Οι ευθύνες της Ελληνικής πολιτικής ηγεσίας για την τελική κατάρρευση του Μικρασιατικού μετώπου (26 Αυγούστου 1922)

Το καλοκαίρι του 1922 ο ελληνικός στρατός στη Μικρά Ασία είχε στρατοπεδεύσει σε αμυντική θέση στις γραμμές που κατείχε τον τελευταίο χρόνο. Απέναντί του είχε έναν δεινό πλέον τουρκικό στρατό, τον οποίον είχε δημιουργήσει ο Κεμάλ Πασάς.
Η «Καθημερινή» δημοσίευσε το διάσημο κύριο άρθρο «Οίκαδε» στις 14/26 Αυγούστου 1922. Σε αντίθεση με πολλά κύρια άρθρα που είχε γράψει ο Γεώργιος Α. Βλάχος, ο ιδρυτής της εφημερίδας, αυτό ήταν ανυπόγραφο. 

Αλλά είχε ορθά υποτεθεί ότι ήταν δικό του. Υποστήριζε ότι δεν πήγαινε άλλο. Ο ελληνικός λαός και οι ένοπλες δυνάμεις είχαν κάνει ό,τι μπορούσαν. Οι συμμαχικές διασκέψεις, που είχαν λάβει χώρα από τότε που ο Βενιζέλος έπεσε από την εξουσία, δεν είχαν αποφέρει αποτελέσματα. «Αύριον έρχεται το φθινόπωρον και μεθαύριον ο χειμών. Και η Ελλάς, διά λόγους σπουδαίους, διά λόγους αποβλέποντας εις την ιδίαν αυτής γαλήνην, έχει την υποχρέωσιν να διαχειμάση οίκαδε». Τρεις μέρες αργότερα ο Βλάχος επανέλαβε τη συμβουλή του σε ένα κύριο άρθρο με τίτλο «Οι Πομερανοί».

Γεώργιος Βλάχος και Ιωάννης Μεταξάς

Αφορμή για την αναφορά αυτή, αποτελεί η δημοσίευση στο φιλικό και εγκυρότατο ιστολόγιο infognomonpolitics δύο άρθρων του μεγάλου ιδρυτή και δημοσιογράφου της "Καθημερινής" Γεώργιου Βλάχου για τον Ιωάννη Μεταξά και την άρνηση του να συμμετάσχει στην Μικρασιατική εκστρατεία (http://infognomonpolitics.blogspot.com/2009/10/1922_30.html). Η προβολή των δύο κειμένων έχει πρόσθετη σημασία καθώς περιέχονταν και στο βιβλίο Ιστορίας της Γ΄ λυκείου που ήταν το βασικό εγχειρίδιο για τις πανελλήνιες εξετάσεις. Το ιστορικό αυτό θέμα, αποτελεί και αντικείμενο ευρύτερης δημόσιας συζήτησης (http://www.phorum.gr/viewtopic.php?f=51&t=167401&sid=212147b1bad7dd5691d1b67a53d14aac).

Κατ΄ αρχάς οφείλουμε να συμφωνήσουμε με την ουσία και το περιεχόμενο των δύο συγκεκριμένων άρθρων. Ο Ιωάννης Μεταξάς όφειλε να παράσχει τις υπηρεσίες του στην πατρίδα, ασχέτως αν είχε (ορθώς όπως αποδείχθηκε) αντιρρήσεις για την εκστρατεία και την ακολουθούμενη στρατιωτική τακτική. Ένας στρατιώτης μάχεται υπέρ πατρίδος ακόμη και όταν ο αγώνας φαίνεται χαμένος. Η αποχή του Μεταξά από την Μικρασιατική εκστρατεία προκάλεσε την βαθιά αντιπάθεια του Βλάχου, που επεκτάθηκε κατά την διάρκεια του μεσοπολέμου όταν ο Μεταξάς ήταν αρχηγός πολιτικού κόμματος (των "ελευθεροφρόνων") και ο Βλάχος στήριζε το Λαϊκό κόμμα του Τσαλδάρη.