Η εκτόπιση από το καθεστώς της 4ης Αυγούστου και ο θάνατος του Ανδρέα Μιχαλακόπουλου (27 Μαρτίου 1938)

Ο Ιωάννης Μεταξάς το πρωί της 4ης Αυγούστου σάρωσε εύκολα τον κοινοβουλευτισμό, ο οποίος επί μια διετία δεν είχε καταφέρει να αποδώσει μια σταθερή κυβέρνηση για να αντιμετωπιστούν πολύ σημαντικά οικονομικά προβλήματα και εκκρεμότητες με το Εξωτερικό. Η κορύφωση της αντίθεσης των παλαιών πολιτικών εκφράστηκε με ένα υπόμνημα που έστειλαν μυστικά στον Βασιλιά και στο οποίο του ανέφεραν πως είχαν έρθει σε συνεννόηση μεταξύ τους και ήταν έτοιμοι να σχηματίσουν Οικουμενική κυβέρνηση στηριζόμενοι από την συντριπτική πλειοψηφία του κοινοβουλίου. Το υπόμνημα τελείωνε με την παραίνεση προς τον Βασιλιά να διώξει τον Μεταξά και να επαναφέρει την κοινοβουλευτική νομιμότητα.Ο Βασιλιάς όμως είχε κουραστεί από τις παλινωδίες των παλαιοκομματικών και την αδυναμία τους να συνεννοηθούν σε στοιχειώδη θέματα, ενώ ήδη η κυβέρνηση Μεταξά είχε καταφέρει να σταθεροποιήσει σε ικανοποιητικό βαθμό την Χώρα και να ρυθμίσει σημαντικές εκρεμμότητες από το παρελθόν. Έτσι παρέδωσε το μνημόνιο στον Μεταξά αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο για να ρυθμίσει αυτός το ζήτημα όπως έκρινε καλύτερα.
Ο Ιωάννης Μεταξάς απάντησε μια αυστηρή πολιτική εκτοπισμών εις βάρος όλων των σημαντικών πολιτικών προσώπων των αστικών κομμάτων (Καφαντάρης στην Ζάκυνθο, ο Γεώργιος Παπανδρέου στην Άνδρο, ο Αλέξανδρος Μυλωνάς στην Ικαρία, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος στην Κύθνο κτλ),

Το Ελληνο-Ιταλικό σύμφωνο φιλίας Βενιζέλου - Μουσολίνι και το Δωδεκανησιακό Ζήτημα (1928)

Μια από τις βασικότερες προτεραιότητες της Ελληνικής εξωτερικής πολιτικής μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον Ελευθέριο Βενιζέλο το 1928 ήταν η συνεννόηση με την Φασιστική Ιταλία του

Η υπογραφή του Συμφώνου

Μουσολίνι. Από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε Πρωθυπουργός, ο Βενιζέλος ενθάρρυνε τον υπουργό εξωτερικών και στενό του συνεργάτη Ανδρέα Μιχαλακόπουλο να λύσει τις όποιες διαφορές υπήρχαν με την Ιταλία και να υπογραφεί σύμφωνο με ειρηνικό περιεχόμενο. Η πολιτική αυτή δεν άρχισε να τελεσφορήσει και τον Σεπτέμβριο του 1928 ο ίδιος ο Βενιζέλος μετέβη στην Ρώμη και συναντήθηκε με τον Μουσολίνι στις 23 Σεπτεμβρίου.

Το σύμφωνο φιλίας που υπογράφτηκε προέβλεπε αμοιβαία διατήρηση των συνόρων που είχαν επιβληθεί από τις Διεθνείς Συνθήκες, το δεύτερο άρθρο προέβλεπε ουδετερότητα των συμβαλλόμενων αν επιτεθεί τρίτο κράτος και το τρίτο άρθρο προέβλεπε αμοιβαία βοήθεια σε περίπτωση απειλής της ασφάλειας και των υψηλών συμφερόντων των δύο συμβαλλόμενων. Τέλος προβλεπόταν ότι σε περίπτωση αμοιβαίας διένεξης οι δύο Χώρες θα κατέφευγαν σε διεθνή διαιτησία. Ο Μουσολίνι στις επαφές του με τον Βενιζέλο τόνισε ότι σκόπευε να βοηθήσει στην εξομάλυνση των ελληνο-τουρκικών σχέσεων, ενώ υπογράμμισε πως θα βοηθούσε την Ελλάδα έναντι οποιασδήποτε επιβουλής που θα προερχόταν από την Γιουγκοσλαβία. Μάλιστα πρότεινε να δώσει οικειοθελώς και χωρίς αντιστάθμισμα έγγραφη εγγύηση για την ακεραιότητα της Θεσσαλονίκης έναντι της Γιουγκοσλαβίας.

Η δολοφονική επίθεση μπράβων εν ώρα παράστασης στο θέατρο "Περοκέ" κατά την κορύφωση της οικονομικής κρίσης του Μεσοπολέμου

Το 1931 ήταν μια αρκετά δύσκολη χρονιά για την Ελλάδα και την κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου. Η παγκόσμια οικονομική κρίση μετά την κατακόρυφη πτώση του Αμερικανικού Χρηματιστηρίου Αξιών της Αμερικής, είχε πλέον κάνει την εμφάνιση της και στην Ευρώπη, με την Αγγλία να εγκαταλείπει τον "κανόνα του χρυσού". Σε μια τέτοια κακή συγκυρία η Ελλάδα είχε βρεθεί με μεγάλο εξωτερικό δανεισμό που δεν μπορούσε να εξυπηρετήσει. Ταυτόχρονα η παγκόσμια οικονομική κρίση είχε γονατίσει τις ελληνικές εξαγωγές σε αγροτικά προιόντα (κυρίως καπνά), ενώ εξανεμίζονταν τα συναλλαγματικά αποθέματα της Τράπεζας της Ελλάδος. Εκτός όμως από τις οικονομικές δυσκολίες, ο Βενιζέλος είχε πλέον να αντιμετωπίσει και το Κυπριακό του οποίου η αναζωπύρωση (που οδήγησε στα αιματηρά γεγονότα των "Οκτωβριανών") απειλούσε τις ομαλές διμερείς σχέσεις με την Αγγλία. Στο εσωτερικό μέτωπο ο Βενιζέλος αντιμετώπιζε μια αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια για τα μεγάλα οικονομικά σκάνδαλα με τα οποία συνδέονταν πολλά στελέχη των "Φιλελευθέρων", ενώ ακόμη και οι Μικρασιάτες πρόσφυγες που ήταν οι παραδοσιακοί και φανατικοί οπαδοί του Κρητικού πολιτικού διαμαρτύρονταν για την Ελληνοτουρκική φιλία και την υπογραφή των συμφώνων που "χάριζαν" στην Τουρκία του Κεμάλ τις περιουσίες τους.

Το επεισόδιο στην Δ΄ Εθνοσυνέλευση μεταξύ του Αλ. Παπαναστασίου και του Ελ. Βενιζέλου για την προληπτική λογοκρισία των αντιπολιτευόμενων εφημερίδων

Τον Δεκέμβριο του 1923 έγιναν στην Ελλάδα εθνικές εκλογές για την ανάδειξη Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης με ξεκάθαρο σκοπό να καταργήσει την Βασιλεία. Οι εκλογές διεξήχθησαν από την επαναστατική κυβέρνηση των Πλαστήρα - Γονατά με έναν εκλογικό νόμο που είχε επινοήσει ο Γεώργιος Παπανδρέου (πολιτικός σύμβουλος της "επανάστασης") που ήταν κατάφορα ευνοϊκός για τους Βενιζελικούς καθώς προέβλεπε στενο-ευρεία περιφέρεια επιλεκτικά για την Πελοπόννησο που ήταν πολιτικό προπύργιο των Βασιλοφρόνων. Παράλληλα προέβλεπε χωριστούς εκλογικούς καταλόγους για την Εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης καθώς αυτή είχε ενισχύσει πολιτικά τους βασιλόφρονες στις εκλογές του1920. Παράλληλα ίσχυε και προληπτική λογοκρισία για τις εφημερίδες της αντιπολίτευσης αναφορικά με τυχόν αναφορές τους στον Βασιλικό θεσμό. Όλα τα κόμματα των Βασιλοφρόνων αποφάσισαν να απόσχουν των εκλογών, καθώς δεν είχαν ουσιαστικές ελπίδες για επιτυχία καθώς το αποτέλεσμα τους φαινόταν προαποφασισμένο.

Οι απεργιακές κινητοποιήσεις της Άνοιξης του 1924 και η αντιμετώπιση τους από τον Ανδρέα Μιχαλακόπουλο

Ο Ανδρέας Μιχαλακόπουλος υπήρξε μια πολυδιάστατη προσωπικότητα που πρόσφερε σημαντικές υπηρεσίες στην Ελλάδα χάρις τα αδιαμφισβήτητα προσόντα που είχε. Γεννήθηκε το 1875 στην Πάτρα, σταδιοδρόμησε ως έγκριτος νομικός και εκλεγόταν συνεχώς βουλευτής Πατρών από το 1910 ως το 1935 (με ενδιάμεσο κενό την εκλογή του 1920). Συνδέθηκε στενά με τον Ελευθέριο Βενιζέλο του οποίου υπήρξε στενότατος συνεργάτης ήδη από το 1910. Διετέλεσε υπουργός Οικονομίας αρχικά, Υπουργός Γεωργίας αργότερα, παράγοντας σημαντικό νομοθετικό έργο, με επεμβάσεις - τομές για την εποχή του.

Η μεγαλύτερη προσπάθεια του αφορούσε την απαλλοτρίωση των μεγάλων τσιφλικιών στην Θεσσαλία και την κατάτμηση τους σε μικρά τμήματα γης για τους φτωχούς ακτήμονες. Σε αυτόν αναμφίβολα οφείλονται και μια σειρά πρωτοπόρα φιλεργατικά νομοσχέδια, στα οποία περιλαμβανόταν και μια ρύθμιση για την οριστική θέσπιση της Κυριακής ως μόνιμης Αργίας. Χρησιμοποιήθηκε από τον Βενιζέλο για τις διαπραγματεύσεις στο Εξωτερικό για την υπογραφή των συνθηκών Νειγύ και Σεβρών. Μετά την καταστροφή του 1922, ο Μιχαλακόπουλος επέστρεψε στην Ελλάδα (παρέμεινε όπως ο Βενιζέλος αυτοεξόριστος την διετία 1920-1922) και δημιούργησε δική του ομάδα βουλευτών (τους "συντηρητικούς φιλελεύθερους") μέσα στο ατελείωτο ψηφιδωτό των βενιζελογενών που κυβερνούσαν χωρίς αντιπολίτευση.

Η μυστική συνεργασία Θ. Παγκάλου - ΚΚΕ στα χρόνια του μεσοπολέμου

Στα χρόνια της Δ΄ Εθνοσυνέλευσης και της κυβέρνησης Μιχαλακοπούλου (αρχηγού των "συντηρητικών Φιλελευθέρων") το 1924, το μικροσκοπικό -τότε- ΚΚΕ τελούσε σε ένα καθεστώς ημιπαρανομίας. Οι τρείς βασικοί του πυρήνες βρίσκονταν στην Αθήνα στην Θεσσαλονίκη και στους καπνοπαραγωγικούς νομούς της Καβάλας και της Δράμας. Παρά την αριθμητική του ένδεια, το ΚΚΕ ήταν πολύ καλά οργανωμένο στα συνδικάτα των εργαζομένων στην Αθήνα, ελέγχοντας την ΓΣΕΕ και τα συνδικαλιστικά όργανα των σιδηροδρομικών, των εργαζομένων στην δημόσια επιχείρηση φωταερίου κτλ.

Η Κυβέρνηση Μιχαλακοπούλου, που είχε αναλάβει από τον Οκτώβριο του 1924, είχε να αντιμετωπίσει ανυπέρβλητα εσωτερικά δημοσιονομικά προβλήματα που είχαν επισωρευτεί από την Μικρασιατική καταστροφή, το προσφυγικό πρόβλημα, την διετή ακυβερνησία (1922-1924) την κατάρρευση της δραχμής και των οικονομικών εσόδων του κράτους. Η ραγδαία πτώση του επιπέδου διαβίωσης πολλών εργαζομένων, οδήγησε σε εκτεταμένες απεργιακές κινητοποιήσεις πολλών επαγγελματικών κλάδων στις αρχές του 1925. Το ΚΚΕ εκμεταλλεύτηκε επιδέξια την κοινωνική αναταραχή υποκινώντας, μέσω των πολλών συνδικάτων που ήλεγχε, περαιτέρω την κοινωνική αντίδραση.