3η Σεπτεμβρίου 1843: η αναίμακτη Ελληνική μετάβαση στην συνταγματική μοναρχία

Αναπαράσταση της 3ης Σεπτεμβρίου
 Η Ελλάδα στις παραμονές των γεγονότων της 3ης Σεπτεμβρίου παρουσίαζε μια εικόνα εσωτερικής πολιτικής αναταραχής. Κύρια αιτία της αναταραχής ήταν τα λάθη των Βαυαρών αξιωματούχων (κυρίως του Αρμανσμπέργκ) που κυβερνούσαν την Ελλάδα σαν γερμανικό κρατίδιο αδιαφορώντας για τις ιδιαιτερότητες της. Οι Οθωνικές κυβερνήσεις δεν σεβάστηκαν το θρησκευτικό αίσθημα των Ελλήνων απαλλοτριώνοντας την εκκλησιαστική περιουσία και κλείνοντας πολλές μονές. Απέτυχαν να εντάξουν στον νέο ελληνικό στρατό πολλούς Έλληνες αγωνιστές της επανάστασης του 1821 καταδικάζοντας τους στην ανέχεια, απέτυχαν να διανείμουν την αδιάθετη καλλιεργήσιμη γη αποκαθιστώντας πολλούς ακτήμονες που ζούσαν στα όρια της εξαθλίωσης. Γενικότερα ο Όθων πεισματικά αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει Έλληνες σε ανώτερα πολιτικά αξιώματα εμπιστευόμενος κυρίως Βαυαρούς τεχνοκράτες, ενώ και ο ίδιος ασκούσε τα βασιλικά του προνόμια με πείσμα και σχολαστικότητα που άγγιζε την υπερβολή. Με μια σφιχτή οικονομική πολιτική η κυβέρνηση του Όθωνα που ανέλαβε μετά την ενηλικίωση του προσπάθησε να νοικοκυρέψει την οικονομική κατάσταση της χώρας που έβγαινε καταχρεωμένη από τον 7ετή αγώνα ζωής και θανάτου, χρησιμοποιώντας όμως σκληρά φορολογικά μέτρα που αύξησαν την λαϊκή δυσαρέσκεια.


 Πάντως οι Οθωνικές κυβερνήσεις δεν διόρισαν αφειδώς οπαδούς τους, δεν ρουσφετολόγησαν, δεν ευνόησε κανέναν αγνοώντας επίμονα τα παλιά "τζάκια" και τους πάλαι ποτέ ισχυρούς οπλαρχηγούς
o Βασιλιάς της Ελλάδος Όθων
που είχαν οργανωθεί σε τρία κόμματα: "το "Αγγλικό" (Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, Ανδρέας Λόντος, Σπυρίδων Τρικούπης), το "Γαλλικό" (Κωλέττης, Δεληγιάννης, Μακρυγιάννης) και το Ρωσικό (Ανδρέας Μεταξάς). Τα κόμματα αυτά είχαν διαφορετικούς λόγους δυσαρέσκειας με την ελέω Θεού βασιλεία του Όθωνα. Οι φιλελεύθεροι του "Αγγλικού κόμματος" επιζητούσαν τον περιορισμό της κρατικής εξουσίας, μείωση της εκκλησιαστικής εξουσίας, επιβεβαίωση των ατομικών ελευθεριών, γραπτό σύνταγμα και κυβερνήσεις εκλεγμένες από κοινοβούλιο. Οι οπαδοί του "Γαλλικού κόμματος" κήρυσσαν έναν επιθετικό αλυτρωτισμό εις βάρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και αποκατάσταση όλων των αγωνιστών του 1821, το "ρωσικό κόμμα" έθετε την ορθοδοξία ως βασική πηγή εξουσίας, ενώ ήταν κάθετα αντίθετοι στην ύπαρξη συντάγματος. Η εσωτερική οικονομική πολιτική ήταν σε γενικές γραμμές κοινή, ενώ οι προσανατολισμοί τους στην εξωτερική πολιτική υποδηλώνονταν από τις ονομασίες τους.

Έτσι λοιπόν, η δυσαρέσκεια των Ελλήνων (του απλού λαού) δεν είχε φυσικά της πηγές της στην «δήθεν» έλλειψη συντάγματος. Ένας λαός με αγραμματοσύνη που άγγιζε το 80%, με προβλήματα καθημερινής επιβίωσης μετά από ένα πολιτιστικό και πολιτικό σκότος τετρακοσίων ετών, μόνο συνταγματικές ευαισθησίες δεν είχε. Οι συνωμοσίες για την επιβολή συντάγματος ξεκίνησαν όταν οι πολιτικές φιλοδοξίες των αρχηγών των τριών πολιτικών κομμάτων της εποχής (Αγγλικό, Γαλλικό, Ρωσικό) συνάντησαν την δυσαρέσκεια της Αγγλίας για τις αλυτρωτικές προσπάθειες του Όθωνα να αποσταθεροποιήσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Καταλυτικός παράγων επιτυχίας του
Ανδρέας Λόντος
κυοφορούμενου κινήματος στάθηκε η συμμετοχή Ελλήνων αξιωματικών στο κίνημα οι οποίοι είχαν ενοχληθεί από την παρουσία Βαυαρών αξιωματικών στο στράτευμα. Πάντως το κεντρικό πολιτικό αίτημα των συνωμοτών για παροχή συντάγματος, ήταν μάλλον ένα προπέτασμα καπνού. Η βασική επιδίωξη τους ήταν η εξουσία, η μεταβίβαση της εξουσίας από τις δοτές Οθωνικές κυβερνήσεις στις φατρίες τους και αυτό τεκμαίρεται από το γεγονός ότι ο Λόντος και ο Μεταξάς είχαν ολιγαρχικές και αντισυνταγματικές πολιτικές ιδέες.

Η αγγλική πρεσβεία με πρωταγωνιστή τον περίφημο πρεσβευτή Λάιονς στέγασε τις πρώτες συνεννοήσεις στις αρχές του 1840. Από τους πρώτους συνταγματικούς υπήρξε ο Ανδρέας Λόντος, αρχηγός του Αγγλικού κόμματος μετά την εθελούσια απομάκρυνση του Μαυροκορδάτου. Ο Λόντος υπήρξε προεστός επί τουρκοκρατίας στο Αίγιο, πρόσφερε μεγάλες υπηρεσίες
Δημήτριος Καλλέργης
στην επανάσταση του 1821 αλλά στην εποχή που εξετάζουμε είχε ξεπέσει τόσο οικονομικά όσο και ηθικά. Σύντομα στο κίνημα προσχώρησε ο αρχηγός του Ρωσικού κόμματος Ανδρέας Μεταξάς και μεγάλες προσωπικότητες της εποχής όπως ο Ιωάννης Μακρυγιάννης, ο Κωνσταντίνος Κανάρης, ο Γεώργιος Σισίνης, ο Κωνσταντίνος Ζωγράφος, ο Ρήγας Παλαμίδης κ.α. ενώ πρόσωπο κλειδί στο σχεδιαζόμενο κίνημα ήταν ο Δημήτριος Καλλέργης συνταγματάρχης ιππικού πρωτευούσης. Οι μυημένοι υπέγραφαν ένα όρκο που είχε συντάξει ο Μακρυγιάννης ενώ γενικά επικρατούσε στις τάξεις τους αισιοδοξία για την λαϊκή επιδοκιμασία έναντι του σχεδιαζόμενου κινήματος. Ειδικά ο Μακρυγιάννης έταζε στους μυημένους ότι την καθορισμένη μέρα με δικές του προτροπές χιλιάδες Αθηναίοι θα λάμβαναν μέρος στο κίνημα. Σύντομα τα σχέδια των κινηματιών διέρρευσαν και η  κυβέρνηση ενημερώθηκε πλήρως
Λάβαρο της επανάστασης της 3ης Σεπτεμβρίου
για το εύρος και τους συμμετέχοντες σε αυτά. Είναι αναμφίβολο πως κάποιοι συμμετέχοντες στο κίνημα (μεταξάς, Ζωγράφος) είχαν την κρυφή ελπίδα ότι ο Όθων δεν θα δεχόταν την μείωση των δικαιομάτων του και θα υπέβαλλε παραίτηση από τον Ελληνικό θρόνο.

Στις αρχές του 1843 εκδηλώθηκε οικονομική κρίση με αφορμή την άρνηση των τριών μεγάλων δυνάμεων να παρέχουν νέο δάνειο με την εγγύηση τους καθώς το Ελληνικό βασίλειο αδυνατούσε να καταβάλλει τα συμφωνημένα τοκοχρεολύσια. Η Οθωνική κυβέρνηση αναγκάστηκε να κάνει δραματικές περικοπές κόβοντας μισθούς, δημόσια έργα και περιορίζοντας τις δαπάνες για διπλωματικές αποστολές. Οι περικοπές όμως αύξησαν τους δυσαρεστημένους καθώς οι κρατικοί λειτουργοί και οι στρατιωτικοί υπέφεραν από τις περικοπές των απολαβών τους. Το καλοκαίρι του 1843 επήλθε ένας συμβιβασμός με τους ξένους πιστωτές, αλλά είναι αναμφίβολο πως το Ελληνικό κράτος ασφυκτιούσε οικονομικά. Σύμφωνα με τον Γενναίο Κολοκοτρώνη η επανάσταση της 3ης Σεπτέμβρη επισπεύθηκε από τον διεθνή συνασπισμό των τριών μεγάλων δυνάμεων κατά του Όθωνα που μοιραία μεταφράστηκε και στην προσωρινή συμμαχία των αντίστοιχων κομμάτων στο εσωτερικό. Στις παραμονές του κινήματος η κυβέρνηση είχε σχεδιάσει να συλλάβει όλους τους συμμετέχοντες, ενώ είχε οργανώσει και έκτακτα στρατοδικεία για τους επίορκους αξιωματικούς. Αυτή η ενέργεια λειτούργησε αποφασιστικά και εξώθησε τους μυημένους στην τελική ενέργεια.

Το συμφωνημένο βράδυ της 2ης προς 3η Σεπτεμβρίου ο Καλλέργης πήγε στο θέατρο για να καθησυχάσει τις υποψίες των κυβερνητικών. Μετά το τέλος της παράστασης ο Καλλέργης μετέβη έφιππος στην οικία του Μακρυγιάννη όπου υποτίθεται θα βρίσκονταν οι λαϊκές μάζες των συνταγματικών. Ο Καλλέργης βρήκε τον Μακρυγιάννη να φοράει παντόφλες, μια κλασσική νυχτικιά της εποχής και ένα σκούφο του ύπνου («υσήχαζεν»). Στην αυλή του σπιτιού του υπήρχαν γύρω στους δέκα συγγενείς του καθώς όλοι νόμιζαν ότι το κίνημα είχε αναβληθεί. Σύμφωνα με την μαρτυρία του Καλλέργη «περιηλθον την πόλιν και πλην χωροφυλάκων ούτε ψυχήν γεννητην δεν απήντησα». Αμέσως μετά έφτασε στον στρατώνα εν πλήρη αμηχανία. Παρέταξε την μονάδα που διοικούσε τους μίλησε πατριωτικά για να τους ενθουσιάσει, τράβηξε το σπαθί από την θήκη ανακράζοντας «Ζήτω το σύνταγμα». Οι παρατεταγμένοι οπλίτες μηχανικά επανέλαβαν το σύνθημα. Μετά τους έδωσε την διαταγή να βαδίσουν στην πρωτεύουσα και να στρατοπεδεύσουν έμπροσθεν των ανακτόρων, ενώ έδωσε διαταγή να ανοίξει η φυλακή του Μεντρεσέ και να ελευθερωθούν οι κρατούμενοι. Την ίδια στιγμή η πρώτη συμπλοκή έγινε στο σπίτι του Μακρυγιάννη όπου ανταλλάχθηκαν πυροβολισμοί με κυβερνητικούς που είχαν περικυκλώσει την οικία του. Στην ανταλλαγή πυροβολισμών σκοτώθηκε ένας χωροφύλακας.

Η πορεία της στρατιωτικής φάλαγγας έλαβε χώρα μέσα στην νύχτα εν μέσω τυμπανοκρουσιών και σαλπισμάτων. Έντρομοι και έκπληκτοι οι κάτοικοι της πρωτεύουσας στέκονταν στους γύρω δρόμους. Συχνά οι στρατιώτες τους φώναζαν «Ζήτω το σύνταγμα!» και αυτοί ανταπαντούσαν επαναλαμβάνοντας την ιαχή. Πίσω από τον ουλαμό του Καλλέργη ακολουθούσε το 2ο τάγμα υπό τον αντι/σχη Σκαρβέλη και ο 20ς λόχο ακροβολιστών υπό τον Σπηλιωτόπουλο. Η μονάδα του Καλλέργη παρατάχθηκε μπροστά στο παλάτι και ο Όθων ρώτησε τι υποδηλώνει το κίνημα τους. Ο Καλλέργης αποκρίθηκε ότι ο λαός και ο στρατός ζητούν σύνταγμα. Ο Όθων απάντησε ζητώντας να διαλυθούν υσήχως και θα φρόντιζε για το αίτημα τους, αλλά ο Καλλέργης αρνήθηκε. Με το πρώτο φως της μέρας ο Καλλέργης συνέλαβε όλους τους υπουργούς, ενώ οι ιππείς του συνωθούσαν πολίτες με την
Ανδρέας Μεταξάς
βία προς τον χώρο έμπροσθεν των ανακτόρων που είχαν στρατοπεδεύσει οι «επαναστάται» και ήδη είχε δημιουργηθεί μια οχλαγωγία ενός πλήθους στρατιωτών, πολιτικών, φυλακισμένων που απελευθερώθηκαν από τα κοντινά κρατητήρια μετά την κατάλυση της χωροφυλακής, περιέργων που ρωτούσαν να μάθουν τι συμβαίνει.

Το πρωί συγκλήθηκε το "συμβούλιο της επικρατείας" του οποίου τα μέλη ήταν σχεδόν όλα οι μυημένα στο κίνημα και συντάχθηκε μια προκήρυξη που δικαίωνε το κίνημα και διατάγματα για την σύγκληση Εθνοσυνέλευσης, την παύση της κυβέρνησης, την απόλυση όλων των ξένων από τις δημόσιες υπηρεσίες. Μια επιτροπή αποτελούμενη από τους Γεώργιο Κουντουριώτη, Λ. Μαυρομιχάλη, Γ. Αινιάνα, Γ Ψύλλα, Α. Λόντο  και τον γραμματέα του συμβουλίου Κ. Προβελέγγιο εκλέχθηκε για να παρουσιάσει τα ψηφίσματα στον Όθωνα. Έν τω μεταξύ ο Όθων είχε καταστεί αιχμάλωτος του Καλλέργη που δεν επέτρεπε σε κανέναν να τον πλησιάσει. Βρισκόταν απομωνομένος από τους συμβούλους του και τους ξένους πρεσβευτές, με ένα πλήθος μαζεμένο στην μπροστά στο παλάτι που αδημονούσε όλο και περισσότερο. Σε αυτή την κατάσταση και με την κρίσιμη παρότρυνση της βασίλισσας Αμαλίας, ο Όθων υπέκυψε και υπέγραψε τα διατάγματα που του έφερε η επιτροπή. Ο ίδιος αργότερα θα πει ότι η πρόθεση του ήταν να παραιτηθεί, αλλά φοβόταν ότι ο τόπος θα έπεφτε στην απόλυτη αναρχία. Ταυτόχρονα όρκισε κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Ανδρέα Μεταξα και μέλη τους κυριότερους κινηματίες από τα τρία κόμματα (Λόντος, Κανάρης, Παλαμίδης κτλ). Αντιλαμβανόμενοι την αδυναμία του νεαρού και αδέξιου Άνακτα οι στασιαστές θέλησαν να τον ταπεινώσουν. Του ζήτησαν να υπογράψει και ένα διάταγμα στο οποίο θα προβλεπόταν η 3η Σεπτεμβρίου ως Εθνική Εορτή!, θα θεσπιζόταν ειδικό παράσημο για τους οπλίτες που έλαβαν μέρος στο κίνημα, ενώ εθνικές
Ρήγας Παλαμίδης
τιμές από τα χέρια του ίδιου του Βασιλιά θα ελάμβαναν και όλοι οι κινηματίες. Ο Όθων αρχικώς αρνήθηκε επίμονα να υπογράψει απειλώντας με παραίτηση υπέρ του αδερφού του. Οι τρεις πρεσβευτές όμως συνεπικουρούμενοι από την Αμαλία τον έπεισαν να μην πραγματοποιήσει την απειλή του. Με δάκρυα στα μάτια και χέρια που έτρεμαν ο νεαρός Βασιλεύς υπέγραψε την προσωπική του διαπόμπευση και λίγο μετά παρουσιάστηκε στο πλήθος περιστοιχισμένος από τους νέους του υπουργούς και τους τρεις πρεσβευτές. Ο στρατός παρήλασε μπροστά από τα ανάκτορα ζητωκραυγάζοντας "ζήτω ο συνταγματικός Βασιλεύς Όθων Α΄" και ενώ η μουσική παιάνιζε επέστρεψε στους στρατώνες του.Η επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου ήταν σχετικά αναίμακτη και κόστισε μόλις 2 νεκρούς χωροφύλακες.

Συμπέρασμα


Είναι αναμφίβολο πως η 3η Σεπτεμβρίου αποτελεί σημαντικό σταθμό στην νεοελληνική και Ευρωπαϊκή Ιστορία, καθώς η εκλογή Εθνοσυνέλευσης και η κατοχύρωση συνταγματικού καταστατικού χάρτη, αποτέλεσαν σημαντική λαϊκή κατάκτηση αν και η αρχική εφαρμογή τους σε εκείνη την δύσκολη εποχή δεν διαφοροποίησε την ζωή του μέσου Έλληνα. Οι εκλογές που ακολούθησαν αποτέλεσαν μια φάρσα, οι πολιτικοί άνδρες που χειρίστηκαν τις τύχες της Ελλάδας δεν κατάφεραν να διαφοροποιήσουν ιδιαίτερα την κατάσταση της Χώρας, καθώς το μικρό καχεκτικό Ελληνικό βασίλειο δεν είχε τις δυνατότητες να επουλώσει τόσο γρήγορα τις καταστροφές του πολέμου της ανεξαρτησίας.

Κατά την γνώμη μας, η 3η Σεπτεμβρίου αποτέλεσε την συνισταμένη του συνδυασμού μηχανισμών των τριών πολιτικών κομμάτων με την βούληση των τριών μεγάλων δυνάμεων να χαλιναγωγήσουν την άστατη αλυτρωτική πολιτική του Όθωνα. Η λαική θέληση και συμμετοχή ήταν εντελώς δευτερεύουσα και ήρθε εκ των υστέρων με έναν λίαν αμφιλεγόμενο τρόπο. Όλες οι σχετικές διηγήσεις για γνήσια λαική συμμετοχη, είτε προήλθαν από τις αναφορές των τριών πρεσβευτών, είτε από Ελληνικές αναφορές, διατυπώθηκαν εκ των υστέρων και αφού το κίνημα είχε επικρατήσει πλήρως και είχε διαμορφώσει μια εντελώς νέα προοπτική. Αυτό που έκρινε την επιτυχία της 3ης Σεπτεμβρίου έναντι των πολλών άλλων εξεγέρσεων που είχαν συμβεί από την έλευση του Όθωνα και μετά, ήταν η συμμετοχή των μονάδων στρατού που στρατωνίζονταν στην πρωτεύουσα. Στην περίπτωση των κινηματιών, ο μόνος που κινήθηκε από γνήσιο ιδεαλισμό και χωρίς να βυσσοδομεί κατά του Βασιλιά ήταν ο Μακρυγιάννης. Η βασική πρόθεση των υπολοίπων ήταν να ανοίξει ο δρόμος για την ανέλιξη τους στην πολιτική εξουσία και στα προνόμια της, προοπτική που εμπόδιζε πεισματικά ο Όθων, και η οποία "ξεκλείδωσε" λίγες ώρες μετά την επιτυχία της κίνησης.

Ιωάννης Μακρυγιάννης
Συμπερασματικά θα παραθέσουμε την άποψη του Επαμεινώνδα Κυριακίδη για την 3η Σεπτεμβρίου : «Η επανάστασις της 3ης Σεπτεμβρίου ουδαμώς υπό του λαού προήρχετο. Άκαιροι φιλοδοξιαι, απαιτήσεις μη ικανοποιούμεναι πολιτευτών εριζόντων περί τής αρχής και ανικανότης της Μοναρχίας άφρονος και παλιμβούλου, εδιμιούργησαν την 3η Σεπτεμβρίου. Οι νικηταί της ημέρας αυτής ήταν αντάξιοι των νικημένων. Ούτε αρχαί επάλαισαν, ούτε αρχαί νίκησαν. Άτομα κατέβαλλον άτομα. Επεσεν μια κυβέρνησις και διορίσθει ετέρα. Ούτε η μια απερρεεν από του λαού ούτε η άλλη. Δεν ηνοίχθη μια Βαστίλη, ινα εξέλθουν οι αδίκως κρατούμενοι αλλά κοιναί φυλακαί και εξήλθαν της αγοράς περιτρίμματα. Ο λαός έστη απαθής. Ούτε ελυπήθη για την πτώση της απόλυτης Μοναρχίας, ούτε εχάρη δια την ανακήρυξιν του Συντάγματος. Ούτε το εν σύστημα ούτε το άλλο απέρρεεν από αυτού. Αυτό που ζητούσε ήταν καλή διοίκηση , δικαιοσύνη και ησυχία….»

Ι. Β. Δ.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Γεώργιος Ασπρέας, Πολιτική Ιστορία της Νεοτέρας Ελλάδος

2. Βόλφ Ζάντλ, οι Βαυαροί στην Ελλάδα, εκδόσεις Ευρωεκδοτική

3. Gunnar Herring, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα (1821-1936) τόμος Α΄, εκδόσεις Μ.Ι.Ε.Τ.

4. Επαμεινώνδα Κυριακίδη, Ιστορία του Νεώτερου Ελληνισμού

5. Ι. Α. Πετρόπουλος - Αικατερίνη Κουμαριανού, Η θεμελίωση του ελληνικού κράτους (1833-1843), εκδόσεις Παπαζήση

6. Τάκης Σταματόπουλος, Ανδρέας Λόντος (και η επανάσταση της Γ΄ Σεπτεμβρίου), εκδόσεις Κάλβος

7. Δημήτρης Φωτιάδης, 3η Σεπτεμβρίου 1843, εκδόσεις Φυτράκη

Σχόλια

  1. ΣΥΜΦΩΝΑ ΠΑΝΤΩΣ ΜΕ ΤΟΝ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗ ΠΟΥ ΣΥΓΓΡΑΨΕ ΤΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥΣ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ,Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ ΗΤΑΝ ΠΟΛΥ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΟΣ-ΙΔΙΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΚΙΝΗΜΑ- ΑΠΟ ΟΤΙ ΤΟΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ Ο ΚΑΛΕΡΓΗΣ ΠΟΥ ΠΑΝΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗ ΗΣΑΝ ΑΤΟΜΟ ΙΚΑΝΟ ΜΕΝ ΑΛΛΑ ΜΕ ΜΕΓΑΛΗ ΕΠΑΡΣΗ ΔΕ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. και ένα αστείον: Τα δικαστήρια θεώρησαν το άνοιγμα της φυλακής ως απονομή χάριτος από τον λαό και οι καταδικασμένοι έμειναν ελεύθεροι

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Ο σχολιασμός του αναγνώστη (ενημερωμένου η μη) είναι το καύσιμο για το ιστολόγιο αυτό, έτσι σας προτρέπουμε να μας πείτε την γνώμη σας. Τα σχόλια οφείλουν να είναι κόσμια, εντός θέματος και γραμμένα με Ελληνικούς χαρακτήρες (όχι greeklish και κεφαλαία).

Καλό είναι όποιος θέλει να διατηρεί την ανωνυμία του να χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο έτσι ώστε σε περίπτωση διαλόγου, να γίνεται αντιληπτό ποιος είπε τι. Κάθε σχόλιο το οποίο είναι υβριστικό η εμπαθές, θα διαγράφεται αυτομάτως.

"Encompass worlds but do not try to encompass me..."

Walt Whitmann

Όλα τα θέματα του ιστολογίου

"υγρό πυρ" 1821 19η Μαίου 25η Μαρτίου 28η Οκτωβρίου 1940 4η Αυγούστου α Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος Αβράαμ Λίνκολν Άγγελος Έβερτ Άγγελος Σικελιανός Αγγλία Άγιο Όρος Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος Αδαμάντιος Κοραής Αθανάσιος Ευταξίας Αθανάσιος Σουλιώτης - Νικολαϊδης Αθανάσιος Τσακάλωφ Αιγαίο Αιγαίο Ελληνική θάλασσα Αίγινα Αισχύλος Ακρόπολη Αλβανία Αλεξάνδρεια Αλέξανδρος Ζαϊμης Αλέξανδρος Κορυζής Αλέξανδρος Κουμουνδούρος Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος Οθωναίος Αλέξανδρος Παπάγος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Παπαναστασίου Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής Αλέξανδρος Σακελαρίου Αλέξανδρος Υψηλάντης Αλέξανδρος Χατζηκυριάκος Αλεξάντρ Σολτζενίτσιν Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος Αναγέννηση Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος Αναστάσιος Παπούλας Ανατολική Ρωμυλία Ανδρέας Γ. Παπανδρέου Ανδρέας Καρκαβίτσας Ανδρέας Λόντος Ανδρέας Μεταξάς Ανδρέας Μιαούλης Ανδρέας Μιχαλακόπουλος Ανδρέας Τζίμας Άνθιμος Γαζής Αννα Κομνηνή Άννα Κομνηνή Αννίβας Αντάντ Αντιβενιζελισμός αντισημιτισμός Αντόνιο Γκράμσι Αντώνης Σαμαράς Απεργίες Αποικιοκρατία Άραβες Αρβανίτες Άρειος Πάγος Άρης Βελουχιώτης Αριστείδης ο Αθηναίος Αριστοτέλης Αριστοτέλης Ωνάσης Αρχαία Αθήνα Αρχαία Ελληνική Ιστορία - Ρωμαιοκρατία Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Αρχαία Σπάρτη Αρχαιοκαπηλεία Αρχαιολογία Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος Αρχιμίδης Αστρονομία Αστυνομία Αυστρία Αυτοκράτορας Ηράκλειος Αφρική Αχαϊκή Συμπολιτεία β Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος Βαλκάνια βασανιστήρια Βασίλειος Τσίχλης Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ Βασιλιάς Γεώργιος Β΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ Βασιλιάς Όθων Α΄ Βασιλιάς Παύλος Α΄ Βασιλιάς Φίλιππος Β΄ Βενιαμίν Λέσβιος Βιβλία και Βιβλιοθήκες Βιβλιοκρισίες Βιέννη Βιετνάμ Βιογραφίες Βλάσης Γαβριηλίδης Βουλγαρία Βυζαντινή Ιστορία γ Γαβριήλ Μιχαήλ Δημητριάδης Γαλλία Γαλλική Επανάσταση Γαριβάλδι Γελιογραφίες Γενοκτονία των Αρμενίων Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου Γερμανία Γεώργιος (Πλήθων) Γεμιστός Γεώργιος Α. Παπανδρέου Γεώργιος Βλάχος Γεώργιος Γρίβας (Διγενής) Γεώργιος Ζησιμόπουλος Γεώργιος Θεοτόκης Γεώργιος Κάνιγκ Γεώργιος Καραϊσκάκης Γεώργιος Καρτάλης Γεώργιος Καφαντάρης Γεώργιος Κονδύλης Γεώργιος Κουντουριώτης Γεώργιος Λεοναρδόπουλος Γεώργιος Παπαδόπουλος Γεώργιος Παπανδρέου (GAP) Γεώργιος Πωπ Γεώργιος Ράλλης Γεώργιος Σεφέρης Γεώργιος Σταύρου Γεώργιος Στρέιτ Γεώργιος Τσολάκογλου Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας) Γιάννης Ιωαννίδης Γιάννης Ψυχάρης Γιόζιφ Μπροζ (Τίτο) Γιουγκοσλαβία Γιώργης Σιάντος Γιώργος Ρωμανός Γκουλάγκς Γλώσσα και καθημερινός βίος των Ελλήνων διαχρονικά Γράμμος - Βίτσι Γρηγόρης Φαράκος Γρηγόριος Δίκαιος (Παπαφλέσσας) Γρηγόριος Ξενόπουλος δ Δαρδανέλλια Δεκεμβριανά - Εμφύλιος πόλεμος (1944-1949) Δέσποινα Κούρτη Δημήτρης Παρτσαλίδης Δημήτριος Αναγνωστόπουλος Δημήτριος Βούλγαρης Δημήτριος Γούναρης Δημήτριος Ιωαννίδης Δημήτριος Καλλέργης Δημήτριος Μάξιμος Δημήτριος Ράλλης Δημήτριος Υψηλάντης Δημήτριος Ψαρρός Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος (ΔΣΕ) Δημοσθένης Δημοψήφισμα δημοψήφισμα 1924 Διατροφή Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (Δ.Ν.Τ.) Δικαιοσύνη Διονύσιος Σολωμός Διπλωματία δοσιλογισμός δουλεμπόριο Δύση Δωδεκάνησα Ε.Ρ.Ε. ΕΔΕΣ Εθνικά Δάνεια Εθνική αντίσταση Εθνική τράπεζα Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.) Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) Εθνικός Διχασμός (1914-1918) Εθνικός Συναγερμός Εθνοσυνέλευση ΕΚΚΑ Εκκλησιαστική Ιστορία ΕΛΑΣ Ελβετία ΕΛΔΥΚ Ελευθέριος Βενιζέλος Ελληνική λογοτεχνία Ελληνική Οικονομική Ιστορία Ελληνική Οικονομική κρίση Ελληνική Παιδεία Ελληνική Παλιγγενεσία (1821 - 1832) Ελληνική Παράδοση Έλληνικό Έθνος Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος Ελληνικός στρατός Ελληνισμός Ελληνισμός της Αμερικής Ελληνοτουρκικές σχέσεις Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1897 Ελλήνων Πάσχα Εμμανουήλ Μπενάκης Εμμανουήλ Ξάνθος Εμμανουήλ Παπάς Εμμανουήλ Ρέπουλης Εμμανουήλ Ροϊδης Εμμανουήλ Τομπάζης Εμμανουήλ Τσουδερός Εμπόριο Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.) Ένωση Κέντρου ΕΟΚ ΕΟΚΑ Α΄ ΕΟΚΑ Β΄ Επανάσταση στο Γουδή Επανάσταση στο Γουδί Α΄ και Β΄ Βαλκανικός πόλεμος (1909-1914) Επέτειος Επίκουρος Επιτάφιος Ερατοσθένης Ερυθρός Σταυρός ΕΣΣΔ Ευάγγελος Αβέρωφ Ευάγγελος Λεμπέσης Ευεργέτες Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαικός Διαφωτισμός εφημερίδα "Καθημερινή" Η γυναίκα στην Ιστορία Η δίκη των "εξ" Ήθη και έθιμα Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Η.Π.Α.) Ήπειρος Ηράκλειτος Ηρακλής Θεσσαλονίκης Ηρόδοτος Θαλής ο ΜΙλήσιος Θέατρο Θεμιστοκλής Θεμιστοκλής Σοφούλης Θεόδωρος Δηλιγιάννης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Θεόδωρος Πάγκαλος Θεόδωρος Πάγκαλος (ο νεότερος) Θεόδωρος Τουρκοβασίλης Θεόφιλος Καΐρης Θερμοπύλες Θεσσαλονίκη Θουκυδίδης Θράκη Θρασύβουλος Τσακαλώτος Θρησκεία Θωρηκτό Αβέρωφ Ι.Β.Δ. Ιαπωνία Ιατρική Ιερή Συμμαχία Ιερός Λόχος Ιλιάδα Ίμια Ιουλιανή κρίση του ΄65 Ιούλιος Βέρν Ιπποκράτης ο Κώος Ισλάμ Ισοκράτης Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος Ιστορία Ιστορία της Αλβανίας Ιστορία της Ελληνικής αεροπορίας Ιστορία της Κρήτης Ιστορία του Αθλητισμού Ιταλία Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης Ιωάννης Γκούρας Ιωάννης Δεμέστιχας Ιωάννης Καποδίστριας Ιωάννης Κωλέττης Ιωάννης Μακρυγιάννης Ιωάννης Μεταξάς Ιωάννης Μιχαήλ Ιωάννης Παπακωνσταντίνου Ιωάννης Συκουτρής Ιωάννης Τσαγκαρίδης Ιωάννης Τσιμισκής Ιωάννινα Ίων Δραγούμης Ιωνική Επανάσταση Κ. Θ. Δημαράς Καλαμάτα Κανέλος Δεληγιάννης Καρλ Γιουνγκ Καρλ Μαρξ Κάρολος Παπούλιας Καρχηδόνα κατεχόμενα της Κύπρου Κατοχή Κατοχικά Δάνεια Κίμων ο Αθηναίος Κίνα Κίνημα του Ρομαντισμού κινηματογράφος Κινηματογράφος και Ιστορία Κοινωνία των Εθνών (Κ.τ.Ε.) Κολλυβάδες Κόμμα Φιλελευθέρων Κομμουνισμός Κομνηνός Πυρομάγλου Κοράνιο Κόρινθος Κουμουνδούρος - Τρικούπης - Θεοτόκης (1865-1909) Κύθηρα Κυπριακή Ιστορία Κυριάκος Κατσιμάνης Κύριλλος Λούκαρις Κωνσταντίνος Δεμερτζής Κωνσταντίνος Καβάφης Κωνσταντίνος Καναρης Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο νεώτερος) Κωνσταντίνος Λινάρδος Κωνσταντίνος Μανιαδάκης Κωνσταντίνος Μητσοτάκης Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ΄ Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος Κωνσταντίνος Σημίτης Κωνσταντίνος Σμολένσκι Κωνσταντίνος Τσαλδάρης Κωνσταντίνος Φωτιάδης Κωνσταντινούπολη Κως Κώστας Βάρναλης Κώστας Περρίκος Κωστής Παλαμάς ΛΑ.Ο.Σ Λαθρομετανάστευση Λαικό Κόμμα Λαμία Λατινική Αμερική Λεονίντ Τρότσκι Λέσβος Λεωνίδας Παρασκευόπουλος Λόγιος Ερμής Λόρδος Βύρων Λουτράκι Λύσανδρος Μαζική πολιτική προπαγάνδα Μακάριος Μακεδονία Μακεδονικό Ζήτημα Μακεδονικός Αγώνας Μακεδονομάχοι Μάνη Μάο Τσε Τουνγκ Μαραθώνας Μάρκος Βαφειάδης Μάρκος Μπότσαρης Μάτζικερτ Μεγάλη Βρετανία Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia) Μέγαρο Μαξίμου Μέγας Αλέξανδρος Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών Μέγας Θεοδόσιος Μέγας Κωνσταντίνος Μελέτης Βασιλείου Μεσαίωνας Μέση Ανατολή Μεσόγειος Μεσολόγγι Μεσοπόλεμος (1922-1941) Μεσσήνη Μεσσηνίας Μεταπολεμική Ελληνική Ιστορία (1949-1974) Μέττερνιχ Μίκης Θεοδωράκης Μίκης Πρωτοπαπαδάκης Μικρά Ασία μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή παρωδία δίκης και εκτέλεση των έξι (1918-1922) Μιλτιάδης ο Αθηναίος Μιλτιάδης Πορφυρογέννης Μιχαήλ Ψελλός Μνημείο Μοροζίνι Μουσολίνι Μπενιζέλος Ρούφος Μυστικές υπηρεσίες ναζισμός Νάξος Ναπολέων Βοναπάρτης Ναπολέων Ζέρβας Ναυαρίνο Ναύπακτος Ναύπλιο Ναυτική Ιστορία Νέα Δημοκρατία Νεοκλής Σαρρής Νεότουρκοι Νικήτας Σταματελόπουλος Νικηφόρος Φωκάς Νικίας Νικόλαος Δημητρακόπουλος Νικόλαος Λεωτσάκος Νικόλαος Πλαστήρας Νικόλαος Πολίτης Νικόλαος Στράτος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καζαντζάκης Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Νικολούδης Νίτσε Ξάνθη Ξενοφών Οδυσσέας Ανδρούτσος Οδυσσέας Ελύτης Οδυσσέας Ιάλεμος Οδύσσεια Οθωμανική Αυτοκρατορία Οθωνική περίοδος (1832-1864) Οικουμενικό Πατριαρχείο Όλα τα άρθρα με χρονολογική σειρά ομάδα των "Ιαπώνων" Όμηρος ομοφυλοφιλία Οργανισμός ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) Οργάνωση "Χ" Ορθοδοξία π. Κύριλλος Κεφαλόπουλος ΠΑ. ΣΟ. Κ. Παγκόσμιος Ιστορία Παλαιών Πατρών Γερμανός Παναγής Τσαλδάρης Παναγιώτης Δαγκλής Παναγιώτης Δεμέστιχας Παναγιώτης Κανελλόπουλος Πάνος Κορωναίος Πάτρα Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ Παύλος Γύπαρης Παύλος Κουντουριώτης Παύλος Μελάς Παυσανίας Παυσανίας Κατσώτας Παυσανίας ο περιηγητής ΠΕΑΝ Πειραιάς πειρατεία Πεισίστρατος Πελοποννησιακός πόλεμος Περικλής Περικλής Αργυρόπουλος Περικλής Γιαννόπουλος Περικλής Δεληγιάννης Περιοδικά Ιστορίας Περσικοί πόλεμοι Πετρέλαια στο Αιγαίο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης Πέτρος Γαρουφαλιάς Πέτρος Μακρής - Στάϊκος Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης Πλάτων Πλούταρχος Ποίηση και αισθητική Πόλεμος των Μπόερς Πολιτικαντισμός εν Ελλάδι πολιτική δολοφονία Πολιτική Ιστορία Πολωνία Πόντος Πρίγκιπας Ανδρέας προπαγάνδα πρόσφυγες προσωκρατικοί φιλόσοφοι Προτεινόμενα Πρωτογενείς Ιστορικές πηγές πρωτόκολλο Πολίτη-Calfoff Πύρρος της Ηπείρου Ρήγας Παλαμίδης Ρήγας Φερραίος ριζοσπάστης Ρόδος Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Ρώμη Ρωμηοσύνη Ρωσία Ρωσικο κόμμα Σάββας Γκαλιμαρίδης Σάμος Σαντόρε Σανταρόζα Σαντορίνη ΣΚΑΪ Σκάκι Σκωτία Σόλων Σοφοκλής Βενιζέλος Σοφοκλής Δούσμανης Σπυρίδων Μαρκεζίνης Σπυρίδων Τρικούπης Σταλινισμός Σταυροφορίες Σταφιδικό Ζήτημα Στέφανος Δραγούμης Στέφανος Σαράφης Στέφανος Σκουλούδης Στέφανος Στεφανόπουλος Στράβων Στρατής Μυριβίλης Στρατιωτικά κινήματα Στρατιωτική Ιστορία Στρατιωτικό καθεστώς Ιωαννίδη Στυλιανός Γονατάς Στυλιανός Χούτας Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότωφ Συνθήκη της Λοζάννης Συνθήκη των Σεβρών συντάξεις ΣΥΡΙΖΑ Σύχρονη Ελληνική Ιστορία - Μεταπολίτευση (1974- ) Σωκράτης Σώματα Ασφαλείας Τα κείμενα του "φιλίστωρος" (Ι. Β. Δ.) Ταγίπ Ερντογάν Τάγματα ασφαλείας Τείχος του Βερολίνου τεκτονισμός Τέχνες Τεχνολογία το παιχνίδι στην Ιστορία Τοπική Ιστορία Τουρκία Τουρκοκρατία (1453-1821) Τράπεζα της Ελλάδος Τράπεζες Τριπλή Κατοχή της Ελλαδος και Αντίσταση (1941-1944) Τριπολιτσά Τσαούς Αντών (Φωστερίδης) Ύδρα Υποβρύχιο Παπανικολής υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ Υφαλοκρυπίδα Φαίδων Γκιζίκης Φαλμεράγιερ Φανάρι Φασισμός Φιλελληνισμός Φιλία Φιλική Εταιρεία Φιλολογικά και άλλα δοκίμια Φιλοποίμην Φιλορθόδοξη Εταιρεία Φιλοσοφία Φιλοσοφία της ζωής και της Ιστορίας Φλωρεντία Φλώρινα Φραγκοκρατία Φωκίων Φωτογραφικό Οδοιπορικό Χαλκιδική Χαράλαμπος Κατσιμήτρος Χαράλαμπος Τσερούλης Χαράτσι Χαρίλαος Τρικούπης Χαρίλαος Φλωράκης Χάτι Χουμαγιούν Χίτλερ Χούντα Χρεοκοπία Χρηματιστήριο χριστιανικό ολοκαύτωμα Χριστόδουλος Τσιγάντες Χριστούγεννα Χρυσόστομος Σμύρνης Χωροφυλακή Ψαρά ψυχολογία Ψυχρός Πόλεμος Articles in English CIA http://www.istorikathemata.com/ John Iatrides K.K.E. KGB Mεσσήνη Robert Bruce Slider William Wallas Winston Churchil
Εμφάνιση περισσότερων