Η Ιστορία του Λευκού Πύργου της Θεσσαλονίκης

Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας οχυρωματικός πύργος του 15ου αιώνα, που χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια σαν κατάλυμα φρουράς Γενιτσάρων και σαν φυλακή θανατοποινιτών. Είναι ένα από πιο γνωστά κτίσματα-σύμβολα πόλεων στην Ελλάδα. Είναι μια κυλινδρική κατασκευή με ύψος 33,9 μ., περίμετρο 70 μ. και διάμετρο 22,7 μ. Έχει 6 ορόφους, που επικοινωνούν με εσωτερική σκάλα, που ελίσσεται κοχλιωτά και σε επαφή με τον εξωτερικό τοίχο. Έτσι, σε κάθε όροφο υπάρχει μια κεντρική κυκλική αίθουσα με διάμετρο 8,5 μ, με την οποία επικοινωνούν μικρότερα τετράπλευρα δωμάτια, ανοιγμένα στο πάχος του εξωτερικού τοίχου. Ο 6ος όροφος έχει μόνον κεντρική αίθουσα κι έξω από αυτήν ένα δώμα με θέα το τοπίο γύρω από τον πύργο. Η ύπαρξη αφοδευτηρίων, τζακιών και καπναγωγών δείχνει ότι ο πύργος προοριζόταν όχι μόνο σαν αμυντικό έργο, αλλά και για στρατιωτικό κατάλυμα.

Γιαννάκης και Μίλτος Μανάκης: οι πρωτοπόροι Έλληνες κινηματογραφιστές των Βαλκανίων

Οι αδελφοί Μανάκη (ή Μανάκια) υπήρξαν πρωτοπόροι φωτογράφοι και κινηματογραφιστές στο χώρο των Βαλκανίων. Έλληνες στην καταγωγή, κατάγονται από την Αβδέλα Γρεβενών, ένα κεφαλοχώρι-βλαχοχώρι της Πίνδου, για την εθνικότητα τους όμως ερίζουν ως σήμερα οι Σέρβοι, οι Σκοπιανοί, οι Τούρκοι και οι Ρουμάνοι. Έδρασαν στα Βαλκάνια όπως οι αδελφοί Λυμιέρ στο Παρίσι και ο Έντισον στην Αμερική την ίδια περίπου περίοδο: ασχολήθηκαν και προώθησαν τη νέα Τέχνη του Κινηματογράφου ανοίγοντας το δρόμο στους μεγάλους δημιουργούς των επόμενων δεκαετιών και αφήνοντας πίσω τους μοναδικά ιστορικά φωτογραφικά και κινηματογραφικά ντοκουμέντα των αρχών του 20ου αιώνα στα Βαλκάνια.

Η ζωή τους και το πρώιμο έργο τους

Οι αδελφοί Μανάκη, ο Γιαννάκης και ο Μίλτος, γεννήθηκαν στην Αβδέλα Γρεβενών στις 18.05.1878 και 09.09.1882 αντίστοιχα. Ο Γιαννάκης από μικρός ενδιαφερόταν για τη ζωγραφική και φοίτησε στο γυμνάσιο του Μοναστηρίου για να πάρει δίπλωμα δασκάλου αλλά και ζωγράφου με ιδιαίτερες ικανότητες στην «ιχνογραφία» και «καλλιγραφία». Ο Μίλτος, τέσσερα χρόνια πιο μικρός απ’ τον Γιαννάκη, σε αντίθεση με τον αδελφό του, είχε ενδιαφέρον κυρίως για τη φύση και τη φυσική ζωή και πολλά χρόνια πέρασε στην Αβδέλα. Κατόρθωσε να γίνει καλός φωτογράφος και στη συνέχεια κινηματογραφιστής με βοηθό τον αδελφό του Γιαννάκη. Αρχικώς δραστηριοποιήθηκαν στα Ιωάννινα ανοίγοντας φωτογραφείο, αλλά μετά από διώξεις που υπέστησαν από τις Οθωμανικές Αρχές μετέφεραν το ατελιέ τους στο Μοναστήρι.

Δήμαρχος της Θεσσαλονίκης!! Γιάννης Μπουτάρης: Δεν υπάρχει η ομάδα Ηρακλής!

(σημ. Φιλίστωρος: Έχω ιδιαίτερη αγάπη για την Θεσσαλονίκη, αλλά ποτέ δεν κατανόησα τα κριτήρια που χρησιμοποιούν οι πολίτες της για να εκλέγουν δημόσια πρόσωπα για τα ανώτατα αξιώματα. Θυμίζω εν τάχει: Ψωμιάδης, Κούβελας, Βούγιας, Σπυριούνης, Παπαγεωργόπουλος κτλ. Το νέο απόκτημα της πόλης ονομάζεται Γιάννης Μπουτάρης. Ο νέος δήμαρχος της πόλης αυτής, αφού χαρακτήρισε την Χαλκιδική ως κωλοχώρι και τους υπαλλήλους καθαριότητας ως ...τεμπέληδες ανέλαβε να σβήσει από τον αθλητικό χάρτη το Ιστορικότερο σωματείο της πόλης του. Θαυμάστε τον....)

Ολα ξεκίνησαν όταν ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Γιάννης Μπουτάρης, σε αποκριάτικη εκδήλωση του συνδυασμού του είπε πως ο Δήμος Θεσσαλονίκης δεν πρόκειται να βοηθήσει τον Ηρακλή, ενώ αποκάλεσε «αλήτες» τους οπαδούς του. Παράλληλα, είπε ότι δεν υπάρχει ομάδα Ηρακλής! Λίγες ώρες μετά την δημοσιοποίηση του βίντεο που ο Μπουτάρης λέει τα παραπάνω, o αντιπρόεδρος του Ερασιτέχνη και του ΤΑΠ Ηρακλής, Γιώργος Μανίκας, το βράδυ της Κυριακής βρέθηκε στο αστυνομικό τμήμα του Λευκού Πύργου και εκπροσωπώντας τον σύλλογο κατέθεσε μήνυση εναντίον του Δημάρχου Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, δόθηκε η εντολή στο νομικό επιτελείο της ομάδας να ετοιμάσει και τα έγγραφα για την κατάθεση αγωγής, με την πλευρά του Ηρακλή να ζητάει μία μεγάλη οικονομική αποζημίωση.

Ιωάννης Παπάφης: ο μεγάλος δωρητής και ευεργέτης του σύγχρονου Ελληνισμού

 (το άρθρο αυτό αναδημοσιεύεται χάρις την ευγενική συγκατάθεση του κ. Πρωτ/ρου π# Απόστ. Κατσούκη, Διευθύντη του Παπάφειου Ορφανοτροφείου, τον οποίο και ευχαριστώ θερμά)

Η Ζωή του και η επαγγελματική του σταδιοδρομία
Ο Ιωάννης Παπάφης γεννήθηκε το έτος 1792 στην ενορία του Αγίου Αθανασίου. Ο πατέρας του Νικόλαος ήταν έμπορος στη Σμύρνη και είχε νυμφευθεί κόρη της γνωστής φιλοπόλιδος οικογενείας Θεσσαλονίκης Αναστάση. Μετά την αποπεράτωση των εγκυκλίων σπουδών στη Θεσσαλονίκη εγκαταστάθηκε σε ηλικία δεκαέξι ετών στη Σμύρνη και έμεινε μέχρι το 1810. Την εκεί παραμονή διέκοψε βίαια ο θάνατος του πατέρα του.

Στη δύσκολη αυτή καμπή καταφύγιο, στήριγμα και οδηγός του δεκαοκτάχρονου ακόμη Ιωάννη υπήρξε ο αδελφός της μητέρας του Ιωάννης Δ' Αναστάση, εμπορευόμενος και ταυτοχρόνως Πρόξενος της Σουηδίας στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Ο θείος εκτίμησε δεόντως την ευστροφία, δραστηριότητα και υπευθυνότητα του νεαρού ανεψιού και του εμπιστεύθηκε την ευθύνη καινούριας επιχειρήσεως που επί τούτου δημιούργησε στη Μάλτα ονομαστή τότε για το εμπόριο και τη ναυτιλία της. Αυτή η απόφαση σηματοδότησε όλη τη μετέπειτα ζωή του Ι. Ν. Παπάφη. Η Μάλτα έγινε η δεύτερη, η θετή του πατρίδα. Εκεί έζησε την υπόλοιπη μακρόβια ζωή του που έκλεισε στις 16 Φεβρουαρίου 1886, όταν ήταν ήδη 94 ετών.

Ο ατρόμητος πιλότος Αριστείδης Μωραϊτίνης ο Έλληνας άσσος του Ά παγκοσμίου πολέμου

1/1/1918
Ο Πλωτάρχης Αριστείδης Μωραϊτίνης της Ναυτικής Αεροπορίας, κατά τη διάρκεια των επιδρομών εναντίον του γερμανικού θωρηκτού "Γκαίμπεν" - ανήκε στον τουρκικό Στόλο - στα Στενά των Δαρδανελίων, συνήψε αερομαχία με γερμανικά καταδιωκτικά και κατέρριψε δύο από αυτά. Στη συνέχεια ο Μωραϊτίνης αναγκάστηκε, λόγω εξάντλησης των καυσίμων, να επιστρέψει στη βάση του (Ίμβρος), αλλά αμέσως μετά έσπευσε και πάλι στο πεδίο της μάχης, καταρρίπτοντας ένα ακόμη γερμανικό αεροπλάνο.

Ο Αριστείδης Μωραϊτίνης, είναι ο μεγαλύτερος Έλληνας Άσσος(*) όχι μόνο γιατί έχει 9 επιβεβαιωμένες καταρρίψεις στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι ο μεγαλύτερος γιατί εκτός των εκπληκτικών χειριστικών ικανοτήτων του, ηγούνταν δια του παραδείγματος πετώντας πρώτος στην μάχη. Πολλοί δεν γνωρίζουν ότι ήταν ύπαρχος του Νικολάου Βότση στο Τορπιλλοβόλο 11 όταν αυτό εισήλθε στο οχυρωμένο λιμάνι της -υπό Τουρκική κατοχή- Θεσσαλονίκης χωρίς να γίνει αντιληπτό και έβαλλε με τρείς τορπίλλες κατά της τουρκικής ναυαρχίδας "Φετίχ Μπουλέντ" 3.000 τόνων, με αποτέλεσμα οι δύο τορπίλλες να ευστοχίσουν το Τουρκικό πολεμικό πλοίο, να βυθιστεί και το Τ11 να αποχωρήσει χωρίς καμία απώλεια.

Η ίδρυση και τα πρώτα χρόνια δράσης του Ηρακλή Θεσσαλονίκης (1908-1915)

(για τα γενέθλια της Ηρακλάρας μας, σε πείσμα της Ε.Π.Ο. του Πιλάβιου που ξεκίνησε την κάθαρση του Ελληνικού αθλητισμού από το σωματείο μας)

Στις 29 Νοεμβρίου 1908 πραγματοποιήθηκε γενική συνέλευση ενός αμιγώς ελληνικού αθλητικού σωματείου στη Θεσσαλονίκη και ιδρύθηκε ο Μακεδονικός Γυμναστικός Σύλλογος. Στην πρώτη αυτή συνέλευση ψηφίστηκε το καταστατικό του νέου συλλόγου που αποτελούνταν από 36 άρθρα και εξελέγη το πρώτο διοικητικό συμβούλιο του. Πρόεδρος ανέλαβε ο γιατρός Α.Μάλτος, γραμματέας ο Ι.Αντωνιάδης και μέλη οι Π.Κοντογιάννης, Αιμ.Κόπανος, Δ.Χατζόπουλος, Δ.Κοντορέπας και Ι.Κύρου. Οι άνθρωποι του συλλόγου, μετά την πρώτη αυτή γενική συνέλευση, ενημέρωσαν τις τουρκικές αρχές και, όπως αναφέρουν μερικά χρόνια αργότερα το 1914 σε επιστολή τους στο πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, η τουρκική αστυνομία επέτρεψε τη λειτουργία του συλλόγου με μια απλή άδεια. Ο νέος σύλλογος ιδρύθηκε σε μια ταραγμένη εποχή για την Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας. Η οθωμανική αυτοκρατορία ζούσε τα τελευταία χρόνια της παρουσίας της στην Ευρώπη. Οι εθνικοί ανταγωνισμοί στα Βαλκάνια βρίσκονταν σε έξαρση και μόλις είχε τελειώσει η ένοπλη φάση του Μακεδονικού Αγώνα. Ο ελληνισμός της περιοχής, που είχε αντισταθεί με επιτυχία στις πολεμικές προσπάθειες για επικράτηση άλλων εθνοτήτων στην περιοχή, ήταν αποφασισμένος να επιβληθεί και με ειρηνικά μέσα. Η ίδρυση ενός ελληνικού αθλητικού σωματείου ήταν ενταγμένη σε αυτήν την προσπάθεια. Ο Μακεδονικός Γυμναστικός Σύλλογος δεν ήταν απλά ένα αθλητικό σωματείο, ήταν το αθλητικό σωματείο των Ελλήνων που δεν θα άφηναν κανέναν τομέα κοινωνικής δραστηριότητας που να μη δηλώσουν παρών.

Η ιστορία του καφέ Φραπέ και η παγκόσμια καθιέρωση του

Ο καφές φραπέ είναι ένα Ελληνικής επινόησης αφρώδες κρύο ρόφημα. Τα βασικά συστατικά του είναι στιγμιαίος καφές, ζάχαρη, νερό και παγάκια. Η εφεύρεσή του έγινε τυχαία το 1957 από τον

Δημήτριος Βακόνδιος

Δημήτρη Βακόνδιο στη Θεσσαλονίκη. Η δημιουργία του φραπέ ήταν τυχαία. Κατά την διάρκεια της Διεθνούς Έκθεσης στη Θεσσαλονίκη το 1957, ο αντιπρόσωπος της ελβετικής εταιρίας Νεστλέ στην Ελλάδα Γιάννης Δρίτσας παρουσίαζε ένα νέο προϊόν για παιδιά, ένα σοκολατούχο ρόφημα που παρασκευαζόταν στιγμιαία αναμιγνύοντάς το με γάλα και χτυπώντας το με σέικερ.

Ο Δημήτριος Βακόνδιος, υπάλληλος του Δρίτσα συνήθιζε να πίνει Nescafé που ήταν στιγμιαίος καφές και παρασκευαζόταν από την Νεστλέ. Σε ένα διάλειμμα που έκανε κατά την διάρκεια της έκθεσης θέλησε να πιει καφέ αλλά επειδή δεν έβρισκε ζεστό νερό, σκέφτηκε να χρησιμοποιήσει το σέικερ για να φτιάξει τον καφέ του με κρύο νερό. Έβαλε καφέ, ζάχαρη και νερό, τα κούνησε και δημιούργησε τον πρώτο καφέ φραπέ της ιστορίας. Μετά από χρόνια δήλωνε ότι δε μπορούσε να συνειδητοποιήσει πως ένα απλό πείραμα τον οδήγησε στην εφεύρεση του διασημότερου ροφήματος στην Ελλάδα.

Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και η βουλγαρική επιβουλή (26 Οκτωβρίου 1912)

Στις 26 Οκτωβρίου 1912, ανήμερα της μεγάλης χριστιανικής γιορτής του Αγίου Δημητρίου, ο Τούρκος Χασάν Ταξίν πασάς αποδέχθηκε το τελεσίγραφο του Διαδόχου Κωνσταντίνου, αρχιστράτηγου του Ελληνικού στρατού καταθέτοντας τα όπλα και παραδίδοντας την Θεσσαλονίκη στον Ελληνικό στρατό. Ολόκληρη η δύναμη της Τουρκικής φρουράς (24.000 άνδρες και 1.000 αξιωματικοί θα θεωρούνταν αιχμάλωτοι, ενώ η πόλη περνούσε υπό την Ελληνική κυριαρχία. Η απελευθέρωση της πόλης ολοκληρώθηκε την επόμενη ημέρα (27 Οκτωβρίου) όταν μπήκε και παρήλασε στην πόλη το απόσπασμα Κωνσταντινόπουλου και η 8η μεραρχία.

Μεταφέρουμε από το βιβλίο του Σπύρου Κουζινόπουλου «Το Μεγάλο άλμα, η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης», ένα απόσπασμα από μια πολύτιμη μαρτυρία του παλιού πολεμιστή Χαρίλαου Χαρίση από τις πρώτες ώρες του ελληνικού στρατού στη Θεσσαλονίκη.

Η πρώτη Ελληνίδα βουλευτής Ελένη Σκούρα και οι επαναληπτικές εκλογές του 1953 στην Θεσσαλονίκη

Η Ελένη Σκούρα γεννήθηκε στο Βόλο το 1896 και όταν τέλειωσε το Γυμνάσιο η οικογένεια της εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου παντρεύτηκε τον δικηγόρο Δημήτριο Σκούρα. Η Ελένη Σκούρα είχε αναπτύξει πλούσια κοινωφελή και πατριωτική δράση ιδιαίτερα κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο και στη γερμανική κατοχή ως Πρόεδρος της "Στέγης της Φαλαγγίτισσας" και επίσης της "Φανέλας του Στρατιώτη". Το καλοκαίρι του 1942 συνελήφθη από τους Γερμανούς και φυλακίσθηκε μαζί με τον σύζυγό της και τον αδελφό της Απόστολο Παπαχρήστου. Για την πατριωτική της δράση τιμήθηκε μεταπολεμικά από τον Βασιλέα Παύλο με το στρατιωτικό μετάλλιο Εξαιρέτων Πράξεων καθώς και με τον Ταξιάρχη του Βασιλικού Τάγματος Ευποιίας.

Το Νοέμβριο του 1952 ο Παπάγος θριάμβευσε στις εκλογές με 55% και 240 βουλευτές. Αν και ψηφίστηκε νόμος επτά μήνες πρίν, που έδινε το δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες, εν τούτοις δεν ψήφισαν επειδή δεν είχαν συνταχθεί εκλογικοί κατάλογοι. Το Δεκέμβρη του 1952 πεθαίνει ο συναγερμικός βουλευτής Θεσσαλονίκης Β. Μπακονίκας και προκηρύσσεται αναπληρωματική εκλογή στις 18-1-1953.

Σλαβικές εγκαταστάσεις στην Βαλκανική χερσόνησο της Βυζαντινής περιόδου

(Σημ Φιλίστωρος: σήμερα φιλοξενούμε μια εξαιρετική εργασία της κ. Αμαλίας Ηλιάδη πάνω στο θέμα της εγκατάστασης Σλάβων στον Ελλαδικό χώρο στα βυζαντινά χρόνια. Όσοι ενδιαφέρονται για το θέμα αυτό, τους προτείνω να το διαβάσουν καθώς περιέχει πολλές βαρυσήμαντες πληροφορίες)

Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός

Η κατ’ αρχήν παραδοχή της πληροφορίας του Πορφυρογέννητου ότι περί τα μέσα της 8ης εκατονταετηρίδας μ.Χ. έλαβε χώρα η μεγάλη Σλαβική αποίκηση της Πελοποννήσου, δεν αποκλείει, ενδεχομένως, την ύπαρξη και προγενέστερων ληστρικών, σλαβικών κατ’ αυτής επιδρομών, όπως σωστά παρατηρεί ο Α. Διομήδης, ίσως δε και μεμονωμένων, κατά συνέπεια εγκαταστάσεων, ιδίως απ’ το πρώτο τέταρτο του 7ου αιώνα, οπότε αρχίζουν οι Σλαβικές προσπάθειες προς αποικισμό της Βαλκανικής. Ενδιαφέρουσα γι’ αυτό είναι η άποψη του καθηγητού Ν. Βέη σε άρθρο του στο Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ελευθερουδάκη, όπου υποστηρίζει ότι όντως έλαβε χώρα αραβική και σλαβική επιδρομή στην Πελοπόννησο κατά το 589, χωρίς όμως εγκατάσταση των επιδρομέων, όπως υποστηρίχτηκε. Είναι εύλογο ότι τέτοιες ασήμαντες επιδρομές με απλό ληστρικό χαρακτήρα, οι οποίες άλλωστε ήταν άπειρες στον αριθμό, απέφευγαν να τις αναφέρουν πολλές φορές οι βυζαντινοί (Ρωμιοί) ιστορικοί και χρονογράφοι ή δεν είχαν καν λάβει γνώση τους. Μερικές φορές, όμως, αυτές οι επιδρομές άφηναν πίσω τους σε απομονωμένες περιοχές μερικά βαρβαρικά κατάλοιπα, τα οποία με την πάροδο του χρόνου αφομοιώνονταν απ’ τους γύρω πληθυσμούς. Έτσι, άλλες φορές πάλι και οι Βυζαντινοί από μόνοι τους προέβαιναν είτε σε μεμονωμένες εγκαταστάσεις βαρβάρων αιχμαλώτων πολέμου ως δουλοπάροικων σε ελληνικά κτήματα, είτε και σε ομαδικές μεταφορές και εγκαταστάσεις βαρβαρικών πληθυσμών. Πολλές φορές ακόμη, λάμβαναν χώρα, ειρηνικά, σποραδικές μετακινήσεις βαρβαρικών κτηνοτροφικών πληθυσμών προς αναζήτηση βοσκών στις αραιοκατοικημένες περιοχές της αυτοκρατορίας.

Η ιστορία της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (1926-2011)

Ο Νικόλαος Γερμανός, ο ιδρυτής της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης υπήρξε εξαίρετος επιστήμων, δόκιμος συγγραφέας και αξιόλογος πολιτικός. Υπήρξε ένας άνθρωπος με πλατιά μόρφωση και υψηλά ιδανικά, ταυτόχρονα όμως ήταν και άνθρωπος της δράσης. 

Πριν από 72 χρόνια, ο Νικόλαος Γερμανός συνέλαβε την ιδέα της οργάνωσης μιας Γενικής Έκθεσης, όχι στην πρωτεύουσα, αλλά στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Διέθετε την επιμονή, τη διπλωματική ευελιξία και το θάρρος που απαιτούνταν για να ξεπεραστούν οι αμέτρητες δυσκολίες και η γραφειοκρατική αδράνεια, για να γίνει το όραμά του πραγματικότητα.
Τον άνθρωπο αυτό με το μοναδικό χαρακτήρα και την έντονη προσωπικότητα, ο λαός της Θεσσαλονίκης θα πρέπει να τον θυμάται μ' ευγνωμοσύνη.

18 Αυγούστου 1917 : Η Μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης και ο θλιβερός της απολογισμός

Σάββατο 18 Αυγούστου 1917 περίπου στις 3 το μεσημέρι,ξεκίνησε -όπως προέκυψε από την ανάκριση που διεξήγαγαν οι δικαστικές αρχές της Θεσσαλονίκης,-η μεγαλη πυρκαγιά της πόλης που ειχε σαν αποτελεσμα την ολοσχερή  καταστροφή μεγάλου μέρους της. Η Πυρκαγιά ξεκίνησε απο σπίθα της φωτιάς μιας κουζίνας, που έπεσε σε παρακείμενη αποθήκη με άχυρο σε ένα φτωχικό σπίτι προσφύγων στην διεύθυνση Ολυμπιάδος 3, στην συνοικία Μεβλανέ μεταξύ του κέντρου και της Άνω Πόλης .Η έλλειψη νερού και η αδιαφορία των γειτόνων, δεν έκανε δυνατή την κατάσβεση της αρχικής πυρκαγιάς, και σε σύντομο διάστημα και χάρη στον έντονο άνεμο η πυρκαγιά μεταδόθηκε στα γειτονικά σπίτια και άρχισε να εξαπλώνεται σε όλη την Θεσσαλονίκη. Ο άνεμος δυνάμωσε και η πυρκαγιά ακόμη πιο γρήγορα κατέβηκε στο κέντρο της πόλης. Τα ξημερώματα της επόμενη μέρας (6/19 Αυγούστου) ο άνεμος άλλαξε κατεύθυνση και τα δύο μέτωπα της πυρκαγιάς κατέστρεψαν όλο το εμπορικό κέντρο. Στις 12:00 πέρασε γύρω από τον περίβολο του ναού της Αγίας Σοφίας χωρίς να τον πειράξει, και συνέχισε ανατολικά μέχρι την οδό Εθνικής Αμύνης (πρώην Χαμιντιέ) όπου σταμάτησε. Το βράδυ της 6/19 Αυγούστου σταμάτησε η εξάπλωσή της.

Ο Θρύλος της Σχιστής Πέτρας ή Στήλης των Όφεων στη Θεσσαλονίκη

Στη Λεωφόρο του Αγίου Δημητρίου εμπρός στο κτίριο του εργοστασίου ηλεκτροφωτιμού της Ηλεκτρικής Εταιρείας Θεσσαλονίκης, έργο του αρχιτέκτονα Pierro Arrigoni, υπάρχει μισοθαμένο το μόνο ελληνιστικό μνημείο της Θεσσαλονίκης, όρθιο ακόμη και τελείως ξεχασμένο, γεγονός που θα πρέπει να μας κάνει να ντρεπόμαστε...

Διέφυγε από τους Βυζαντινούς, το σεβάστηκαν οι Τούρκοι, που απέδιδαν υπερφυσικές ιδιότητες στους αρχαίους κίονες, αλλά τέθηκε σε διαθεσιμότητα-ασημότητα από τους Νεοέλληνες.
Είναι η περίφημη αναθηματική, όπως προσωπικά καταλήξαμε, στήλη της Σχιστής Πέτρας ή Γιλάν Μερμέρ, που συνδέεται και με το μόνο μεσαιωνικό θρύλο που βρήκαμε να υπάρχει στη Θεσσαλονίκη. Δεν ταυτίζεται με τον Ομφαλό της πόλης, αλλά ίσως αργότερα μετά την καταστροφή του, να τον υποκατέστησε σαν έννοια λόγω της γειτνίασής της με αυτόν.

Η Θεσσαλονίκη του Χθές...

(Λάβαμε από τον φίλο μας Γιώργο Β. από την Θεσσαλονίκη ένα ωραίο φωτογραφικό οδοιπορικό στο παρελθόν της πόλης που με χαρά σας παραθέτω)

Νίκος Παπάζογλου 1948-2011

Λυπήθηκα πολύ χθές από το θλιβερό νέο του θανάτου του Νίκου Παπάζογλου. Τα τραγούδια του και η πρωτότυπη έντεχνη μελωδία του με συντρόφευσαν από την εφηβική μου ηλικία ως σήμερα. Οι στίχοι του (άλλοι ρομαντικοί, άλλοι πλακατζίδικοι αλλά όλοι γνήσιοι) ηχούν ακόμη στα αυτιά μου. "Θα πάω και ας μου βγει και σε κακό", "μάτια μου λιμνοθάλασσες καθρέφτες, "μα εμένα τα χεράκια της με λύνουν και με δένουν" "μην με αποκαλείς τεμπέλη και μου σπας το ηθικό" κτλ

Εκτός όμως από μεγάλος ερμηνευτής ο Νίκος ήταν και ευγενικός, χαριτωμένος και καλότροπος άνθρωπος. Αυτό είχα την ευκαιρία να το διαπιστώσω την εποχή που σύχναζα στο παραλιακό μπαράκι "on the road" στην Θεσσαλονίκη, όπου ο Νίκος ερχόταν συχνά-πυκνά, πολλές φορές και μετά από συναυλίες. Τελευταία φορά τον είδα στην Ρόδο το καλοκαίρι του 2003 όταν υπηρετούσα  την στρατιωτική μου θητεία.

Νικόλα να σαι καλά εκεί που είσαι, σε ευχαριστώ για όλα... 

Ι. Β. Δ.

Βιβλιοκριτική στο βιβλίο «Πόλη των Φαντασμάτων, Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι και Εβραίοι, 1430-1950» του Mark Mazower

του Ιωάννη Τουλουμάκου

Ομ. Καθηγητής Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ.

δημοσιεύτηκε στο τεύχος "Μακεδονικά , 2007, ΛΣΤ" της Εταιρείας των Μακεδονικών Σπουδών

Σε παλαιότερες εποχές οι πρωτοετείς φοιτητές της Ιστορίας μάθαιναν, πως επι­στημονικό αλλά και ηθικό χρέος του ιστορικού είναι να «βρει τι πραγματικά συ­νέβη», δηλ. την αλήθεια, μακριά από κάθε πάθος και οργή και ότι αν δεν μπορέ­σει να βρει την αλήθεια, επειδή οι γνωστικές δυνατότητες είναι περιορισμένες, πρέπει πάντως η αναζήτησή της να αποτελεί σε κάθε περίπτωση τον μόνο σκοπό του, ακριβέστερα: να είναι στάση ζωής. Εκτός από την αντίληψη αυτή, υπήρξαν ό­μως ήδη από την αρχαιότητα και άλλες - όπως ότι η Ιστορία μπορεί να αποβλέπει στην τέρψη ή τον εντυπωσιασμό, ή ακόμη να είναι θεραπαινίδα προκαταλήψεως ή ι­δεοληψίας. Υπήρξαν και υπάρχουν και σήμερα και, όπως γνωρίζω, τείνουν να πα­ραμερίσουν την πρώτη.

Το βιβλίο του M. Mazower, θεσσαλονίκη, Πόλη των Φαντασμάτων, μπορεί να α­νήκει στη δεύτερη ή τρίτη κατηγορία, σίγουρα όμως δεν ανήκει στην πρώτη, ή σε άλ­λη διατύπωση, δεν θέλει να βρει «τι πραγματικά συνέβη», δηλ. την αλήθεια. Έχει έ­να σαφή «προγραμματικό χαρακτήρα», όπως δείχνουν οι επιλογές των μαρτυριών (όπου και όπως γίνονται στο βιβλίο), οι σχετικές κρίσεις του αλλά και ο ίδιος ο τίτ­λος του βιβλίου. «Η ατμόσφαιρα της πόλης είναι ακόμη στοιχειωμένη από τα φαντάσματα των μεγάλων ιστορικών κοινοτήτων που τη μοιράστηκαν, από τις περιπέτειες των λαών και των ανθρώπων που συναντήθηκαν στην πολυτάραχη ιστορία της. Στη ζωντανή τους μνήμη είναι αφιερωμένο αυτό το βιβλίο». Με αυτές τις φράσεις κλείνει το δια­φημιστικό σημείωμα στο εξωτερικό περίβλημα του βιβλίου - φράσεις που αποδίδουν τις εκτενείς σχετικές δηλώσεις του συγγρ. στην Εισαγωγή [(«η αληθινή πρόκληση δεν είναι απλά και μόνο να διηγηθείς την ιστορία αυτής της εντελώς ξεχωριστής πόλης ως ιστορία πολιτιστικής και θρησκευτικής συνύπαρξης - στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα αυτού του είδους οι από καιρό ξεχασμένες ιστορίες βρίσκουν πρόθυ­μα αφτιά, που τις περιμένουν και τις αποζητούν - αλλά το να δεις τις εμπειρίες των Χριστιανών, των Εβραίων και των Μουσουλμάνων σαν στοιχεία μιας ενιαίας, ολι­στικής ιστορικής αφήγησης» (σ. 29)].

Ανακοίνωση της ΠΑΕ ΗΡΑΚΛΗΣ για Μπουτάρη: " ‘μωραίνει Κύριος, ον βούλεται απωλέσαι’.

Με πολύ μεγάλη μας λύπη πληροφορηθήκαμε τις απαράδεκτες δηλώσεις του υποψήφιου δημάρχου Θεσσαλονίκης κ. Μπουτάρη εις βάρος του ιστορικότερου σωματείου της πόλης του Ηρακλή Θεσσαλονίκης. Προφανώς δεν γνωρίζει ούτε την Ιστορία του σωματείου, ούτε την υπερεκατονταετή δυναμική του και τους χιλιάδες υποστηρικτές του πανελλαδικώς. Από την θέση μας αυτή λέμε στον υπερφίαλο, αμετροεπή, ηλικιωμένο σκουλαρικοφόρο οινοποιό: Καλό αγώνα στην αντιπολίτευση κ. ΜΠΟΥΤΑΡΗ !!!!!  

Το χρονικό της κατάληψης της Θεσσαλονίκης από τον Ελληνικό στρατό σύμφωνα με τον Βρετανό ανταποκριτή των TIMES Κρόφορντ Πράις (26 Οκτωβρίου 1912)

  (Υπό Κρόφορντ Πράις, ειδικού απεσταλμένου εφημερίδος «Times»)
Το θέμα της Θεσσαλονίκης δημιούργησε ζωηρές αντιγνωμίες. Τα γεγονότα διαστράφηκαν με κακοβουλία και κακεντρέχεια. Θεώρησα καθήκον μου να επεκτείνω τις παρατηρήσεις μου με εξονυχιστική έρευνα. Κατά τη διάρκειά της κατάφερα να συγκεντρώσω πολλά έγγραφα. Πιστεύω ότι η αφήγησή μου είναι από κάθε άποψη αυθεντική.

Οι έξι μεραρχίες του ελληνικού στρατού πέρασαν τον ποταμό Αξιό την 25η Οκτωβρίου. Το αρχηγείο του εγκαταστάθηκε στο Τοψίν. Στις 4.30μμ ο διάδοχος Κωνσταντίνος ειδοποιήθηκε ότι ειδικό τρένο είχε φθάσει στο Τεκελί (όπου ήδη δύο τάγματα ευζώνων με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Κωνσταντινόπουλο, είχαν κάνει στάση). Το τρένο μετέφερε τους απεσταλμένους αντιπροσώπους με γράμμα του Ταχσίν Πασά, αρχιστρατήγου των τουρκικών στρατευμάτων, τα οποία υπερασπίζονταν τη Θεσσαλονίκη. Το γράμμα πληροφορούσε τον διάδοχο Κωνσταντίνο ότι οι πρόξενοι των Μεγάλων Δυνάμεων, μαζί με κάποιους Τούρκους αξιωματικούς, παρακαλούσαν τον επικεφαλής των ελληνικών στρατευμάτων να αναβάλλει την επίθεση στη Θεσσαλονίκη μέχρι την πραγματοποίηση αυτής της συνάντησης. Τον διάδοχο πίεσαν να δεχτεί την επιτροπή στο Τοψίν, οι πρόξενοι της Μεγάλης Βρετανίας, της Γαλλίας και της Αυστρίας, τους οποίους συνόδευε ο Τούρκος στρατηγός Σεφίκ Πασάς, φρούραρχος της Θεσσαλονίκης.

Η Άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς και οι επιπτώσεις της (29 Μαρτίου 1430)

Η Θεσσαλονίκη στον Βυζαντινό μεσαίωνα υπήρξε η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Αυτοκρατορίας και ένα σπουδαίο πολιτιστικό, θρησκευτικό και εμπορικό κέντρο. Στα χρόνια της παρακμής της αυτοκρατορίας η Θεσσαλονίκη εκτέθηκε στις επιδρομές Σλαβικών φύλων και πειρατών, ενώ τελικά κατακτήθηκε από τους Φράγκους Σταυροφόρους μετά την πρώτη άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204. Η κατοχή αυτή υπήρξε προσωρινή, η πόλη ανακτήθηκε από τον δεσπότη της Ηπείρου Θεόδωρο Κομνηνό το 1224 μ. Χ. αργότερα πέρασε στην κατοχή του Ιωάννη Βατάτζη Αυτοκράτορα της Νίκαιας και τελικώς το 1261 προσαρτήθηκε στο νέο βυζαντινό κράτος που αναδύθηκε από τις στάχτες του. Η τύχη της Θεσσαλονίκης στα επόμενα χρόνια γνώριζε συνεχείς εναλλαγές και μεταπτώσεις καθώς στην κατοχή της εναλλάσσονταν Βυζαντινοί, Οθωμανοί και Βενετοί.

Η "Καταλανική Εταιρεία" και η οριστική καταστροφή του Μεσαιωνικού Ελληνισμού

Ανδρόνικος Παλαιολόγος

Στις αρχές του 14ου αιώνα ο Ελλαδικός χώρος ήταν κατακερματισμένος ανάμεσα σε κτήσεις που ανήκαν στον Βυζαντινό Αυτοκράτορα Ανδρόνικο ΙΙ Παλαιολόγο και σε Φράγκους φεουδάρχες κληρονόμους των Σταυροφόρων που άλωσαν την Κωνσταντινούπολη το 1204. Ο Αυτοκράτορας είχε υπό τον έλεγχο του την Μακεδονία, την Θράκη, τον Μυστρά, την Κωνσταντινούπολη και μια στενή λωρίδα γης στην Μικρά Ασία που εφαπτόταν στην Βασιλεύουσα. Ο υπόλοιπος χώρος (Θεσσαλία, Θήβα, Ανδραβίδα, Αθήνα, Πάτρα, Κόρινθος, νησιά του Αιγαίου, Ναύπακτος) βρίσκονταν υπό τον έλεγχο Φράγκων φεουδαρχών που συγγένευαν με ισχυρούς βασιλικούς οίκους της Ευρώπης. Οι περιοχές αυτές ήταν κατάσπαρτες από ισχυρά κάστρα που σταθεροποιούσαν την εξουσία των κατά τόπους βαρόνων και μικρότερων μικρότερων ευγενών, εις βάρος του ντόπιου αγροτικού πληθυσμού.