Η σημερινή ηθική κατάπτωση της Ελληνικής κοινωνίας και τα σοφά αποφθέγματα των 7 Σοφών της Αρχαιότητας

Είναι πανθομολογούμενο πως η σημερινή Ελλάδα εκτός από οικονομική κρίση, βιώνει και μια μεγάλη ηθική κρίση, σε όλα τα κοινωνικά επίπεδα. Παρακολουθούμε στην τηλεόραση την πολιτική και πνευματική ηγεσία να επισημαίνει το πρόβλημα, αλλά να αποτυγχάνει χαρακτηριστικά να προτείνει μια πειστική λύση. Και αυτό γιατί η ίδια αυτή η ηγεσία όχι μόνο είναι φορέας του αυτού προβλήματος, αλλά κυρίως μόλυνε και την κοινωνία με αυτό. Κατά την γνώμη μας η λύση είναι απλή. Τμήμα της θα μπορούσε να είναι η συστηματική διδασκαλία των κάτωθι παραγγελμάτων των 7 Σοφών της Αρχαιότητας που ήταν γραμμένα στον ναό του Μαντείου των Δελφών.

Το Μαντείο των Δελφών έγινε διάσημο σε ολόκληρο το γνωστό τότε κόσμο, όχι μόνο για τους χρησμούς και τις πλείστες πληροφορίες που έδινε, αλλά και για το μεγάλο αριθμό παραγγελμάτων που είχαν χαρακτήρα συμβουλευτικό, κάτι σαν προτροπή προς τον ανθρώπινο νου, για να πορεύεται στο βίο του με σκοπό τη μελέτη των ηθικών προβλημάτων της καθημερινότητας. Τα παραγγέλματα αυτά ήταν λιτά αποφθέγματα 2 έως 5 λέξεων αλλά μεστά σοφίας, και τα περισσότερα ανήκαν στους 7 σοφούς της αρχαιότητας (Θαλής ο Μιλήσιος, Πιττακός ο Μυτιληναίος, Βίας ο Πρηνεύς, Σόλων ο Αθηναίος, Κλεόβουλος ο Ρόδιος, Περίανδρος ο Κορίνθιος, Χίλων ο Λακεδαιμόνιος) και ήσαν χαραγμένα στον πρόσθιο τοίχο του Πρόναου ή επί των παραστάδων της πύλης του μεγάλου ναού ή επί του υπέρθυρου ή επί των πολλών στηλών, που είχαν τοποθετηθεί στις πλευρές του ναού περιμετρικά.

Κατά τον Σωσιάδη (Των Επτά Σοφών Υποθήκαι), τα επιγράμματα περιλαμβάνουν 147 παραγγέλματα, αλλά υπήρχαν και πίνακες που περιείχαν χωριστά τα παραγγέλματα ενός εκάστου των Επτά. Ο θαυμασμός των αρχαίων Ελλήνων, για τα ανηρτημένα αυτά αποφθέγματα στο Μαντείο των Δελφών, ήταν τόσο μεγάλος, ώστε ο λυρικός ποιητής Πίνδαρος (522 π.Χ.) να θεωρεί τους επτά σοφούς, γιους του Ήλιου, που με την ακτινοβολία τους φώτιζαν και καθοδηγούσαν τον άνθρωπο στην οδό της αρετής. Η επίδραση των λιτών αυτών διδαγμάτων υπήρξε τόσο μεγάλη στους μεταγενέστερους, ώστε να αποτελέσει σταθμό για την πνευματική εξέλιξη του ανθρώπου και να θεωρούνται και σήμερα η πρώτη πνευματική πηγή των εννοιών της ισότητας, της ηθικής και του δικαίου.

Τα παραγγέλματα των 7 Σοφών της Αρχαιότητας

Έπου θεώ      Ακολούθα τον θεό


Νόμω πείθου    Να πειθαρχείς στο Νόμο


Θεούς σέβου.   Να σέβεσαι τους θεούς.


Γονείς αίδου.   Να σέβεσαι τους γονείς σου.


Ηττώ υπέρ δικαίου.   Να καταβάλεσαι για το δίκαιο.


Γνώθι μαθών.   Γνώρισε αφού μάθεις.

Η φιλία σύμφωνα με τον Αριστοτέλη και τα "Ηθικά Νικομάχεια"

Εξετάζοντας τη φιλία στα ευρύτερα πλαίσια της κοινωνικής ζωής, ο Αριστοτέλης προχωρά στις ακόλουθες παρατηρήσεις:

[1166a] Ο τρόπος με τον οποίο φανερώνεται η αγάπη στους φίλους μας και τα γνωρίσματα με τα οποία ορίζεται η έννοια της φιλίας, προήλθαν, όπως φαίνεται, από τη συμπεριφορά απέναντι στον ίδιο τον εαυτό μας. Οι άνθρωποι νομίζουν σα φίλο τους εκείνον που επιθυμεί και κάμνει για χάρη τους το αγαθό, ή εκείνον που ποθεί την ύπαρξη και τη ζωή για τον φίλο του, συναίσθημα που κυριεύει τη μητέρα για τα παιδιά της και τους φίλους σε περίπτωση που, εξαιτίας προστριβών, δεν μπορούν να ζουν μαζί. Άλλοι θεωρούν σα φίλο αυτόν που συζεί μαζί τους και έχει τις ίδιες ορέξεις ή συμμερίζεται τις ίδιες οδύνες και ηδονές πράγμα που συμβαίνει πάλι προπαντός στις μητέρες για τα παιδιά τους.

Δημόκριτος (460 π.Χ. - 370 π.Χ.)

Ο Δημόκριτος ήταν προσωκρατικός φιλόσοφος που γεννήθηκε στα Άβδηρα της Θράκης. Μαθητής του Λεύκιππου. Πίστευε ότι η ύλη αποτελείτo από αδιάσπαστα, αόρατα στοιχεία, τα άτομα. Επίσης ήταν ο πρώτος που αντιλήφθηκε ότι ο Γαλαξίας είναι το φως από μακρινά αστέρια. Ήταν ανάμεσα στους πρώτους που ανέφεραν ότι το σύμπαν έχει και άλλους "κόσμους" και μάλιστα ορισμένους κατοικημένους. Ο Δημόκριτος ξεκαθάριζε ότι το κενό δεν ταυτίζεται με το τίποτα ("μη ον"), είναι δηλαδή κάτι το υπαρκτό.

Ο Δημόκριτος γεννήθηκε στα Άβδηρα της Θράκης γύρω στα 460 π.Χ. από οικογένεια αριστοκρατικής καταγωγής, δημοκρατικών όμως πεποιθήσεων. Τα Άβδηρα , ανατολικά του ποταμού Νέστου στην ακτή της Θράκης, υπήρξαν ιωνική αποικία που ιδρύθηκε το 654 π.Χ. από κατοίκους των μικρασιατικών Κλαζομενών. Ήταν η τρίτη πλουσιότερη πόλη της Αθηναϊκής Συμμαχίας -έδινε φόρο 15 τάλαντα- και όφειλε τον πλούτο της στην άφθονη παραγωγή σιτηρών και στο γεγονός ότι αποτελούσε λιμάνι για τη διεξαγωγή του εμπορίου με το εσωτερικό της Θράκης.

Αριστοτέλης (384 π.Χ. – 322 π.Χ.)

  Ο μεγάλος φιλόσοφος είχε πατέρα τον Νικόμαχο, με απώτερη καταγωγή από τη Μεσσηνία, γιατρό του Μακεδόνα βασιλιά Αμύντα Β', πατέρα του Φιλίππου. Η μητέρα του, Φαιστίς, είχε γεννηθεί στη Χαλκίδα. Κύρια πηγή για τη ζωή του Αριστοτέλη είναι ο Διογένης Λαέρτιος, ο οποίος τον περιγράφει ως «τραυλό, με αδύναμα πόδια, μικρά μάτια ... ιδιαίτερα καλοντυμένο ... ετοιμόλογο» Η φιλοσοφική εργασία αυτού του ασήμαντου στην εμφάνιση ανθρώπου επηρέασε την ανάπτυξη της επιστήμης για περίπου 2000 χρόνια και κυριαρχεί σε μερικούς τομείς μέχρι σήμερα.

Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε στα Στάγειρα (αποικία της 'Ανδρου και της Χαλκίδας) και ήρθε στην Αθήνα το 367 π.Χ., σε ηλικία 18 ετών, για σπουδές στην Ακαδημία του Πλάτωνα. Έμεινε στην Αθήνα περίπου 20 χρόνια, αρχικά ως μαθητής και μετά ως δάσκαλος στην Ακαδημία και όταν, με το θάνατο του Πλάτωνα, παρέλαβε την Ακαδημία ο ανιψιός τού τελευταίου, Σπεύσιππος, ο Αριστοτέλης αποχώρησε λόγω διαφωνιών και μετέβη αρχικά στον 'Ασσο (Μικρά Ασία). Εκεί κυβερνούσε ένας παλιός μαθητής του, ο Ερμείας, ο οποίος τον προσκάλεσε να ιδρύσει σχολή και να διδάξει. Όταν δύο χρόνια μετά ανετράπη ο Ερμείας, ο Αριστοτέλης μετέβη στη Μυτιλήνη, μαζί με τη γυναίκα του, ανιψιά του Ερμεία.

Το 342 κλήθηκε ο Αριστοτέλης από τον Φίλιππο Β' στη Μακεδονία ως δάσκαλος του γιου του Αλέξανδρου και, όταν ο Αλέξανδρος κατέλαβε το θρόνο της Μακεδονίας, ο δάσκαλος εγκατέλειψε τη Μακεδονία, ήρθε πάλι στην Αθήνα, όπου ίδρυσε το 335 μία δική του σχολή, το Λύκειο, του οποίου ερείπια ανακαλύφθηκαν πρόσφατα στο πάρκο Ριζάρη, στο κέντρο της Αθήνας. Φαίνεται ότι η αποχώρηση από το περιβάλλον του Αλεξάνδρου έγινε σε κλίμα δυσαρέσκειας, γιατί ο Αριστοτέλης δεν συμφωνούσε με τους πολιτικούς στόχους και με τις ανατολίτικες επιλογές του μαθητή του. Στο Λύκειο της Αθήνας δημιούργησε ο μεγάλος ερευνητής και δάσκαλος μία σημαντική βιβλιοθήκη, η οποία περιείχε συλλογή από τα «συντάγματα» διαφόρων πολιτειών της εποχής - λέγεται ότι συνολικά διέθετε 160 από αυτά. Επίσης δημιούργησε ένα φυτώριο και εκτροφείο με «όλα» τα γνωστά εκείνη την εποχή φυτά και ζώα.

Μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου το 323 π.Χ. και την έναρξη κατάρρευσης της απέραντης αυτοκρατορίας του, ξεσηκώθηκαν οι Αθηναίοι κατά των Μακεδόνων. Ο Αριστοτέλης κινδύνευε ή απλώς φοβήθηκε ότι θα γινόταν στόχος εκδίκησης από τους Αθηναίους. Μάλιστα κατηγορήθηκε για «ασέβεια προς τους θεούς», πράγμα που, αν γινόταν αποδεκτό σε δίκη, θα οδηγούσε σε θανατική καταδίκη του, όπως συνέβη με τον Σωκράτη. Έτσι, ο μεγάλος φιλόσοφος κατέφυγε στη Χαλκίδα, όπου υπήρχε ένα κτήμα της μητέρας του. Εκεί πέθανε μετά από μερικούς μήνες σε ηλικία 62 ετών από κάποια ασθένεια του στομάχου.

Ο Αριστοτέλης θεωρείται ο μεγαλύτερος συστηματικός μελετητής στην ιστορία του παγκόσμιου πολιτισμού. Το έργο του αποτελεί ένα ολοκληρωμένο, κλειστό, οικουμενικό σύστημα έρευνας και διδασκαλίας και περιλαμβάνει μεταξύ άλλων γραπτά για τη Βιολογία, την Ποίηση, τη Μετεωρολογία, την Πρώτη Φιλοσοφία (που ονομάστηκε από μεταγενέστερους Μεταφυσική), τη Ρητορική και την Πολιτική. Συνέγραψε ένα λεξικό φιλοσοφικών όρων και μία σύνοψη της διδασκαλίας του Πυθαγόρα, από την οποία ελάχιστα μέρη διασώθηκαν. Αντίθετα, οι λεπτομερώς καταγεγραμμένες διδασκαλίες του ίδιου του Αριστοτέλη διασώθηκαν στο μεγαλύτερο μέρος τους.

Πολλοί από τους παπύρους της μεγάλης βιβλιοθήκης του Αριστοτέλη λεηλατήθηκαν από τους Ρωμαίους κατακτητές, άλλοι είχαν πωληθεί όμως σε Αλεξανδρινούς ερευνητές από τους διαδόχους του στη σχολή κι έτσι διασώθηκαν κατά σημαντικό μέρος από μεταγενέστερες λεηλασίες και τις συστηματικές πυρπολήσεις βιβλιοθηκών των χριστιανών, από τον 4ο μ.Χ. αιώνα και έπειτα.

Κατά τον 9ο αιώνα μ.Χ. εισήγαγαν 'Αραβες μελετητές τις σκέψεις του Αριστοτέλη στο Ισλάμ. Κατά το 13ο αιώνα αναθερμάνθηκε το ενδιαφέρον για τα έργα του Αριστοτέλη και ο Αλβέρτος ο Μέγας (Albertus Magnus) και ο μαθητής του Θωμάς Ακινάτης ανακάλυψαν σ' αυτά μία φιλοσοφική βάση για τη χριστιανική σκέψη. Ακόμα και σήμερα διαμορφώνεται σε διάφορα σημεία της η διδασκαλία της καθολικής εκκλησίας από τη φιλοσοφία του Αριστοτέλη. Από μια σκοπιά, το κύρος και η σημασία του έργου του Αριστοτέλη, αλλά και το γεγονός ότι είχε υιοθετηθεί η διδασκαλία του σε πολλούς τομείς από την εκκλησία, έβλαψαν την επιστήμη, γιατί αποθαρρύνθηκαν οι ερευνητές του Μεσαίωνα να δραστηριοποιηθούν επιστημονικά, με τις νεώτερες εμπειρίες και γνώσεις της εποχής, όπως έγινε αργότερα στην εποχή της Αναγέννησης.

πηγή

http://logioshermes.blogspot.com/

Η έννοια του Χρόνου στους Πλάτωνα και Αριστοτέλη

Ο Χρόνος, η γένεσή του, καθώς και τα διάφορα χρονικά παράδοξα, αποτέλεσαν αντικείμενο ιδιαίτερης μελέτης για τους αρχαίους Έλληνες διανοητές. Με την παρούσα εργασία θα επιχειρήσουμε να ερμηνεύσουμε τα πιστεύω των δύο σπουδαιότερων: Του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Αρχικά θα δούμε πως ορίζουν αμφότεροι την έννοια του χρόνου σε δύο ξεχωριστές ενότητες. Στην συνέχεια θα αναλύσουμε το πώς αντιλαμβάνεται ο Πλάτων την σχέση ανάμεσα στον χρόνο και τα ουράνια σώματα. Έπειτα, θα στραφούμε στον Αριστοτέλη και στον τρόπο που συσχετίζει τον χρόνο και την κίνηση. Τέλος, θα κλείσουμε εξάγοντας πολύτιμα συμπεράσματα σχετικά με τις θεωρίες των δύο μεγάλων στοχαστών της αρχαιότητας. Να σημειώσουμε εδώ ότι θα ξεκινήσουμε με τον Πλάτωνα, αφιερώνοντας δύο ενότητες, και, στη συνέχεια θα εξετάσουμε τον Αριστοτέλη σε άλλες δύο.

II. Ορισμός της έννοιας του χρόνου από τον Πλάτωνα

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα, οτιδήποτε γίνεται έχει αιτία. Εισάγεται, με αυτόν τον τρόπο, η ιδέα του «δημιουργού»¹ που κατασκευάζει τον κόσμο. Όμως, κάθε δημιουργός εργάζεται βάσει προτύπου. Το πρότυπο, του οποίου αντίγραφο ή εικόνα αποτελεί ο αισθητός κόσμος, είναι αιώνιο. Ο κόσμος δεν είναι αιώνιος, αλλά γεγονός, δηλαδή κάτι που έγινε. Κάθε αισθητό προέκυψε ως αποτέλεσμα μιας διεργασίας. Ο αισθητός κόσμος βρίσκεται πάντα σε εξέλιξη και έχει ιστορία, σε αντίθεση με τον δημιουργό που είναι αιώνιος, όπως και το πρότυπο της δημιουργίας.

Ο μεγάλος αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος δέχεται τον απόλυτο, τον αιώνιο χρόνο ως τον μόνο πραγματικό, ενώ τα διάφορα συμβαίνοντα στον δικό μας γύρω κόσμο γεγονότα τα θεωρεί ως είδωλα απατηλά των αισθήσεων μας. Ο χρόνος για εκείνον είναι αντανάκλαση της αιωνιότητας. Το αμετάβλητο και τέλεια άχρονο, προβάλλεται στην κατώτερη διάσταση, στην οποία ανήκει ο υλικός κόσμος. Ο εγκόσμιος χρόνος νοείται ως «εικόνα κινητή της αιωνιότητας»². Ο υλικός κόσμος είναι εγκλωβισμένος στην ματαιότητα, χωρίς προοπτική λύτρωσης.

Οι αρετές της Ιδανικής Πολιτείας κατά Πλάτωνα (Σοφία - Ανδρεία - Σωφροσύνη - Δικαιοσύνη)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οι απόψεις του Πλάτωνος για την ιδεώδη πολιτεία, η οποία διασφαλίζει στον πολίτη της τον άριστον βίον, εκθέτονται στον διάλογό του που τιτλοφορείται Πολιτεία. Με το παρόν θα εξετάσουμε το χωρίο 427c-445e από το τέταρτο βιβλίο της «Πολιτείας» και θα επιχειρήσουμε, σε πρώτη φάση, να προσδιορίσουμε τις αρετές της πόλεως και το περιεχόμενό τους. Έπειτα θα σκιαγραφήσουμε τα μέρη της ψυχής και θα ασχοληθούμε με την παραλληλότητα των αρετών της πόλεως με αυτές της ψυχής. Τέλος, θα αναφερθούμε στην πλατωνική εικόνα της δικαιοσύνης, τόσο στην κοινωνική όσο και στην ατομική της διάσταση, σε συνδυασμό με την ευδαιμονία πόλεως και ατόμου. Η ανάπτυξη θα γίνει σε τρεις ενότητες. Θα ακολουθήσουν τα συμπεράσματα.