Οι τελευταίες τραγικές στιγμές των "εξι" και η εκτέλεση - δολοφονία τους στο Γουδί (16 Νοεμβρίου 1922)

Οι τελευταίες στιγμές των "εξι" με τις οικογένειες τους
Δημήτριος Γούναρης

Μέσα στο δωμάτιο του αρρώστου κρατούμενου πολιτικού αγρυπνούσαν στο προσκεφάλι του η αδελφή του Αμαλία Κανελλοπούλου (μητέρα του Παν. Κανελλόπουλου), η σύζυγος του ανιψιού του Βασίλη Σαγιά, ο γαμπρός του Κανέλλος Κανελλόπουλος, και ο επίσης συγγενής του γιατρός από την Πάτρα Ιω. Βλάχος, που έμενε άφωνος και απελπισμένος.

Δημήτριος Γούναρης

Σε μια στιγμή ο Γούναρης συνέρχεται από τον λήθαργο και βλέπει την αδελφή του να τον φιλάει με πολλή διακριτικότητα στο μέτωπο για να μην του ταράξει τον ύπνο.

-Αμαλία έκανες τόσο κουραστικό ταξίδι για να έλθεις;

Στις 7 το πρωί δυο φορτηγά αυτοκίνητα γεμάτα ένοπλους στρατιώτες στάθμευσαν μπροστά στην κλινική. Μετά από λίγα δευτερόλεπτα, έφθασαν ένα άλλο φορτηγό κλεισμένο από τις τρεις πλευρές, που είχε μεταβληθεί σε νοσοκομειακό όχημα, κι ένα επιβατικό γεμάτο αξιωματικούς της Χωροφυλακής.

Ο ταγματάρχης Εμμ. Κατσιγιαννάκης, εκτελώντας καθήκοντα υποδιευθυντού της αστυνομίας, ανέβηκε τρέχοντας τα μαρμάρινα σκαλιά της κλινικής. Ξαφνικά βρέθηκε μπροστά στον Κανελλόπουλο και στον γιατρό Βλάχο και τους είπε:

-Έχω διαταγήν να μεταφέρω εις τας φυλακάς Αβέρωφ τον κύριον Πρόεδρον...

Ο Κανελλόπουλος κι ο Βλάχος με μια φωνή απάντησαν;

-Αυτό είναι αδύνατον, ο πυρετός είναι υψηλός. Μόλις δια των ενέσεων συγκρατείται ο ασθενής εις την ζωήν...

Ο Κατσιγιαννάκης τους κοίταξε βλοσυρά:

-Εγώ δεν ξέρω τίποτα απ' αυτά. Έχω διαταγές και θα τις εκτελέσω...

Οι άλλοι επέμειναν:

-Εμείς όμως αδυνατούμεν να σας τον παραδώσωμεν...

-Τότε θα τον μεταφέρω βιαίως...

Οι διαπληκτισμοί γίνονταν έξω απ' το δωμάτιο του μελλοθανάτου.

Ο Γούναρης άκουσε τον θόρυβο και κάλεσε τον γαμπρό του να πληροφορηθεί τι συμβαίνει.

-Ο υποδιευθυντής της αστυνομίας ζητά να σας μεταφέρει στις φυλακές Αβέρωφ.

Εκείνη τη στιγμή μπήκε στο δωμάτιο ο Κατσιγιαννάκης, πλησίασε τον ασθενή και του είπε:

-Κύριε Πρόεδρε, σηκωθείτε! θα σας μεταφέρωμεν!

-Θα σηκωθώ. Περιμένετε να ενδυθώ, απήντησε ο Πατρινός πολιτικός.

Μόλις ο Κατσιγιαννάκης βγήκε απ' το δωμάτιο, ο Γούναρης σηκώθηκε απ' το κρεβάτι και ζήτησε να τον βοηθήσουν να ντυθεί. Μόλις φόρεσε το πουκάμισο του, κλονίστηκε, κι έπεσε ανάσκελα στο κρεβάτι.

Σε λίγα λεπτά σηκώθηκε και πάλι. Κι ενώ η αδελφή του κι η ανιψιά του τον βαστούσαν να φορέσει το γιλέκο και το κολλάρο του, ο Γούναρης χτένισε τα μαλλιά του κοιτάζοντας σ' ένα καθρεφτάκι που κρατούσε ο Βλάχος.

Επειδή ο πυρετός είχε ανέβει 39.6, ο γιατρός του έκανε μια καρδιοτονωτική ένεση, και κατόπιν του φόρεσαν το σακκάκι.

Ύστερα κάθησε κι έγραψε σ' ένα χαρτί τη διαθήκη του.

«Ό,τι απομένει εκ της μικρός περιουσίας μου μετά την αφαίρεσιν των χρεών μου, αφήνω εις τον γαμβρόν μου Κανέλλον Κανελλόπουλον, ον καθιστώ γενικό κληρονόμον, προς καλυτέραν αποκατάστασιν της κόρης του, ανεψιάς μου Μαρίας. Εις τον Δήμον Πατρέων την βιβλιοθήκην μου, και εις την υπηρέτριάν μου Ευφροσύνην Στρατή δέκα χιλιάδες δραχμών.

Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ

Οι μεγάλες ενισχύσεις Ιταλών, Γάλλων και Μπολσεβίκων υπέρ του Κεμάλ κατά την διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας

Της κ. Φωτεινής Τομαή*

Η ΥΠΟΓΡΑΦΗ της Συνθήκης των Σεβρών στο Παρίσι τον Αύγουστο του 1920 σήµανε το τέλος της οθωµανικής αυτοκρατορίας και τον διαµελισµό της από τους Συµµάχους. Στη θέση όµως του παλαιού θεοκρατικού καθεστώτος γεννήθηκε µια νέα, ακόµη πιο επικίνδυνη, πραγµατικότητα που αποτέλεσε κατά µία έννοια τη νέα θρησκεία του κράτους: ο παντουρκισµός. οι διωγµοί σε βάρος των χριστιανικών πληθυσµών, προτού ακόµη προλάβει να στεγνώσει το µελάνι στις Σέβρες, θα έπαιρναν τον χαρακτήρα γενοκτονίας ακριβώς δύο χρόνια αργότερα, τον Αύγουστο του 1922, όταν η Σµύρνη παραδινόταν στις φλόγες. Η προδοσία όµως της Ελλάδας από τους τέως συµµάχους της είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα.

Η καταιγιστική πληροφόρηση που ελάµβανε η ελληνική κυβέρνηση από την άνοιξη ήδη του 1921, πλην των προξενικών και διπλωµατικών της αρχών στη γείτονα, από όλες τις πρεσβείες της στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπως αυτές περιλαµβάνονται σε τρεις ογκώδεις φακέλους του έτους 1921, γεννά εξακολουθητικά ερωτήµατα για το πού βάδιζε και πόσο αυτοκαταστροφική ήταν η πολιτική της χώρας όταν ο στρατός της διέσχιζε την άνυδρη πεδιάδα του Σαγγαρίου φθάνοντας µόλις λίγα χιλιόµετρα έξω από την Αγκυρα τον καυτό Αύγουστο του 1922.

Η παρωδία δίκης των έξι και η περίεργη περίπτωση του αντ/σχη Πτολεμαίου Σαρηγιάννη

Στις 6 Φεβρουαριου1921 έγινε στο Λονδίνο η πρώτη συνδιάσκεψη των Συμμάχων (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία) στην οποία συμμετείχε η Ελληνική Κυβέρνηση υπό τον τότε πρωθυπουργό Καλογερόπουλο. Την Ελληνική στρατιά της Μ. Ασίας αντιπροσώπευε ο αντ/σχης Πτολεμαίος Σαρηγιάννης ως ειδικός σύμβουλος σε στρατιωτικά θέματα που αφορούσαν το μέτωπο. Ο Σαρηγιάννης είχε κάνει λαμπρές σπουδές στο εξωτερικό, ήταν απόφοιτος της σχολής Πολέμου της Γαλλίας, εθεωρείτο άριστος επιτελικός, είχε προαχθεί επ΄ανδραγαθία στην μάχη του Σκρα το 1917, ενώ ήταν υπαρχηγός του Γενικού επιτελείου στην Μικρά Ασία επί Βενιζέλου. Γενικά είχε ιδιαίτερη σύνδεση με τον επιτελάρχη Θεόδωρο Πάγκαλο του οποίου ήταν προστατευόμενος, αλλά δεν αντικαταστάθηκε μετά την πολιτική μεταβολή του Νοεμβρίου, καθώς η Κυβέρνηση θεώρησε πως έπρεπε να υπάρχει ένας συνδετικός κρίκος με την προηγούμενη ανώτατη διοίκηση που τα περισσότερα μέλη της είτε είχαν παραιτηθεί (Παρασκευόπουλος), είτε είχαν αυτομολήσει ενώπιον του εχθρού πηγαίνοντας στην Κωνσταντινούπολη (Κονδύλης, Ιωάννου, Ζαφειρίου κτλ) που βρισκόταν υπό διεθνή Αρμοστεία.

Ίων Δραγούμης (μια βιογραφία)

"Λευκή ας βαλθεί όπου έπεσες κολώνα - πως έπεσες γραφή να μην το λέει - λευκή με της πατρίδας την εικόνα μόνο εκείνη ταιριάζει να σε κλαίει, βουβή, μαρμαρωμένη να σε κλαίει".

Κωστής Παλαμάς

 (για τα 91 χρόνια από την άνανδρη δολοφονία του)

Ο Ίων Δραγούμης γεννήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1878. Ήταν γιος του Στέφανου Δραγούμη που διετέλεσε πρωθυπουργός μετά το κίνημα του 1909 στο Γουδί. Η οικογενειακή καταγωγή του ήταν από το Βογάτσικο της Μακεδονίας. Σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο της Αθήνας και το 1899 μπήκε στο διπλωματικό σώμα. Ήδη από τα πρώτα του χρόνια έρχεται σε επαφή με την φιλοσοφία και την ιστορία, αποκτώντας βάθος και πνευματική ευαισθησία. Νωρίτερα, στον ατυχή πόλεμο του 1897 είχε πολεμήσει ως εθελοντής. Υπηρέτησε ως προξενικός υπάλληλος στο Μοναστήρι, στον Πύργο και στην Φιλιππούπολη της Βουλγαρίας. Στην θητεία του αυτή στα ελληνικά προξενεία, υπήρξε ηγετική μορφή του μακεδονικού αγώνος, οργανωτής και εμψυχωτής του. Ο Παύλος Μελάς ήταν σύζυγος της αδερφής του. Με τον τίμιο θάνατο του, ο Ίων δημοσιεύει το πιο γνωστό έργο του, το «Μαρτύρων και Ηρώων Αίμα» χρησιμοποιώντας ψευδώνυμο. Το βιβλίο τάραξε συθέμελα την τότε λιμνάζουσα ελληνική κοινωνία, που αμέσως στρατεύτηκε στον σκοπό. Αμέσως το ελληνικό υπουργείο εξωτερικών τον μετέθεσε σε πρεσβεία εκτός των Βαλκανίων.

To 1904 υπηρέτησε στην Αλεξάνδρεια ερχόμενος σε στενή επαφή και φιλία με τον μεγάλο ποιητή Κωνσταντίνο Καβάφη. Στη συνέχεια, το 1907 ως ανώτατος διπλωματικός υπάλληλος στην Κωνσταντινούπολη, ίδρυσε με την βοήθεια του επιστήθιου φίλου του Αθανασίου Σουλιώτη-Νικολαΐδη την «οργάνωση Κωνσταντινουπόλεως». Η οργάνωση αυτή είχε σαν στόχο να εξοπλίσει τους Έλληνες της Πόλης, και να τους συμφιλιώσει με την οθωμανική διοίκηση, σε μια σχέση ισοτιμίας, με κοινό αντίπαλο τους Σλάβους. Ταυτόχρονα, στην Πόλη ήρθε σε επαφή και με τον νέο τότε, Γεώργιο Παπανδρέου, έκαναν παρέα, συζήτησαν για το έθνος και τις ανάγκες του. Θορυβημένη η ελληνική κυβέρνηση από την αιρετική και επιθετική δραστηριότητα του τον μεταθέτει στην Ρώμη και στο Λονδίνο.

Η συνδιάσκεψη Κορυφής του Σαν Ρέμο και οι Συμμαχικές διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην συνθήκη των Σεβρών (18 Απριλίου 1920)

Στις 18 Απριλίου 1920 στο Σαν Ρέμο της Ιταλικής Ριβιέρας συναντήθηκαν οι αρχηγοί των τριών χωρών της Αντάντ (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία) για να διαπραγματευθούν σε κορυφαίο επίπεδο για τα θέματα της Μέσης Ανατολής και της παραπαίουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, θέματα που τότε πλέον αφορούσαν άμεσα την Ελλάδα που ήδη είχε αποβιβάσει στρατεύματα στην Σμύρνη και είχε διευρύνει την ζώνη κατοχής της στα όρια που της είχαν επιτραπεί από τους Συμμάχους. Εκτός των τριών χωρών συμμετείχαν στην συνδιάσκεψη η Ιαπωνία και οι Ηνωμένες Πολιτείες (σε ρόλο μάλλον συμβουλευτικό πάντως σίγουρα όχι αποφασιστικό) ενώ χαρακτηριστικό είναι πως η Ελλάδα δεν συμμετείχε στην Συνδιάσκεψη που θα αποφάσιζε το μέλλον της, ούτε καν ως επίσημος παρατηρητής. Από την πρώτη στιγμή που συγκλήθηκε η διάσκεψη, φάνηκε πως οι τρεις πρωθυπουργοί είχαν προσέλθει στην διάσκεψη με διαφορετικούς στόχους και προτεραιότητες.

Η Βενιζελική πτώχευση του 1932 και η αντιμετώπιση της συνεπακόλουθης οικονομικής κρίσης από την δικτατορία Μεταξά

Θεμιστοκλής Σοφούλης

Γεώργιος Π. Μαλούχος 

«Αν έλθει άλλη κυβέρνησις, δεν θα τους δώσουν πεντάρα…»
 «…η καταφρόνισης προς πάσαν ηθικήν αξίαν και προς πάσαν ηθικήν έννοιαν έχει κλονίσει πλεόν τα θεμέλια του κοινωνικού καθεστώτος, ώστε να μη υπολείπεται πλέον είς τους ενδεχόμενους ανατροπείς του κοινωνικού καθεστώτος βαρύ το έργον»: Θεμιστοκλής Σοφούλης αγόρευση στη Βουλή, 29 Απριλίου 1936.

 Πολλά μπορεί να διαφέρουν, όμως, η πτώχευση της εποχής Τρικούπη (εξωτερικό χρέος 640 εκ. χρυσά φράγκα) και η πτώχευση του 1932 (εξωτερικό χρέος 1.022 εκ. χρυσά φράγκα) έχουν ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον κοινό κομβικό στοιχείο: ότι, μετά από πολλές διεργασίες, και οι δύο κηρύχθηκαν μόλις το ποσοστό του χρέους έφτασε στο 150% του ΑΕΠ.

Οι βασικότεροι λόγοι αποτυχίας της Βενιζελικής πολιτικής που ακολουθήθηκε κατά την Μικρασιατική εκστρατεία

Έχουμε αναφερθεί στο παρελθόν με πολλές παραπομπές σε ιστορικές πηγές στους λόγους που η Μικρασιατική εκστρατεία ήταν ένα κολοσσιαίο λάθος του Ελευθέριου Βενιζέλου, ο οποίος έχει μεγάλο μερίδιο ευθύνης για τα δεινά που επισωρεύτηκαν τόσο στους Μικρασιάτες, όσο και στον Ελληνισμό της "Παλαιάς Ελλάδος". Και σε αυτό το σημείο θα ήθελα να τονίσω ότι εκτός από την αδιαμφισβήτητη δυστυχία της προσφυγιάς και της εξαθλίωσης των Μικρασιατών και των Ποντίων οφείλουμε να μην ξεχνάμε και τις τεράστιες θυσίες που επωμίστηκαν οι Έλληνες της λεγόμενης "Παλαιάς Ελλάδος", τόσο με τον μεγάλο φόρο αίματος που πλήρωσαν οι οικογένειες τους στα υψίπεδα της Ανατολίας, όσο και με τα οικονομικά βάρη που ανέλαβαν να πληρώσουν για τα υπέρογκα δάνεια που ελήφθησαν για την αποκατάσταση των προσφύγων στα αστικά κέντρα.

Η Βενιζελική απόφαση για την αποβίβαση του Ελληνικού στρατού στην Σμύρνη

Η αποβίβαση του Ελληνικού στρατού στην Σμύρνη (19 Μαίου 1919)

Αναμφίβολα η Μικρασιατική καταστροφή αποτέλεσε την μεγαλύτερη τραγωδία του Ελληνισμού στην σύγχρονη του Ιστορία. Έτσι είναι εύλογο γιατί το ερευνητικό ενδιαφέρον για την περίοδο αυτή, ήταν και είναι ιδιαίτερα αυξημένο. Γίνεται τα τελευταία χρόνια μια αγωνιώδης προσπάθεια να δικαιωθεί η Βενιζελική απόφαση για την αποβίβαση του Ελληνικού στρατού στην Σμύρνη (19 Μαΐου 1919).

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία του Μεσοπολέμου

 TOYΗ γενικότερη πολιτική του Ελευθερίου Βενιζέλου στα χρόνια 1928-1932 έχει βρεθεί στο επίκεντρο της κριτικής μας στο παρελθόν σε ένα κείμενο μας για την Ελληνική χρεοκοπία του 1932 που έγινε επί πρωθυπουργίας Βενιζέλου, προκλήθηκε από την πολιτική του και ο πολύς κόσμος δεν γνωρίζει ότι έγινε καν, και μια δεύτερη φορά σε μια αναφορά μας στην ακολουθητέα εξωτερική πολιτική των ετών 1928-1932 από τον Βενιζέλο με αφορμή το σχετικό βιβλίο του Κωσταντίνου Καραμανλή. Και αυτό γιατί θεωρούμε βάσιμα πως οι περισσότερες σχετικές (ακαδημαϊκές η μη) εργασίες που δημοσιεύονται αποκρύπτουν κρίσιμα στοιχεία του πολιτικού κλίματος της εποχής, εξωραΐζουν καταστάσεις και υποτάσσουν το υλικό και τις πηγές στον συγκεκριμένο σκοπό τους που είναι ο "καθαρμός" των "δημοκρατών" πολιτικών της εποχής από ενέργειες και παραλείψεις τους που μόνο "δημοκρατικές" δεν ήταν.

Επιτέλους δικαίωση!! Μετά από 88 χρόνια ο Άρειος Πάγος αθωώνει τους έξι εκτελεσθέντες στο Γουδί!!

Σήμερα είναι μια λαμπρή ημέρα για την Ελληνική Δικαιοσύνη και για την Ελληνική κοινωνία γενικότερα. Μετά από 88 χρόνια από την παρωδία δίκης και την βάρβαρη εκτέλεση - δολοφονία των "εξι" από τους πολιτικούς και στρατιωτικούς τους αντιπάλους, απεδόθη επιτέλους η Δικαιοσύνη και αποκαταστάθηκε η Αλήθεια. Παραθέτω το σχετικό δημοσίευμα που αφορά την σημερινή τελεσίδικη απόφαση του Αρείου Πάγου που επιτέλους αποκαθιστά την μνήμη των αγρίως δολοφονηθέντων 6 πατριωτών. Για τις μικρόψυχες αντιδράσεις των προσφυγικών σωματείων έχουμε αναφερθεί ξανά στο παρελθόν και δεν θα ήθελα να επανέλθω. Στα ακόλουθα κείμενα μου έχω αναπτύξει σειρά επιχειρημάτων τόσο για την πρωτοφανή καταπάτηση των στοιχειωδών ατομικών δικαιωμάτων των δολοφονηθέντων, όσο και για την αθωότητα τους επί της ουσίας, χωρίς σε καμία περίπτωση να εξαντλώ το θέμα. Υπενθυμίζω για όσους θέλουν να ενημερωθούν για την αλήθεια σχετικά με την "δίκη" των έξι:

Η δίκη των "εξ" (μια κριτική θεώρηση της δίκης, 87 χρόνια μετά την εκτέλεση των "εξ")

Αντίλογος στα επιχειρήματα των υποστηρικτών της νομιμότητας της "δίκης των εξ"

Η ιστορική αλήθεια για την "Μικρασιατική Άμυνα"

Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης (μια βιογραφία)

Οι ελλείψεις στον στρατηγικό στρατιωτικό σχεδιασμό της Μικρασιατικής εκστρατείας από τον Ελευθέριο Βενιζέλο

Οι προθέσεις του Βενιζέλου το καλοκαίρι του 1920 για προέλαση του Ελληνικού στρατού στα ενδότερα της Ανατολίας

Ο εμπρησμός της εβραϊκής συνοικίας του Κάμπελ στην Θεσσαλονίκη (29 Ιουνίου 1931)

Μετά την (απρόσμενη για πολλούς) απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης στις 26 Οκτωβρίου 1912, η Βενιζελική πολιτική απέναντι στην πολυπληθή Εβραϊκή κοινότητα των Σεραφαδιτών, διαπνεόταν από ανεκτικότητα και διαλλακτικότητα. Ταυτόχρονα όμως η Ελληνική Πολιτεία κατήργησε όλα τα παλαιά προνόμια που απολάμβαναν τα μέλη της επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι Εβραίοι αντιμετώπισαν με καχυποψία και (αρχικώς όχι εμφανή) δυσαρέσκεια την κατάργηση των Οθωμανικών Αρχών και συνακόλουθα και των προνομίων τους που ήταν κατοχυρωμένα από τις αρχές του 15ου αιώνα. Ο ίδιος ο Βενιζέλος συναντήθηκε με τους αντιπροσώπους της κοινότητας και τους διαβεβαίωσε για τις καλές του προθέσεις απέναντι τους. Ταυτόχρονα όμως κατήργησε όλα τα προνόμια τους, καθώς υπογράμμισε πως αυτά ήταν απαράδεκτα σε μια Δυτική κοινωνία ισότητας και ισονομίας όπως η Ελληνική.

Το χρονικό της δολοφονίας του Ίωνος Δραγούμη σύμφωνα με το επίσημο κατηγορητήριο της Εισαγγελίας Αθηνών

Στις 31 Ιουλίου 1920 δολοφονήθηκε στο κέντρο της Αθήνας ένας από τους αρχηγούς της "Ηνωμένης Αντιπολίτευσης", ο Ίων Δραγούμης. Ο τρόπος της δολοφονίας ήταν στυγνός και εν ψυχρώ ενώ σημαντικά πολιτικά πρόσωπα της εποχής συνδέονταν με αυτόν είτε έμμεσα (Ρέπουλης) είτε άμεσα (Μπενάκης).  Για τους λόγους αυτούς η εκτέλεση του Ίωνος Δραγούμη μέρα μεσημέρι στους Αμπελόκηπους από τα Βενιζελικά "τάγματα ασφαλείας" του Γύπαρη, είχε σημαντικές πολιτικές προεκτάσεις και αναμφίβολα επηρέασε το τελικό αποτέλεσμα των εκλογών του Νοεμβρίου του 1920.

Τα "Ιουλιανά" του 1920 μέσα από αποσπάσματα του επισήμου κατηγορητηρίου της Εισαγγελίας Αθηνών το 1921 για την δολοφονία Δραγούμη

Σε λίγες μέρες πλησιάζει η θλιβερή επέτειος από την δολοφονία του Ίωνος Δραγούμη. Το πολιτικό και συναισθηματικό μέγεθος της στυγνής αυτής πολιτικής δολοφονίας συσκοτίζει (κακώς) τις βιαιοπραγίες που σημειώθηκαν νωρίτερα από βενιζελικούς παρακρατικούς εις βάρος των περιουσιών και της σωματικής ακεραιότητας πολιτών γνωστών για την αντίθετη πολιτική τους τοποθέτηση. Τα επεισόδια αυτά ήταν αρκετά εκτεταμένα και έγιναν υπό την διακριτική παρουσία των αστυνομικών Αρχών που όχι μόνο δεν προστάτεψαν τα θύματα των επιθέσεων αλλά σε κάποιες φορές βοήθησαν το έργο των αυτουργών.

Η συνενοχή του Ελευθερίου Βενιζέλου στην δικαστική δολοφονία των "εξι"

Στην επικαιρότητα βρίσκεται για άλλη μια φορά η "δίκη των έξι", λόγω της δικαστικής εκκρεμότητας της υπόθεσης στον Άρειο Πάγο και της αγωγής που κατέθεσαν Μικρασιατικοί και Ποντιακοί σύλλογοι ως έχοντες έννομο συμφέρον από το κλείσιμο άλλης μιας πληγής στην εθνική συλλογική μνήμη. Εμείς τις θέσεις μας για την προαποφασισμένη δολοφονία των έξι τις έχουμε καταθέσει σε δύο προηγούμενα κείμενα μας (Η δίκη των "εξ" (μια κριτική θεώρηση της δίκης, 87 χρόνια μετά την εκτέλεση των "εξ", και Αντίλογος στα επιχειρήματα των υποστηρικτών της νομιμότητας της "δίκης των εξ") και μάλλον δεν χρειάζεται να επανέλθουμε εκ νέου.

Στο σημερινό μας άρθρο θα ασχοληθούμε με μια άλλη πτυχή της τραγωδίας αυτής. Η δικαστική δολοφονία των "έξι" δεν θα είχε πραγματοποιηθεί χωρίς την σιωπηρή επιδοκιμασία του μεγάλου πολιτικού τους αντιπάλου Ελευθέριου Βενιζέλου. Τις κρίσιμες μέρες του Οκτωβρίου και Νοεμβρίου του 1922 που λάμβανε χώρα η παρωδία δίκης της Ελληνικής πολιτικής ηγεσίας από τους στρατιωτικούς που ηττήθηκαν στα υψίπεδα της Μικράς Ασίας, ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε οριστεί από την "Επαναστατική Επιτροπή" ως αντιπρόσωπος της, στις διαπραγματεύσεις με την Τουρκία στην Λωζάννη.

Η κρίσιμη ανθράκευση των Γερμανικών πλοίων "Γκαίμπεν" και "Μπρεσλάου" στις αρχές του Α΄ παγκοσμίου πολέμου και η Ελληνική εμπλοκή

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Ο εθνοκτόνος Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος ξέσπασε τον Ιούλιο του 1914 ανάμεσα στους δύο μεγάλους συνασπισμούς της εποχής, δηλαδή της Αντάντ (Αγγλία - Γαλλία - Τσαρική Ρωσία) και των κεντρικών Αυτοκρατοριών (Γερμανία, Αυστροουγγαρία). Μετά την αρχική προέλαση των Γερμανικών στρατευμάτων στα εδάφη της Γαλλίας ως τα πρόθυρα της Γαλλικής πρωτεύουσας και την σφοδρή επίθεση των Τσαρικών Ρωσικών στρατευμάτων που αναχαιτίστηκαν από τον Χίντεμπουργκ παγιώθηκαν δύο συμπαγή μέτωπα το Ανατολικό και το Δυτικό, όπου παρά τις πολύνεκρες εκατέρωθεν επιθέσεις δεν υπήρχαν σημαντικές διαφοροποιήσεις. Σύντομα ξεκίνησε ένας διπλωματικός αγώνας δρόμου των δύο συνασπισμών για προσεταιρισμό νέων συμμάχων με πολιτικά και εδαφικά ανταλλάγματα, με κύριους στόχους την Ιταλία και τις Βαλκανικές Χώρες.

Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης (μια βιογραφία)

Ο Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης γεννήθηκε στην Νάξο στις 31 Δεκεμβρίου 1859. Σε ηλικία 14 ετών έμεινε ορφανός από πατέρα, αλλά παρά την χρηματική του ένδεια, φοίτησε στο γυμνάσιο της Σύρου εργαζόμενος για την αυτοσυντηρηση του. Τελειώνοντας το γυμνάσιο και έχοντας 600 δραχμές, αποφάσισε να μεταβεί στην Γαλλία για να σπουδάσει αστρονομία. Είχε την τύχη να έρθει σε επαφή με τον Δημήτριο Βικέλα και την ολιγομελή αλλά επιφανή οικονομικά παροικία των Ελλήνων στο Παρίσι. Αυτοί λαμβάνοντας υπό την προστασία τους τον νεαρό τότε Πρωτοπαπαδάκη τον στήριξαν οικονομικά και ηθικά ώστε να ολοκληρώσει τις σπουδές στην πολυτεχνική Σχολή των Παρισίων το 1883 με ιδιαίτερη επίδοση στην Μηχανική και στα μαθηματικά.

Στην επιστράτευση του 1885 λόγω της κρίσης στην Ανατολική Ρωμυλία, παράτησε τις σπουδές του και κατατάχθηκε εθελοντής στον Ελληνικό στρατό. Συνεχίζοντας τις σπουδές του στην Γαλλία απέκτησε τον Ιούνιο του 1887 το ανώτατο δίπλωμα μεταλλειολογίας της σχολής των Παρισίων. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα εργάστηκε αρχικά στους σιδηρόδρομους, ενώ παράλληλα ορίστηκε καθηγητής στην στρατιωτική σχολή Ευελπίδων. Η πρώτη αξιοσημείωτη εργασία του ήταν η εποπτεία των εργασιών της διάνοιξης του Ισθμού της Κορίνθου. Με την αποπεράτωση του έργου στα εγκαίνια, ο Πρωτοπαπαδάκης παρασημοφορήθηκε από τον Βασιλιά Γεώργιο για την προσπάθεια του.

Οι προθέσεις του Βενιζέλου το καλοκαίρι του 1920 για προέλαση του Ελληνικού στρατού στα ενδότερα της Ανατολίας

Έχει υποστηριχθεί από πολλούς έγκυρους ιστορικούς, ότι η προέλαση ως την Άγκυρα ήταν ένα θανάσιμο λάθος των μετανοεμβριανών Κυβερνήσεων. Έχει επίσης υποστηριχθεί ότι ο Βενιζέλος και οι συνεργάτες του δεν σκόπευαν να παρασυρθούν σε μια τέτοια περιπέτεια συνεχούς απομάκρυνσης από την Σμύρνη, αλλά θα αμύνονταν στην γραμμή της Συνθήκης των Σεβρών. Ας κομίσουμε ένα στοιχείο που εν μέρει τα αναιρεί αυτά.

Μετά το πέρας των επιχειρήσεων του Ιουλίου 1920:

"...Τελικά ο Βενιζέλος έτρεφε τώρα μεγάλες ελπίδες. Είπε στον Ουίλσον ότι οι Έλληνες θα καταλάμβαναν την Ανατολική Θράκη. Έπειτα, αργότερα αν χρειαζόταν, την Προύσα, το Εσκί Σεχίρ, το Αφιόν καραχισάρ, την Κωνσταντινούπολη ακόμη και την Τραπεζούντα...."

και λίγο πιο κάτω:

"....Ο Βενιζέλος απέβλεπε σε μια ακόμη προέλαση ως την γραμμή Εσκι Σεχίρ - Αφιόν Καραχισάρ αν οι Τούρκοι αρνούνταν να θέσουν σε εφαρμογή την συνθήκη..."

Να σημειωθεί ότι ήδη τότε το Ελληνικό μέτωπο ήταν πολύ πιο διευρυμένο από την γραμμή που λίγους μήνες μετά θα κατακύρωνε η συνθήκη των Σεβρών. Στις επιχειρήσεις του Ιουλίου ο Βενιζέλος διέθεσε μια μεραρχία που κατέλαβε την Πάνορμο για να καλύψει τους Συμμάχους στην Κωνσταντινούπολη. Αυτό όμως είχε ως αποτέλεσμα:

"...η διαταγή για να σταματήσει η προέλαση ήρθε όταν πια η Ελλάδα είχε καταλάβει ένα πολύ εκτεταμένο μέτωπο (η μια σειρά από μέτωπα) που περιελάμβανε την Προύσα, την σιδηροδρομική γραμμή της Πανόρμου και το Αλασεχιρ. Οι Έλληνες συμπλήρωσαν τις επιχειρήσεις αυτές καταλαμβάνοντας το Ουσάκ στο χείλος του οροπεδίου της Ανατολίας.."

ΠΗΓΗ

Michael-Llewellyn Smith, Η Ελλάδα στην Μικρά Ασία 1919-1922, εκδόσεις ΜΙΕΤ

Άρθρο του Λένιν στην "Πράβδα" για τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα το 1917

Ανακάλυψα μια ενδιαφέρουσα περικοπή ενός άρθρου του Λένιν για την επέμβαση της Αντάντ στη Ελλάδα το καλοκαίρι του 1917, που είχε ως αποτέλεσμα την σταθεροποίηση του Ελευθερίου Βενιζέλου στην εξουσία. Γράφει ο Λένιν:

"Την Ελλάδα την έπνιξαν οι κ. κ. διπλωμάτες της Αντάντ, υποκινώντας στην αρχή το Βενιζελικό κίνημα, αποσπώντας τμήματα στρατού, καταλαμβάνοντας με την βία ένα τμήμα του Ελληνικού εδάφους, εκβιάζοντας τον νόμιμο μονάρχη σε παραίτηση. Προκαλώντας δηλαδή επανάσταση εκ των άνω."

"....Ο καθένας ξέρει τι είδους πίεση είναι αυτή. Πίεσαν την Ελλάδα με την πείνα. Την αποκλείσανε τα πολεμικά των Αγγλογάλλων και Ρώσων Ιμπεριαλιστών. Την Ελλάδα την άφησαν χωρίς ψωμί. Οι πολιτισμένοι Ιμπεριαλιστές της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Ρωσίας και λοιποί, βασάνισαν με την πείνα μια ολόκληρη χώρα, έναν ολόκληρο λαό, για να τον εξαναγκάσουν με την πείνα να αλλάξει πολιτική".

Η επιστολή του Ελευθερίου Βενιζέλου στην Σουηδική Ακαδημία με την οποία πρότεινε τον Κεμάλ Ατατούρκ για το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης !

Αθήνα, 12 Ιανουαρίου 1934

Κύριε Πρόεδρε,
Για περίπου επτά αιώνες ολόκληρη η Μέση Ανατολή και μεγάλο τμήμα της Κεντρικής Ευρώπης αποτέλεσαν θέατρο αιματηρών πολέμων. Κύρια αιτία γι αυτούς ήταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία και το απολυταρχικό καθεστώς των Σουλτάνων.
Η υποδούλωση χριστιανικών λαών, οι θρησκευτικοί πόλεμοι του Σταυρού εναντίον της Ημισελήνου που μοιραία επακολούθησαν και οι διαδοχικές εξεγέρσεις όλων αυτών των λαών που προσέβλεπαν στην απελευθέρωσή τους δημιουργούσαν μια κατάσταση πραγμάτων που θα παρέμενε μόνιμη πηγή κινδύνων όσο η Οθωμανική Αυτοκρατορία διατηρούσε τα ίχνη που της είχαν αφήσει οι Σουλτάνοι.

Η εγκαθίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας το 1922, όταν το εθνικό κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ Πασά θριάμβευσε επί των αντιπάλων του, έθεσε οριστικά τέλος σ' αυτή την κατάσταση αστάθειας και μισαλλοδοξίας.
Πράγματι, σπάνια στη ζωή ενός έθνους πραγματοποιήθηκε σε τόσο λίγο χρόνο μια αλλαγή τόσο ριζική. Μια παρακμάζουσα αυτοκρατορία που ζούσε υπό θεοκρατικό καθεστώς στο οποίο οι έννοιες του δικαίου και της θρησκείας συγχέονταν μετατράπηκε σ`ένα εθνικό και σύγχρονο κράτος, γεμάτο ενέργεια και ζωή.

Οι απόψεις του Ελ. Βενιζέλου το 1912 για μια τελική διαρρύθμιση των Βαλκανικών συνόρων μετά από πιθανή ήττα της Οθ. Αυτοκρατορίας σε πόλεμο

Βρισκόμαστε στην Άνοιξη του 1912, όταν γίνονταν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ελλάδος - Βουλγαρίας για Βαλκανική αμυντική συμμαχία κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τριετούς ισχύος. Στο κείμενο της τελικής συμφωνίας τελικά δεν προβλεπόταν ρητά η τελική διανομή των εδαφών μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών, μετά από πιθανή ήττα της Οθ. αυτοκρατορίας. Οι προθέσεις και οι φιλοδοξίες του Ελευθερίου Βενιζέλου, πρωθυπουργού της Ελλάδος τότε, ήταν ιδιαίτερα συγκρατημένες και μετριοπαθείς (αν όχι υποχωρητικές). Θα τις περιγράψουμε μέσω μιας περικοπής του "ημερολογίου" του Ιωάννη Μεταξά με ημερομηνία 29 Απριλίου 1912. γράφει ο μεταξάς:

"Ωμιλήσαμεν κατόπιν για την εξέλιξην του Ανατολικού ζητήματος. Φρονεί (σημ. ο Βενιζέλος) ότι οι Τούρκοι δεν θα μείνουν πολύ στην Ευρώπην. Φαντάζεται ότι η εξέλιξις αυτή θα λάβει την ακόλουθη μορφήν: Θα μοιράσωμεν την Μακεδονίαν μετά των Βουλγάρων, ημείς μεν κρατούντες την Θεσσαλονίκην μετά της Χαλκιδικής, αυτοί δε κατερχόμενοι δια Σερρών προς Αιγαίον και μέχρι Δεδέαγατς. Τα Βιτώλια (Μοναστήρι) ίσως μείνουν σε αυτούς - εις τούτο δεν έχει δισταγμούς. Έπειτα έρχεται η σειρά της Ηπείρου δια εμάς. Έπειτα η της Θράκης. Ταύτην θα καταλάβουν οι Βούλγαροι μέχρι και της Κωνσταντινουπόλεως. Και είναι δίκαιον, είπεν, εις απάντησιν εκπλήξεως μου, διότι είναι απολύτως αδύνατον να τηρήσωμεν συνέχειαν Μακεδονίας και Θράκης.

Του αντείπα: η Κωνσταντινούπολις με τα στενά θα ηδύνατο να αποτελέση ιδιαίτερον ουδέτερο κράτος. Ούτως διασφαλίζεται καλύτερα η ουδετερότης των Στενών. Και αυτό δύναται να συμβεί, απάντησεν (σημ. ο Βενιζέλος). Αλλ΄ ημείς δεν πρέπει να διστάζωμεν και εις λύσιν Βουλγαρικής Κωνσταντινουπόλεως, αρκεί να πετύχωμεν διαρρύθμισιν των συνόρων μας προς Βουλγαρίας παραχωρούμενων προς ημάς επαρχιών (π.χ. Μοναστηρίου η Σερρών). Μου έκαμεν εντύπωσιν η πρακτικότης μεθ΄ ης αντελαμβάνετο το ζήτημα και η έλλειψις πάσης ανασκοπής προς την επιρροήν της Ιστορίας επί των σκέψεων και των ιδεωδών της παρούσης γενεάς".

Ουσιαστικά λοιπόν ο Ελευθέριος Βενιζέλος πριν την έκρηξη του Α΄ Βαλκανικού πολέμου αποδεχόταν την ιδέα της μεγάλης Βουλγαρίας και οι επιδιώξεις του για την Ελλάδα σε μια τελική Βαλκανική συμφωνία, ήταν λίαν περιορισμένες. Αυτή η διαπίστωση βέβαια, προέρχεται και από πολλές άλλες πηγές.....

Πηγή

Σπ Μαρκεζίνη, Πολιτική Ιστορία της νεωτέρας Ελλάδος, εκδόσεις "Πάπυρος"