Οι πόλεμοι για την ανεξαρτησία της Σκωτίας μέρος Α΄ (η άνοδος του William Wallace (Braveheart))

γράφει ο Φιλίστωρ

Εισαγωγή - Η διαδοχή του Αλεξάνδρου ΙΙΙ και η επέμβαση του Βασιλιά Εδουάρδου Ι στα εσωτερικά της Σκοτίας 

Ο θάνατος του Βασιλιά της Σκωτίας Αλεξάνδρου ΙΙΙ το 1286 μ. Χ. δημιούργησε πρόβλημα στην διαδοχή του καθότι ήταν άκληρος και υπήρχαν 13 ισχυροί ευγενείς που έριζαν για το στέμμα της Σκοτίας. Για να αποφευχθεί ο εμφύλιος συμφώνησαν όλοι να ζητήσουν την διαιτησία του Άγγλου Βασιλιά Εδουάρδου Ι. Ο Εδουάρδος αποδέχθηκε επιλέγοντας το 1292 ως βασιλιά τον John Balliol, αλλά εν τω μεταξύ είχε καταφέρει να θεωρηθεί το Βασίλειο της Σκοτίας ως Αγγλικό φέουδο. Η επιλογή του Balliol δημιούργησε εσωτερική αναταραχή και διχασμό στο ατελείωτο μεσαιωνικό ψηφιδωτό των κλάνς, ενώ ο δεύτερος ισχυρότερος διεκδικητής του στέμματος Robert Bruce
βασιλιάς Εδουάρδος Ι
βυσσοδομούσε εναντίον του νέου Βασιλιά. Ο Εδουάρδος στα επόμενα χρόνια συστηματικά υπονόμευε την εξουσία του Balliol χάρις την επιρροή που είχε αποκτήσει στα εσωτερικά της Σκοτίας, εκμεταλλευόταν κάθε ευκαιρία για να επεμβαίνει στα εσωτερικά της χώρας και περίμενε την κατάλληλη στιγμή για να εισβάλλει στην Σκωτία και να την προσαρτήσει στο Βασίλειο του.

Το 1296 ο Εδουάρδος, μετά από πυρετώδεις στρατιωτικές προετοιμασίες εισέβαλε τελικώς στην Σκοτία και κατέλαβε την πόλη Berwick, την οποία κατέστρεψε ολοσχερώς λόγω της αντίστασης που του προέβαλλε. Ο Άγγλος βασιλιάς επέτρεψε στους στρατιώτες του να σκοτώσουν όλους τους άρρενες κατοίκους της πόλης και να βιάσουν όλες τις γυναίκες επειδή ο ανιψιός του σκοτώθηκε από έναν τοξότη κατά τις συμπλοκές στους δρόμους της πόλης. Στην συνέχεια, νίκησε στο Dunbar τα στρατεύματα του Σκώτου βασιλιά Balliol και σε μια τελετή στο Scone έλαβε το στέμμα της Σκοτίας ενώπιον 2000 Σκώτων ευγενών και προσπάθησε να προσαρτήσει την Σκωτία εγκαθιστώντας φρουρές σε όλη την ύπαιθρο της. Οι φρουρές αυτές καταπίεζαν αφόρητα τον ντόπιο πληθυσμό και τον οδηγούσαν μοιραία είτε στην παρανομία είτε στην εξέγερση. Ο Εδουάρδος επέστρεψε στην Αγγλία αποσπώντας και την "πέτρα του πεπρωμένου", ένα ιερό αντικείμενο που χρησιμοποιούσαν στην τελετή για την ενθρόνιση των Σκωτσέζων βασιλιάδων.

Η εξέγερση των Σκωτσέζων και η άνοδος του William Wallace

Το άγαλμα του Wallas στο Εδιμβούργο
Ο Εδουάρδος πίστεψε ότι η σφαγή του Berwick θα αποτελούσε ένα φόβητρο για τους Σκωτσέζους που ενίσχυε την υποταγή τους. Υπολόγισε λαθός καθώς τα αίσχη και η βία των Άγγλων στρατιωτών και η αυθαιρεσία των κατά τόπους Άγγλων διοικητών δημιούργησε ένα κύμα μίσους εναντίον της εξουσίας του και εστίες αντίστασης σε όλη την Σκωτία. Ένας από αυτούς που μάχονταν την Αγγλική κατοχή ήταν ο περίφημος William Wallace. Είναι γεγονός ότι όλες μας οι σχετικές γνώσεις με τον Σκωτσέζο πολέμαρχο προέρχονται από χρονικά και ποιήματα της μεσαιωνικής εποχής τα οποία δεν φημίζονται για την ιστορική τους ακρίβεια - το αντίθετο μάλιστα. Οι πληροφορίες μας εκτός των πολύ βασικών (π.χ. μάχες), είναι όλες αμφισβητήσιμες και δεν θα είμασταν μακριά από την αλήθεια αν λέγαμε ότι η αναφορά μας αγγίζει περισσότερο τον ρομαντικό θρύλο παρά την Ιστορία ως ορθολογική ανασκευή του παρελθόντος.

Προερχόμενος από ασήμαντη οικογένεια ευγενών Ιρλανδικής καταγωγής (το πιθανότερο), ο Wallace γεννήθηκε περίπου το 1272 μ. Χ. Ουσιαστικά προσέρχεται στο προσκήνιο της Ιστορίας ένοπλος και έτοιμος μαχητής, όπως αιφνιδιαστικά είχε γεννηθεί η θεά Αθηνά από το κεφάλι του Δία. Σύμφωνα με ένα χρονικό από το 1297 είχε βγει στην παρανομία καθώς στο Dundee είχε σκοτώσει τον γιο του Άγγλου σερίφη. Φαίνεται πως σε μια άλλη περίπτωση σκότωσε δύο Άγγλους στρατιώτες που απαιτούσαν να τους παραδώσει τα ψάρια που είχε πιάσει στο ποτάμι του Irvine. Σε κάθε περίπτωση ζούσε στην απόλυτη παρανομία περιστοιχισμένος από σκληροτράχηλους ακολούθους που επίσης είχαν έρθει σε προστριβές με τις Αγγλικές αρχές. Η ομάδα του τριγυρνούσε στην ύπαιθρο δολοφονώντας μεμονωμένους Άγγλους στρατιώτες, στήνοντας ενέδρες σε περαστικούς Άγγλους ιππείς, και κάνοντας επιθέσεις σε απομονωμένα φρούρια.

Ο Wallace είχε επιβλητικό παρουσιαστικό, τον διέκρινε η γενναιότητα, η αποφασιστικότητα, η φαντασία και το χάρισμα να εμπνέει τον κόσμο να τον ακολουθεί. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Wallace είχε παντρευτεί την Marion Braidfoot από το Lanark την οποία επισκεπτόταν μυστικά. Όταν ο Άγγλος σερίφης sir William Heselrig έμαθε το γεγονός, αιχμαλώτισε την Marion και την δολοφόνησε. Ο Wallace και οι άνδρες του, σε μια πράξη εκδίκησης, κατάφεραν να μπουν στο Lanark χωρίς να γίνουν αντιληπτοί, και με μια αιφνιδιαστική επίθεση να εισχωρήσουν στο κάστρο μέχρι το δωμάτιο του Heselrig. Ακολούθως, ο Wallace έσφαξε τον Heselrig και όλη τη φρουρά του κάστρου το οποίο και έκαψε. Η σφαγή του Heselrig μαθεύτηκε μέχρι και στο Λονδίνο, δημιουργώντας ανησυχία στον Εδουάρδο για την κατάσταση στην Σκωτία.  

Ο αέρας της αποστασίας φυσούσε με δύναμη στα highlands ενώ η φήμη του Wallace είχε εδραιωθεί σε όλη την Σκωτία. Επίσημα η εξέγερση των Σκώτων ξεκίνησε με την επανάσταση των ευγενών -ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο Robert Bruce. Οι ευγενείς συγκέντρωσαν τον στρατό τους το καλοκαίρι του 1297 στο Irvine. Μια Αγγλική δύναμη με αρχηγούς τον Sir Henry Percy και τον Sir Robert Clifford, πέρασαν κεραυνοβόλα τα σύνορα και κύκλωσαν τα στρατεύματα των ευγενών. Μετά από διαπραγματεύσεις οι ευγενείς παραδόθηκαν, δήλωσαν εκ νέου πίστη στον Εδουάρδο και έδωσαν ομήρους ως δείγμα καλή θέλησης και υποταγής. Ανάμεσα σε αυτούς που δήλωσαν πίστη στον Εδουάρδο ήταν και ο Robert Bruce.  

Ταυτόχρονα με την εξέγερση των ευγενών εκδηλώθηκαν και δύο ακόμη επαναστάσεις στην Σκοτία. Η πρώτη είχε ως ηγέτη τον ευγενή Andrew Murray που προερχόταν από την ισχυρή φατρία των Commyn. Ο Μurray κατάφερε να ξεσηκώσει τους συμπατριώτες του σε όλη την βορειοανατολική Σκοτία και με μια σοφά σχεδιασμένη εκστρατεία να καταλάβει όλα τα κάστρα της περιοχής του (Inverness, Elgin, Banff) που κατείχαν οι Άγγλοι. Η δεύτερη είχε φυσικά ως ηγέτη τον Wallace, ο οποίος αφού ξεσήκωσε τους συμπατριώτες του στην νοτιοδυτική Σκοτία, βάδισε με τις δυνάμεις του προς το Scone την έδρα
της Αγγλικής διοίκησης όπου ο ανώτατος Άγγλος δικαστής William Ormesby κήρυσσε εκτός νόμου όποιον αψηφούσε την Αγγλική εξουσία. Μόνο στην φήμη ότι ο Wallace πλησίαζε, οι στρατιώτες του Scone άρχιζαν να αραιώνουν και ο Ormesby κατέφυγε στο Εδιμβούργο, ενημερώντας το Λονδίνο για την διασάλευση της τάξης. Όλη η ύπαιθρος της Σκοτίας είχε γεμίσει με συμμορίες που σκότωναν όποιον Άγγλο έβρισκαν μπροστά τους, ενώ ο Wallas είχε πλέον τόσους υποστηρικτές ώστε ξεκίνησε να πολιορκεί το κάστρο του Dundee.

Ο Εδουάρδος είχε περιέλθει σε αδιέξοδο καθώς σε εκείνη την χρονική περίοδο ετοιμαζόταν για να εκστρατεύσει εναντίον της Γαλλίας. Αντιλαμβανόταν όμως το επείγον της κατάστασης στην Σκοτία και διέταξε δύο ικανούς αξιωματούχους του, τον Earl of Surrey και τον Hugh Cressingham, να συγκεντρώσουν μια μεγάλη στρατιά και να εισβάλλουν στην Σκοτία με πρώτο στόχο να προστατέψουν το σημαντικό από στρατηγικής άποψης κάστρο του Stirling. Αμέσως μετά ο Εδουάρδος έπλευσε για την Γαλλία.

Η μάχη της γέφυρας του Stirling (11 Σεπτεμβρίου 1297)

Σχεδιάγραμμα της μάχης στην γέφυρα του Stirling
Όταν ο Wallace έμαθε για την νέα στρατιά που ετοιμαζόταν να εισβάλλει στην Σκοτία έλυσε την πολιορκία του Dundee, στρατολόγησε όσους περισσότερους μπορούσε και ενημέρωσε τον Murray να κατέβει προς τον Νότο. Στο Πέρθ οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν ένωσαν τους στρατούς τους (8.000 οπλοφόροι) και βάδισαν για να αντιμετωπίσουν τον Αγγλικό στρατό στην περιοχή της γέφυρας του Stirling. Oι Άγγλοι εκτός από αριθμητική υπεροχή (200 ιππότες και 10.000 πεζοί), διέθεταν ιππικό και τοξότες ενώ όλοι οι οπλίτες τους ήταν σιδερόφρακτοι, οργανωμένοι με υψηλό ηθικό. Οι Σκωτσέζοι ήταν εντελώς ανοργάνωτοι, υστερούσαν σε οπλισμό και θωράκιση, ενώ δεν είχαν ούτε καν τοξότες. Ανάμεσα στις δύο παρατάξεις έρεε ο ποταμός του Stirling κι υπήρχε μια γέφυρα. Οι Άγγλοι θεώρησαν τόσο ασήμαντη την παρουσία των πρωτόγονων Σκώτων οπλοφόρων, ώστε ο αρχηγός τους Surrey διέταξε να διαβούν στην απέναντι όχθη διαμέσου της γέφυρας, να επιτεθούν κι να διασκορπίσουν τους ληστές.

O Wallace αντελήφθη το τακτικό λάθος των Άγγλων αλλά πολύ έξυπνα δεν διέταξε άμεσα επίθεση αλλά επέτρεψε σε λίγους Άγγλους να διαβούν την γέφυρα και να βρεθούν στην όχθη. Τότε διέταξε γενική επίθεση  και ξεκίνησε μια αιματηρή συμπλοκή σώμα με σώμα μεταξύ των δύο παρατάξεων. Οι Άγγλοι είχαν εμπλακεί με τις χειρότερες δυνατές συνθήκες για αυτούς: δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το ιππικό τους η τους τοξότες τους, ενώ οι οπλίτες τους που είχαν περάσει στην άλλη όχθη δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικά τον οπλισμό τους ενώ ήταν συνεχώς λιγότεροι από τους σκληροτράχηλους αλλά άτεχνους highlanders. Όσο περνούσε η ώρα οι Άγγλοι είχαν απώλειες και έχαναν την συνοχή τους. Πολύ σύντομα κάποιοι ξεκίνησαν να υποχωρούν, σύντομα η υποχώρηση εξελίχθηκε σε άτακτη φυγή που πυροδότησε μια ωριαία σφαγή όσων Άγγλων είχαν περάσει την γέφυρα. Η καταστροφή των Άγγλων ολοκληρώθηκε όταν υπό το βάρος των υποχωρούντων έπεσε η γέφυρα και πνίγηκαν όσοι βρίσκονταν πάνω της υπό το βάρος του εξοπλισμού τους. Οι σημαντικότεροι Άγγλοι αξιωματικοί όπως ο Cressingham εσφάγησαν ανηλεώς, ενώ οι συνολικές απώλειες των Άγγλων ξεπέρασαν τους 5.000 νεκρούς. Σύμφωνα με μια φήμη ο Wallace έγδαρε το κρανίο του Cressingham και με το δέρμα του επένδυσε την λαβή του ξίφους του.

Η νίκη την γέφυρα του Stirling υπήρξε μεγάλης σημασίας για το ηθικό του Σκωτσέζικου λαού που πίστεψε ότι ήταν εφικτό να αντισταθεί στην Αγγλική πολεμική μηχανή. Μεγάλη απώλεια για τους Σκωτσέζους υπήρξε ο θανάσιμος τραυματισμός του Murray στην μάχη, ο οποίος διέθετε μεγάλο γόητρο στους συμπατριώτες του, είχε γνώσεις στρατηγικής και εξορθολόγιζε τον στρατιωτικό ενθουσιασμό του Wallace. Μετά την ανέλπιστη νίκη στην γέφυρα του Stirling ο Wallas εισέβαλε σε γειτονικές περιοχές της Αγγλίας τις οποίες λεηλάτησε χωρίς έλεος. Ο Wallas σταμάτησε τις λεηλασίες μόνο λόγω τω κακών καιρικών συνθηκών και κατά την θριαμβευτική επιστροφή του στην Σκοτία, χρίστηκε ιππότης και υπερασπιστής-πολέμαρχος της στο όνομα του Βασιλιά Balliol.
Η καταστροφή στο Falkirk (22 Ιουλίου 1298)

Η ήττα στο Stirling ταπείνωσε την Αγγλία και τον Εδουάρδο, ο οποίος εσπευσμένα εγκατέλειψε την Γαλλία και κατευθύνθηκε στην Υόρκη όπου συγκέντρωσε στρατό από όλες τις Αγγλικές επαρχίες. Ο Εδουάρδος ήταν αποφασισμένος να εξοντώσει τον Wallace που τόλμησε να εναντιωθεί στην εξουσία του, έτσι οργάνωσε με λεπτομέρεια νέα εκστρατεία και εισέβαλε εκ νέου στην Σκοτία με έναν τεράστιο στρατό από 1200 σιδερόφρακτους ιππότες, 10.000 οπλίτες και πάνω από 2.000 τοξότες. Αρχικώς βάδισε μέχρι το Εδιμβούργο χωρίς να συναντήσει καμία αντίσταση, όμως αντιμετώπισε σοβαρό πρόβλημα ανεφοδιασμού του στρατού του, καθώς σε όλες τις περιοχές που είχε περάσει δεν υπήρχαν καθόλου τρόφιμα ενώ οι κάτοικοι τους είχαν καταφύγει στα ορεινά. Ο Αγγλικός στρατός παρέμεινε έξω από το Εδιμβούργο ταλανιζόμενος από πείνα και αρρώστιες. Ο Εδουάρδος σκεφτόταν πολύ σοβαρά να υποχωρήσει όταν, Σκώτοι ευγενείς της περιοχής (Dunbar και Angus) τον ενημέρωσαν ότι ο στρατός του Wallace βρισκόταν στην περιοχή του Falkikrk πίσω του και βάδιζε εναντίον του.

Ο Εδουάρδος ένιωσε ανακουφισμένος από τη εξέλιξη αυτή και καθοδήγησε την στρατιά του στο Falkirk. Στο ενδιάμεσο διάστημα μετά τον θρίαμβο στην γέφυρα του Stirling, ο Wallas δεν είχε μείνει αργός, αλλά περιόδευε σε όλη την Σκοτία επιστρατεύοντας και εκπαιδεύοντας έναν νέο στρατό κυρίως με εθελοντές που έφτασε τις 5.000 ενόπλους. Η βασική του ιδέα ήταν να αντιπαρατεθεί στο Αγγλικό ιππικό με δόρατα. Κατάφερε να κινητοποιήσει ιδίως τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα της Σκοτίας (προερχόταν από αυτά άλλωστε) και με πυρετώδεις προετοιμασίες να παρατάξει την στρατιά του απέναντι στον βασιλιά Εδουάρδο στο Falkirk στις 22 Ιουλίου 1298. Παρέταξε τον στρατό του ανά 1500 δορυφόρους σε φάλαγγες με σχήμα "π", ενώ διέθετε στο πεδίο της μάχης ελαφρύ ιππικό και τοξότες από το Ettrick. Η μάχη ξεκίνησε με επιθέσεις του σιδερόφρακτου Αγγλικού ιππικού που όμως αποκρούστηκαν όλες αποτελεσματικά. Στην κρίσιμη στιγμή της μάχης, το ιππικό των Σκώτων αποχώρησε δημιουργώντας πανικό στις τάξεις τους, αποχώρηση όμως που μάλλον δεν ήταν προϊόν προδοσίας, αλλά παρεξήγησης, καθώς ο αρχηγός τους John Commyn ηγήθηκε της αντίστασης των Σκώτων ως το τέλος. Στην συνέχεια το Αγγλικό ιππικό εξολόθρευσε εύκολα τους Σκώτους τοξότες και οι δορατοφόροι του Wallas έμειναν πλέον στο έλεος των Αγγλικών τόξων.

Υπό την βροχή από τα εύστοχα Αγγλικά βέλη, οι Σκώτοι δορατοφόροι έχασαν την συνοχή τους, απέτυχαν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά το επελαύνον Αγγλικό ιππικό και ακολούθησε η ανελέητη σφαγή τους. Η καταστροφή ήταν πρωτοφανής καθώς οι Άγγλοι δεν πήραν αιχμαλώτους, ενώ στο πεδίο της μάχης σκοτώθηκε το άνθος των αξιωματικών και οπαδών του Wallas όπως ο sir John Graham, O Wallas κατάφερε να γλυτώσει για να συνεχίσει την αντίσταση του και φέρεται ότι συνέχισε να παρενοχλεί τις Αγγλικές φρουρές που είχαν εγκατασταθεί στην Σκοτία στο επόμενο διάστημα.

Η Σκοτία υποτάσσεται - σύλληψη και μαρτυρικός θάνατος του Wallace

Στην συνέχεια ο Wallace ταξίδεψε στην Γαλλία συνάντησε τον Βασιλιά Φίλιππο τον δίκαιο ζητώντας βοήθεια για την επιστροφή του Balliol στον θρόνο της Σκοτίας και την εξασφάλιση της ανεξαρτησίας της. Φαίνεται ότι ο Wallace κατάφερε να φτάσει μέχρι τον Πάπα Βονιφάτιο VII, καθώς ο Balliol είχε παραδοθεί από τον Εδουάρδο στην Παπική εξουσία. Η πιθανότητα της παλινόρθωσης του Balliol εξόργιζε τον Bruce που κατά την απουσία του Wallace είχε ανακηρυχθεί υπερασπιστής της Σκοτίας και μαζί με τον John Commyn παρενοχλούσε αποτελεσματικά τις Αγγλικές φρουρές. O Bruce αποφάσισε να συνταχθεί με τους Άγγλους εξασφαλίζοντας την στήριξη του Εδουάρδου σε περίπτωση που επέστρεφε ο Balliol ως Βασιλιάς στην Σκοτία. Αυτή η κίνηση του όμως τον αποξένωσε από πολλούς υποστηρικτές του και τον περιθωριοποίησε έναντι του Comyn και των υπολοίπων Σκώτων ισχυρών.

Σύντομα η τύχες γύρισαν εκ νέου εναντίον του Wallace. Όταν αυτός επέστρεψε στην Σκοτία, κατάφερε να συγκεντρώσει λίγους υποστηρικτές του και να επιτεθεί εναντίον μεμονομένων Αγγλικών φρουρών στο Happrew και στο Earnside μέχρι τον Φεβρουάριο του 1303. ήδη όμως από τον Φεβρουάριο του 1302, ο Εδουάρδος είχε νικήσει τους Γάλλους στην περίφημη μάχη του Courtrai, έτσι έπαψε ο διμέτωπος αγώνας του και επικεντρώθηκε να λύσει το πρόβλημα της ακόμη ανυπότακτης Σκωτίας. Τον Μάϊο του 1303 ο Εδουάρδος εισέβαλε εκ νέου στην Σκωτία με αρκετά μεγάλο στρατό, σαρώνοντας ότι έβρισκε μπροστά του καταλαμβάνοντας όλα τα κάστρα των Σκώτων ευγενών το ένα πίσω από το άλλο, εκτός του Stirling που τελικώς παραδόθηκε και αυτό μετά από τρίμηνη πολιορκία. Η αντίσταση με τον Wallace και τον John Comyn στην ύπαιθρο συνεχιζόταν αλλά φαινόταν ότι δεν είχε ελπίδα επιτυχίας. Οι συνεχείς πόλεμοι και η ερήμωση της υπαίθρου έκαναν μια πιθανή ειρήνη με τον Εδουάρδο να μοιάζει ελκυστική για τους Σκώτους
H δίκη του Wallace στην Αγγλία
ευγενείς. Στις 3 Φεβρουαρίου 1304 ο Comyn, επικεφαλής της αντίστασης, παραδόθηκε στους Άγγλους και τελικώς υπογράφτηκε συνθήκη του Εδουάρδου με τους Σκώτους ευγενείς με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους για τους τελευταίους, καθώς διατηρούσαν τις περιοχές τους, τα κτήματα τους και τους τίτλους τους, ενώ κάποιοι διορίστηκαν ακόμη και διοικητές περιοχών. Η Σκοτία επισήμως προσαρτήθηκε στην Αγγλία τον Σεπτέμβριο του 1305, με την δημοσίευση ενός νέου οργανισμού διοίκησης για τη περιοχή που προέβλεπε Άγγλο αντιβασιλιά. Ο Εδουάρδος συγχώρησε όλους όσους αντιστάθηκαν στην επιβολή της εξουσίας του στην Σκοτία, εκτός του Wallace τον οποίο απαίτησε να του τον παραδώσουν εντός 20 ημερών, ενώ τον επικήρυξε με 100 λίρες. Ο Wallace έζησε εκτός νόμου, κυνηγημένος στα Highlands περιστοιχισμένος από ελάχιστους υποστηρικτές του, αλλά η σύλληψη του ήταν θέμα χρόνου.

Στις 3 Αυγούστου 1304 προδόθηκε από τον κουμπάρο του sir John Menteith έναντι ευτελούς ποσού και παραδόθηκε στους Άγγλους. Με πάνοπλη συνοδεία διαπομπεύτηκε σε πολλές Αγγλικές πόλεις κατά την διαδρομή του στο Λονδίνο. Ακολούθησε μια σύντομη "δίκη" χωρίς μάρτυρες και δικηγόρους υπεράσπισης που καταδίκασε με συνοπτικές διαδικασίες τον Wallace σε τρεις εις θάνατον. Όταν ο Wallace ρωτήθηκε αν ήταν αθώος η ένοχος, απάντησε ένοχος για τα αδικήματα, αλλά δεν αναγνώρισε την δικαιοδοσία του δικαστηρίου δηλώνοντας ότι είναι Σκωτσέζος και όχι Άγγλος. Αφού διαπομπεύτηκε εκ νέου στους δρόμους του Λονδίνου, ο Wallace εκτελέστηκε με ένα ατελεύτητο μεσαιωνικό τελετουργικό βασανισμού, ενώ ο Εδουάρδος έχοντας πρόθεση να παραδειγματίσει τους υπηκόους του και τον ανυπότακτο λαό της Σκωτίας, έδωσε εντολή να τεμαχιστεί το σώμα του Wallace και να διασκορπιστεί στις τέσσερις άκρες του βασιλείου του.

William Wallace
Επίλογος Α΄μέρους

Η βασική πρόθεση του Βασιλιά Εδουάρδου ήταν όχι μόνο να εκτελέσει παραδειγματικά τον Wallace, επειδή μη όντας ευγενής αντιστάθηκε στην εξουσία του, αλλά κυριολεκτικά να τον εξαφανίσει ακόμη και από την Ιστορική μνήμη των ανθρώπων, να σβήσει εντελώς την παρουσία του σαν να μην υπήρξε ποτέ. Όλα τα χρονικά ποιητών και χρονικογράφων που γράφτηκαν ως το 1500 μ. Χ. και περιγράφουν τα γεγονότα της εποχής δεν αναφέρουν λέξη για τον Wallace. Ο λαός της Σκωτίας όμως, διέσωσε την μνήμη του ατόφια, από γενιά σε γενιά, από στόμα σε στόμα, με τον σιωπηλό αυτό τρόπο με τον οποίο πολύ συχνά ο λαός μπορεί να ακυρώσει με απόλυτο τρόπο κάθε απόφαση της κεντρικής εξουσίας αν το θελήσει. Ο θρύλος του Wallace, του εθνικού ήρωα της Σκοτίας που πάλεψε στα ίσια με τον πανίσχυρο Άγγλο για την ανεξαρτησία της, τραγουδήθηκε, και όχι μόνο επέζησε αλλά και γιγαντώθηκε. Δεκάδες - αν όχι εκατοντάδες - τοπωνύμια της Σκοτίας φέρουν το όνομα του, ενώ λόφοι, ποτάμια ακόμη και πηγάδια συνδέονται με την παρουσία του. 

Ο μύθος του Wallace εδραιώθηκε τον 19ο αιώνα με αρκετά μνημεία που χτίστηκαν σε όλη τη Σκωτία, ενώ απέκτησε παγκόσμια στίλβη στην εποχή μας χάρις το αριστούργημα της 7ης Τέχνης "Braveheart" του Μελ Γκίμπσον. Έτσι λοιπόν, η πρόθεση του Εδουάρδου όχι μόνο ματαιώθηκε, αλλά αντιθέτως η μνήμη του Wallace απέκτησε παγκόσμια ακτινοβολία, ενώ του Άγγλου Βασιλιά περιορίζεται μόνο σε ένα στενό κύκλο σοβινιστών συμπατριωτών του. Το γεγονός αποτελεί άλλη μια υπόμνηση της Ιστορίας ότι το ευγενές και το δίκαιο στο τέλος θριαμβεύει.

Πηγές

, Scotland: The Story of a Nation

Επίμετρον 

Η κινηματογραφική ταινία του Braveheart και μια υποσημείωση για το επερχόμενο δημοψήφισμα ανεξαρτησίας για την Σκωτία

Πιστεύω πως ελάχιστοι από όσους έφτασαν ως εδώ και διαβάζουν τις γραμμές αυτές δεν θα έχουν δει την κινηματογραφική ταινία Braveheart με τον Μελ Γκίμπσον. Όσοι δεν το έχουν δει τους ζηλεύω που έχουν την ευκαιρία να δουν για πρώτη φορά αυτό το κινηματογραφικό και ποιητικό έπος, ένα αληθινό σεναριογραφικό και σκηνοθετικό κατόρθωμα. Από το άρθρο που προηγήθηκε εύκολα μπορούμε να καταλάβουμε πόσα σοβαρά λάθη περιέχει η ταινία σε σχέση με τα στοιχεία για τον Wallace που έχουμε διαθέσιμα (π.χ. η μάχη στο Stirling έγινε σε γέφυρα και όχι σε ανοιχτό πεδίο, ο Wallace ήταν πολύ νεότερος και πολύ...ψηλότερος του Γκίμπσον, οι ρόλοι του Bruce και της Γαλλίδας συζύγου του Άγγλου διαδόχου δεν είχαν καμία σχέση με την πραγματικότητα κτλ). Άλλωστε και οι δημιουργοί της ταινίας τα παραδέχθηκαν όλα αυτά δημοσίως.

Τελικώς όμως όλα αυτά ίσως να μην έχουν τόση σημασία. Η ταινία αποτελεί έναν ύμνο στο δικαίωμα για αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία, έναν ύμνο στην αδούλωτη ψυχή του ανθρώπου για αντίσταση στην αυθαιρεσία και την αδικία του ισχυρού. Μέσω της ιστορίας τουWallace, η ταινία στέλνει ένα επίκαιρο μήνυμα για τον άνθρωπο σε όλες τις εποχές  και διδάσκει το κουράγιο και την θυσία των απλών ανθρώπων για να επιτευχθούν υψηλότεροι σκοποί και ιδανικά.

Όπως τότε, έτσι και τώρα λοιπόν στο δημοψήφισμα της 18ης Σεπτεμβρίου, οι Σκωτσέζοι οφείλουν να αδιαφορήσουν πλήρως για τις ομοφυλοφιλικές απειλές των τραπεζιτών του city και να αποκτήσουν εκ νέου την θέση τους ανάμεσα στους λαούς της Ευρώπης ψηφίζοντας "ναι" στο επερχόμενο δημοψήφισμα, ασχέτως οικονομικού η οποιουδήποτε άλλου κόστους. Άλλωστε οτιδήποτε ανθρώπινο που έχει αξία δεν μπορεί να πραγματωθεί χωρίς θυσία. Εγώ ξέρω πως αν θέλεις πραγματικά να κρατήσεις κάποιον κοντά σου, προσπαθείς να τον πείσεις πόσο πραγματικά τον αγαπάς και δεν του στέλνεις τελεσίγραφα μίσους. Ελπίζω ότι το πρωινό της 19ης Σεπτεμβρίου άλλο ένα προπύργιο του Αγγλικού ιμπεριαλισμού θα έχει αλωθεί, ώστε και οι πολιτικοί ηγέτες αλλά και οι πολίτες της Αγγλίας να μάθουν να ζουν με τα εισοδήματα του κράτους τους και όχι με το αίμα των υπολοίπων λαών, όπως δηλαδή έζησαν τους τελευταίους τρεις αιώνες.          

Ι. Β. Δ.

Σχόλια

  1. Εξαιρετικό. Ειδικά το επίμετρον. Εύγε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. όπως τότε ετσι και τώρα, των επαναστάσεων η έκβαση εξαρτάται απο τους ευγενείς, βλέπε ελίτ. Οι τραπεζίτες λοιπόν θα καθορίσουν και πάλι το αποτέλεσμα τπυ δημοψηφίσματος.
    Gio'

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Αν δεν είχαν δικαίωμα ψήφου και όλοι οι Άγγλοι και βορειο-ιρλανδοί που κατοικούν μόνιμα στηνΣκωτία τώρα δεν θα συζητούσαμε. Η πλάστιγγα έγειρε υπέρ του "ναι" για τον απλούστατο λόγο ότι ακόμη και στα lowlands οι εύποροι αρχίζουν να πείθονται ότι ίσως βελτιωθεί η οικονομική τους θέση με την απόσχιση.

    Άλλωστε η προεκλογική εκστρατεία του "ναι" δεν έχει στηριχθεί σε συναισθηματικά η εθνικιστικά συνθήματα αλλά σε οικονομικής φύσης επιχειρήματα, πολύ ισχυρότερα από τις υστερικές απειλές και τα κλαψουρίσματα αυτών που απομυζούν τους γείτονες τους επί αιώνες

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Για να γίνει αντιληπτό πόσο επηρέαζει η Εγγλέζικη ψήφος το τελικό αποτέλεσμα, φανταστείτε ότι οι Άγγλοι που ζουν στην Σκωτία και ψηφίζουν είναι περίπου 450.000 σε συνολικό αριθμό ψηφοφόρων περίπου λίγο πάνω από 3.000.000.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Φίλε Φιλίστορα,

    Δεν συμμερίζομαι την αισιοδοξία για την έκβαση του δημοψηφίσματος υπέρ της ανεξαρτησίας της Σκωτίας. Βλέπω ότι παρόμοια αισιοδοξία υπάρχει και στη Καταλονία υπέρ της ανεξαρτησίας. Φοβάμαι ότι σε λίγο θα θέσουν δημοψήφισμα υπέρ της ανεξαρτησίας της Μακεδονίας και της Θράκης ή, ακόμη χειρότερα, της λεγομένης βορείας Κύπρου – και αυτό δεν είναι αστείο για όποιον γνωρίζει έστω και στοιχειωδώς τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται οι ΗΠΑ και η ΕΕ και τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει η Τουρκία στα σχέδιά τους.

    Λόγω του εξαιρετικώς περίπλοκου Βρετανικού συνταγματικού δικαίου, η Σκωτία μπορεί άνετα να αποσχισθεί διότι δεν είναι κατεκτημένη (όπως, π.χ., η Ουαλία) αλλά ανεξάρτητο κράτος που εθελούσια επέλεξε να ενωθεί με την Αγγλία προκειμένου να σχηματίσει τη Μεγάλη Βρετανία.

    Ακόμη και αν ανεξαρτητοποιηθεί, η Βασίλισσα θα παραμείνει αρχηγός της Σκωτίας, διότι ο Βασιλιάς της Σκωτίας Ιάκωβος κληρονόμησε το Αγγλικό Στέμμα το 1603. Απλώς η Βασίλισσα στη Σκωτία θα αποκαλείται «η ΑΜ η Βασίλισσα Ελισάβετ» αντί για το «η ΑΜ η Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ κτλ. κτλ.» διότι η Βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ απεβίωσε το 1603 και επειδή ήτο ανύπαντρη κληρονόμησε τον Θρόνο ο πιο κοντινός συγγενής της ο Βασιλεύς της Σκωτίας Ιάκωβος (επομένως, δεν υπάρχει άλλη Βασίλισσα με το όνομα Ελισάβετ στη Σκωτία).

    Για την ιστορία, η Σκωτία παρέμεινε ανεξάρτητο βασίλειο έως το 1707 (είχε τον ίδιο Βασιλέα με την Αγγλία αλλά ξεχωριστό κοινοβούλιο, νόμους, νόμισμα κτλ.), οπότε και εθελούσια ενώθηκε με την Αγγλία. Αργότερα, το 1801, «ενώθηκε» και η Ιρλανδία για να σχηματιστεί το λεγόμενο Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Ιρλανδίας (σήμερα: Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανία και Βορείου Ιρλανδίας). Το ζήτημα της «ενώσεως» της Μεγάλης Βρετανίας με την Ιρλανδία είναι περισσότερο περίπλοκο νομικά διότι η Ιρλανδία στην πραγματικότητα κατακτήθηκε από την Αγγλία και δευτερεύοντος από τη Σκωτία, επομένως «ενώθηκε» εξ αιτίας της επιθυμίας της Μεγάλης Βρετανίας και όχι ουσιαστικού νομικού δικαιώματος.

    Η Καταλονία όμως, αποτελεί μέρος του παλαιού βασιλείου της Αραγονίας (το οποίο κάποτε εξουσίαζε ακόμη και την Αθήνα!) και αργότερα ενώθηκε με το Στέμμα της Καστίλλης προκειμένου να σχηματίσει την Ισπανία. Δεν έχει λοιπόν, η Καταλονία, νομικά την ιδιαιτερότητα της Σκωτίας.

    Η δημιουργία πολλών ανεξαρτήτων κρατών στην Ευρώπη, τα οποία επί αιώνες αποτελούσαν μέρος (συνήθως με τη θέλησή τους) ευρύτερων κρατών (και ευεργετήθηκαν από αυτήν την ένωση), πρέπει εμάς τους Έλληνες να μας προβληματίζει δεδομένης της πολύπλοκης διεθνούς καταστάσεως. Τα σύνορα δεν πρέπει να αλλάζουν για κανέναν απολύτως λόγο – αυτή πρέπει να είναι η πάγια θέση της Ελλάδος. Οποιαδήποτε άλλη εκδοχή, μπορεί να μπλέξει σε περιπέτειες την Ελλάδα και κυρίως την Κύπρο.

    Ευχαριστώ και συγνώμη αν έγραψα πολλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Αγαπητέ Κλέωνα καλό Φθινόπωρο,

    Προφανώς κατά την γνώμη μου δεν υπάρχει καμία ομοιότητα μεταξύ της ανάκτησης των ελευθεριών ενός πανάρχαιου λαού και της Μακεδονίας (δεν ξέρω τι εννοείς εδώ) η της Κύπρου. Στην περίπτωση της Κύπρου μπορούμε να πούμε ότι μια πιθανή ανεξαρτησία της Σκωτίας υπενθυμίζει ότι η Αγγλία είχε αρνηθεί το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση του Κυπριακού λαού το 1956.

    Άλλωστε η αλλάγή συνόρων και η αυτοδιάθεση των λαών θα έβλαπτε σοβαρά και την Τουρκία, ενώ αν στο μέλλον ενταθεί ο οικονομικός εθνικισμός τύπου "Λίγκας του Βορρά", από όσα ακούω, η γνώμη μου είναι ότι ακόμη και η Κωνσταντινούπολη μόνη της θα ενταχθεί σε ένα τέτοιο πλαίσιο λογικής.

    Η θέση σου ότι η Σκωτία "εθελούσια ενώθηκε με την Αγγλία" ταυτίζεται με την θέση του Nial Ferguson καθηγητή Ιστορίας του Χάρβαρντ, αλλά είναι μια "πονηρή" διατύπωση που λέει την μισή αλήθεια. Ολόκληρη η αλήθεια είναι ότι ο Σκώτος Βασιλιάς κληρονόμησε το Αγγλικό στέμμα και μετέφερε την αυλή του στο Λονδίνο. Στην ενοποίηση που ακολούθησε δεν έγινε φυσικά κάποιου είδους ψηφοφορία, αλλά απλώς εκπρόσωποι των ευγενών της Σκωτίας κάθησαν σε κοινό κοινοβούλιο με τους Άγγλους ομοίους τους. Ακολούθησαν δε, (αποτυχημένες) εξεγέρσεις των Σκώτων και μετά το 1707 κατά των Άγγλων.

    Οι αντιδράσεις των Άγγλων σχολιαστών-δημοσιογράφων-πολιτικών ποικίλουν σε σημείο παρεξήγησης. Άλλοι υποστηρίζουν ότι οι Σκωτσέζοι το κάνουν για τα λεφτά, άλλοι ότι το κάνουν επειδή είναι ξεροκέφαλοι, άλλοι γιατί έχουν μεγάλη ίδέα για τον εαυτό τους.

    Όλοι ξεχνούν την απλή αλήθεια την οποία ξεχνάς και εσύ: η κινητήριος δύναμη (ασχέτως άλλων οικονομικών η άλλων διαστάσεων του ζητήματος), είναι ότι οι Σκωτσέζοι έχουν σημείο Εθνικής αναφοράς την καταγεγραμμένη Ιστορία 15 αιώνων αυθίπαρκτης πολιτικής και εθνικής ανεξαρτησίας. Θέλω να πω πως χωρίς ένα ιδεαλιστικό πλαίσιο δεν θα υπήρχε ζήτημα ανεξαρτησίας. Το ζήτημα της Σκωτίας δεν είναι φορολογικό, αλλά Εθνικό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Φιλίστορα, ευχαριστώ για την απάντησή σου και ζητώ συγνώμη για την καθυστερημένη απάντησή μου.

    Επί όσων απαντάς αρκούμαι σε όσα έγραψα με μια μόνη παρατήρηση. Η ένωση Αγγλίας και Σκωτίας είχε οικονομικά κίνητρα από πλευράς Σκωτίας που επιθυμούσε να εκμεταλλευτεί την άνθηση του αγγλικού εμπορίου. Από αγγλικής πλευράς, η ένωση είχε αποκλειστικώς αμυντικό χαρακτήρα. Η Σκωτία ήταν η μόνη περιοχή από την οποία δυνητικά μπορούσε να εισβάλει στην Αγγλία η Γαλλία και η Σκωτία ήταν σύμμαχος της Γαλλίας. Δεν υπήρχαν οικονομικά κίνητρα από πλευράς Αγγλίας στην ένωση και πως θα υπήρχαν άλλωστε από τη στιγμή που η Σκωτία είναι μια πτωχή ορεινή περιοχή.

    Όποιος έχει ζήσει στο Ηνωμένο Βασίλειο, γνωρίζει ότι δεν υπάρχει πρόβλημα μεταξύ Άγγλων και Σκώτων. Άλλωστε, οι Tony Blair και Gordon Brown ήταν Σκώτοι. Πρόβλημα υπάρχει μεταξύ Βρετανών και Ιρλανδών. Σε κάθε περίπτωση, κανείς δεν πίστεψε ότι υπήρχε πιθανότητα να ανεξαρτητοποιηθεί η Σκωτία. Ακόμη και με τις ισόπαλες δημοσκοπήσεις, τα γραφεία στοιχημάτων έπαιζαν 1 προς 7 το Όχι.

    Αυτό που με ενδιαφέρει να επισημάνω, είναι ο κίνδυνος που διατρέχει η Ελλάδα και κυρίως η Κύπρος από διάφορα δημοψηφίσματα και αποσχίσεις. Είδαμε ότι η απόσχιση του Κοσσυφοπεδίου με την ευλογία των ΗΠΑ κατέληξε σε δίκοπο μαχαίρι γι’ αυτές. Ήδη η Ρωσία δημιούργησε δύο de facto αυτόνομες περιοχές στη Γεωργία, ένωσε de facto την Κριμαία με τη Ρωσία, δημιούργησε de facto το κράτος της Τρανσδνειστερίας στη Μολδαβία και ετοιμάζεται να μοιράσει την Ουκρανία.

    Γράφεις, και έχεις δίκιο βέβαια, ότι δεν υπάρχει καμία σχέση με τα διάφορα δημοψηφίσματα και τη Μακεδονία, τη Θράκη και την Κύπρο. Προσωπικώς δεν διαφωνώ. Μήπως όμως διαφωνούν οι ξένοι; Ένα δημοψήφισμα στη βόρεια Κύπρο μια χαρά βολεύει την Τουρκία, και η κοινή γνώμη στην Ευρώπη, έπειτα από παρόμοια (έστω και ανεπιτυχή) δημοψηφίσματα σε Σκωτία και Καταλονία θα τα θεωρεί σαν προφανή λύση.

    Ειδικότερα για την Ελλάδα, στο σημείο που έχουν περιέλθει τα πράγματα, δεδομένου ότι ένα κόμμα που βρίσκεται στον προθάλαμο της εξουσίας έχει δηλωθεί υπέρ της ψήφου των μεταναστών, ποιος εγγυάται ότι ένα δημοψήφισμα υπέρ της ανεξαρτησίας της Θράκης δεν θα αγγίξει ένα υψηλό ποσοστό. Ακόμη και 20 τοις εκατό να λάβει (που θα λάβει περισσότερο) θα επιτρέψει σε γειτονική χώρα να το χρησιμοποιεί στα διεθνή fora προς όφελός της.

    Το ίδιο και με τη Μακεδονία. Με τη διεθνή κοινή γνώμη να πιστεύει ότι οι Σκοπιανοί είναι Μακεδόνες, πιθανό δημοψήφισμα στο παλαιό βιλαέτι της Μακεδονίας (ήτοι Σκόπια, ελληνική Μακεδονία και Βουλγαρική Μακεδονία) ίσως δώσει πλειοψηφία στα Σκόπια. Και μην ρωτήσεις πως θα γίνει αυτό το δημοψήφισμα. Οι Δυνάμεις εδώ και αιώνες έχουν καταφέρει να μεταλλάσσουν την ιστορία κατά το δοκούν.

    Η αλλαγή συνόρων δεν βλάπτει την Τουρκία για τον απλούστατο λόγο ότι δεν αντέχει η Ευρώπη και οι ΗΠΑ τη δημιουργία περισσότερων προβλημάτων στην Ανατολή. Αυτό είναι ένα δόγμα που κρατά τουλάχιστον μετά από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Δεν είναι παράξενο που οι Κούρδοι αντάρτες είναι τρομοκράτες για τους Ευρωπαίους και Αμερικανούς.

    Γι’ αυτούς τους λόγους επιμένω ότι δεν συμφέρει την Ελλάδα η παραμικρή αλλαγή συνόρων στην Ευρώπη. Για μια ακόμη φορά, ζητώ συγνώμη αν έγραψα πολλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

"υγρό πυρ" 1821 19η Μαίου 25η Μαρτίου 28η Οκτωβρίου 1940 4η Αυγούστου α Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος Αβράαμ Λίνκολν Άγγελος Έβερτ Άγγελος Σικελιανός Αγγλία Άγιο Όρος Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος Αδαμάντιος Κοραής Αθανάσιος Ευταξίας Αθανάσιος Τσακάλωφ Αιγαίο Αιγαίο Ελληνική θάλασσα Αίγινα Αισχύλος Ακρόπολη Αλβανία Αλεξάνδρεια Αλέξανδρος Ζαϊμης Αλέξανδρος Κορυζής Αλέξανδρος Κουμουνδούρος Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος Οθωναίος Αλέξανδρος Παπάγος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Παπαναστασίου Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής Αλέξανδρος Σακελαρίου Αλέξανδρος Υψηλάντης Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος Αναγέννηση Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος Αναστάσιος Παπούλας Ανατολική Ρωμυλία Ανδρέας Γ. Παπανδρέου Ανδρέας Καρκαβίτσας Ανδρέας Λόντος Ανδρέας Μεταξάς Ανδρέας Μιαούλης Ανδρέας Μιχαλακόπουλος Ανδρέας Τζίμας Άνθιμος Γαζής Αννα Κομνηνή Άννα Κομνηνή Αννίβας Αντάντ Αντιβενιζελισμός αντισημιτισμός Αντόνιο Γκράμσι Αντώνης Σαμαράς Απεργίες Αποικιοκρατία Άραβες Αρβανίτες Άρειος Πάγος Άρης Βελουχιώτης Αριστείδης ο Αθηναίος Αριστοτέλης Αριστοτέλης Ωνάσης Αρχαία Αθήνα Αρχαία Ελληνική Ιστορία - Ρωμαιοκρατία Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Αρχαία Σπάρτη Αρχαιοκαπηλεία Αρχαιολογία Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος Αρχιμίδης Αστρονομία Αστυνομία Αυστρία Αυτοκράτορας Ηράκλειος Αφρική Αχαϊκή Συμπολιτεία β Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος Βαλκάνια βασανιστήρια Βασίλειος Τσίχλης Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Β΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ Βασιλιάς Όθων Α΄ Βασιλιάς Παύλος Α΄ Βασιλιάς Φίλιππος Β΄ Βενιαμίν Λέσβιος Βιβλία και Βιβλιοθήκες Βιβλιοκρισίες Βιέννη Βιετνάμ Βιογραφίες Βλάσης Γαβριηλίδης Βουλγαρία Βυζαντινή Ιστορία γ Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης Γαλλία Γαλλική Επανάσταση Γαριβάλδι Γελιογραφίες Γενοκτονία των Αρμενίων Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου Γερμανία Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός Γεώργιος Α. Παπανδρέου Γεώργιος Βλάχος Γεώργιος Γρίβας (Διγενής) Γεώργιος Ζησιμόπουλος Γεώργιος Θεοτόκης Γεώργιος Κάνιγκ Γεώργιος Καραϊσκάκης Γεώργιος Καρτάλης Γεώργιος Καφαντάρης Γεώργιος Κονδύλης Γεώργιος Κουντουριώτης Γεώργιος Λεοναρδόπουλος Γεώργιος Παπαδόπουλος Γεώργιος Παπανδρέου (GAP) Γεώργιος Πωπ Γεώργιος Ράλλης Γεώργιος Σεφέρης Γεώργιος Σταύρου Γεώργιος Στρέιτ Γεώργιος Τσολάκογλου Γιάννης Ιωαννίδης Γιάννης Ψυχάρης Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο) Γιουγκοσλαβία Γιώργης Σιάντος Γιώργος Ρωμανός Γκουλάγκς Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά Γράμμος - Βίτσι Γρηγόρης Φαράκος Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας) Γρηγόριος Ξενόπουλος δ Δαρδανέλλια Δεκεμβριανά - Εμφύλιος πόλεμος (1944-1949) Δέσποινα Κούρτη Δημήτρης Παρτσαλίδης Δημήτριος Αναγνωστόπουλος Δημήτριος Βούλγαρης Δημήτριος Γούναρης Δημήτριος Ιωαννίδης Δημήτριος Καλλέργης Δημήτριος Μάξιμος Δημήτριος Ράλλης Δημήτριος Υψηλάντης Δημήτριος Ψαρρός Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ) Δημοσθένης Δημοψήφισμα δημοψήφισμα 1924 Διατροφή Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.) Δικαιοσύνη Διονύσιος Σολωμός Διπλωματία δοσιλογισμός δουλεμπόριο Δύση Δωδεκάνησα Ε.Ρ.Ε. ΕΔΕΣ Εθνικά Δάνεια Εθνική αντίσταση Εθνική τράπεζα Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.) Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) Εθνικός Διχασμός (1914-1918) Εθνικός Συναγερμός Εθνοσυνέλευση ΕΚΚΑ Εκκλησιαστική Ιστορία ΕΛΑΣ Ελβετία ΕΛΔΥΚ Ελευθέριος Βενιζέλος Ελληνική λογοτεχνία Ελληνική Οικονομική Ιστορία Ελληνική Οικονομική κρίση Ελληνική Παιδεία Ελληνική Παλιγγενεσία (1821 - 1832) Ελληνική Παράδοση Έλληνικό Έθνος Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος Ελληνικός στρατός Ελληνισμός Ελληνισμός της Αμερικής Ελληνοτουρκικές σχέσεις Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1897 Ελλήνων Πάσχα Εμμανουήλ Μπενάκης Εμμανουήλ Ξάνθος Εμμανουήλ Παπάς Εμμανουήλ Ρέπουλης Εμμανουήλ Ροϊδης Εμμανουήλ Τομπάζης Εμμανουήλ Τσουδερός Εμπόριο Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.) Ένωση Κέντρου ΕΟΚ ΕΟΚΑ Α΄ ΕΟΚΑ Β΄ Επανάσταση στο Γουδή Επανάσταση στο Γουδί Α΄ και Β΄ Βαλκανικός πόλεμος (1909-1914) Επέτειος Επίκουρος Επιτάφιος Ερατοσθένης Ερυθρός Σταυρός ΕΣΣΔ Ευάγγελος Αβέρωφ Ευάγγελος Λεμπέσης Ευεργέτες Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαικός Διαφωτισμός εφημερίδα "Καθημερινή" Η γυναίκα στην Ιστορία Η δίκη των "εξ" Ήθη και έθιμα Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.) Ήπειρος Ηράκλειτος Ηρακλής Θεσσαλονίκης Ηρόδοτος Θαλής ο ΜΙλήσιος Θέατρο Θεμιστοκλής Θεμιστοκλής Σοφούλης Θεόδωρος Δηλιγιάννης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Θεόδωρος Πάγκαλος Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος) Θεόδωρος Τουρκοβασίλης Θεόφιλος Καΐρης Θερμοπύλες Θεσσαλονίκη Θουκυδίδης Θράκη Θρασύβουλος Τσακαλώτος Θρησκεία Θωρηκτό Αβέρωφ Ι.Β.Δ. Ιαπωνία Ιατρική Ιερή Συμμαχία Ιερός Λόχος Ιλιάδα Ίμια Ιουλιανή κρίση του ΄65 Ιούλιος Βέρν Ιπποκράτης ο Κώος Ισλάμ Ισοκράτης Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος Ιστορία Ιστορία της Αλβανίας Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας Ιστορία της Κρήτης Ιστορία του Αθλητισμού Ιταλία Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης Ιωάννης Γκούρας Ιωάννης Δεμέστιχας Ιωάννης Καποδίστριας Ιωάννης Κωλέττης Ιωάννης Μακρυγιάννης Ιωάννης Μεταξάς Ιωάννης Μιχαήλ Ιωάννης Παπακωνσταντίνου Ιωάννης Συκουτρής Ιωάννης Τσαγκαρίδης Ιωάννης Τσιμισκής Ιωάννινα Ίων Δραγούμης Ιωνική Επανάσταση Κ. Θ. Δημαράς Καλαμάτα Κανέλος Δεληγιάννης Καρλ Γιουνγκ Καρλ Μαρξ Κάρολος Παπούλιας Καρχηδόνα κατεχόμενα της Κύπρου Κατοχή Κατοχικά Δάνεια Κίμων ο Αθηναίος Κίνα Κίνημα του Ρομαντισμού κινηματογράφος Κινηματογράφος και Ιστορία Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.) Κολλυβάδες Κόμμα Φιλελευθέρων Κομμουνισμός Κομνηνός Πυρομάγλου Κοράνιο Κόρινθος Κουμουνδούρος - Τρικούπης - Θεοτόκης (1865-1909) Κύθηρα Κυπριακή Ιστορία Κυριάκος Κατσιμάνης Κύριλλος Λούκαρις Κωνσταντίνος Δεμερτζής Κωνσταντίνος Καβάφης Κωνσταντίνος Καναρης Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος) Κωνσταντίνος Λινάρδος Κωνσταντίνος Μανιαδάκης Κωνσταντίνος Μητσοτάκης Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄ Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος Κωνσταντίνος Σημίτης Κωνσταντίνος Σμολένσκι Κωνσταντίνος Τσαλδάρης Κωνσταντίνος Φωτιάδης Κωνσταντινούπολη Κως Κώστας Βάρναλης Κώστας Περρίκος Κωστής Παλαμάς ΛΑ.Ο.Σ Λαθρομετανάστευση Λαικό Κόμμα Λαμία Λατινική Αμερική Λεονίντ Τρότσκι Λέσβος Λεωνίδας Παρασκευόπουλος Λόγιος Ερμής Λόρδος Βύρων Λουτράκι Λύσανδρος Μαζική πολιτική προπαγάνδα Μακάριος Μακεδονία Μακεδονικό Ζήτημα Μακεδονικός Αγώνας Μακεδονομάχοι Μάνη Μάο Τσε Τουνγκ Μαραθώνας Μάρκος Βαφειάδης Μάρκος Μπότσαρης Μάτζικερτ Μεγάλη Βρετανία Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia) Μέγαρο Μαξίμου Μέγας Αλέξανδρος Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών Μέγας Θεοδόσιος Μέγας Κωνσταντίνος Μελέτης Βασιλείου Μεσαίωνας Μέση Ανατολή Μεσόγειος Μεσολόγγι Μεσοπόλεμος (1922-1941) Μεσσήνη Μεσσηνίας Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974) Μέττερνιχ Μίκης Θεοδωράκης Μίκης Πρωτοπαπαδάκης Μικρά Ασία μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή παρωδία δίκης και εκτέλεση των έξι (1918-1922) Μιλτιάδης ο Αθηναίος Μιλτιάδης Πορφυρογέννης Μιχαήλ Ψελλός Μνημείο Μοροζίνι Μουσολίνι Μπενιζέλος Ρούφος Μυστικές υπηρεσίες ναζισμός Νάξος Ναπολέων Βοναπάρτης Ναπολέων Ζέρβας Ναυαρίνο Ναύπακτος Ναύπλιο Ναυτική Ιστορία Νέα Δημοκρατία Νεοκλής Σαρρής Νεότουρκοι Νικήτας Σταματελόπουλος Νικηφόρος Φωκάς Νικίας Νικόλαος Δημητρακόπουλος Νικόλαος Λεωτσάκος Νικόλαος Πλαστήρας Νικόλαος Πολίτης Νικόλαος Στράτος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καζαντζάκης Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Νικολούδης Νίτσε Ξάνθη Ξενοφών Οδυσσέας Ανδρούτσος Οδυσσέας Ελύτης Οδυσσέας Ιάλεμος Οδύσσεια Οθωμανική Αυτοκρατορία Οθωνική περίοδος (1832-1864) Οικουμενικό Πατριαρχείο Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά ομάδα των "Ιαπώνων" Όμηρος ομοφυλοφιλία Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) Οργάνωση "Χ" Ορθοδοξία π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος ΠΑ. ΣΟ. Κ. Παγκόσμιος Ιστορία Παλαιών Πατρών Γερμανός Παναγής Τσαλδάρης Παναγιώτης Δαγκλής Παναγιώτης Δεμέστιχας Παναγιώτης Κανελλόπουλος Πάνος Κορωναίος Πάτρα Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ Παύλος Γύπαρης Παύλος Κουντουριώτης Παύλος Μελάς Παυσανίας Παυσανίας Κατσώτας Παυσανίας ο περιηγητής ΠΕΑΝ Πειραιάς πειρατεία Πεισίστρατος Πελοποννησιακός πόλεμος Περικλής Περικλής Αργυρόπουλος Περικλής Γιαννόπουλος Περικλής Δεληγιάννης Περιοδικά Ιστορίας Περσικοί πόλεμοι Πετρέλαια στο Αιγαίο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης Πέτρος Γαρουφαλιάς Πέτρος Μακρής - Στάϊκος Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης Πλάτων Πλούταρχος Ποίηση και αισθητική Πόλεμος των Μπόερς Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι πολιτική δολοφονία Πολιτική Ιστορία Πολωνία Πόντος Πρίγκιπας Ανδρέας προπαγάνδα πρόσφυγες προσωκρατικοί φιλόσοφοι Προτεινόμενα Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff Πύρρος της Ηπείρου Ρήγας Παλαμίδης Ρήγας Φερραίος ριζοσπάστης Ρόδος Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Ρώμη Ρωμηοσύνη Ρωσία Ρωσικο κόμμα Σάββας Γκαλιμαρίδης Σάμος Σαντόρε Σανταρόζα Σαντορίνη ΣΚΑΪ Σκάκι Σκωτία Σόλων Σοφοκλής Βενιζέλος Σοφοκλής Δούσμανης Σπυρίδων Μαρκεζίνης Σπυρίδων Τρικούπης Σταλινισμός Σταυροφορίες Σταφιδικό Ζήτημα Στέφανος Δραγούμης Στέφανος Σαράφης Στέφανος Σκουλούδης Στέφανος Στεφανόπουλος Στράβων Στρατής Μυριβίλης Στρατιωτικά κινήματα Στρατιωτική Ιστορία Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη Στυλιανός Γονατάς Στυλιανός Χούτας Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ Συνθήκη της Λοζάννης Συνθήκη των Σεβρών συντάξεις ΣΥΡΙΖΑ Σύχρονη Ελληνική Ιστορία - Μεταπολίτευση (1974- ) Σωκράτης Σώματα Ασφαλείας Τα κείμενα του "φιλίστωρος" (Ι. Β. Δ.) Ταγίπ Ερντογάν Τάγματα ασφαλείας Τείχος του Βερολίνου τεκτονισμός Τέχνες Τεχνολογία το παιχνίδι στην Ιστορία Τοπική Ιστορία Τουρκία Τουρκοκρατία (1453-1821) Τράπεζα της Ελλάδος Τράπεζες Τριπλή Κατοχή της Ελλαδος και Αντίσταση (1941-1944) Τριπολιτσά Τσαούς Αντών (Φωστερίδης) Ύδρα Υποβρύχιο Παπανικολής υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ Υφαλοκρυπίδα Φαίδων Γκιζίκης Φαλμεράγιερ Φανάρι Φασισμός Φιλελληνισμός Φιλία Φιλική Εταιρεία Φιλολογικά και άλλα δοκίμια Φιλοποίμην Φιλορθόδοξη Εταιρεία Φιλοσοφία Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας Φλωρεντία Φλώρινα Φραγκοκρατία Φωκίων Φωτογραφικό Οδοιπορικό Χαλκιδική Χαράλαμπος Κατσιμήτρος Χαράλαμπος Τσερούλης Χαράτσι Χαρίλαος Τρικούπης Χαρίλαος Φλωράκης Χάτι Χουμαγιούν Χίτλερ Χούντα Χρεοκοπία Χρηματιστήριο χριστιανικό ολοκαύτωμα Χριστόδουλος Τσιγάντες Χριστούγεννα Χρυσόστομος Σμύρνης Χωροφυλακή Ψαρά ψυχολογία Ψυχρός Πόλεμος Articles in English CIA http://www.istorikathemata.com/ John Iatrides K.K.E. KGB Mεσσήνη Robert Bruce Slider William Wallas Winston Churchil
Εμφάνιση περισσότερων