Η αιώνια αγάπη και πίστη ανάμεσα στην γυναίκα και στον άνδρα της, στο έργο του Αλεξάνδρου Σολζενίτσιν

(Σημ Φιλίστωρος: για τα τρια χρόνια με την Γιάννα που συμπληρώσαμε χθες)

Ο δεσμός της πίστεως ανάμεσα σε έναν άνδρα και μια γυναίκα πέρα από κάθε σαρκικό "έχειν" και κάθε κοινωνικό κονφορμισμό, φανερώνεται στην πιστότητα κατά τον χωρισμό. Η ακραία περίπτωση που αναφέρει αρκετά συχνά ο Σολζενίτσιν είναι εκείνη των πολιτικών κρατουμένων και των συζύγων τους. Oι τελευταίες, υποτιθέμενες συνένοχοι των "εχθρών του λαού", γίνονται αντικείμενο μιας αποδοκιμασίας που τους δημιουργεί κάθε λογής δυσκολίες στις πανεπιστημιακές τους σπουδές η στην εξάσκηση του επαγγέλματος τους.

..Οι άνθρωποι λησμόνησαν τον Θεό... (ομιλία του Σολτσενίστιν το 1983 στο Λονδίνο)

Την ημέρα της απονομής σ’ αυτόν του βραβείου Τέμπλτον[1], στην αίθουσα του Χίλτχολ του Λονδίνου την 10η Μαΐου 1983.

Αλεξάντρ Σολτσενίτσιν

Πάνω από μισό αιώνα ενώ ήμουν παιδάκι ακόμη, άκουγα από διαφόρους ηλικιωμένους ανθρώπους τα εξής λόγια, με τα οποία εξηγούσαν τις μεγάλες ταραχές και συμφορές στην Ρωσία: «Οι άνθρωποι λησμόνησαν τον Θεό˙ από εκεί έρχονται όλα τα κακά».

Από τότε κοπίασα επάνω στην ιστορία της επαναστάσεως κάτι περισσότερο από μισό αιώνα˙ διάβασα σχετικά εκατοντάδες βιβλία˙ συγκέντρωσα εκατοντάδες προσωπικές μαρτυρίες και έγραψα και ο ίδιος προς εκκαθάριση αυτής της καταστροφής οκτώ τόμους. Εν τούτοις σήμερα, αν κάποιος με παρακαλέσει να κατονομάσω, όσο γίνεται συντομότερα, την βασική αιτία αυτής της εξολοθρευτικής επαναστάσεως που καταβρόχθισε περίπου 60.000.000 ανθρώπους δεν θα μπορούσα να εκφρασθώ ακριβέστερα από το να επαναλάβω: Οι άνθρωποι λησμόνησαν το Θεό˙ από εκεί έρχονται όλα τα κακά.

Νέα επίτομη έκδοση στην Ρωσία για το "Αρχιπέλαγος Γκούλαγκ"

Τη νέα επίτομη έκδοση του έργου του σοβιετικού νομπελίστα Αλεξάντρ Σολζενίτσιν «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» παρουσίασε προχθές ο ρώσος πρωθυπουργός Βλαντίμιρ Πούτιν. Η πασίγνωστη αυτοβιογραφική λογοτεχνική κατάθεση του Σολζενίτσιν για τα βασανιστήρια και τα εγκλήματα στα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας της σταλινικής Ρωσίας ήταν απαγορευμένη στην ΕΣΣΔ ως την εποχή της περεστρόικα.

Η αλήθεια για τα απάνθρωπα γκουλάγκς

Από το Βλαδιβοστόκ ως την Πετρούπολη τα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας δημιουργήθηκαν στη Ρωσία τον 17ο αιώνα και αναπτύχθηκαν σε τεράστια κλίμακα κατά τη διάρκεια της σοβιετικής εποχής.

Ηταν μια άλλη χώρα μέσα στη χώρα. Ενα τεράστιο διοικητικό σύστημα με τους δικούς του νόμους, τους δικούς του ανθρώπους, ακόμη και τη δική του ιδιωματική γλώσσα. Το όνομά του: Glavnoe Upravlenie Lagerei- Κεντρική Διοίκηση Στρατοπέδου. Ακρωνύμιο: GULΑG. Καμία άλλη λέξη δεν έχει προκαλέσει τόσο τρόμο σε τόσους ανθρώπους και για τόσον καιρό. Γιατί πολύ σύντομα άρχισε να σημαίνει το τεράστιο δίκτυο μεγάλων στρατοπέδων που, σε ορισμένες περιπτώσεις, είχαν μέγεθος πόλεων και πολλά αποτελούνταν από δεκάδες μικρότερα στρατόπεδα. Δεν βρίσκονταν μόνο στη Σιβηρία, όπως γενικά πιστεύεται, αλλά εκτείνονταν σε ολόκληρη τη σοβιετική επικράτεια: από τα προάστια του Λένινγκραντ ως το Βλαδιβοστόκ και από τα παγωμένα εδάφη που άγγιζαν τον Βόρειο Πόλο ως τα νότια σύνορά της με την Κίνα.

Μοχλός της εκβιομηχάνισης

Ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν με στολή καταδίκου στο ειδικό στρατόπεδο για πολιτικούς κρατουμένους της πόλης Εκίμπαστουζ του Καζαχστάν το 1950

Τη φοβερή- και σε πολλά ακόμη και σήμερα αφώτιστη- ιστορία του γκουλάγκ, που στοίχισε τη ζωή σε 4,5 εκατομμύρια καταδίκους και βασάνισε συνολικά τουλάχιστον 18 εκατομμύρια, αφηγείται η δημοσιογράφος της«Washington Ρost»Ανν Απλμπάουμ. Σύμφωνα με το πλήθος μαρτυριών από επιζώντες που συνέλεξε, ως και τα βλέμματα των ανθρώπων οι οποίοι πέρασαν από εκεί ήταν τόσο ιδιαίτερα ώστε πολλοί από αυτούς να αναγνωρίζονται μεταξύ τους στον δρόμο χωρίς ποτέ να έχουν συναντηθεί πιο μπροστά.

Τα πρώτα στρατόπεδα αυτής της μορφής τα συναντούμε στην τσαρική Ρωσία περίπου δύο αιώνες πριν από την Οκτωβριανή Επανάσταση. Τη μεγάλη τους ανάπτυξη όμως τη γνώρισαν στη σοβιετική εποχή. Και εκείνο που στα χρόνια του Λένιν ήταν ήδη ένα ευρύ σύστημα καταστολής και τιμωρίας της αντεπαναστατικής δράσης, στα χρόνια του διαδόχου του Στάλιν όχι μόνο έφτασε σε απίστευτα επίπεδα αγριότητας αλλά ταυτόχρονα έγινε κύριος- και αποτελεσματικότατος- μοχλός για την ανέξοδη εκβιομηχάνιση της Σοβιετικής Ενωσης μέσω της μέχρι θανάτου καταναγκαστικής εργασίας που το γκουλάγκ επέβαλλε στους καταδίκους.

Ο οιοσδήποτε θα μπορούσε να βρεθεί εκεί χωρίς να το καταλάβει - αρκούσε να τον καταδώσει κάποιος γείτονας ή ένας κομματικός παράγοντας, σε αρκετές περιπτώ σεις μάλιστα ακόμη και το παιδί ή ο αδελφός του.