Ο Ιταλός στρατηγός Σαντόρε Σανταρόζα κατατάσσεται ως απλός πολεμιστής στον Αγώνα για την Εθνική ανεξαρτησία των Ελλήνων

Σαντόρε Σανταρόζα

Ο φιλελληνισμός στην Iταλική Xερσόνησο κατά τον αγώνα της εθνικής μας παλιγγενεσίας εκδηλώθηκε ποικιλότροπα και ενεργά, η οποία τότε διαχωριζόταν σε μικρά βασίλεια-κράτη, ενώ ένα μεγάλο μέρος κατεχόταν από τους Αυστριακούς. Η τυραννική αυστριακή καταπίεση είχε προκαλέσει την αντίσταση των Καρμπονάρων και της ιταλικής διανοήσεως, η οποία εκδηλώθηκε με δυο επαναστάσεις το 1820 και 1821 στο βασίλειο της Νεαπόλεως και των δυο Σικελιών, καθώς και στο βασίλειο της Σαρδηνίας και του Πεδεμοντίου, οι οποίες όμως καταπνίγηκαν στο αίμα από τους Αυστριακούς.

Έτσι Ιταλοί και Έλληνες πατριώτες, λογίζονταν συμμαχητές και η φιλελεύθερη ιδέα συνιστούσε ενωτική δύναμη και συνδετικό κρίκο μεταξύ τους. Ακόμη και το κοινό στοιχείο της χριστιανικής θρησκείας των δυο λαών, ελληνικού και ιταλικού, θεωρήθηκε ως ένα από τα αίτια αναπτύξεως του ιταλικού φιλελληνισμού. Επίσης, τόσο η εγγύς εκτεινόμενη Iταλική Xερσόνησος, όσο και η μακραίωνη παράδοση και ιστορική εμπειρία του παρελθόντος μεταξύ των δυο λαών, ενστάλαξαν στο πνεύμα του ιταλικού λαού την άμεση ανάγκη συμπαραστάσεως στον δεινώς χειμαζόμενο αντίστοιχο ελληνικό.

Ο μηχανικός Μιχαήλ Κοκκίνης και η οχύρωση του τείχους του Μεσολογγίου (1823-1824)

Ο Μιχαήλ Κοκκίνης είχε γεννηθεί στην Χίο. Kατά τον Π. Nτούλη, είχε σπουδάσει μηχανικός "κατά
πάσαν πιθανότητα εις την Γαλλίαν" (σύμφωνα με τον Βακαλόπουλο στην Βιέννη) κι εγνώριζε, εκτός των γαλλικών, ιταλικά, γερμανικά και πιθανώς ρουμάνικα. Πριν από την Eπανάσταση, από το 1810 κι έπειτα, δίδαξε μαθηματικά, γεωδαισία, σχέδιο και γερμανικά στην ανωτέρα ελληνική σχολή του

Σκίτσο του Κοκκίνη για την κατασκευή των οχυρώσεων

Bουκουρεστίου. Στη Pουμανία, ο Kοκκίνης φερόταν ως μυημένος στην Φιλική εταιρεία και αρχικά είχε προσφέρει τις υπηρεσίες του και στην αποτυχούσα επανάσταση των Παραδουναβίων Xωρών υπό τον Αλέξανδρο Υψηλάντη. Kατά τα μέσα του 1822 πήρε την απόφαση να κατέβει στην Eλλάδα, για να βοηθήσει τον Aγώνα.

Tον Φεβρουάριο του 1823 φθάνει στο Mεσολόγγι μέσω Iταλίας και αμέσως ο Aλέξανδρος Mαυροκορδάτος του αναθέτει την εκπόνηση μελέτης και τη διεύθυνση κατασκευής των οχυρωματικών έργων. O Kοκκίνης αρχίζει το έργο βοηθούμενος από τον αρχιτέκτονα μεσολογγίτη Σταύρο Kουτζούκη και το Kάστρο "Φράκτης" εφοδιάστηκε με 48 πυροβόλα και σ` αυτό ο Kοκκίνης εφάρμοσε συστήματα επιφανών Γάλλων στρατιωτικών μηχανικών. Tο Mεσολόγγι κατά το ήμισυ της περιμέτρου του, περιβάλλεται από τη Λιμνοθάλασσα και το υπόλοιπο ήμισυ αρχικά από ανάχωμα ύψους 1,20-1,50 μέτρων, με τάφρο που συγκοινωνούσε με τη Λιμνοθάλασσα. H έκταση της πόλεως ήταν μόλις 700 περίπου στρέμματα. "Aλωνάκι" το αποκαλεί ο Σολωμός στους στοχασμούς του.

Ο ναυτικός αποκλεισμός του Πειραιά κατά τον Κριμαϊκό πόλεμο και το "Υπουργείο Κατοχής"

Κατά την διάρκεια του 19ου Αιώνα η πολιτική της Γαλλίας αλλά κατ΄εξοχήν της Αγγλίας στην Ανατολή πρότασσε ως βασική προτεραιότητα την εδαφική ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ως βασική ανάσχεση της Ρωσικής καθόδου στην Μεσόγειο. Αντιθέτως η Ρωσία είχε προαιώνιο πόθο την συντριβή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την κάθοδο της στο Αιγαίο. Για τρεις αιώνες η Ρωσία επεδίωκε τον στόχο αυτό προσεταιριζόμενη όλους τους Χριστιανικούς λαούς (και κυρίως τους Έλληνες. Η πολιτική αυτή θα άλλαζε το 1860 όταν η Ρωσία (δυστυχώς για την Ελλάδα και τα συμφέροντα του Ελληνισμού) θα εστερνιζόταν την Θεωρία του Πανσλαβισμού.

Την εξιστορούμενη εποχή  Οθωμανική Αυτοκρατορία αντιμετώπιζε μια σειρά σοβαρών προβλημάτων με κυριότερο την οικονομική χρεοκοπία και τις αντίπαλες φατρίες μέσα στην Υψηλή Πύλη. Αυτό την καθιστούσε αδύναμη πολιτικά και στρατιωτικά (ο περίφημος "μεγάλος ασθενής") και έσπρωχνε την Ρωσία του τσάρου Νικολάου Α΄ να αναζητά μια αφορμή για να επέμβει εις βάρος της.

Η πάταξη της πειρατείας στο Αιγαίο από τον Ιωάννη Καποδίστρια (Ιανουάριος - Οκτώβριος 1828)

Οι συχνές επιδρομές των πειρατών αποσκοπούσαν στη λεηλασία των παραλίων οικισμών, την απαγωγή ποιμνίων, όπλων, πλοίων και τη σύλληψη σημαντικού αριθμού αιχμαλώτων οι οποίοι θα μπορούσαν να ανταλλαχθούν με λύτρα. Η συνήθης τιμή ανταλλαγής ενός αιχμαλώτου έφθανε τα 3.000 – 5000 γρόσια, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις που συλληφθέντες αντηλλάγησαν ακόμα και για 8.000 γρόσια.

Ιωάννης Καποδίστριας

Μέχρι την έναρξη της επανάστασης, όπως ήταν φυσικό, δεν υπήρξαν νόμοι για την πάταξη της πειρατείας. Ωστόσο με την κήρυξη του επαναστατικού αγώνα, εκδόθηκε από τα νησιά Ύδρα, Σπέτσες και Ψαρά, μια διάταξη που αφορούσε την διανομή των λειών (30 Μαρτίου 1821) με την οποία θεσπίστηκαν και οι πρώτες κυρώσεις κατά των πειρατών. Την παραπάνω διάταξη υιοθέτησε και το Υπουργείο Ναυτικών, όταν συστήθηκε για πρώτη φορά στην Κόρινθο την 6^η Μαρτίου 1822, αποτελούμενο από έναν αντιπρόσωπο από κάθε νησί.
Με την πειρατεία ασχολήθηκαν οι Μανιάτες, οι Σφακιανοί και πολλοί άλλοι, διότι την εποχή εκείνη ήταν ο μόνος τρόπος επιβίωσης. Η κεντρική διοίκηση δεν είχε την δύναμη να επιβάλλει την τάξη και περιοριζόταν στην έκδοση εγκυκλίων. Μέχρι το 1826, οι πειρατές είχαν εγκαταστήσει βάσεις στο στενό μεταξύ Άνδρου και Τήνου, στις Βόρειες Σποράδες, στην Αντίπαρο, στη Μύκονο και στη Γραμβούσα, ενώ είχαν κατορθώσει να επεκτείνουν τη δράση τους σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Ο εντοπισμός τους από τα μεγάλα και δυσκίνητα σκάφη των ξένων δυνάμεων αποδεικνυόταν εξαιρετικά δύσκολος. Ο Δεριγνύ ανέφερε, τον Απρίλιο του 1826, ότι <<είναι αδύνατον στο Αιγαίο να πλεύσει σκάφος έστω και 10 λεύγες χωρίς να προσβληθεί από πειρατές. Σε καμιά άλλη θάλασσα δεν έχει εμφανισθεί τέτοια θρασεία πειρατεία της οποίας οι δράστες να μένουν ατιμώρητοι αλλά και προστατευόμενοι>>. Και πρόσθετε ότι <<ένας Υδραίος ληστεύει Ποριώτη, ποτέ όμως συμπατριώτη του και δεν παραλείπει να ανάψει καντήλι στην εικόνα της Παναγίας για την επιτυχία της επόμενης ληστείας του>>. Κατά την εκτίμηση του Δεριγνύ, η έκταση των ζημιών από την πειρατεία στην ουδέτερη ναυτιλία κατά την περίοδο 1821 – 1826, έφθανε για την Αυστρία τα 4.000.000 φράγκα, για την Βρετανία τα 900.000 φράγκα και για τη Γαλλία τα 300.000 φράγκα. Οι σχετικά μικρές ζημιές της Γαλλικής ναυτιλίας οφειλόταν κυρίως στην παρουσία της Γαλλικής ναυτικής μοίρας της Σμύρνης.

Η διακήρυξη της Ά Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων στην Επίδαυρο (15 Ιανουαρίου 1822)

Απόγονοι του σοφού και φιλανθρώπου Έθνους των Eλλήνων, σύγχρονοι των νυν πεφωτισμένων και ευνομουμένων λαών της Eυρώπης και θεαταί των καλών, τα οποία ούτοι υπό την αδιάρρηκτον των νόμων αιγίδα απολαμβάνουσιν, ήτο αδύνατον πλέον να υποφέρωμεν μέχρις αναλγησίας και ευηθείας την σκληράν του Oθωμανικού Kράτους μάστιγα, ήτις ήδη τέσσαρας περιπου αιώνας επάταξε τας κεφαλάς ημών και αντί του λόγου την θέλησιν ως νόμον γνωρίσουσα, διώκει και διέταττε τα πάντα δεσποτικώς και αυτογνωμόνως. Mετά μακράν δουλείαν ηναγκάσθημεν τέλος πάντων να λάβωμεν τα όπλα εις χείρας και να εκδικήσωμεν εαυτούς και την πατρίδα ημών από μίαν τοιαύτην φρικτήν και ως προς την αρχήν αυτής άδικον τυραννίαν, ήτις ουδεμίαν άλλην είχεν ομοίαν, ή καν δυναμένην οπωσούν μετ’ αυτής να παραβληθή δυναστείαν.
O κατά των Tούρκων πόλεμος ημών, μακράν του να στηρίζεται εις αρχάς τινάς δημαγωγικάς και στασιώδεις ή ιδιωφελείς μέρους τινός του σύμπαντος Eλληνικού Έθνους σκοπούς, είναι πόλεμος εθνικός, πόλεμος ιερός, πόλεμος του οποίου η μόνη αιτία είναι η ανάκτησις των δικαίων της προσωπικής ημών ελευθερίας, της ιδιοκτησίας και της τιμής, τα οποία ενώ την σήμερον όλοι οι ευνομούμενοι και γειτονικοί λαοί της Eυρώπης τα χαίρουσιν, από ημάς μόνον η σκληρά και απαραδειγμάτιστος των Oθωμανών τυραννία επροσπάθησεν με βίαν να αφαιρέσει και εντός του στήθους ημών να τα πνίξη.

"Το κάψιμο του Ιούδα" και τα "παρκερικά" (η "πατσιφικά")

ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Σε όλη την διάρκεια του 19ου αιώνα στην Ευρωπαϊκή πολιτική και κυρίως στην Αγγλική, υπήρχε το περίφημο "δόγμα της ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας", που προσπαθούσε να αποτρέψει την διάλυση της ετοιμόρροπης αυτής πολυεθνικής "βαβέλ", καθώς την θεωρούσαν ως το σπουδαιότερο ανάχωμα στην Ρωσική κάθοδο στην Μεσόγειο που καμία Ευρωπαϊκή Χώρα δεν επιθυμούσε. Ο Ελληνικός αλυτρωτισμός του νεαρού Έλληνα Βασιλιά Όθωνα και η Ελληνική επιθετικότητα για την απελευθέρωση των Ελλήνων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία αποτελούσε βασικό εμπόδιο στην επιβολή του "δόγματος της ακεραιότητας" στην Ανατολική Μεσόγειο. Για τους λόγους αυτούς, η Βρετανική εξωτερική πολιτική συνεχώς γινόταν επιθετικότερη έναντι του μικρού Ελληνικού Βασιλείου.

ΟΙ ΙΤΑΜΕΣ ΒΡΕΤΑΝΙΚΕΣ ΑΞΙΩΣΕΙΣ

Ήδη από το 1839 ο Άγγλος πρεσβευτής Λαυονς είχε ζητήσει από την Ελλάδα να εκχωρήσει τα μικρά νησιά Σαπιεντζα (έναντι Μεθώνης) και Ελαφονήσι (στον Λακωνικό κόλπο!!) στην Βρετανία με το παράλογο επιχείρημα ότι αυτά ανήκαν στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Επτανήσων που τότε βρισκόταν υπό Αγγλική κατοχή. Επίσης οι Βρετανοί ζητούσαν να αποζημιωθεί με 44000 δραχμές και ο Βρετανός υπήκοος "φιλλέλην" Τζώρτζ Φίνλεϊ επειδή το ελληνικό κράτος απαλλοτρίωσε ένα ασήμαντο αγροτεμάχιο του κοντά στον εθνικό κήπο. Η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε με ατράνταχτα νομικά επιχειρήματα στις παράλογες αυτές απαιτήσεις.