Η πρώτη μεγάλη οικονομική κρίση στην Ιστορία της Ευρώπης και ο αντίκτυπος της στην Ελλάδα (1848)

Το έτος 1848 υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα στην Ιστορία της Ευρώπης. Η χρονιά ξεκίνησε με την εξέγερση των Ιταλών στην Σικελία και κορυφώθηκε με την επανάσταση των Γάλλων κατά του Λουδοβίκου-Φίλιππου και της δυναστείας των Βουρβρώνων. Τα εθνικιστικά και δημοκρατικά συνθήματα της Γαλλικής εξέγερσης κατά του θεσμού της μοναρχίας, πυροδότησαν μια σειρά από επαναστάσεις με τα ίδια χαρακτηριστικά σε όλη την Ευρώπη με σημαντικότερες αυτές στα Γερμανικά κρατίδια, στην Ουγγαρία και στην Δανία. Οι εθνικές αυτές επαναστάσεις οδήγησαν στην εθνική ενοποίηση της Ιταλίας και της Γερμανίας ενώ υπονόμευσαν την αυτοκρατορία των Αψβούργων που έμελλε 70 χρόνια μετά να χωριστεί σε Αυστρία και Ουγγαρία.  Ήταν τέτοιο το μέγεθος του αναβρασμού και της αναταραχής που η χρονιά αυτή έμεινε στην Ιστορία ως η "Άνοιξη των Εθνών".

Η "γνωστή παρέα" της προσπάθειας για Εθνική αποδόμηση στην Ελλάδα

Του Νίκου Δαπέργολα Δρ Ιστορίας ΑΠΘ

Είναι γνωστή πλέον η ιστορία με τη λεγόμενη αποδομητική σχολή, δηλαδή μια ομάδα λόγω μεν ιστορικών, έργω δε γραικύλων, που σχετίζονται ενεργά με διάφορα νεοταξίτικα όργανα (όταν φυσικά δεν παίζουν απλώς τον ρόλο των – κατά Βλαδίμηρο Λένιν – «χρησίμων ηλιθίων του συστήματος») και που χρησιμοποιώντας κατά το δοκούν τις ιστορικές πηγές, προωθούν τον στόχο του αποχρωματισμού του ιστορικού μας παρελθόντος.

Για μας τους «άλλους» ιστορικούς, που δεν μάθαμε να συμπεριφερόμαστε στις πηγές με τη γνωστή προκρούστεια μέθοδο, ώστε να «επιβεβαιώνουν» τις ιδεοληψίες μας, ετούτη η ιστορία είναι γνωστή στην Ελλάδα εδώ και 20 τουλάχιστον χρόνια, αν και βέβαια ο πολύς κόσμος ήταν μάλλον ανυποψίαστος ως τη στιγμή που εμφανίστηκε το εκκωφαντικό ανοσιούργημα της αξιότιμης κυρίας Ρεπούση (στην οποία βεβαίως για τον λόγο αυτό μάλλον θα πρέπει να χρωστούμε και ευγνωμοσύνη, καθότι με το τόσο βλακωδώς απροκάλυπτο πόνημά της αφύπνισε πολλές συνειδήσεις).

Θεόφιλος Καΐρης (1784 -1853)

Λόγιος και θεολόγος, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Σπούδασε στην Ευρώπη και δίδαξε στη Σμύρνη και το Αϊβαλί. Συμμετείχε στην Επανάσταση του 1821 και μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους οργάνωσε σχολείο στην Άνδρο. Λόγω της θρησκευτικής του διδασκαλίας υπέστη διώξεις που τελικά οδήγησαν στο θάνατό του.

Ο Θεόφιλος Καΐρης γεννήθηκε το 1784 στην Άνδρο. Το βαπτιστικό του όνομα ήταν Θωμάς, γονείς του ήταν ο πρόκριτος Καΐρης και η Αναστασία Καμπανάκη. Είχε τρεις αδελφούς, τους μετέπειτα μοναχούς Ευγένιο και Ιωασάφ, και το Δημήτριο καθώς και τρεις αδελφές τη Μαρία, τη Λασκαρώ και την Ευανθία, η οποία υπήρξε επίσης σημαντική διανοούμενη της εποχής. Διδάχθηκε τα πρώτα του γράμματα στην Άνδρο, στη Σχολή του Κάτω Κάστρου, από τον ιεροδιάκονο Ιάκωβο. Στα 1794 πεθαίνει ο πατέρας του. Ο αδελφός της μητέρας του και ανάδοχος του Σωφρόνιος Καμπανάκης, εφημέριος στο ναό του Αγίου Γεωργίου Κυδωνιών (Αϊβαλί), τον παίρνει κοντά του ώστε να συνεχίσει εκεί τις σπουδές του.

Στις Κυδωνίες, διδάχθηκε φιλολογία, φιλοσοφία, μαθηματικά και στοιχεία επιστημών από σημαντικούς δασκάλους, όπως το Γρηγόριο Σαράφη και το Βενιαμίν Λέσβιο, στη συνέχεια στη σχολή της Πάτμου και στη Χίο, παρακολούθησε τη διδασκαλία του Αθανάσιου Πάριου και του Δωρόθεου Πρωΐου. Στα 18 του χρόνια χειροτονείται μοναχός και αποκτά το όνομα Θεόφιλος.

Όμως το ανήσυχο πνεύμα του Έλληνα διαφωτιστή δεν αρκείτε στην Ελλάδα. Έτσι, το 1803, με τη συνδρομή του θείου του και της κοινότητας του Αϊβαλιού, έφυγε στην Ευρώπη για σπουδές. Αρχικά παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας, μαθηματικών και φυσικής στην Πίζα, ενώ το 1807 πήγε στο Παρίσι για να συνεχίσει τις σπουδές του, όπου συνδέθηκε με τον Αδαμάντιο Κοραή.

Edmund Burke: Στοχασμοί για την επανάσταση στη Γαλλία

Edmund Burke, ο πατέρας της πολιτικής φιλοσοφίας του ριζοσπαστικού συντηρητισμού και του εθνικισμού.

Πολλές φορές η καθημερινή χρήση κάποιων όρων φέρει ως αποτέλεσμα την εννοιολογική τους απομάκρυνση από το πρωταρχικό νόημά τους. Κατά γενική ομολογία, το καλύτερο παράδειγμα εφαρμογής αυτής της διαπίστωσης στην ελληνική γλώσσα αποτελεί η έννοια του Ρομαντισμού. Σήμερα, η χρήση του όρου «ρομαντικός» σηματοδοτεί τον ορισμό ή την περιγραφή μιας κατάστασης
που εμπεριέχει έντονη συγκίνηση, τρυφερότητα, ερωτισμό και στην καλύτερη περίπτωση νοσταλγική εμμονή σε παλαιούς τρόπους. Ωστόσο, στην πραγματικότητα όλη αυτή η περιγραφή βασίζεται σε σκιώδεις αποτυπώσεις της πρωταρχικής σημασίας του όρου «ρομαντικός». Η πρωταρχική αυτή σημασία γίνεται κατανοητή αν καταλάβει κανείς τι ήταν πραγματικά ο Ρομαντισμός, δηλαδή η βασική λέξη-έννοια από την οποία προκύπτουν χαρακτηρισμοί όπως ο «ρομαντικός».