Η κοινοβουλευτική ομάδα των "Ιαπώνων" στις αρχές του 20 αιώνα και η πολιτική κατάντια και λειψανδρία της Ελλάδας στις αρχές του 21ου αιώνα

Δημήτριος Γούναρης

(σε συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης)
γράφει ο Σπύρος Παπασπύρος

 Ο εκδότης και «πατέρας» της δημοσιογραφίας της σύγχρονης Ελλάδος Βλάσης Γαβριηλίδης, στην αρχαιότερη Ελληνική εφημερίδα «Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ», ονόμασε μια ομάδα νέων ανεξάρτητων βουλευτών, που εξελέγησαν στις εκλογές του 1906, ως η «Ομάς των Ιαπώνων». Τους ονόμασε έτσι παρομοιάζοντας την μαχητικότητα των μελών της στο Κοινοβούλιο, με την ορμητικότητα και μαχητικότητα που επέδειξαν οι Ιάπωνες στρατιώτες στον Ρωσοϊαπωνικό πόλεμο του 1904-1905.

Η ομάδα αυτή του Ελληνικού Κοινοβουλίου, έδρασε από το 1906 έως το 1908, με ριζοσπαστικές ιδέες για τον εκσυγχρονισμό της χώρας, σε μια εποχή που ήταν ακόμη νωπή η ήττα του 1897, το «Μακεδονικό» βρισκόταν σε τέλμα και η πολιτική φαυλότητα κυριαρχούσε στο εσωτερικό. Προήλθε από τη διάλυση της Δηλιγιαννικής παρατάξεως το 1905.

Την κοινοβουλευτική ομάδα των «Ιαπώνων» αποτελούσαν οι:

• Στέφανος Δραγούμης (1842-1923), βουλευτής Αττικοβοιωτίας, από το κόμμα του Χαριλάου Τρικούπη, τυπικά αρχηγός της ομάδος.
• Δημήτριος Γούναρης (1867-1922), ανεξάρτητος βουλευτής Πατρών, από το κόμμα του Γεώργιου Θεοτόκη, ουσιαστικά η ψυχή της ομάδος.
• Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης (1860-1922), βουλευτής Κυκλάδων, από το κόμμα του Θεοδώρου Δηλιγιάννη.
• Εμμανουήλ Ρέπουλης (1863-1924), βουλευτής Ερμιονίδος, από το κόμμα του Δηλιγιάννη και αργότερα «εξ απορρήτων» συνεργάτης του Ελευθερίου Βενιζέλου.
• Χαράλαμπος Βοζίκης (1862-1937), ανεξάρτητος βουλευτής Κυνουρίας, προερχόμενος από τα κόμματα του Δηλιγιάννη και του Ζαΐμη.
• Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, βουλευτής Αιγιαλείας από το κόμμα του Αλεξάνδρου Ζαΐμη (1851-1936).
• Απόστολος Αλεξανδρής (1879-1961), πρωτοεκλεγείς, ανεξάρτητος βουλευτής Καρδίτσας.
  

Ιωάννης Δ. Παπαδιαμαντόπουλος

Ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα και ήταν γιος του Δημητρίου Παπαδιαμαντόπουλου, του γνωστού "Στρατόλαου", ονομασία που έλαβε λόγω του ρόλου του στην

Από επιστολικό δελτάριο της εποχής

έξωση του βασιλιά Όθωνα. Ο πατέρας του είχε αναπτύξει στενή σχέση με τα ανάκτορα, γεγονός που συνέβαλε και στην ανέλιξη του γιού του. Παππούς του ήταν ο πλούσιος Πατρινός προύχοντας Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος. Ήδη όμως μετά το τέλος της επανάστασης τα περισσότερα μέλη των Παπαδιαμαντοπουλέων, με εξαίρεση τον Παναγιώτη, είχαν εγκαταλείψει την Πάτρα και είχαν εγκατασταθεί στην Αθήνα. Ο Ιωάννης ακολούθησε όπως και ο πατέρας του τον στρατιωτικό κλάδο επιλέγοντας την σχολή Ευελπίδων, απ'οπου αποφοίτησε το 1860. Σταδιακά κατάφερε να ανέλθει στα υψηλότερα αξιώματα και να γίνει στρατηγός. Η στενή σχέση της οικογένειάς του με τα ανάκτορα συνεχίστηκε και μετά τον θάνατο του πατέρα του. Ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ σύντομα τον κατέστησε σε έναν απο τους σημαντικότερους συμβούλους του και συνεργάτες. Αρχικά διορίστηκε υπασπιστής του και στη συνέχεια αρχηγός του στρατιωτικού και βασιλικού οίκου.

Απο τη θέση του υπασπιστή ο Παπαδιαμαντόπουλος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο σε διάφορες έκρυθμες καταστάσεις. Μια απο αυτές ήταν και το πολιτικό κενό που παρουσιάστηκε μετά τις εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1902.

Τα αιματηρά "Ευαγγελικά" (8 Νοεμβρίου 1901)

Τη δεκαετία του 1880 το γλωσσικό ζήτημα εμφανίστηκε μαζί με τη Νέα Αθηναϊκή Σχολή. Η όξυνση της διαμάχης για τη γλώσσα χώρισε τον ελλαδικό και εξωελλαδικό ελληνισμό ανάμεσα στους καθαρευουσιάνους και τους δημοτικιστές ή «μαλλιαρούς» όπως τους αποκαλούσαν οι αντίπαλοί τους. Ιδιαίτερα στην Αθήνα όμως η σύγκρουση έλαβε μεγάλη ένταση και συσχετίστηκε άμεσα και έμμεσα με κοινωνικά, πολιτικά και ιδεολογικά ζητήματα που εκκινούνταν από αντιθέσεις του ίδιου του ελλαδικού κοινωνικού σχηματισμού ή και πιο συγκεκριμένα των αντιθέσεων που πήγαζαν από τις αντιφάσεις της αθηναϊκής κοινωνίας.

Στα 1888 ο Γιάννης Ψυχάρης ο οποίος διέμενε μόνιμα στο Παρίσι κυκλοφόρησε «Το ταξίδι μου», με το οποίο θα αναδειχτεί ο ίδιος ως το σύμβολο του δημοτικισμού και θα καταστεί ο κατεξοχήν «διδάσκαλός του» εισάγοντας ταυτόχρονα και μια πολύ συγκεκριμένη αντίληψη για τη δημοτική που ονομάστηκε «ψυχαρισμός» και οι οπαδοί της «ψυχαριστές». Από τον κύκλο του Ψυχάρη προέρχεται και ο λόγιος βαμβακέμπορος Αλέξανδρος Πάλλης ο οποίος ζούσε εγκατεστημένος όπως και ο Ψυχάρης στο εξωτερικό. Η μετάφραση της Καινής Διαθήκης στην απλή νεοελληνική από τον Πάλλη έδωσε την αφορμή να ξεσπάσουν τα «Ευαγγελικά».

Η ελληνική οικονομική κρίση του 1893 και οι διαπραγματεύσεις του Λονδίνου με τους χρηματοδότες των Ελληνικών δανείων

Στις εκλογές στις 3ης Μαίου 1892 ο Ελληνικός λαός έδωσε μεγάλη πλειοψηφία στον Χαρίλαο Τρικούπη, καθώς το κόμμα του (το παλαιά αποκαλούμενο και "πέμπτο κόμμα") εξέλεξε 180 βουλευτές σε σύνολο 207. Η νέα κυβέρνηση παρουσιάστηκε στην Βουλή με ένα σκληρό πρόγραμμα περικοπών στις δημόσιες δαπάνες ενώ ταυτόχρονα έλαβε πολλά αντιλαϊκά μέτρα αυστηρής λιτότητας που μεταφράστηκαν σε μια σειρά από έμμεσους φόρους που επιβάρυναν τους καταναλωτές. Στις 15 Ιουλίου 1892 ανακοινώθηκε σχέδιο νόμου που καθιέρωνε "εκπαιδευτικά τέλη" σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Την ημέρα της ψήφισης του νομοσχεδίου, η σπουδάζουσα νεολαία διαδήλωνε με πάθος έξω από την βουλή, ενώ ο αντιπολιτευόμενος Δημήτριος Ράλλης υπολόγιζε ότι οι σπουδές ως το πανεπιστημιακό πτυχίο θα κόστιζαν με τον νέο νόμο 1445 δρχ, ποσό που αντιστοιχούσε σε εισοδήματα ενός έτους ενός καλά αμειβόμενου δημοσίου υπαλλήλου της εποχής.

Όπως αναφέραμε όμως, το πιεστικότερο πρόβλημα που αντιμετώπιζε η Ελλάδα τότε ήταν η δημοσιονομική κατάρρευση λόγω των συσσωρευμένων χρεών από τα δάνεια του παρελθόντος. Η λύση ήταν αδύνατο να προέλθει από περικοπές δαπανών καθώς το "άνοιγμα" του Δημοσίου και οι άμεσες ταμειακές δαπάνες για εξόφληση παλαιών δανείων ήταν πολύ μεγάλες. Οφείλουμε πάντως να υπενθυμίσουμε πως τα δάνεια τα οποία έληγαν τότε, είχαν χρηματοδοτήσει το φιλόδοξο πρόγραμμα δημοσίων έργων της περιόδου 1880-1890 (σιδηρόδρομος κτλ) τα οποία δρομολογήθηκαν από τον Τρικούπη αλλά δεν απέδωσαν αμέσως τα έσοδα που είχε προβλέψει ο Μεσολογγίτης πολιτικός. Ο Τρικούπης αποφάσισε εκείνη την στιγμή να αναχρηματοδοτήσει τα παλαιά δάνεια σε μια στιγμή που τα Ελληνικά ομόλογα έχαναν συνεχώς σε αξία στα Ευρωπαικά χρηματιστήρια. Για τον λόγο αυτό ανάθεσε προσωπικά στον στενότερο συνεργάτη του Γεώργιο Θεοτόκη να αντιπροσωπεύσει την Ελληνική κυβέρνηση στην Αγγλία για την σύναψη ενός νέου δανείου. Από το νέο αυτό δάνειο είχε εξαρτηθεί η εκτέλεση του προϋπολογισμού του Κράτους για το 1893.

Σπυρίδων Ν. Θεοτόκης (μια βιογραφία)

Ο Σπυρίδων Θεοτόκης υπήρξε μια εξέχουσα πολιτική φυσιογνωμία της εθνικόφρονος Δεξιάς του οποίου η πολιτική δράση εκτείνεται από το τον Μεσοπόλεμο ως και το 1985. Γεννήθηκε το 1908 στην Αθήνα και προερχόταν από την περίφημη πολιτική οικογένεια των Θεοτόκιδων της Κέρκυρας. Ο παππούς του Γεώργιος Θετόκης κυβέρνησε την Ελλάδα ως αρχηγός του Τρικουπικού κόμματος από το 1899 έως το 1908 με μικρά διαλείμματα. Ο πατέρας του Ιωάννης Θεοτόκης χρημάτισε δύο φορές υπουργός Γεωργίας στον Μεσοπόλεμο, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κονδύλη που επανέφερε τον Βασιλιά το 1935 και υπηρεσιακός πρωθυπουργός το 1950. Ο θείος του Νικόλαος Θεοτόκης ήταν επίσης πολιτικό πρόσωπο των αντιβενιζελικών και ένας από τους εκτελεσθέντες μετά την παρωδία δίκης των "εξ".

Ο Σπυρίδων Θεοτόκης ξεκίνησε τον πολιτικό του βίο εκλεγόμενος βουλευτής του Λαϊκού κόμματος το 1933 στην Κέρκυρα σε ηλικία μόλις 25 ετών. Η απρόσμενη αυτή επιτυχία είχε να κάνει και με την μόρφωση του που ήταν σπάνια για την εποχή εκείνη, καθώς είχε σπουδάσει με επιτυχία τόσο την Νομική όσο και Οικονομικά, ενώ μιλούσε τέσσερις ξένες γλώσσες. Έλαβε ενεργό μέρος στην καταπολέμηση του βενιζελικού πραξικοπήματος του 1935 στο πλευρό του Κονδύλη. Παρά τους αδιαμφισβήτητους δεσμούς του πατέρα του και του ίδιου με το Στέμμα, διώχθηκε από την 4η Αυγούστου του Μεταξά, ενώ ο πατέρας του εκτοπίστηκε.