Η στάση της κομμουνιστικής Βουλγαρίας στο "Μακεδονικό Ζήτημα" μεταπολεμικά (1945-1990)

Στάλιν - Δημητρώφ

Η στάση που ακολούθησε η κομμουνιστική Βουλγαρία στο Μακεδόνικο Ζήτημα, μετά τη ρήξη του Τίτο με τον Στάλιν, διαμορφώθηκε υπό την επίδραση πολλών και ποικίλων παραγόντων. Καθοριστικοί παράγοντες για τη διαμόρφωση της αναδείχτηκαν το ιδεολογικό σύμπλεγμα που δημιούργησε στα κομμουνιστικά κόμματα η Κομμουνιστική Διεθνής με τη θέση που υιοθέτησε για «μακεδόνικο έθνος» ήδη από το 1934, η ανάγκη να αντιμετωπιστούν δραστικά οι εδαφικές διεκδικήσεις που η Ομόσπονδη Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας ήγειρε με τη συνεπικουρία του Βελιγραδίου επί του βουλγάρικου τμήματος της Μακεδονίας, η αναγνώριση ή η αμφισβήτηση της ύπαρξης «μακεδόνικης μειονότητας» στη Βουλγαρία καθώς και η διακύμανση των διπλωματικών σχέσεων της Σοβιετικής Ένωσης και της Γιουγκοσλαβίας.

Η πολιτική του Βουλγάρικου Κομμουνιστικού Κόμματος μετά το 1948 επικεντρώθηκε σε μία δύσκολη προσπάθεια σύζευξης της ιδεολογικής παρακαταθήκης «του μακεδονισμού» με τα βουλγαρικά εθνικά συμφέροντα: της διατήρησης της εδαφικής ακεραιότητας της Βουλγαρίας, της απονεύρωσης της θέσης για την ύπαρξη «μακεδόνικης μειονότητας» στο βουλγαρικό τμήμα της Μακεδονίας με την επισήμανση των στενών σχέσεων Βουλγάρων και «Μακεδόνων», της άρνησης τελικά της ύπαρξης «μακεδόνικης μειονότητας» στη Βουλγαρία και της αμφισβήτησης της ιστορικότητας του «μακεδόνικου έθνους». Η βουλγαρική στάση στο Μακεδόνικο διήλθε από παλινωδίες και αντιφάσεις, ανάλογα με την πορεία των σοβιετο-γιουγκοσλαβικών σχέσεων, έως ότου αποκρυσταλλωθεί τελικά το 1963.

Η Βουλγαρία δημοσιεύει όλα τα ονόματα όσων χρηματίζονταν από τις μυστικές της υπηρεσίες την δεκαετία του ΄90

Απρίλιος 4, 2012, Σόφια

Η Βουλγαρία ενέκρινε σήμερα μια νομοθετική τροποποίηση, σύμφωνα με την οποία, για πρώτη φορά, θα επιτραπεί  η δημοσίευση ονομάτων ατόμων τα οποία από τις κομμουνιστικές αρχές της χώρας είχαν πάρει εκατομμύρια τη δεκαετία του ’90, του περασμένου αιώνα, λόγω δεσμών τους με τη Βουλγαρική Μυστική Υπηρεσία.

Μέχρι τώρα, η επιτροπή που ήταν υπεύθυνη για τον αποχαρακτηρισμό των αρχείων της κρατικής ασφάλειας και είχε τη δυνατότητα  να ελέγξει τους πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών που έγιναν εκατομμυριούχοι, δεν είχε την άδεια να δημοσιεύσει τα ευρήματά της. Λίγο πριν και μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος το 1989, χορηγήθηκαν σχεδόν 10.800 τραπεζικά δάνεια, τα περισσότερα των οποίων ανέρχονται σε αρκετά εκατομμύρια λέβα με χαλαρούς τραπεζικούς όρους, σε περίπου 3.000 εταιρείες, που βρίσκονταν κοντά στο κομμουνιστικό καθεστώς. Τα περισσότερα από τα χρήματα αυτά τα οποία είναι περισσότερα από 2,7 τρισεκατομμύρια λέβα δεν επιστράφηκαν ποτέ και προκάλεσαν μια άνευ προηγουμένου κρίση και την πτώχευση 14 τραπεζών στη Βουλγαρία το 1996.

Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και η βουλγαρική επιβουλή (26 Οκτωβρίου 1912)

Στις 26 Οκτωβρίου 1912, ανήμερα της μεγάλης χριστιανικής γιορτής του Αγίου Δημητρίου, ο Τούρκος Χασάν Ταξίν πασάς αποδέχθηκε το τελεσίγραφο του Διαδόχου Κωνσταντίνου, αρχιστράτηγου του Ελληνικού στρατού καταθέτοντας τα όπλα και παραδίδοντας την Θεσσαλονίκη στον Ελληνικό στρατό. Ολόκληρη η δύναμη της Τουρκικής φρουράς (24.000 άνδρες και 1.000 αξιωματικοί θα θεωρούνταν αιχμάλωτοι, ενώ η πόλη περνούσε υπό την Ελληνική κυριαρχία. Η απελευθέρωση της πόλης ολοκληρώθηκε την επόμενη ημέρα (27 Οκτωβρίου) όταν μπήκε και παρήλασε στην πόλη το απόσπασμα Κωνσταντινόπουλου και η 8η μεραρχία.

Μεταφέρουμε από το βιβλίο του Σπύρου Κουζινόπουλου «Το Μεγάλο άλμα, η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης», ένα απόσπασμα από μια πολύτιμη μαρτυρία του παλιού πολεμιστή Χαρίλαου Χαρίση από τις πρώτες ώρες του ελληνικού στρατού στη Θεσσαλονίκη.

Η Θεωρία του Πανσλαβισμού, η ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχίας και το Μακεδονικό Ζήτημα (1870-1893)

Κατά τις δεκαετίες του 1830-40 ρώσοι επιστήμονες άρχισαν να διατυπώνουν μια σειρά από θεωρίες και απόψεις που χαρακτηρίζονται από έντονη εθνικιστική φιλολογία, μια κίνηση γνωστή αργότερα ως Πανσλαβισμός. Στόχος της η ενότητα και εξύψωση των σλαβικών λαών που εξαπλώνονταν στο μεγαλύτερο τμήμα της Ανατολικής Ευρώπης, με προεξάρχοντες του Ρώσους. Σύντομα, αυτές οι θεωρίες βρήκαν απήχηση σε επιστήμονες της Δύσης και κυρίως στην Καθολική Εκκλησία, η οποία προσπαθούσε να εξυπηρετήσει δικούς της στόχους εις βάρος της Ορθοδοξίας. Οι μόνιμες ιμπεριαλιστικές βλέψεις της Ρωσίας νότια βρήκαν το ιδεολογικό τους υπόβαθρο και πλέον στρέφονταν εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο όνομα της προστασίας των χριστιανικών λαών στο εσωτερικό της. Το 1853-56 διαδραματίστηκε ο 11^ος κατά σειρά Ρωσοτουρκικός Πόλεμος, γνωστός ως Κριμαϊκός Πόλεμος καθώς οι περισσότερες μάχες έγιναν στην χερσόνησο της Κριμαίας. Σύμμαχοι της Τουρκίας ήταν η Αγγλία, η Γαλλία και το Βασίλειο της Σαρδηνίας, που προωθούσαν με ανάλογο τρόπο τη δική τους παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και εναντιώνονταν στις ρωσικές βλέψεις. Ο πόλεμος έληξε με νίκη των συμμάχων, αλλά ο Σουλτάνος υποχρεώθηκε να παραχωρήσει διάφορα προνόμια στους υπόδουλους χριστιανούς της Αυτοκρατορίας με το Διάταγμα Χάττι Χουμαγιούν (1856). Έκτοτε, η Ρωσία επιδίωξε με έντονο ζήλο την εθνικιστική αφύπνιση των νότιων σλαβικών φύλων και ιδιαίτερα της Βουλγαρίας, που είχε ατονήσει μετά από τόσους αιώνες Τουρκοκρατίας. Βούλγαροι επιστήμονες στέλνονταν για σπουδές στην Αγία Πετρούπολη και επέστρεφαν ώστε να εξαπλώσουν τον σλαβικό εθνοφυλετισμό. Έτσι, το εθνικό συναίσθημα των Βουλγάρων γρήγορα άρχισε να παίρνει μεγάλες διαστάσεις και στρεφόταν, εκτός των Τούρκων, εναντίον του Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης.