Η ενδιαφέρουσα οικογενειακή Ιστορία του Ζιγκμουντ Μινέϊκο και η άλωση του Μπιζανίου

Σε λίγες ημέρες συμπληρώνονται 86 χρόνια από την ημέρα που απεβίωσε στην Αθήνα ο Σίγκμουντ/Ζιγκμουντ Μινέϊκο (1840 - 1925), μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα που συνδέθηκε με την

Σίγκμουντ Μινέϊκο

κοινωνία των Πατρών. Το επώνυμο Μινέϊκο βέβαια είναι γνωστό στην Ελλάδα λόγω της Σοφίας Μινέϊκο^[1], συζύγου του Γεωργίου Παπανδρέου και μητέρα του Ανδρέα Παπανδρέου. Πρόκειται για αριστοκρατική οικογένεια πολωνικής καταγωγής, μέλη της οποίας εντοπίζονται ακόμα και σήμερα στην Πολωνία. Σε αρκετά ιστολόγια διαβάζω για την δήθεν εβραϊκή καταγωγή της οικογένειας Μινέϊκο, πληροφορία που δεν επιβεβαιώνεται από καμία πηγή και που προφανώς αποτελεί μέρος της σφαίρας του φανταστικού.

Το πρώτο μέλος των Μινέϊκο που εμφανίζεται στον ελλαδικό χώρο ήταν ο Σίγκμουντ Μινέϊκο (1840 - 1925) γεννημένος το 1840 στη Λιθουανία. Σπούδασε μηχανικός στην Αγία Πετρούπολη και το 1863 συμμετείχε^[2] στην πολωνική επανάσταση εναντίον των ρωσικών δυνάμεων του Τσάρου. Για την δράση του αυτή συνελήφθη και καταδικάστηκε σε θάνατο, εν τέλει όμως μεταφέρθηκε στη Σιβηρία απ' όπου δραπέτευσε το 1868 για να καταφύγει στη Γαλλία. Κατά τη διάρκεια της διαμονής του εκεί συμπλήρωσε τις σπουδές του στη στρατιωτική σχολή της Γαλλίας με υποτροφία του Βασιλιά λόγω της συνεισφοράς του στην απελευθέρωση Γάλλων υπηκόων που συμμετείχαν στην πολωνική επανάσταση.

Το θωρακισμένο καταδρομικό "Αβέρωφ" μέσα από τον φωτογραφικό φακό

Του ΗΛΙΑ ΝΤΑΛΟΥΜΗ

Από την αναμνηστική έκδοση του Γενικού
Επιτελείου Ναυτικού / Υπηρεσία Ιστορίας
Ναυτικού: ΘΩΡΑΚΙΣΜΕΝΟ ΚΑΤΑΔΡΟΜΙΚΟ
Γ. ΑΒΕΡΩΦ, 100 ΧΡΟΝΙΑ. «Ναυτική Επιθεώρηση»,

Όχι δεν είναι αλλοδαποί! Είναι Έλληνες ναύτες του Αβέρωφ μετά
από ανθράκευση. Μια εργασία από την οποία
όλο το πλήρωμα – πλην του κυβερνήτη –
έπαιρνε μέρος και …άλλαζε χρώμα.
(Αρχείο Θ/Κ Αβέρωφ).

Το θωρακισμένο καταδρομικό Γεώργιος Αβέρωφ ξεκίνησε τη ζωή του ως σκάφος «Χ». Ένα πλοίο της ίδιας κλάσης με τα Pisa και Amalfi, που είχε παραγγείλει το Ιταλικό Ναυτικό. Αν και η τελική εξωτερική εμφάνιση του Αβέρωφ διέφερε αρκετά απ’ αυτήν των δύο ιταλικών, εντούτοις τα βασικά χαρακτηριστικά και των τριών ήσαν τα ίδια.
Οι συζητήσεις για την απόκτηση του ναυπηγούμενου σκάφους «Χ» ανάμεσα στο ναυπηγείο Cantiere Navale Fratelli Orlando του Livorno και την ελληνική κυβέρνηση είχαν αρχίσει την άνοιξη του 1909 και συνεχίζονταν με πολύ αργό ρυθμό και το καλοκαίρι. Στις 15 Αυγούστου εκείνης της χρονιάς εκδηλώθηκε, ως γνωστόν, το Κίνημα στου Γουδή. Η επιβολή του είχε ως αποτέλεσμα – ανάμεσα στα άλλα – και την επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων, οι οποίες και ολοκληρώθηκαν τον Οκτώβριο του 1909, με την υπογραφή της σχετικής σύμβασης. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι εκείνο το φθινόπωρο είχαν αρχίσει να ενδιαφέρονται για το σκάφος «Χ» και οι Τούρκοι, οι οποίοι μάλιστα είχαν εκδηλώσει την πρόθεση να πληρώσουν υψηλότερο τίμημα. Το κόστος του ήταν της τάξης των 950.000 χρυσών λιρών Αγγλίας ή 23.650.000 δραχμές και αποτελούσε το μεγαλύτερο εμπόδιο στην πρόοδο των διαπραγματεύσεων. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι τότε η Ελλάδα βρισκόταν υπό τον έλεγχο της Διεθνούς Οικονομικής Επιτροπής, η οποία όχι απλώς ήλεγχε αυστηρότατα τον κρατικό προϋπολογισμό, κυριολεκτικά τον κατάρτιζε.

Όσα αποσιωπούν για τα "Ιουλιανά" του 1965....

γράφει ο Ιστορικός Γ. Λεονταρίτης

Την περασμένη Κυριακή, η εφημερίς «Το Βήμα», αφιέρωσε ειδικόν ένθετον για την επέτειον των «Ιουλιανών» του 1965. Πρόκειται για την γνωστήν πολιτικήν κρίσιν που ανεστάτωσε τότε την χώραν, με οδυνηρές συνέπειες. Πολλά αναφέρθησαν στο «Βήμα», αλλά – ως συνήθως – αποσιωπάται ο πραγματικός αίτιος της πολιτικής αναταραχής, εκείνος που οδήγησε την Ελλάδα στο χείλος του κρημνού, και ευθύνεται για την επέμβασιν του Στρατού.
Πρόκειται για τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο ρόλος του οποίου παραμένει σκοτεινός. Επεσε στην πολιτικήν ζωήν του τόπου ως αερόλιθος, και διέλυσε τα πάντα. Ηλθε από την Αμερικήν – χάρις στον Κ. Καραμανλήν – και επολιτεύθη κατά έναν περίεργον τρόπον, που ακόμη και σήμερα γεννά πολλά ερωτηματικά. Από τα πρώτα του βήματα ως υφυπουργός και υπουργός στην κυβέρνησιν της Ενώσεως Κέντρου, προκάλεσε προβλήματα, με σκάνδαλα, με δημιουργίαν προσωπικής φατρίας μέσα στο Κόμμα, και με ανάμειξιν σε μυστικήν στρατιωτικήν οργάνωσιν, τον ΑΣΠΙΔΑ. Θα μπορούσε να γραφεί βιβλίον ολόκληρον για αυτήν την περίοδον.

Οι εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 1963 και η άνοδος της "Ένωσης Κέντρου" στην εξουσία

Ο Γεώργιος Παπανδρέου
σε προεκλογική συγκένυτρωση
το 1961

Μετά την παραίτηση του Κ. Καραμανλή στις 11 Ιουνίου 1963 δημιουργείται ένα νέο πολιτικό σκηνικό στην Ελλάδα. Τα ανάκτορα προχωρούν στη συγκρότηση «μεταβατικής» κυβέρνησης υπό τον Π. Πιπινέλη (19 Ιουνίου), η οποία παίρνει μεν ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή (26 Ιουνίου), αδυνατεί όμως να ασκήσει συγκεκριμένη πολιτική. Έτσι, στις 26 Σεπτεμβρίου η Βουλή διαλύεται και προκηρύσσονται νέες βουλευτικές εκλογές.

Μια μέρα μετά από τη διάλυση της Βουλής ο Πιττινέλης παραιτείται και σχηματίζεται υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον δικαστικό Σ. Μαυρομιχάλη. Ο τελευταίος οργανώνει με υποδειγματικό τρόπο την εκλογική αναμέτρηση της 3ης Νοεμβρίου, πράγμα όχι εύκολο, αν σκεφτεί κανείς ότι την εποχή εκείνη τα πολιτικά πάθη βρίσκονταν στην κορύφωση τους.

Τα αποτελέσματα. Οι εκλογές εκείνες άλλαξαν ολοκληρωτικά τον πολιτικό χάρτη της Ελλάδας και έφεραν «τα πάνω κάτω». Η Ένωση Κέντρου υπερίσχυσε με σχετικά μικρή διαφορά της ΕΡΕ (με 42,3 % έναντι 39,4%) και κέρδισε 138 βουλευτικές έδρες, έναντι 132 των αντιπάλων της. Τρίτο κόμμα ήρθε η ΕΔΑ, με 14,5% και 28 έδρες.

Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. και η δήθεν νέα "αποστασία"...

Τις τελευταίες εβδομάδες το πολιτικό προσωπικό της Ελλάδας βρίσκεται κάτω από μεγάλη πίεση λόγω των δυσμενών εξελίξεων στα οικονομικά μεγέθη της Χώρας, αλλά και λόγω της αυξανόμενης πίεσης από μεγάλο τμήμα της κοινής γνώμης. Η πίεση αυτή οδηγεί σε σπασμωδικές αντιδράσεις και επιπόλαιες δηλώσεις πολλών βουλευτών και μεγαλόσχημων υπουργών της κυβέρνησης που αναδεικνύει γλαφυρά την ένδεια της πολιτικής τους σκέψης, την ελαφρότητα των γενικότερων ισχυρισμών τους αλλά και την έλλειψη γενικότερης παιδείας τους. Ένα νέο τέτοιο κρούσμα (το πρώτο ήταν όταν ο Ευρυβιάδης τα βρήκε με τον Θεμιστοκλή και νίκησαν στην Σαλαμίνα) είναι η ταύτιση με δηλώσεις από πολλούς κυβερνητικούς βουλευτές και υπουργούς (Αντωνακόπουλος, Κακλαμάνης, Διαμαντίδης, Πάγκαλος) της γελοιοποίησης και του εξευτελισμού της σύγχρονης πολιτικής ζωής της Ελλάδας που ζούμε, με τα "Ιουλιανά" και την "αποστασία" του 1965. Μάλιστα η βουλευτής Τόνια Αντωνίου ζήτησε να διανεμηθεί σε όλους τους βουλευτές το βιβλίο του Ανδρέα Παπανδρέου "η δημοκρατία στο απόσπασμα" για να μάθουν όλοι τις μεθοδεύσεις που είχαν γίνει τότε.

Οταν ναυάγησε το σχέδιο Ατσεσον...

ΤΟ ΚΟΙΝΟ ανακοινωθέν που εκδόθηκε στην Ουάσιγκτον μετά τη λήξη των συνομιλιών Παπανδρέου- Τζόνσον μπορεί να μιλούσε για κλίμα «φιλίας και ενθέρμου εγκαρδιότητος», μακράν όμως απείχε από την πραγματικότητα. Η ελληνοαμερικανική συνεννόηση άλλωστε ελάχιστες φορές κινήθηκε σε αυτό το μήκος κύματος. Αντίθετα, θύμιζε διάλογο όμοιο με αυτούς που αποδίδονται στο χάσμα γενεών: η μικρή Ελλάς είχε ορθοποδήσει μετά τον πόλεμο και επεδίωκε στη δεκαετία του 1960 να διαθέτει τη δική της αυτονομία στην εξωτερική πολιτική της.Αυτό δεν μπορούσαν να το ανεχθούν οι ΗΠΑ που είχαν την κηδεμονία της,όχι μόνο γιατί η πρόοδος της μικρής αυτής χώρας είχε συντελεσθεί με αμερικανική οικονομική βοήθεια αλλά επειδή η γεωστρατηγική θέση της ήταν τέτοια που λειτουργούσε ως ανάχωμα στον από Βορράν κίνδυνο. Η φράση «Αντέστητε και ενικήσατε» στην απόρρητη έκθεση του έλληνα πρεσβευτή Αλ.Μάτσα μετά το πέρας της επίσκεψης Παπανδρέου στην Ουάσιγκτον θα αποδεικνυόταν προφητική,προαναγγέλλοντας την πύρρειο νίκη του έλληνα πρωθυπουργού που γνώριζε ότι οι μεγάλοι δεν συγχωρούν στους μικρούς τέτοιες νίκες.

Η μαρτυρία του Γεωργίου Παπανδρέου για την Απελευθέρωση και τα "Δεκεμβριανά"

''Το Σάββατον 2 Δεκεμβρίου παραμονήν της Στάσεως, ετηλεγράφησα εις τον Βασιλέα: «Υπουργοί Ακρας Αριστεράς αρνηθέντες υπογράψουν αποστράτευσιν παρητήθησαν. Παραίτησις σημαίνει δυστυχώς απαρχήν εμφυλίου πολέμου. Με όσην αποφασιστικότητα εξηντλήσαμεν τας προσπάθειας μας δια την αποτροπήν του εμφυλίου πολέμου, με την ίδιαν αποφασιστικότητα θα υπερασπίσωμεν την Ελλάδα εναντίον των εσωτερικών της εχθρών. Εύχομαι εις τον Θεόν η τραγική περίοδος να είναι σύντομος και πλήρης η επιβολή του Νόμου προς πραγματικήν Απελευθέρωσιν του στενάζοντος Ελληνικού Λαού».

Ο εμπρησμός της εβραϊκής συνοικίας του Κάμπελ στην Θεσσαλονίκη (29 Ιουνίου 1931)

Μετά την (απρόσμενη για πολλούς) απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης στις 26 Οκτωβρίου 1912, η Βενιζελική πολιτική απέναντι στην πολυπληθή Εβραϊκή κοινότητα των Σεραφαδιτών, διαπνεόταν από ανεκτικότητα και διαλλακτικότητα. Ταυτόχρονα όμως η Ελληνική Πολιτεία κατήργησε όλα τα παλαιά προνόμια που απολάμβαναν τα μέλη της επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι Εβραίοι αντιμετώπισαν με καχυποψία και (αρχικώς όχι εμφανή) δυσαρέσκεια την κατάργηση των Οθωμανικών Αρχών και συνακόλουθα και των προνομίων τους που ήταν κατοχυρωμένα από τις αρχές του 15ου αιώνα. Ο ίδιος ο Βενιζέλος συναντήθηκε με τους αντιπροσώπους της κοινότητας και τους διαβεβαίωσε για τις καλές του προθέσεις απέναντι τους. Ταυτόχρονα όμως κατήργησε όλα τα προνόμια τους, καθώς υπογράμμισε πως αυτά ήταν απαράδεκτα σε μια Δυτική κοινωνία ισότητας και ισονομίας όπως η Ελληνική.

Ο Ν. Χρουστσόφ απειλεί να βομβαρδίσει την Ακρόπολη (Αύγουστος 1961)

Μετά την προσωρινή ύφεση του Κυπριακού με την έναρξη διαπραγματεύσεων στο Λονδίνο και την εκ νέου ενεργότερη ένταξη της Ελλάδας στον συμμαχικό στρατιωτικό συνασπισμό του ΝΑΤΟ το 1958 με την έναρξη συζητήσεων για εγκατάσταση πυραύλων μέσου βεληνεκούς, η κομμουνιστική ηγεσία της ΕΣΣΔ αποφάσισε να ασκήσει διπλωματική και ψυχολογική πίεση εις βάρος της Ελλάδος. Η πίεση αυτή εκδηλώθηκε με την επιδεικτικά φανερή στρατιωτική ενίσχυση της Βουλγαρίας που έτσι απέκτησε συντριπτική υπεροχή πυρός σε σχέση με την Ελλάδα, με τον "πόλεμο των γραμματοσήμων"* αλλά και με απειλητικές δηλώσεις του γενικού γραμματέα του Ρωσικού κομμουνιστικού κόμματος Νικίτα Χρουστσόφ, που "σύμβούλευε" την Ελλάδα να αποφύγει την εγκατάσταση ΝΑΤΟικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς στο έδαφος της.

Η κυβερνητική κρίση του Ιουλίου του 1965 και η παρακρατική οργάνωση Α.Σ.Π.Ι.Δ.Α.

Η πολιτική κρίση που ξέσπασε το καλοκαίρι του 1965, αφορούσε σε μεγάλο βαθμό την διαφωνία του Βασιλιά Κωνσταντίνου με τον Γεώργιο Παπανδρέου για τον χειρισμό των ανακρίσεων της υπόθεσης Α.Σ.Π.Ι.Δ.Α. («Αξιωματικοί Σώσατε Πατρίδα, Ιδανικά, Δημοκρατίαν, Αξιοκρατίαν»). Συγκεκριμένα υπήρχαν στοιχεία που συνέδεαν τον τότε νεοεμφανισθέντα αλλά ανερχόμενου βουλευτή Ανδρέα Παπανδρέου με την συγκεκριμένη οργάνωση. Ο τότε υπουργός Εθνικής Αμύνης Πέτρος Γαρουφαλιάς, πρόσωπο που απολάμβανε της απόλυτης εμπιστοσύνης του Στέμματος, μετά την έκθεση Γρίβα και το αποτέλεσμα της ανάκρισης του Σίμου, είχε διατάξει την συνέχιση των ανακρίσεων και την παραπομπή της σε στρατοδικείο, όταν ο Γεώργιος Παπανδρέου τον εξανάγκασε σε παραίτηση ενημερώνοντας τον Βασιλιά ότι σκοπεύει να αναλάβει το υπουργείο Εθνικής Αμύνης ο ίδιος. Αφορμή για την απόπομπή του Γαρουφαλιά ήταν και η άρνηση του στην διαταγή του Παπανδρέου να αρχίσουν οι ανακρίσεις για την εφαρμογή του σχεδίου "Περικλής" στις εκλογές του 1961, κάτι που προφανώς ήθελε να χρησιμοποιήσει ο Παπανδρέου ως αντιπερισπασμο στην υπόθεση Α.Σ.Π.Ι.Δ.Α, καθώς από εκείνες τις εκλογές είχαν περάσει τέσσερα χρόνια.

Η συνάντηση του Ίωνα Δραγούμη και του Γεωργίου Παπανδρέου στο Βερολίνο

(το 1914 συναντήθηκαν τυχαία στο Βερολίνο ο Ίων Δραγούμης (ήταν εκεί ως διπλωματικός ακόλουθος) με τον Γεώργιο Παπανδρέου (σπούδαζε πολιτικές επιστήμες) και αντάλλαξαν απόψεις επί των Εθνικών και κοινωνικών θεμάτων που απασχολούσαν τότε τον Ελληνισμό, αλλά που κατά την γνώμη μας παραμένουν επίκαιρα πάντοτε. Την σημαντική αυτή ιδεολογική συνάντηση περιγράφει στο παρακάτω αξιόλογο κείμενο του ο φίλος μου Βαγγέλης Κομνηνάκης τον οποίο ευχαριστώ για την ευγενική άδεια αναδημοσίευσης που μου παρείχε)

Ο Ίων Δραγούμης υπήρξε για το ελληνικό έθνος μία εμβληματική φυσιογνωμία. Την εποχή του Μακεδονικού Αγώνος ανεδείχθη ως σπουδαίος μαχητής, διπλωμάτης και πολιτικός με ακατάβλητη πίστη στα ιδανικά της φυλής και αποφασιστικά επίμονος στο όραμα της απελευθερώσεως των αλυτρώτων Ελλήνων.

Το έτος 1914 ο Γεώργιος Παπανδρέου συναντά τον Ίωνα Δραγούμη στο Βερολίνο. Ο Ίων έχει μόλις συγγράψει το βιβλίο του «Ελληνικός Πολιτισμός». Ο Γεώργιος Παπανδρέου στα «Πολιτικά Κείμενα» υποβάλλει σε μία έντιμη ιδεολογική κριτική το βιβλίο του Ίδα, όπως τον αποκαλεί, προτού στο τέλος αποκαλύψει τα αισθήματα συμπαθείας που τρέφει για τον Ίωνα.

Περιγράφει λοιπόν ο Γ. Παπανδρέου την κατάσταση που επεκράτει στην Ελλάδα προ του 1897. Λέγει λοιπόν ότι «οι παλαιοί πολιτικοί δεν είχαν λησμονήσει την Μεγάλην Ιδέαν. Αυτή μάλιστα η πίστις, ότι το ελεύθερον Κράτος ήτο προσωρινόν, εχαρακτήριζε την Ελλάδα μέχρι του 1897. Μόνον κατόπιν της θλιβεράς ήττης του 1897 έχασεν έδαφος η Μεγάλη Ιδέα, εδημιουργήθη το ρεύμα των απαισιοδόξων, με σύμβολον «δεν βαρυέσαι», «δεν διορθώνεται το Ρωμαίικο», με πρωθυπουργούς κυβερνώντας «τυχαίως και μοιραίως». Και ως αντίδρασις κατά της αυτοκτόνου αυτής ιδεολογίας προεκλήθη η κίνησις των Νέων, τα εθνικά κινήματα εις την Μακεδονίαν, την Ήπειρον και την Θράκην, η πολιτική των Εθνοτήτων εις την Πόλιν και η Στρατιωτική Επανάστασις (σ.σ. στο Γουδί)».

Αναστολή κρατικών επιχορηγήσεων στα ιδρύματα πρώην Πρωθυπουργών

Αναστέλλονται για το τρέχον έτος οι κρατικές επιχορηγήσεις προς τα Ιδρύματα των πρώην Πρωθυπουργών της χώρας, με απόφαση της υπουργού Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων. Ενημερώνοντας σχετικά τις διοικήσεις των Ιδρυμάτων, η υπουργός τονίζει σε επιστολή της πως «σήμερα, ο ελληνικός λαός υποβάλλεται σε σκληρές οικονομικές θυσίες» και η απόφαση αυτή πρέπει να γίνει αποδεκτή «όχι μόνον ως αναγκαία, αλλά και ως συμβατή προς τους σκοπούς των Ιδρυμάτων σας, ενέργεια».

Αποδέκτες της σχετικής επιστολής είναι το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», το Πνευματικό Ίδρυμα «Γεωργίου Παπανδρέου», το Ίδρυμα «Κωνσταντίνος Καραμανλής», το Ίδρυμα «Ανδρέα Παπανδρέου», το Ίδρυμα «Κωνσταντίνος Κ. Μητσοτάκης» και το Ίδρυμα «Κωνσταντίνου Σημίτη».

http://www.naftemporiki.gr/

Η άποψη μας

Η άποψη μας είναι πως η επιχορήγηση αυτή οφείλει να κοπεί εντελώς. Τα "ιδρύματα" αυτά αποτελούν εστίες ιστοριογραφικού αμυντορισμού των ιδρυτών τους και μάλλον στρεβλώνουν την ιστορική μνήμη σύμφωνα με το πρόσωπο που θέλουν να προβάλλουν. Οφείλουμε να τις αντιμετωπίζουμε ως ιδιωτικές επιχειρήσεις, παρά ως δημόσια ιδρύματα. Άλλωστε έχω την εντύπωση πως δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα χρηματοδότησης ούτως η αλλέως....

Ο Άγγελος Αγγελόπουλος για τα "Δεκεμβριανά"

Σε συνέχεια των προηγούμενων αναρτήσεων για τα αίτια που οδήγησαν στα "Δεκεμβριανά", θα παρουσιάσουμε και άλλη μια σημαντική μαρτυρία αυτή του Άγγελου Αγγελόπουλου. Ο Άγγελος Αγγελόπουλος ήταν οικονομολόγος, καθηγητής Πανεπιστημίου και αποτέλεσε μια πολιτική προσωπικότητα που ανέλαβε σημαντικές θέσεις και καθήκοντα στην Ελληνική Πολιτεία. Τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από το 1975, διετέλεσε διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος από το 1974 έως το 1979. Ο Άγγελος Αγγελόπουλος άνηκε πολιτικά στον χώρο της κεντροαριστεράς.

Η μαρτυρία του για τα γεγονότα των "Δεκεμβριανών" είναι ιδιαίτερα κρίσιμη καθώς κατά την Κατοχή διετέλεσε "υπουργός" Οικονομικών στην Π.Ε.Ε.Α. και υφυπουργός οικονομικών στην Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Γ. Παπανδρέου αντιπροσωπεύοντας την αριστερή Π.Ε.Ε.Α. Ήταν ανάμεσα στους υπουργούς που παραιτήθηκαν στην κρίση που προήλθε από την άρνηση αποστράτευσης του ΕΛΑΣ. Η μαρτυρία του περιλαμβάνεται στο βιβλίο "Από την Κατοχή στον Εμφύλιο: η μεγάλη ευθύνη των Συμμάχων" εκδόσεις "Παρουσία".

Τα βαθύτερα αίτια που οδήγησαν στα τραγικά "Δεκεμβριανά"

Η ένοπλη αναμέτρηση που έγινε στις 3 Δεκεμβρίου 1944, ήταν η κορύφωση της αντίθεσης μεταξύ ενός ισχυρού ακροαριστερού κοινωνικού ρεύματος που είχε επωασθεί στα βουνά της Ελλάδας στην Αντίσταση και του αστικού αντικομουνιστικού κόσμου που ήταν ουσιαστικά ο πολιτικός κληρονόμος και συνεχιστής της προπολεμικής Ελλάδας. Το ΕΑΜ μεγενθύνθηκε απότομα ευνοημένο από μια σειρά από παράγοντες, όπως η υλικοτεχνική και οικονομική βοήθεια που έλαβε από τους Άγγλους ως το καλοκαίρι του 1943, τα πατριωτικά συνθήματα που χρησιμοποίησε (υποβαθμίζοντας τα ταξικά) στην επαφή του με τους Έλληνες της υπαίθρου, η εξόντωση η η προσπάθεια εξόντωσης όλων των άλλων Ελληνικών αντιστασιακών οργανώσεων (ΠΑΟ, ΕΚΚΑ, ΕΔΕΣ), η απόκτηση με δόλο των όπλων της ιταλικής μεραρχίας Πινερόλο, αλλά και ο ριζοσπαστικός πολιτικοκοινωνικός λόγος που χρησιμοποίησε σε μια εποχή που η Ελλάδα είχε ερημώσει και διψούσε για ελπίδα και προοπτική.

Το σκηνικό της ένοπλης αναμέτρησης του Δεκέμβρη είχε στηθεί ήδη από το καλοκαίρι του 1943. Τότε σε μια λάθος εκτίμηση της κατάστασης ο ΕΛΑΣ είχε επιτεθεί με σκληρότητα στον ΕΔΕΣ, διαλύοντας τις μικρές του ομάδες στην Θεσσαλία και στην Στερεά Ελλάδα αλλά και στην ΕΚΚΑ του Ψαρρού την οποία ομοίως την διέλυσε. Σκοπός του ήταν να αναλάβει την εξουσία καθώς θεωρούσε ότι οι Γερμανοί αποχωρούσαν. Όταν όμως οι Γερμανοί τελικά δεν αποχώρησαν από την Ελλάδα αλλά αντίθετα ενίσχυσαν την παρουσία τους και κόπηκε η Αγγλική βοήθεια λόγω του Ελληνικού εμφυλίου, τότε το ΕΑΜ στράφηκε σε πολιτικές λύσεις ιδρύοντας το 1944 στις Κορυσχάδες Ευρυτανίας την ΠΕΕΑ με συμμετοχή σημαντικών πολιτικών προσωπικοτήτων από την ευρύτερη Αριστερά (Σβώλος, Αγγελόπουλος).

Στην Μέση Ανατολή όπου βρισκόταν η έδρα της Ελληνικής Κυβέρνησης συνέβη μια μεταβολή πολύ σημαντική. Στις 20 Απριλίου 1944 ανέλαβε καθήκοντα Πρωθυπουργού ο Γεώργιος Παπανδρέου, που ερχόταν από την Ελλάδα και γνώριζε απόλυτα την τρέχουσα κατάσταση και την υπεροχή του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. Με ένα πραγματιστικό πολιτικό πρόγραμμα κατάφερε να παγιδεύσει τους αντιπροσώπους του ΕΑΜ στην συνδιάσκεψη του Λιβάνου τον Μάιο της ίδιας χρονιάς και να τους εντάξει στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Η συμμετοχή του ΕΑΜ στην κυβέρνηση Παπανδρέου το εγκλώβισε σε μια νομιμόφρονα στάση, που σε συνδυασμό με την συμφωνία της Καζέρτας (26η Σεπτεμβρίου 1944) οδήγησε στην αναίμακτη απελευθέρωση της Αθήνας στις 18 Οκτωβρίου 1944 από μικρές Αγγλικές μονάδες υπό τον στρατηγό Σκόμπυ. Η ΙΙΙ ορεινή ταξιαρχία "Ρίμινι" υπό τον Βεντήρη έφτασε στην Αθήνα στις 9 Νοεμβρίου, γνωρίζοντας αποθεωτική υποδοχή από τους Αθηναίους και ενισχύοντας σημαντικά τις ασθενείς μονάδες που είχε στην διάθεση της η κυβέρνηση.

Οι απόψεις του Γεώργιου Παπανδρέου για το εθνικό περιεχόμενο που οφείλει να έχει η Εκπαίδευση

Ο Γεώργιος Παπανδρέου αποτέλεσε μια πρωταγωνιστική προσωπικότητα στην Ελληνική πολιτική σκηνή. Έλαβε σημαντικά πολιτικά αξιώματα σε μια μακροχρόνια περίοδο από το 1915 έως το 1967. Διετέλεσε Πρωθυπουργός της κυβέρνησης εθνικής ενότητας του Καΐρου το 1942, πραγματοποίησε την αναίμακτη Απελευθέρωση της Ελλάδας, ήταν ο αρχηγός ενός μικρού κόμματος στον κεντρώο χώρο του μεταπολεμικού φάσματος, ενώ η κορυφαία στιγμή του στην "δύση" της ζωής του, ήταν η αρχηγεία της Ένωσης Κέντρου από το 1958, που οδήγησε στον "Ανένδοτο Αγώνα" του 1961 και στην διετή πρωθυπουργία των ετών 1963-1965.

Ασχέτως των απόψεων μας για την προσφορά του στον δημόσιο βίο και για πολλές αμφισβητούμενες πολιτικές του πρωτοβουλίες, αναμφίβολα πρόκειται για έναν πολιτικό που εξέφρασε ένα μεγάλο κομμάτι της Ελληνικής κοινωνίας διαχρονικά.

Κατά την διάρκεια της Βενιζελικής διακυβέρνησης της τετραετίας 1928-1932, ο Γεώργιος Παπανδρέου διετέλεσε Υπουργός Παιδείας για ένα σύντομο χρονικό διάστημα, με ομολογουμένως μεγάλη επιτυχία για το σύντομο της θητείας του. Σε αντίθεση με τα φτωχά επιτεύγματα της Βενιζελικής διακυβέρνησης, ο Παπανδρέου είχε να επιδείξει ένα πολυεπίπεδο έργο με την κατασκευή εκατοντάδων σχολικών αιθουσών, και με σημαντικά έργα για την αναστήλωση της Ακρόπολης. Κατά την διάρκεια της θητείας του κατέγραψε κάποιες ενδιαφέρουσες απόψεις για το οφειλόμενο εθνικό περιεχόμενο που οφείλει να έχει η παρεχόμενη Παιδεία στην Ελλάδα. Θα παραθέσω κάποια μικρά ενδεικτικά αποσπάσματα.