Νικόλαος Νικολούδης, Πολιτικός και κοινωνικός μετασχηματισμός του Ελληνικού χώρου (13ος -17ος αι.), εκδόσεις Αντ. Σταμούλη


Ένα σημαντικό βιβλίο για την ύστερη Βυζαντινή εποχή και την μετάβαση του Ελλαδικού χώρου από το Βυζάντιο στην Λατινοκρατία και την Τουρκοκρατία, είναι η νέα εργασία του κ. Νίκου Νικολούδη. Ουσιαστικά το βιβλίο δεν είναι μια συνεχόμενη αφήγηση αλλά αποτελεί ένα σύνολο θεμάτων που διαπραγματεύονται ενδιαφέρουσες πτυχές της εν λόγω εποχής. Ο συγγραφέας έχει ασχοληθεί και ερευνήσει σε βάθος τα θέματα αυτά και καταφέρνει να φέρει στο φως νέα στοιχεία εμπλουτίζοντας τις γνώσεις μας.Ακολούθως, θα σταχυολογήσω αυτά που μου έκαναν περισσότερη εντύπωση και που αναμφίβολα παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον.


Το πρώτο θέμα του βιβλίου αφορά την περίφημη επανάσταση και την πτώση των Ζηλωτών στην Θεσσαλονίκη, ξεκαθαρίζοντας την φύση του κινήματος, τους σκοπούς του και τον τελικό του εκφυλισμό. Παραθέτει όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, περιγράφει τις ακρότητες και την οχλοκρατική στροφή του κινήματος, την αρπαγή και την νομή των περιουσίων των πλουσίων από τους επικεφαλής των Ζηλωτών, την κλήση προς τον Σέρβο Στέφανο Δουσάν για το αποτίναγμα της Βυζαντινής εξουσίας. Το άρθρο αποτελεί έναν χρήσιμο μπούσουλα για αυτούς που τελούν υπό την επήρεια των αριστεριστικών δοξασιών που είναι πολυπληθείς στην Ελληνική βιβλιογραφία και σχετικές με το θέμα των Ζηλωτών.


Το τρίτο θέμα αφορά μια αποτίμηση του τελευταίου Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Παλαιολόγου ως στρατιωτικού ηγέτη Με νηφαλιότητα και ευθύνη έναντι της αλήθειας και της Ιστορίας, ο κ. Νικολούδης αναπτύσσει μια στέρεη επιχειρηματολογία που εκπλήσσει, ίσως δυσάρεστα κάποιους, αλλά που αναμφίβολα οφείλουμε να λάβουμε πολύ σοβαρά υπόψιν, αν θέλουμε να είμαστε έντιμοι με τους εαυτούς μας. Ομολογουμένως είχα διαφορετική εικόνα για τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο από αυτή του συγγραφέα, όμως αναμφίβολα η επιχειρηματολογία του διαφωτίζει το θέμα υπό μια εντελώς διαφορετική προοπτική.

Το πέμπτο  θέμα αφορά μια κριτική ανάγνωση του συγγραφέα στην πολύ γνωστή αφήγηση του Νίκολο Μπάρμπαρο για την πτώση της Κωνσταντινούπολης. Αφού μας αναλύει εύστοχα την αδιαφιλονίκητη αξία της αφήγησης, ο έμπειρος μελετητής μας επισημαίνει τις υπερβολές και τα λάθη του Μπάρμπαρο καθώς και τα σημεία όπου σαφώς αδικεί τους Έλληνες και ευνοεί τους συμπατριώτες του που έλαβαν μέρος στην υπεράσπιση της Βασιλεύουσας.

Το όγδοο θέμα που θίγεται αφορά την πολύτιμη, αλλά όχι ευρύτερα γνωστή, μαρτυρία του Λατίνου αρχιεπισκόπου Μυτιλήνης Λεονάρδου, για την άλωση της Πόλης. Ο Λεονάρδος είχε βρεθεί στην Κωνσταντινούπολη την παραμονή της πολιορκίας στο πλαίσιο της ένωσης των δύο εκκλησιών, που όπως περιγράφει, έγινε μέσα σε παγερή αδιαφορία και φανερή εχθρότητα από την συντριπτική πλειοψηφία των Βυζαντινών. Ο συγγραφέας αναλύει κριτικά και αποτιμά τις πληροφορίες του Λεονάρδου και αντλεί την ύλη για το ένατο θέμα του που αφορά την γενοβέζικη καταγωγή του πλοιάρχου Φλαντανελά που στο γνωστό επεισόδιο πριν την άλωση, κατάφερε να διασπάσει τον Οθωμανικό ναυτικό αποκλεισμό της Πόλης.

Το δέκατο θέμα περιέχει μια νευρώδη και λεπτομερή αφήγηση της τοπικής Ιστορίας του Πόντου από τον 5ο αιώνα ως την οριστική κατάκτηση του από τους Οθωμανούς. Ο Πόντος γεωγραφικά αποτελούσε μια ενιαία ψηφίδα που διέθετε μια φυσική άμυνα λόγω των υψωμάτων που τον περιέβαλλαν και τον καθιστούσαν δυσπρόσιτο στις επιδρομές και στις εκστρατείες κατάκτησης του. Ο Πόντος παρέμεινε σε Ελληνικά χρόνια και μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους το 1204 μ.Χ. συνέχισε την πορεία του ως αυτοκρατορία της Τραπεζούντας μέχρι το 1463 όταν και καταλήφθηκε οριστικά από τον Μωάμεθ, ακολουθούμενη από τις συνηθισμένες βιαιοπραγίες των Τούρκων εις βάρος των πληθυσμών που κατακτούσαν.

Κατά την γνώμη μου τα δύο πιο ενδιαφέροντα θέματα ο συγγραφέας τα επιφυλάσσει για το τέλος. Το ενδέκατο θέμα αφορά την μετατροπή του Παρθενώνα σε τζαμί. Συνδυάζοντας πηγές και χρονικά, ο συγγραφέας διαφοροποιεί την στερεότυπη αντίληψη περί μετατροπής του Παρθενώνα σε τζαμί αμέσως όταν έγινε η κατάληψη των Αθηνών από τους Οθωμανούς. Με προσοχή και ιδιαίτερη προσπάθεια, ο συγγραφέας περιγράφει ένα Οθωμανικό πλαίσιο ιδιαίτερα ανεκτικό για τους κατοίκους των Αθηνών (ακόμη και για τους Δυτικούς), το οποίο συνδυάζει με εντυπώσεις περιηγητών και επισκεπτών στην Αθήνα που υποβοηθούν τις διαπιστώσεις του.

Το τελευταίο και μακράν το πιο πρωτότυπο θέμα που διαπραγματεύεται ο συγγραφέας στο εν λόγω βιβλίο, είναι για την δολοφονία του Μιχαήλ Λιμπόνα, ένα εντελώς άγνωστο πρόσωπο στους περισσότερους από εμάς. Ο Λιμπόνας είναι όμως κυριολεκτικά ένας Έλληνας εθνομάρτυρας μέσα στο βαθύτερο σκοτάδι της Τουρκοκρατίας. Ο κ. Νικολούδης έχει μια έφεση στα πολιτικά εγκλήματα και την εξιχνίαση τους, (υπενθυμίζω ότι έχει γράψει ένα αναλυτικότατο άρθρο για την ανεξιχνίαστη δολοφονία του Ιωάννη Τσιγάντε στην Κατοχή στο περιοδικό"Ιστορία εικονογραφημένη"), αλλά εδώ προφανώς λόγω της χρονικής απόστασης το έργο του μοιάζει απείρως δυσκολότερο. Παρά τις δυσκολίες ο Νικολούδης καταφέρνει να παρουσιάσει μια πλήρη αφήγηση και μια πειστική εξήγηση για την δολοφονία. Η Ιστορία της πολιτικής δράσης του Λιμπόνα και της εκούσιας θυσίας του υπέρ των συμπατριωτών του αποτελεί ένα συγκλονιστικό αφήγημα το οποίο συστήνω και ως αυτόνομο ανάγνωσμα σε σχέση με το υπόλοιπο βιβλίο.

Είναι ξεκάθαρο ότι ο συγγραφέας μένει ανεπηρέαστος από στερεότυπα και προκαταλήψεις (είτε εθνικιστικές είτε αριστεριστικές) που ταλανίζουν πολλούς Ιστορικούς παρά περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις τους, και εξετάζει με κριτική διάθεση της πηγές αξιοποιώντας όλες τις έγκυρες μαρτυρίες. Διαβάζοντας με προσοχή τις πηγές του, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι το έργο του Ιστορικού της Μεσαιωνικής Ιστορίας είναι απείρως δυσκολότερο από αυτό του Ιστορικού της νεώτερης η της σύγχρονης. Όλα μοιάζουν πιο αβέβαια, η φρασεολογία και η λογική των πηγών συμβαδίζει με την εποχή τους, δεν είναι εύκολα προσπελάσιμες κτλ

Το βιβλίο είναι καλογραμμένο και ευκολοδιάβαστο, γραμμένο από κάποιον ο οποίος έτσι και αλλιώς ένα από τα πολλά που κάνει είναι να διορθώνει και τα γραπτά άλλων, ενώ συνοδεύεται από φωτογραφίες και μια γενική επισκόπηση της εποχής. Αναμφίβολα αποτελεί μια επιτυχημένη επιλογή του κ. Νικολούδη πριν αναλύσει το ειδικότερο θέμα που διαπραγματεύεται η έρευνα του, να δίνει ένα αναλυτικό πλαίσιο της εποχής ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να παρακολουθήσει άνετα τον πυρήνα της αφήγησης. Το βιβλίο αποτελεί ένα αναγκαίο απόκτημα τόσο για τον εξειδικευμένο επιστήμονα που ασχολείται με την περίοδο, όσο και για όλους εμάς τους φιλίστωρες που ενδιαφερόμαστε να ενημερωθούμε για κρίσιμες πτυχές της Μεσαιωνικής ημών Ιστορίας.   

Σχόλια

  1. Ανέγνωσα προσεκτικώς το νέο βιβλίο του Ν. Νικολούδη, το οποίο επικεντρώνεται στην υστεροβυζαντινή περίοδο. Δεν αποτελεί συνεχές κείμενο αλλά σειρά μελετών οι οποίες κατά καιρούς δημοσιεύθηκαν σε διάφορα περιοδικά. Επομένως, δεν ασχολείται γενικότερα με την περίοδο αυτή αλλά επικεντρώνει ειδικότερα σε ορισμένα ζητήματα, από την εξέταση των οποίων αναδεικνύονται τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της περιόδου.
    Αν και οι γνώσεις μου περί τη βυζαντινή ιστορία είναι περιορισμένες, το βιβλίο είναι πράγματι ενδιαφέρον. Άλλωστε, οι υστεροβυζαντινοί χρόνοι αποτελούν την πλέον παραμελημένη περίοδο της βυζαντινής ιστορίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι η λιγότερο ενδιαφέρουσα. Θα σημειώσω μόνον ότι η μελέτη για την εμφάνιση των πυροβόλων όπλων στους πολέμους στην Ελλάδα είναι αξιοσημείωτη.
    Ακόμη όμως και όταν ασχολείται με πολύ γνωστά και πολύ καλά μελετημένα ιστορικά γεγονότα, ο συγγραφέας καταφέρνει να ανακαλύψει κάποιο πρωτότυπο γεγονός. Για παράδειγμα, εντυπωσιάζουν το σύντομο άρθρο για τον περίφημο Φλαντανελά και η βιογραφία του Λεονάρδου. Αμφότεροι είναι πολύ γνωστοί από τη δράση τους κατά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως, αλλά ελάχιστα στοιχεία γνωρίζουμε για τους ιδίους ως ιστορικά πρόσωπα.
    Δεν θα επεκταθώ περισσότερο διότι η γνώμη μου για το βιβλίο σε γενικές γραμμές συμπίπτει με την κριτική του Φιλίστορος. Απλώς θα επισημάνω ότι ο Ν. Νικολούδης εξακολουθεί να εργάζεται με τη γνωστή του μεθοδικότητα και επιμέλεια. Ο συγγραφέας είναι ειδικός επιστήμονας αλλά γράφει απλά και κατανοητά, ακριβώς επειδή κατέχει άριστα το αντικείμενό του. Αναμένουμε το επόμενο πόνημά σας!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

"υγρό πυρ" 1821 19η Μαίου 25η Μαρτίου 28η Οκτωβρίου 1940 4η Αυγούστου α Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος Αβράαμ Λίνκολν Άγγελος Έβερτ Άγγελος Σικελιανός Αγγλία Άγιο Όρος Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος Αδαμάντιος Κοραής Αθανάσιος Ευταξίας Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης Αθανάσιος Τσακάλωφ Αιγαίο Αιγαίο Ελληνική θάλασσα Αίγινα Αισχύλος Ακρόπολη Αλβανία Αλεξάνδρεια Αλέξανδρος Ζαϊμης Αλέξανδρος Κορυζής Αλέξανδρος Κουμουνδούρος Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος Οθωναίος Αλέξανδρος Παπάγος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Παπαναστασίου Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής Αλέξανδρος Σακελαρίου Αλέξανδρος Υψηλάντης Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος Αναγέννηση Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος Αναστάσιος Παπούλας Ανατολική Ρωμυλία Ανδρέας Γ. Παπανδρέου Ανδρέας Καρκαβίτσας Ανδρέας Λόντος Ανδρέας Μεταξάς Ανδρέας Μιαούλης Ανδρέας Μιχαλακόπουλος Ανδρέας Τζίμας Άνθιμος Γαζής Αννα Κομνηνή Άννα Κομνηνή Αννίβας Αντάντ Αντιβενιζελισμός αντισημιτισμός Αντόνιο Γκράμσι Αντώνης Σαμαράς Απεργίες Αποικιοκρατία Άραβες Αρβανίτες Άρειος Πάγος Άρης Βελουχιώτης Αριστείδης ο Αθηναίος Αριστοτέλης Αριστοτέλης Ωνάσης Αρχαία Αθήνα Αρχαία Ελληνική Ιστορία - Ρωμαιοκρατία Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Αρχαία Σπάρτη Αρχαιοκαπηλεία Αρχαιολογία Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος Αρχιμίδης Αστρονομία Αστυνομία Αυστρία Αυτοκράτορας Ηράκλειος Αφρική Αχαϊκή Συμπολιτεία β Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος Βαλκάνια βασανιστήρια Βασίλειος Τσίχλης Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Β΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ Βασιλιάς Όθων Α΄ Βασιλιάς Παύλος Α΄ Βασιλιάς Φίλιππος Β΄ Βενιαμίν Λέσβιος Βιβλία και Βιβλιοθήκες Βιβλιοκρισίες Βιέννη Βιετνάμ Βιογραφίες Βλάσης Γαβριηλίδης Βουλγαρία Βυζαντινή Ιστορία γ Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης Γαλλία Γαλλική Επανάσταση Γαριβάλδι Γελιογραφίες Γενοκτονία των Αρμενίων Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου Γερμανία Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός Γεώργιος Α. Παπανδρέου Γεώργιος Βλάχος Γεώργιος Γρίβας (Διγενής) Γεώργιος Ζησιμόπουλος Γεώργιος Θεοτόκης Γεώργιος Κάνιγκ Γεώργιος Καραϊσκάκης Γεώργιος Καρτάλης Γεώργιος Καφαντάρης Γεώργιος Κονδύλης Γεώργιος Κουντουριώτης Γεώργιος Λεοναρδόπουλος Γεώργιος Παπαδόπουλος Γεώργιος Παπανδρέου (GAP) Γεώργιος Πωπ Γεώργιος Ράλλης Γεώργιος Σεφέρης Γεώργιος Σταύρου Γεώργιος Στρέιτ Γεώργιος Τσολάκογλου Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας) Γιάννης Ιωαννίδης Γιάννης Ψυχάρης Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο) Γιουγκοσλαβία Γιώργης Σιάντος Γιώργος Ρωμανός Γκουλάγκς Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά Γράμμος - Βίτσι Γρηγόρης Φαράκος Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας) Γρηγόριος Ξενόπουλος δ Δαρδανέλλια Δεκεμβριανά - Εμφύλιος πόλεμος (1944-1949) Δέσποινα Κούρτη Δημήτρης Παρτσαλίδης Δημήτριος Αναγνωστόπουλος Δημήτριος Βούλγαρης Δημήτριος Γούναρης Δημήτριος Ιωαννίδης Δημήτριος Καλλέργης Δημήτριος Μάξιμος Δημήτριος Ράλλης Δημήτριος Υψηλάντης Δημήτριος Ψαρρός Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ) Δημοσθένης Δημοψήφισμα δημοψήφισμα 1924 Διατροφή Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.) Δικαιοσύνη Διονύσιος Σολωμός Διπλωματία δοσιλογισμός δουλεμπόριο Δύση Δωδεκάνησα Ε.Ρ.Ε. ΕΔΕΣ Εθνικά Δάνεια Εθνική αντίσταση Εθνική τράπεζα Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.) Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) Εθνικός Διχασμός (1914-1918) Εθνικός Συναγερμός Εθνοσυνέλευση ΕΚΚΑ Εκκλησιαστική Ιστορία ΕΛΑΣ Ελβετία ΕΛΔΥΚ Ελευθέριος Βενιζέλος Ελληνική λογοτεχνία Ελληνική Οικονομική Ιστορία Ελληνική Οικονομική κρίση Ελληνική Παιδεία Ελληνική Παλιγγενεσία (1821 - 1832) Ελληνική Παράδοση Έλληνικό Έθνος Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος Ελληνικός στρατός Ελληνισμός Ελληνισμός της Αμερικής Ελληνοτουρκικές σχέσεις Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1897 Ελλήνων Πάσχα Εμμανουήλ Μπενάκης Εμμανουήλ Ξάνθος Εμμανουήλ Παπάς Εμμανουήλ Ρέπουλης Εμμανουήλ Ροϊδης Εμμανουήλ Τομπάζης Εμμανουήλ Τσουδερός Εμπόριο Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.) Ένωση Κέντρου ΕΟΚ ΕΟΚΑ Α΄ ΕΟΚΑ Β΄ Επανάσταση στο Γουδή Επανάσταση στο Γουδί Α΄ και Β΄ Βαλκανικός πόλεμος (1909-1914) Επέτειος Επίκουρος Επιτάφιος Ερατοσθένης Ερυθρός Σταυρός ΕΣΣΔ Ευάγγελος Αβέρωφ Ευάγγελος Λεμπέσης Ευεργέτες Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαικός Διαφωτισμός εφημερίδα "Καθημερινή" Η γυναίκα στην Ιστορία Η δίκη των "εξ" Ήθη και έθιμα Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.) Ήπειρος Ηράκλειτος Ηρακλής Θεσσαλονίκης Ηρόδοτος Θαλής ο ΜΙλήσιος Θέατρο Θεμιστοκλής Θεμιστοκλής Σοφούλης Θεόδωρος Δηλιγιάννης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Θεόδωρος Πάγκαλος Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος) Θεόδωρος Τουρκοβασίλης Θεόφιλος Καΐρης Θερμοπύλες Θεσσαλονίκη Θουκυδίδης Θράκη Θρασύβουλος Τσακαλώτος Θρησκεία Θωρηκτό Αβέρωφ Ι.Β.Δ. Ιαπωνία Ιατρική Ιερή Συμμαχία Ιερός Λόχος Ιλιάδα Ίμια Ιουλιανή κρίση του ΄65 Ιούλιος Βέρν Ιπποκράτης ο Κώος Ισλάμ Ισοκράτης Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος Ιστορία Ιστορία της Αλβανίας Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας Ιστορία της Κρήτης Ιστορία του Αθλητισμού Ιταλία Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης Ιωάννης Γκούρας Ιωάννης Δεμέστιχας Ιωάννης Καποδίστριας Ιωάννης Κωλέττης Ιωάννης Μακρυγιάννης Ιωάννης Μεταξάς Ιωάννης Μιχαήλ Ιωάννης Παπακωνσταντίνου Ιωάννης Συκουτρής Ιωάννης Τσαγκαρίδης Ιωάννης Τσιμισκής Ιωάννινα Ίων Δραγούμης Ιωνική Επανάσταση Κ. Θ. Δημαράς Καλαμάτα Κανέλος Δεληγιάννης Καρλ Γιουνγκ Καρλ Μαρξ Κάρολος Παπούλιας Καρχηδόνα κατεχόμενα της Κύπρου Κατοχή Κατοχικά Δάνεια Κίμων ο Αθηναίος Κίνα Κίνημα του Ρομαντισμού κινηματογράφος Κινηματογράφος και Ιστορία Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.) Κολλυβάδες Κόμμα Φιλελευθέρων Κομμουνισμός Κομνηνός Πυρομάγλου Κοράνιο Κόρινθος Κουμουνδούρος - Τρικούπης - Θεοτόκης (1865-1909) Κύθηρα Κυπριακή Ιστορία Κυριάκος Κατσιμάνης Κύριλλος Λούκαρις Κωνσταντίνος Δεμερτζής Κωνσταντίνος Καβάφης Κωνσταντίνος Καναρης Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος) Κωνσταντίνος Λινάρδος Κωνσταντίνος Μανιαδάκης Κωνσταντίνος Μητσοτάκης Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄ Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος Κωνσταντίνος Σημίτης Κωνσταντίνος Σμολένσκι Κωνσταντίνος Τσαλδάρης Κωνσταντίνος Φωτιάδης Κωνσταντινούπολη Κως Κώστας Βάρναλης Κώστας Περρίκος Κωστής Παλαμάς ΛΑ.Ο.Σ Λαθρομετανάστευση Λαικό Κόμμα Λαμία Λατινική Αμερική Λεονίντ Τρότσκι Λέσβος Λεωνίδας Παρασκευόπουλος Λόγιος Ερμής Λόρδος Βύρων Λουτράκι Λύσανδρος Μαζική πολιτική προπαγάνδα Μακάριος Μακεδονία Μακεδονικό Ζήτημα Μακεδονικός Αγώνας Μακεδονομάχοι Μάνη Μάο Τσε Τουνγκ Μαραθώνας Μάρκος Βαφειάδης Μάρκος Μπότσαρης Μάτζικερτ Μεγάλη Βρετανία Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia) Μέγαρο Μαξίμου Μέγας Αλέξανδρος Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών Μέγας Θεοδόσιος Μέγας Κωνσταντίνος Μελέτης Βασιλείου Μεσαίωνας Μέση Ανατολή Μεσόγειος Μεσολόγγι Μεσοπόλεμος (1922-1941) Μεσσήνη Μεσσηνίας Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974) Μέττερνιχ Μίκης Θεοδωράκης Μίκης Πρωτοπαπαδάκης Μικρά Ασία μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή παρωδία δίκης και εκτέλεση των έξι (1918-1922) Μιλτιάδης ο Αθηναίος Μιλτιάδης Πορφυρογέννης Μιχαήλ Ψελλός Μνημείο Μοροζίνι Μουσολίνι Μπενιζέλος Ρούφος Μυστικές υπηρεσίες ναζισμός Νάξος Ναπολέων Βοναπάρτης Ναπολέων Ζέρβας Ναυαρίνο Ναύπακτος Ναύπλιο Ναυτική Ιστορία Νέα Δημοκρατία Νεοκλής Σαρρής Νεότουρκοι Νικήτας Σταματελόπουλος Νικηφόρος Φωκάς Νικίας Νικόλαος Δημητρακόπουλος Νικόλαος Λεωτσάκος Νικόλαος Πλαστήρας Νικόλαος Πολίτης Νικόλαος Στράτος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καζαντζάκης Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Νικολούδης Νίτσε Ξάνθη Ξενοφών Οδυσσέας Ανδρούτσος Οδυσσέας Ελύτης Οδυσσέας Ιάλεμος Οδύσσεια Οθωμανική Αυτοκρατορία Οθωνική περίοδος (1832-1864) Οικουμενικό Πατριαρχείο Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά ομάδα των "Ιαπώνων" Όμηρος ομοφυλοφιλία Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) Οργάνωση "Χ" Ορθοδοξία π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος ΠΑ. ΣΟ. Κ. Παγκόσμιος Ιστορία Παλαιών Πατρών Γερμανός Παναγής Τσαλδάρης Παναγιώτης Δαγκλής Παναγιώτης Δεμέστιχας Παναγιώτης Κανελλόπουλος Πάνος Κορωναίος Πάτρα Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ Παύλος Γύπαρης Παύλος Κουντουριώτης Παύλος Μελάς Παυσανίας Παυσανίας Κατσώτας Παυσανίας ο περιηγητής ΠΕΑΝ Πειραιάς πειρατεία Πεισίστρατος Πελοποννησιακός πόλεμος Περικλής Περικλής Αργυρόπουλος Περικλής Γιαννόπουλος Περικλής Δεληγιάννης Περιοδικά Ιστορίας Περσικοί πόλεμοι Πετρέλαια στο Αιγαίο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης Πέτρος Γαρουφαλιάς Πέτρος Μακρής - Στάϊκος Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης Πλάτων Πλούταρχος Ποίηση και αισθητική Πόλεμος των Μπόερς Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι πολιτική δολοφονία Πολιτική Ιστορία Πολωνία Πόντος Πρίγκιπας Ανδρέας προπαγάνδα πρόσφυγες προσωκρατικοί φιλόσοφοι Προτεινόμενα Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff Πύρρος της Ηπείρου Ρήγας Παλαμίδης Ρήγας Φερραίος ριζοσπάστης Ρόδος Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Ρώμη Ρωμηοσύνη Ρωσία Ρωσικο κόμμα Σάββας Γκαλιμαρίδης Σάμος Σαντόρε Σανταρόζα Σαντορίνη ΣΚΑΪ Σκάκι Σκωτία Σόλων Σοφοκλής Βενιζέλος Σοφοκλής Δούσμανης Σπυρίδων Μαρκεζίνης Σπυρίδων Τρικούπης Σταλινισμός Σταυροφορίες Σταφιδικό Ζήτημα Στέφανος Δραγούμης Στέφανος Σαράφης Στέφανος Σκουλούδης Στέφανος Στεφανόπουλος Στράβων Στρατής Μυριβίλης Στρατιωτικά κινήματα Στρατιωτική Ιστορία Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη Στυλιανός Γονατάς Στυλιανός Χούτας Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ Συνθήκη της Λοζάννης Συνθήκη των Σεβρών συντάξεις ΣΥΡΙΖΑ Σύχρονη Ελληνική Ιστορία - Μεταπολίτευση (1974- ) Σωκράτης Σώματα Ασφαλείας Τα κείμενα του "φιλίστωρος" (Ι. Β. Δ.) Ταγίπ Ερντογάν Τάγματα ασφαλείας Τείχος του Βερολίνου τεκτονισμός Τέχνες Τεχνολογία το παιχνίδι στην Ιστορία Τοπική Ιστορία Τουρκία Τουρκοκρατία (1453-1821) Τράπεζα της Ελλάδος Τράπεζες Τριπλή Κατοχή της Ελλαδος και Αντίσταση (1941-1944) Τριπολιτσά Τσαούς Αντών (Φωστερίδης) Ύδρα Υποβρύχιο Παπανικολής υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ Υφαλοκρυπίδα Φαίδων Γκιζίκης Φαλμεράγιερ Φανάρι Φασισμός Φιλελληνισμός Φιλία Φιλική Εταιρεία Φιλολογικά και άλλα δοκίμια Φιλοποίμην Φιλορθόδοξη Εταιρεία Φιλοσοφία Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας Φλωρεντία Φλώρινα Φραγκοκρατία Φωκίων Φωτογραφικό Οδοιπορικό Χαλκιδική Χαράλαμπος Κατσιμήτρος Χαράλαμπος Τσερούλης Χαράτσι Χαρίλαος Τρικούπης Χαρίλαος Φλωράκης Χάτι Χουμαγιούν Χίτλερ Χούντα Χρεοκοπία Χρηματιστήριο χριστιανικό ολοκαύτωμα Χριστόδουλος Τσιγάντες Χριστούγεννα Χρυσόστομος Σμύρνης Χωροφυλακή Ψαρά ψυχολογία Ψυχρός Πόλεμος Articles in English CIA http://www.istorikathemata.com/ John Iatrides K.K.E. KGB Mεσσήνη Robert Bruce Slider William Wallas Winston Churchil
Εμφάνιση περισσότερων