπτύξει στενή σχέση με τα ανάκτορα, γεγονός που συνέβαλε και στην ανέλιξη του γιού του. Παππούς του ήταν ο πλούσιος Πατρινός προύχοντας Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος. Ήδη όμως μετά το τέλος της επανάστασης τα περισσότερα μέλη των Παπαδιαμαντοπουλέων, με εξαίρεση τον Παναγιώτη, είχαν εγκαταλείψει την Πάτρα και είχαν εγκατασταθεί στην Αθήνα. Ο Ιωάννης ακολούθησε όπως και ο πατέρας του τον στρατιωτικό κλάδο επιλέγοντας την σχολή Ευελπίδων, απ'οπου αποφοίτησε το 1860. Σταδιακά κατάφερε να ανέλθει στα υψηλότερα αξιώματα και να γίνει στρατηγός. Η στενή σχέση της οικογένειάς του με τα ανάκτορα συνεχίστηκε και μετά τον θάνατο του πατέρα του. Ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ σύντομα τον κατέστησε σε έναν απο τους σημαντικότερους συμβούλους του και συνεργάτες. Αρχικά διορίστηκε υπασπιστής του και στη συνέχεια αρχηγός του στρατιωτικού και βασιλικού οίκου.

Απο τη θέση του υπασπιστή ο Παπαδιαμαντόπουλος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο σε διάφορες έκρυθμες καταστάσεις. Μια απο αυτές ήταν και το πολιτικό κενό που παρουσιάστηκε μετά τις εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1902.

Οι οικονομικές εξελίξεις στην Ελλάδα από την πτώχευση του 1893 ως την "επανασταση στο Γουδή"

Του Μιχαλη Ψαλιδοπουλου*
Η ιστορική παραδοχή του Χαρίλαου Τρικούπη «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» στις 10 Δεκεμβρίου 1893 σηματοδοτεί ανάγλυφα τη θλιβερή κατάληξη μιας οικονομικής πολιτικής μεγάλων φιλοδοξιών και αγαθών προαιρέσεων, τα διδάγματα της οποίας δεν έχουν ακόμα, έναν αιώνα αργότερα, συζητηθεί ευρέως. Η πολιτική αυτή ανάγκασε το 1898 την Ελλάδα στην αποδοχή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (ΔΟΕ) ο οποίος υποχρέωσε τη χώρα σε πολιτική αυστηρότατης λιτότητας, ως το 1910 τουλάχιστον, για να καταργηθεί τυπικά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.